መጽሓፍ ሩት 4

4:1-8 እዚ ጉዳይ እዚ ብዛዕባ ውርሻታት ሙሴ ዝሃቦም ሕግታት ዝተመርኮሰ ነይሩ፣ ብዘይጥርጥር ከኣ ኩሉ ብስሩዕን ሕጋውን መገዲ ተዛዚሙ። እዚ ቀራባ ዝነበረ ሰብ፣ ንኵነታት እቲ ዕዳጋ ምስ ሰምዐ፣ ነጺግዎ። ከምኡውን ብዙሓት ካብቲ ዓቢ ቤዛነት ይሓፍሩ፤ ሃይማኖት ክቕበሉ ፍቓደኛታት ኣይኰኑን፤ ብዛዕባኣ ጽቡቕ ሰሚዖም እዮም፣ ንዕኣ ዚጻረርዎ ሓንቲ እኳ የብሎምን፤ ጽቡቕ ቃል ይልግሱላ እዮም፣ እንተኾነ ግና ካብኣ ንምፍላይ ድሉዋት እዮም፣ ክሳብኣ ኸኣ ክታሰሩ ኣይከኣሉን፣ ምኽንያቱ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ዘሎ ውርሻኦም ከይብልሹ ብፍርሃት። እቲ መሰል ንቦኣዝ ተዋህበ። ኣብ ኩሉ ጉዳያት ውዕልን ንግድን ቅኑዕን ግሉጽን ምብድዳዕ፣ ሓቀኛ እስራኤላውያን ምዃኖም ንምርግጋጽን ንዘይተንኰል ምዃኖም ንምምስካርን ኵሎም ሰባት ብህሊናኦም ኪዓይዎ ዝግባእ እዩ። ቅንዕና ኣዝዩ ዝበለጸ መርገጽ ኾይኑ ክርከብ እዩ።

ምዕራፍ 4

ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡ መርዓ ቦኣዝን ሩትን ንረክብ። እቲ ዝተፈጸመሉ ኩነታት ፍሉይ ዝኾነ ነገር ነበሮ፡ እዚ ድማ ንሕጊ ምምርዓው ሰበይቲ ሓው (ዘዳግም 25:5 ወዘተ.) ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንወንጌል እውን ንምብራህ ተመዝጊቡ ይርከብ፡ ምኽንያቱ ካብዚ መርዓ እዚ ዳዊት፡ ወዲ ዳዊት ድማ ወጺኡ እዩ። ንሱ ድማ ምስ ኣህዛባዊት ቤተ ክርስቲያን ዝገበሮ መርዓ ብእኡ ተመሲሉ ነይሩ። ኣብዚ ኸኣ ንረክብ፡

I. ቦኣዝ ንመወዳድርቱ ብኸመይ ከም ዘርሓቖን ብግቡእ ከም ዝሰጎጎን (ቁ. 1-8)።

II. ምስ ሩት ዝገበሮ መርዓ ብኸመይ ብግልጺ ከም ዝተፈጸመን ብሰናይ ትምኒት ጎረባብቱ ከም ዝተሰነየን (ቁ. 9-12)።

III. ካብዚ መርዓ ዝወጸ ሰናይ ፍረ፡ ዓብድ፡ ኣቦሓጎ ዳዊት (ቁ. 13-17)።

እዚ መጽሓፍ ድማ ብትውልዲ ዳዊት (ቁ. 18-22) ይዛዘም። ምናልባት እቲ ቅዱስ መንፈስ ነዚ ዛንታ እዚ ኣብ ቅዱስ ጽሑፍ ንምእታው ዝመርሐሉ ምኽንያት፡ ንዳዊት ንምሕጓስ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ምኽንያቱ ንሱ ንጽቡቕ ባህርያት ዓባይ ኣደኡ ሩት፡ ምስ ኣህዛብ ምዃናን፡ ንሳ ዝረኣየቶ ፍሉይ ኣምላኻዊ ምድላዋትን ንወለዶ ክመሓላለፍ ይደሊ ነይሩ።

