መዝሙር ዳዊት 74

74:1-11 እዚ መዝሙር እዚ ምጥፋእ የሩሳሌምን ቤተ መቕደስን ብኸለዳውያን ዚገልጽ ይመስል። በቲ ግዜ እቲ እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ኩነታት ህዝቢ ኣምላኽ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ይዝርጋሕ እሞ ንዕኡ ይግደፍ። ኣምላኽ ዝገበረሎም ዓበይቲ ነገራት ይምህለሉ። ምውጻእ እስራኤል ካብ ግብጺ ከም ዘየናድዮም ንምሕሳብ ምትብባዕ እንተ ኾይኑ፥ ክርስቶስ ብገዛእ ደሙ ቤዛነት ዝኸፈለሎም ንዝኾነ ሰብ ኣምላኽ ከም ዘየናድዮም ክንምእመን ኣባናስ ዝበዝሐ ምኽንያት ኣሎና። ከሓድትን ዘሳድዱን ሰባት እሙናት ኣገልገልቲ ከም ዝሕርርፉን ቦታታት ኣምልኾ ከም ዝዕጽዉን ይገብሩ፥ እሞ ህዝቢ ኣምላኽን ሃይማኖቶምን ብሓንሳብ ከም ዘጥፍኡ ይዛረቡ። ንነዊሕ እዋን ኣብዚ ፈተነታት እዚኦም ክዕወቱ ይኽእሉ እዮም፥ እሞ እቶም ዝተጨቈኑ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ናይ ምድሓን ተስፋ ከም ዘይርእዩ ይኸውን። ግናኸ ዝተረፉ ምእመናን ኣለዉ፥ ንሳቶም ድማ ዘርኢ ናይ ዝመጽእ ዓጺድ እዮም። እታ ንዒቕዋ ዝነበረት ቤተ ክርስቲያን ድማ ነቶም ሓደ ግዜ ኣብኣ ዝዓወትዋ ሰባት ጸኒሓ ኣላ። ሓይሊ ጸላእቲ ዝበለጸ መፍርሂ ኣብ ዝኾነሉ እዋን፥ ናብ ሓይሊ ኣምላኽ ብትጉህ ጸሎት ምጥምማት ኣዝዩ ዘጸናንዕ እዩ።

መዝሙር 74 እዚ መዝሙር እዚ ብናቡከደነፆርን ሰራዊት ከለዳውያንን ዝወረደ ጥፍኣት የሩሳሌምን ቤተ መቕደስን ብዝርዝር ስለ ዚገልጽ፡ ኣብ ካልእ ኣብ ታሪኽ ኣይሁድ እንረኽቦ ፍጻመ ኸኣ ብግቡእ ኪውዕል ስለ ዘይክእል፡ ተርጓምቲ እዚ መዝሙር እዚ ብዳዊት ወይ ብኣሳፍ ኣብ ዘመን ዳዊት ብትንቢታዊ ኣመልካቲነት ናብቲ ዜሕዝን ፍጻመ ተጻሒፉ (እዚ ግና ብዙሕ ኣይከኣልን እዩ)፡ ወይ ድማ ብኻልእ ኣሳፍ፡ ኣብ ግዜ ምርኮ ዝነበረ፡ ወይ ብኤርምያስ (ምኽንያቱ ምስ መርዶኡ ሓደ እዩ)፡ ወይ ብኻልእ ነብዪ ተጻሒፉ፡ ድሕሪ ምምላስ ካብ ምርኮ ድማ ንደቂ ኣሳፍ፡ ብስሙ ዝጽውዑ፡ ንህዝባዊ ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን ተዋሂቡ ኪኸውን ከም ዚኽእል ይሓስቡ። እዚ ኣብ ዘመን እዝራ ዝነበረ እቲ ዝበለጸ ስድራቤት ደረፍቲ እዩ። እዝራ 2:41፤ 3:10፤ ነህምያ 11:17, 22፤ 12:35, 46 ርአ። ኣብቲ ግዜ እቲ ዘሕዝን ኩነታት ህዝቢ ኣምላኽ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ተዘርጊሑ ተረፊዱ ኣሎ። እቲ ነብዪ፡ ብስም ቤተ ክርስቲያን፡