ቁጽሪ 1-8

1. ቦኣዝ ብኡብኡ ቤት ፍርዲ ጸውዔ። ንሱ ባዕሉ ሓደ ካብቶም ዓበይቲ (ወይ ኣባላት ባይቶ) እታ ከተማ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ምኽንያቱ ሃብታም ሰብ ነይሩ። ምናልባት ንሱ ኣቦ እታ ከተማን ቀንዲ መራሒኣን ነይሩ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ምኽንያቱ ኣብዚ ናብ ደገ ከም ስልጣን ዘለዎ ሰብ፡ ከም ዘይተራ ሰብ ዘይኮነስ፡ ከም እዮብ ምዕ. 29:7 ወዘተ. ከም ዝኸደ ይረአ። ንሱ ንኣቦሓጎ ናሕሶን፡ መስፍን ይሁዳ ዝነበረ ሰብ፡ ኣብ ከተማኡ ዳኛ ዘይነበረ ክኸውን ኣይንኽእልን ኢና። እቲ ቅድሚ ምሸት ኣብ መውቕዒ እኽሊ ኣብ ወሰን ደርቢ እኽሊ ምድቃሱ፡ ኣብቲ ናይ ቀደም ግዜያት ምስቲ ኣብ ደገ ኮይኑ ዳኛ ምዃኑ ዝነበሮ ክብሪ ፈጺሙ ዝጋጮ ኣይነበረን። ግን ቦኣዝ ስለምንታይ እዩ ኸምዚ ዝበለ ህጹጽ ዝነበረ፡ ስለምንታይከ እዩ ነቲ መርዓ ኸምዚ ዝበለ ድሌት ዝነበሮ? ሩት ሃብታም ኣይነበረትን፡ ብምጽዋት እያ ትነብር ነይራ። ክብሪ ዘይብላ፡ ድኻ በጻሒት እያ ነይራ። ጽብቕቲ እያ ተባሂሉ ተነጊሩ ኣይፈልጥን። ጽብቕቲ እንተ ነይራ እውን፡ ንብዓትን ምጕዓዝን ምእካብ እኽልን ንጽባቐኣ ኣጥፊእዎ ክኸውን ይኽእል እዩ። ግን ቦኣዝ ንኣኣ ዘፍቀረሉን ነቲ ጉዳይ ንምፍጻም ዝተገደሰሉን ምኽንያት፡ ኩሎም ጎረባብታ ንሳ ቅንዕቲ ሰበይቲ ምዃና ስለ ዝሰማምዑ እዩ። እዚ ድማ ዋጋኣ ካብ ዕንቊ ንላዕሊ ገበሮ (ምሳሌ 31:10)። ስለዚ፡ ንኣኣ ብምምርዓው ሓቀኛ ደግነት እንተ ገበረላ፡ ንርእሱ እውን ዓብዪ ደግነት ከም ዝገብር ይሓስብ። ስለዚ፡ ብኡብኡ ናብ መደምደምታ ከብጽሖ እዩ። መዓልቲ ቤት ፍርዲ ኣይነበረን፡ ግን ዓሰርተ ሽማግለታት እታ ከተማ ኣብቲ ኣብ ልዕሊ ደገ ዝርከብ ኣዳራሽ ከተማ፡ ህዝባዊ ጉዳያት ዝፍጸመሉ ዝነበረ፡ ክራኸቡ ገበረ (ቁ. 2)። ብልምዲ እታ ከተማ፡ እዚኣቶም ምሉእ ቤት ፍርዲ ይገብሩ ነይሮም። ቦኣዝ ዳኛ እኳ እንተ ነበረ፡ ኣብ ጉዳዩ ዳኛ ክኸውን ኣይደለየን፡ ግን ምትሕብባር ካልኦት ሽማግለታት ደለየ። ቅንዕና ዘለዎም ሓሳባት ንህዝባዊ ምርመራ ኣይፈርሁን።

2. ንመወዳድርቱ እቲ ዚቐርበሉ ጉዳይ ንምስማዕ ክመጽእ ጸውዖ (ቁ. 1)፡ “ኣታ እገሌ፡ ኣብዚ ተቐመጥ።” ብስሙ ጸዊዕዎ ከም ዝኸውን ኣየጠራጥርን እዩ፡ ግን እቲ መለኮታዊ ታሪኽ ጸሓፊ ስሙ ንምምዝጋብ ኣይደለየን፡ ምኽንያቱ ንስም ምዉት ንምትንሳእ ስለ ዝኣበየ፡ ስሙ ኣብዚ ታሪኽ እዚ ንዝመጽእ ወለዶ ክሕሎ ኣይበቕዐን። እቲ ኣምላኻዊ ምድላው ነዚ ዘመድ እዚ ብግቡእ ግዜኡ ክመጽእ ብምግባር ንቦኣዝ ደገፎ፡ እዚ ድማ እቲ ጉዳይ ንምቕራብ ድሉው ኣብ ዝነበረሉ እዩ። ዓበይቲ ጉዳያት ከኣ ብንኣሽቶይ ኩነታት፡ ንሳቶም ድማ ነቲ ጉዳይ ዘመሓይሹን ዘፋጥኑን፡ ይቕልጥፉ።

3. ንኻልእ ዘመዱ ምድሪ ናእሚ ምፍዳይ ኣቕረበሉ፡ እዚ ድማ ምናልባት ኣብቲ ግዜ ጥሜት ኣብ ምድሪ እንተ ነይሩ፡ ንእንጀራ ንምግዛእ ብዕዳ ዝተዋህበ ክኸውን ይኽእል እዩ (ቁ. 3)፡ “ናእሚ እትሸጦ ምድሪ ኣለዋ፡ ማለት፡ ካብ ኢድ እቲ ብዕዳ ዝሃበላ ሰብ ንምፍዳያ ዘለዋ መሰል፡ እዚ ድማ ክትፍለዮ ድልዊት እያ።” ወይ ከም ገሊኦም ዝሓስብዎ፡ ንሳ ንህይወታ ዝተዋህባ ውርሻ ነይሩ፡ ገንዘብ ስለ ዝጎደላ ድማ፡ ንኣሽቶይ ገንዘብ ንምርካብ ንመሰላ ንወራሲ ክትሸጦ ደለየት፡ ንሱ ድማ ንምግዛእ ዝበለጸ ዝነበረ እዩ። ነዚ ድማ ንዘመዱ ሕጋዊ መልእኽቲ ሃቦ (ቁ. 4)፡ ንሱ ድማ ቅድሚ ኩሉ ንምግዛእ መሰል ክህልዎ። ዝገዝኦ ሰብ ኩሉ ክኸፍለሉ ነይርዎ፡ ቦኣዝ ድማ “ገንዘበይ ከም ገንዘብ ዘመደይ ጽቡቕ እዩ፡ እንተ ደኣ ደልየዮ፡ ስለምንታይ ብሕቡእ ኣይገዝኦን፡ ምኽንያቱ ቅድሚ ኩሉ ንምግዛእ መሰል ስለ ዝነበረኒ፡ ንዘመደይ ከይነገርኩ?” ክብል ይኽእል ነይሩ። ኣይፋሉን፡ ቦኣዝ፡ ነቲ ግዝኣት እኳ እንተ ደለዮ፡ ከምቲ ንኻልእ ዘመዱ ብሕቡእ ዘይገብሮ፡ ንሱ ድማ ብዝያዳ ዘመድ ስለ ዝነበረ፡ ከምኡ ዝበለ ሕሱር ነገር ኣይገብርን። ብኣብነቱ ድማ ኣብ ኩሉ ንግድናን ዝምድናናን ቅኑዓትን ሓቀኛታትን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንጹሃትን ክብረኛታትን ክንከውን ተማሂርና ኢና፡ ብርሃን ክርኢ ዘይንደልዮ ነገር ድማ ክንገብር የብልናን፡ ግን ግልጽና ክህልወና ይግባእ።