I. ንጸሎቶም ንምብራዕ፡ ዝበጽሖም መከራታት ብምጥቃስ የማርር (ቁ. 1-11)።

II. ንእምነቶም ንምብራዕ፡ ኣብ ጸሎት ዜጸናንዕ ምኽንያታት የቕርብ (ቁ. 12-17)።

III. ብዝተፈላለዩ ንኣምላኽ ንምድሓን ዚቐርቡ ልማኖታት ይዛዝም (ቁ. 18-23)።

ነዚ መዝሙር እዚ ኽንዝምር ከሎና፡ ብቀደም ዝነበረ ጥፍኣት ቤተ ክርስቲያን ክንጸሉ ኣሎና፡ ምኽንያቱ ኣባላት እቲ ሓደ ኣካል ኢና፡ ንዝኾነ ይኹን ሕጂ ዘሎ ሽግር ወይ ጥፍኣት ናይ ዝኾነ ክፋል ክርስትያናዊት ቤተ ክርስቲያን ክንጥቀመሉ ንኽእል ኢና።

መዝሙር ኣሳፍ። ቁጥር 1-11 እዚ መዝሙር እዚ መዝሙር ኣሳፍ ተባሂሉ ተሰይሙ ኣሎ—ንትምህርቲ ዚኸውን መዝሙር፡ ምኽንያቱ ኣብ መዓልቲ መከራ ተጻሒፉ እዩ፡ እዚ ድማ ንትምህርቲ ዝዓለመ እዩ። እዚ መዝሙር እዚ ብሓፈሻ ኸኣ እዚ ትምህርቲ እዚ ይህበና፡ ብዝኾነ ምኽንያት ኣብ ሽግር ክንህሉ ኸሎና፡ ብእምነትን ብቕንዕናን ብጸሎት ናብ ኣምላኽ ምቕራብ ጥበብናን ግዴታናን እዩ፡ ከምኡ ምግባር ከኣ ከንቱ ከም ዘይከውን ክንረክብ ኢና። ህዝቢ ኣምላኽ ኣብዚ ሰለስተ ነገራት የማርሩ ኣለዉ፦

I. ቊጥዓ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊኦም፡ ከምቲ ናይ ኵሉ መከራኦም ምኽንያትን መሪርነትን ዝነበረ። ንመጋበርያታት ሽግሮም ይሓልፉ፡ ንሳቶም ካብ ላዕሊ እንተ ዘይተዋህቦምሲ ኣብ ልዕሊኦም ስልጣን ኪህልዎም ከም ዘይክእል ይፈልጡ ነበሩ፡ ዓይኖም ድማ ኣብ ኣምላኽ ይገብሩ ነበሩ፡ ብፍጹም ምኽሩ ናብ ኢድ እኩያትን ዘይፍጹማትን ሰባት ተዋሂቦም ነበሩ። ነቲ ምስ ኣምላኽ ኪከራኸሩ ዝወሰድዎ ናጽነት ኣስተብህል (ቁ. 1)፡ ብዙሕ ናጽነት ከም ዘይኮነ ንተስፋ ንገብር፡ ምኽንያቱ ክርስቶስ ባዕሉ ኣብ መስቀል፡ "ኣምላኸይ ኣምላኸይ፡ ስለምንታይ ሓደግካኒ፧" ኢሉ ጨደረ። ከምኡ ድማ ቤተ ክርስቲያን ኣብዚ፡ "ኣምላኽ! ስለምንታይ ንዘለኣለም ሓደግካና፧" ኣብዚ ብሕጂ ዘለዎም ጸልማትን ዜሕዝንን ኣተሓሳስባኦም ይዛረቡ ኣለዉ፡ ምኽንያቱ ብኻልእ መገዲ፡ "ኣምላኽ ንህዝቡ ደኣ ኣርሒቕዎ ድዩ፧ ኣይፋሉን!" ሮሜ 11:1። ህዝቢ ኣምላኽ ስለ ዝወደቑ፡ ስለ ዝተደርበዩ ኸም ዝኾኑ ኪሓስቡ የብሎምን፡ ሰባት ስለ ዝደርበይዎም ኣምላኽ ከም ዝደርበዮም፡ ንሓደ ግዜ ኸም ዝደርበዮም ስለ ዝመስል ድማ ንዘለኣለም ከም ዝተደርበዩ ኪሓስቡ የብሎምን። እዚ ምምርማር ግና ኣምላኽ ንሳቶም ካብ ዝኾነ ይኹን ነገር ንላዕሊ ኺደርብዮም ከም ዝፈርሑ፡ ካብ ሰባት ዝኾነ ይኹን መከራ እንተ በጽሖም ብእኡ ኺፍለጡ ከም ዝደልዩ፡ ስለምንታይ ከምኡ ከም ዝገብሮም ድማ ኺፈልጡ ከም ዝደልዩ የመልክት፦ "ቊጥዓኻ ስለምንታይ የትክኽ፧" ማለት፡ ስለምንታይ ክሳዕ ክንድዚ ይዓቢ፡ ኣብ ከባቢና ዘለዉ ዅሎም ሰባት የስተብህሉሉን፡ "እዚ ዓብዪ ቊጥዓ እዚ እንታይ ማለት እዩ፧" ኢሎም ይሓትቱን (ዘዳግም 29:24)። ቁ. 20 ምስዚ ኣነጻጽር፡ ኣብኡ ቊጥዓ እግዚኣብሔርን ቅንኣቱን ኣብ ልዕሊ ሓጥኣን ከም ዚትክኽ ተገሊጹ ኣሎ። ሕጂ ኣብ ትሕቲ ምልክታትን ኣተሓሳስባታትን ቊጥዓኡ ኸለዉ፡ ምስ ኣምላኽ እንታይ ከም ዝምልሱ ኣስተብህል።

1. ምስኡ ዘለዎም ዝምድና ይምልሱ፦ "ንሕና መጓሰ መርዔኻ ኢና፡ ነቲ መርዔ ብኣኻ ዝተመልአ በጊዕ፡ ንስኻ ንባዕልኻ ኽትፈልዮም ዝፈቐድካዮም ፍሉያት ህዝብኻ፡ ንኽብርኻ ዝዓለምካዮም። ተዅላታት ንኣባጊዕ ምብላዕ ዘገርም ኣይኮነን፡ ግናኸ ዝኾነ ጓሳ ብኣባጊዑ ኸምዚ ቊጡዕ ኮይኑ ይፈልጥ ድዩ፧ ንሕና ማሕበርካ ምዃንና ዘክር (ቁ. 2)፡ ብኣኻን ምእንታኻን ዝተመስረትና፡ ንምስጋናኻ ዝተወፈና ኢና። ንሕና በትርን ወይ ዓሌትን ርስትኻ ኢና፡ ንስኻ ኻብ ካልኦት ህዝብታት ንላዕሊ ፍሉይ ንብረት ክትብለና ዝፈቐድካዮም (ዘዳግም 32:9)፡ ካብኦም ድማ ንስኻ ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ንላዕሊ ግብሪ ምስጋናን ኣምልኾን ዝተቐበልካዮም። ኣይፋሉን፡ ርስቲ ሰብ ኣብ ርሑቕ ኪኸውን ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ንሕና ምእንቲ ደብረ ጽዮን ንምልስ ኣሎና፡ ኣብኣ ንስኻ ተቐሚጥካ፡ እዚ ድማ ናይ ፍሉይ ባህግኻን መርገጽካን ቦታ፡ ንብረትካን መንበርካን ኮይኑ ጸኒሑ እዩ።"