4. እቲ ዘመድ ነታ ምድሪ ንምፍዳይ ድሉው ይመስል ነበረ፡ ክገብሮ እንተ ኾይኑ ግን ነታ መበለት ከም ዚምርዖ ምስ ተነግሮ ግን ተመልሰ። ነታ ምድሪ ብጣዕሚ ደልይዋ ነይሩ፡ ምናልባት እውን እታ ድኻ መበለት ክትሸጥ ስለ ዝተገደደት፡ ዝሓሸ ዋጋ ክረክብ ይኽእል እዩ ኢሉ ብዝያዳ ብስስዔ ሓዚዋ። “ብምሉእ ልበይ ክፈድያ እየ” (በለ)፡ ንብረቱ ዝያዳ ከም ዝገብሮ ብምሕሳብ (ቁ. 4)። ግን ቦኣዝ ንእኡ፡ ኣብቲ ጉዳይ ሓንቲ መንእሰይ መበለት ከም ዘላ፡ ነታ ምድሪ እንተ ወሲዱ ድማ ንኣኣ እውን ምስኣ ክወስዳ ከም ዘለዎ ነገሮ። Terra transit cum onere—እቲ ንብረት ምስዚ ጾር እዚ ይሓልፍ። ወይ እቲ መለኮታዊ ሕጊ ወይ እቲ ልምዲ እታ ሃገር ንእኡ ከገድዶ እዩ፡ ወይ ናእሚ ነታ ምድሪ ብዘይካ ብዚ ኩነታት እዚ ኸይትሸጣ ኣትሪራ ነይራ (ቁ. 5)። ገሊኦም እዚ ምስ ሕጊ ምምርዓው ሰበይቲ ሓው ዝተሓሓዝ ኣይኮነን ይብሉ (ምኽንያቱ እቲ ሕጊ ንደቂ ሓደ ኣቦ ጥራይ ዝምልከት ይመስል፡ ዘዳግም 25:5፡ ብልምዲ ድሕሪኡ ናብ ዝቐረበ ዘመድ እንተ ዘይተሰጋገረ)፡ ግን ምስ ሕጊ ምፍዳይ ውርሻታት (ዘሌዋውያን 25:24, 25) እዩ፡ ምኽንያቱ ኣብዚ ሓደ ጎኤል፡ ማለት ፈዳዪ፡ እዩ ዝድለ ዘሎ። ከምኡ እንተ ኾይኑ ድማ፡ ብሕጊ ዘይኮነስ፡ ብውሳነ ናእሚ ባዕላ እዩ እቲ ገዛኢ ነታ መበለት ክምርዖ ዝነበሮ። ከመይ እውን እንተ ኾነ፡ እዚ ዘመድ እዚ ነቲ ኩነታት እቲ ውዕል ምስ ሰምዐ፡ ኣበየ (ቁ. 6)፡ “ንርእሰይ ክፈድዮ ኣይክእልን እየ። ብዚ ኩነታት እዚ ኣይድፈርን እየ፡ ንውርሻይ ከይበላሾ።” እታ ምድሪ ንውርሻኡ መመሓየሺት ክትከውን ትኽእል እያ ኢሉ ሓሲቡ ነይሩ፡ ግን እታ ምድሪ ምስኣ እንተ ኾይና ግን ኣይኮነትን። እዚ ድማ ከበላሽዎ እዩ። ምናልባት ንሱ ንሓንቲ ኻብ ወጻኢ ሃገር ዝመጸት፡ ብምጽዋት እትነብር ድኻ መበለት ምምርዓው ንእኡ ውርደት ክኸውን እዩ ኢሉ ሓሲቡ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንስድራቤቱ ነውሪ ክኸውን፡ ንደምኡ ከበላሽዎ፡ ንወለዶኡ ድማ ክብሪ ከሕስሮ እዩ ኢሉ ሓሲቡ። እቲ ዝነበራ ፍሉይ ባህርያት ነዚ ንምምላስ ኣብ ዓይኑ እኹል ኣይነበረን። እቲ ኻልዳዊ ትርጓሜ ነዚ ምእባዩ ዝሃበሉ ምኽንያት፡ ንሱ ካልእ ሰበይቲ ስለ ዝነበረቶ፡ ንሩት እንተ ወሲዱ ድማ ኣብ ስድራቤቱ ባእስን ምትፍናንን ከም ዝፈጥር፡ እዚ ድማ ንምቾት ውርሻኡ ከበላሽዎ እዩ ይብል። ወይ ድማ ንሳ ብዙሓት ውሉዳት ከም እተምጽኣሉ፡ ንሳቶም ድማ ኩሎም ካብ ንብረቱ ክፍሊ ከም ዝደልዩ፡ እዚ ድማ ንንብረቱ ናብ ብዙሓት ኢድ ከም ዝዘርግሖ፡ ስድራቤት ድማ ዝነኣሰ ክብሪ ከም ዝህልዎም ሓሲቡ። እዚ ድማ ንብዙሓት ካብቲ ዓብዪ ምድሓን የርሕቖም። ንሃይማኖት ክቕበሉ ኣይደልዩን። ብዛዕባኡ ጽቡቕ ሰሚዖም እዮም፡ ክዛረብሉ ዝኽእልዎ እውን የብሎምን። ጽቡቕ ቃል ክህብዎ እዮም፡ ግን ኣብተን ግዜያት እቲኣተን ጽቡቕ ቃል ምስኡ ክህብዎ እዮም። ክፋለይዎ ድልዋት እዮም፡ ምኽንያቱ ንውርሻኦም ኣብዚ ዓለም እዚ ከይበላሽዎ ይፈርሑ። ሰማይ ክረኽቡ ይደልዩ፡ ግን ንቕድስና ክሓድግዎ ይኽእሉ እዮም፡ ምስቲ ዘለዎም ስጋዊ ድሌታት ስለ ዘይሰማማዕ፡ ስለዚ፡ ብዚ ዋጋ እዚ ሰማይ ዝገዝእ ይግዛእ፡ ንሳቶም ግን ኣይክእሉን።

5. መሰል ምፍዳይ ብግቡእ ንቦኣዝ ተዋህበ። እዚ ስሙ ዘይተጠቕሰ ዘመድ እዚ ጽቡቕ ውዕል፡ ጽቡቕ ንብረት፡ ጽብቕቲ ሰበይቲ እውን እንተ ሰኣነ፡ ንርእሱ እዩ ዘመስግን፡ ምኽንያቱ ብዝሓሸ ኣይሓሰበሉን። ቦኣዝ ድማ ንእኡ ንዝደለዮን ካብ ዝኾነ ይኹን ነገር ንላዕሊ ንዝኸበሮን ነገር መንገዲ ስለ ዘጽረየሉ የመስግኖ። ኣብተን ጥንታዊ ግዜያት እቲኣተን፡ ንብረት ብጽሑፋት ከምቲ ድሕሪኡ ዝነበረ (ኤርምያስ 32:10 ወዘተ.) ዘይኮነስ፡ ብሓደ ምልክት ወይ ስነ-ስርዓት እዩ ዝመሓላለፍ ነይሩ፡ ከምቲ ንሕና ብሊቨሪን ሲዚንን እንብሎ፡ ማለት፡ ምሃብ ሲዚን፡ ሲዚን ገዛ ብምሃብ መፍትሕ፡ ምድሪ ብምሃብ ሓመድን ጨንፈርን። እቲ ኣብዚ ዝተጠቕመሉ ስነ-ስርዓት፡ እቲ ዝተረከበ ሰብ ኣስኣኑ የውጽእ (እቲ ኻልዳዊ ትርጓሜ ጓንቲ የማናይ ኢዱ እዩ ይብል)፡ ነቲ ዝተረከቦ ሰብ ድማ ይህቦ፡ በዚ ድማ ኣብታ ምድሪ ንምርጋጽ ወይ ንምጕዓዝ ዝነበሮ መሰል፡ ብግቡእ ዋጋ ንገዛኢ ከም ዘመሓላለፎን ከም ዝሰጋገሮን የመልክት ነይሩ። እዚ ድማ ኣብ እስራኤል ምስክር ነይሩ (ቁ. 7)። ኣብዚ ጉዳይ እዚ ድማ ተፈጺሙ (ቁ. 8)።