2. ኣምላኽ ምእንቲኦም ዝገበሮ ዓበይቲ ነገራትን ኣብ ልዕሊኦም ዝወጸቶ ዓብዪ ወጻኢታትን ይምልሱ፦ "እዚ ማሕበርካ እዩ፡ ንስኻ ብቓልካ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ቀደም ብብዙሕ ተኣምራት ምሕረት፡ ንሳቶም መጀመርታ ህዝቢ ኾይኖም ከለዉ ዝገዛእካዮም እዩ። እዚ ርስቲኻ እዩ፡ ንሳቶም ናብ ባርነት ምስ ተሸጡ ዝበጀውካዮም።" ኣምላኽ ግብጺ ንምድሓኖም ንጥፍኣት ሃበ፡ ሰባት ምእንቲኦም፡ ህዝብታት ድማ ምእንቲ ህይወቶም ሃበ፡ ኢሳይያስ 43:3, 4። "ሕጂ ኸኣ፡ ጐይታይ፡ ነቲ ኸምዚ ዝበለ ብዙሕ ዝኸፈለካን ክቡር ዝኾነካን ህዝቢ ኽትሓድጎ ዲኻ፧" እስራኤል ካብ ግብጺ ምድሓኑ ኣምላኽ ከም ዘይደርብዮም ንምእማን ምትብባዕ እንተ ነበረ፡ ክርስቶስ ብገዛእ ደሙ ዝበጀዎም ዝኾነ ይኹን ሰብ ኣምላኽ ከም ዘይደርብዮም ንምእማን ብዙሕ ዝበለጸ ምኽንያት ኣሎና። ግናኸ እቲ ዝገዝኦም ህዝቢ ንዘለኣለም ህዝቢ ምስጋናኡ ኪኸውን እዩ።

3. ኣብ ዝነበርዎ ዜሕዝን ኩነታት ይምልሱ (ቁ. 3)፦ "ኣእጋርካ ኣልዕል፡ ማለት፡ ነቲ ኣብ መቕደስካ ዝተገብረ ጥፍኣት ንምእራም ብቕልጡፍ ንዓ፡ እንተ ዘይኮነስ ንዘለኣለም ዘይተኣርምን ዘይተመሓየሽን ኪኸውን እዩ።" መለኮታዊ ቊጥዓ ብሓጺን ኢድ ከም ዚወቕዕ፡ ግናኸ ብእርሳስ ኣእጋር ከም ዚመጽእ ተባሂሉ ይፍለጥ እዩ። ሽዑ እቶም ንመዓልቲ እግዚኣብሔር ዚጽበዩ፡ "ጐይታይ፡ ኣእጋርካ ኣልዕል፡ ስጕምትታትካ ኣዕቢ፡ ኣብ ምውጻእ ምድላዋትካ ንባዕልኻ ኣዕቢ" ኢሎም ይጩሑ። ጥፍኣት መቕደስ ንነዊሕ ግዜ ምስ ቀጸለ፡ ንዘለኣለም ኪኸውን እዩ ኢልና ንሓስብ። ግናኸ እዚ ፈተና እዩ፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ንዝመረጾም ኪበቕሎም እዩ፡ ንኣባርርቶምን ጸላእቶምን ንነዊሕ ግዜ እንተ ተዓገሶም እኳ፡ ብቕልጡፍ ኪበቕሎም እዩ።

II. ብዛዕባ ግፍዕን ጭካነን ጸላእቶም የማርሩ፡ ብዛዕባ እቲ ንዓለማዊ ረብሓኦም ዝገበርዎ ጉድኣት ብዙሕ ኣይኮነን፡ ኣይፋሉን፡ ብፍጹም ኣይኮነን። ኣብዚ ብዛዕባ ምንዳድ ከተማታቶምን ምጥፋእ ሃገሮምን ዝኾነ ምምራር የልቦን፡ ግናኸ ብዛዕባ እቲ ኣብ ልዕሊ መቕደስን ኣኼባን ዝገበርዎ ጥራይ እዩ። ጉዳያት ሃይማኖት ካብ ዝኾነ ይኹን ዓለማዊ ጉዳይ ንላዕሊ ናብ ልብና ኪቐርብን ኪጸልወናን ኣለዎ። ጥፍኣት ቤት ኣምላኽ ካብ ጥፍኣት ገዛውትና ንላዕሊ ኼሕዝነና ኣለዎ፡ ምኽንያቱ ስም ኣምላኽ እንተ ተቐዲሱ፡ መንግስቱ እንተ መጺኣ፡ ፍቓዱ እንተ ተገይሩ፡ ብዛዕባናን ብዛዕባ ስድራቤትናን ኣብዛ ዓለም እዚኣ እንታይ ከም ዚኸውን ዓብዪ ጉዳይ ኣይኮነን።

1. እቲ መዝሙር ደራሲ ብዛዕባ ጥፍኣት መቕደስ የማርር፡ ከምቲ ዳንኤል ምዕ. 9:17። ቤተ መቕደስ ኣብ የሩሳሌም መርገጽ ስም ኣምላኽ ነበረ፡ ስለዚ ድማ መቕደስ ወይ ቅዱስ ቦታ፡ ቁ. 7። ኣብዚ ጸላእቲ ብእኩይ ገበሩ (ቁ. 3)፡ ምኽንያቱ ንኣምላኽ ብፍጹም ብምጽራፍን ብምብዳህን ኣጥፍእዎ።

(1.) ኣብ ማእከል ማሕበራት ኣምላኽ ጨደሩ፡ ቁ. 4። ኣብቲ ኣመንቲ ህዝቢ ኣምላኽ ብትሕትናን ብኽብሪን ብህድኣት ወይ ብሕሹኽታ ዚእከቡሉ ዝነበሩ ቦታ፡ ብሃውሪን ብዕልዋን ጨደሩ፡ ነቲ ሓያል ዝኾነ መቕደስ፡ ብዛዕባኡ ሓያል ነገራት ሰሚዖም ዝነበሩ፡ ብምውሳዶም ተሓጒሶም።

(2.) ንምልክት ዝኾኑ ባንዴራታቶም ኣንበሩ። ባንዴራታት ሰራዊቶም ኣብ ቤተ መቕደስ ኣንበሩ (እስራኤል ምስ ኣምላኽ ብቐረባ ክሳዕ ዝነበሩ፡ እቲ ዝሓየለ ዕርድኦም) ከም ምልክት ዓወት። ኣብቲ ምልክታት ኣምላኽ ዝነበሩሉ ቦታ፡ ሕጂ ጸላኢ ባንዴራታቱ ኣንቢሩ። እዚ ንኣምላኽን ንሓይሉን ዝገበርዎ ደፋር ምብዳህ ንህዝቡ ብስሱዕ ቦታ ወቕዖም።

(3.) ንስሩዕ ስራሕ ቤተ መቕደስ ብምጥፋእ ይሕበኑ ነበሩ። ቀደም ሰባት ንምህናጽ ቤተ መቕደስ ኢድ ምሃብ ክብሪ ኸም ዝነበሮም ዝሓስቡሉ ዝነበሩ፡ ነቲ ንስራሕ ዝኸውን ዕንጨይቲ ንምቑራጽ ዝሓገዘ ሰብ ድማ ፍሉይ ከም ዝነበረ ዝሕሰብ ዝነበረ፡ ሕጂ ድማ ንሳቶም ብምጥፋእ እቲ ስራሕ ይሕበኑ ነበሩ፡ ቁ. 5, 6። ከምኡ ድማ፡ ቀደም እቶም ንሃይማኖት ዘገልገሉ ሰባት ጥበበኛታት ተባሂሎም ይውደሱ ከም ዝነበሩ፡ ሕጂ ድማ እቶም ንሃይማኖት ንምጥፋእ ዝሕግዙ ሰባት ብጥበብ ይውደሱ ኣለዉ። ገሊኦም ከምዚ ኢሎም ይትርጉምዎ፦ ከምቲ ኣብ ጫካ መሓውር ዜልዕል ሰብ ርእሶም የርእዩ፡ ከምኡ ድማ ንስሩዕ ስራሕ ቤተ መቕደስ ይሰብሩ፡ ነቲ ሃብታም ስሩዕ ስራሕ ቤተ መቕደስ ከምቲ ሓጣቢ ዕንጨይቲ ኣብ ጫካ ዕንጨይቲ ኺቘርጽ ከሎ ዘይሓስብ፡ ከምኡ ድማ ብዘይ ዝኾነ ስምዒት ይሰብሩዎ፡ ከምቲ ቅዱስ ነገር ወይ ከምቲ ፍሉይ ጥበብ ዝተሰርሓ ነገር።

(4.) ሓዊ ኣንደድሉ፡ ከምኡ ድማ ኣርከስዎ ወይ ናብ ምድሪ ኣጥፍእዎ፡ ቁ. 7። ከለዳውያን ነቲ ግርማ ሞገስ ዘለዎ ክቡር ህንጻ ቤት ኣምላኽ ኣንደድዎ፡ 2 ዜና መዋእል 36:19።