መዝሙር ዳዊት 105

መዝሙር 105:1-7፡ ኣብዚ ኣምልኾና ይባራበር፣ እዚ ድማ ንእግዚኣብሔር ከነመስግኖ ንባዕልና ከነበራብሮ እዩ። ሓይሉ ድለዩ፤ እዚ ኸኣ ጸጋኡ እዩ፤ ሓይሊ መንፈሱ ኣብ ውሽጥና ጽቡቕ ክገብር ተባዕተወ። ካብኡ ዝምንጩ ሓይሊ እንተዘይብልና ክንገብሮ ዘይንኽእል ኢና፣ ምእንቲ እዚ ኸኣ ኺድለ እዩ። ንዘለኣለም ሞገሱ ንኽትረክቡ ድለዩ፤ ስለዚ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ከለኹም ምድላይ ኣይትቋርጹ፤ ንሱ ኺርከብ ጥራይ ኣይኮነን፣ ግናኸ ብትግሃት ዚድልይዎ ኺሽልሞም እዩ።

መዝሙር 105 ገለ ካብ መዛሙር ምስጋና ኣዝዮም ሓጸርቲ እዮም፣ ገለ ድማ ኣዝዮም ነዋሕቲ እዮም፣ እዚ ድማ ኣብ ኣምልኾና ግዜ ብኸመይ ከም ዝሓልፍ ዘይኮነስ፣ ልብና ብኸመይ ከም ዝሰርሕ ክንጥንቀቕ ከም ዘሎና ንምምሃር እዩ። ነዊሕ ክንጸሊ ብምምጓት ኣይንዘርግሕ፣ ወይ ድማ ሓጺር ክንጸሊ ብምምጓት ኣይንሕጸር፣ የግዳስ ልብና ክንጸሊ ከም ዝደሊ መጠን ክንገብር ይግባእ።

እዚ መዝሙር እዚ ነዊሕ እዩ። ቀንዲ ዕላማኡ ምስ መብዛሕትኦም መዛሙር ሓደ እዩ፣ ንኽብሪ ኣምላኽ ንምግላጽ፣ ግናኸ ትሕዝቶኡ ፍሉይ እዩ። ኩሉ ግዜ ናብ ዝፋን ጸጋ ክንመጽእ ከሎና፣ እንተደኣ ፈቒድና፣ ካብ ቃል ኣምላኽ (ከምዚ ካብ ታሪኽ ብሉይ ኪዳን ዝኾነ፣ ካብ ታሪኽ ሓዲስ ኪዳን) ብሓድሽ መዝሙራት፣ ብሓድሽ ሓሳባት ክንጥቀም ንኽእል ኢና—እቲ ርእሲ ኣዝዩ ብዙሕ፣ ኣዝዩ ዝተፈላለየ፣ ኣዝዩ ዘይውዳእ እዩ።

ኣብቲ ዝሓለፈ መዝሙር፣ ንኣምላኽ ብዛዕባ እቲ ንመላእ ዓለም ዝምልከት ዘደንቕ ግብሪ ምድላዉ ክንውድሶ ተማሂርና። ኣብዚ ድማ ንቤተ ክርስትያኑ ንዝገበረላ ፍሉይ ሞገስ ክንውድሶ ተመሪሕና ኣሎና። እቶም ቀዳሞት ዓሰርተ ሓደ ፍቕድታት ናይዚ መዝሙር እዚ፣ ዳዊት ንኣሳፍ ኣብቲ ታቦት ኣብ ዝተዳለወሉ ቦታ ምስ ተቐመጠ፣ ኣብ ዕለታዊ ኣገልግሎት መቕደስ ንኽጥቀመሉ ዝሃቦ መዝሙር መጀመርታ ንረኽቦም፣ እዚ ድማ መን ከም ዝጸሓፎ፣ መዓስ ከም ዝተጻሕፈ፣ ከምኡ’ውን ብኸመይ ኣጋጣሚ ከም ዝተጻሕፈ የርኢ፣ 1 ዜና መዋእል 16:7፣ ወዘተ። ዳዊት በዚ ኣቢሉ ንህዝቡ ንቕዱስ ሃይማኖቶም ብተኣማንነት ክጸንዑ ዘለዎም ግዴታታት ክምህሮም ሓሲቡ ነይሩ።

ኣብዚ መእተዊ (ቁ. 1-7) ከምኡ’ውን እቲ ታሪኽ ባዕሉ ብዝተፈላለዩ ነጥብታት ቀሪቡ ኣሎ።

I. ኪዳን ኣምላኽ ምስ ኣቦታት (ቁ. 8–11)።

II. ኣብ ስደቶም ዝገበረሎም ክንክን (ቁ. 12–15)።

III. ንዮሴፍ ጓሳን እምኒ እስራኤልን ክኸውን ምምራጹ (ቁ. 16–22)።

IV. ምብዛሕ እስራኤል ኣብ ግብጽን ካብ ግብጺ ምድሓኖምን (ቁ. 23–38)።

V. ኣብ ምድረ በዳ ዝገበረሎም ክንክንን ኣብ ከነኣን ምጥንባሎምን (ቁ. 39–45)።

እዚ መዝሙር እዚ ክንዝምር ከሎና፣ ንኣምላኽ ክብሪ ጥበቡን ሓይሉን፣ ሰናይነቱን ተኣማንነቱን ክንህብ ይግባእ። ንርእስና ድማ ኣብ ጉዳያት ቤተ ክርስትያን ብሉይ ኪዳን ዝምልከት ከም ዘሎና ክንርኢ ኣሎና፣ ምኽንያቱ ንሳ እያ ቃል ኣምላኽ ዝተዋህባ፣ እዚ ድማ መዝገብና እዩ፣ ከምኡ’ውን ክርስቶስ ካብኣ ስለ ዝተንስአ፣ እዚ ኩሉ ድማ ንኣብነት ኮይኑላ።

ቁጽሪ 1-7 ኣብዚ ኣምልኾና ብፍሽኽታ ይለዓዓል፤ ንኣምላኽ ንምውዳስ ንርእስና ከም እንለዓዕል ንለዓዓል ኣሎና። ኣስተብህል፡

I. ኣብዚ እተጸዋዕናሎም ግዴታት፣ ብዙሓት እዮም፣ ግናኸ ኩሎም ናብ ኣምላኽ ንስሙ ዝግባእ ክብሪ ንምሃብ ዝዓለመ እዩ።

1. ንሱ ኩሉ ግዜ ለጋስ በረኸትና ስለ ዝነበረ፣ ንሞገሱ ድማ ምስጋና ጥራይ ስለ ዝደሊ፣ ክንምስግኖ ይግባእ—ንብዙሕ ዝተቐበልናዮ ውሑድ ምምላስ።

2. ንተወሳኺ ሞገስ እትምርኮስዎ ስለ ዝኾነ፣ ስሙ ጸውዑ። ንተወሳኺ ምሕረት ምጽላይ ከም መረጋገጺ ናይ ዝሓለፈ ምሕረት ተቐባልነት ይረክብ። ንሱ ጆሮኡ ናባይ ስለ ዘድሃበ፣ ስለዚ ክጽውዖ እየ።

3. ግብሩ ኣፍልጡ (ቁ. 1)፣ ካልኦት ምሳኻትኩም ሓቢሮም ንኽውድስዎ። ብዛዕባ ኩሉ ዘደንቕ ግብሩ ተዛረቡ (ቁ. 2)፣ ከምቲ ብዝመልኣናዮን ብዝተሰማዓናዮን ነገራት እንዛረብ፣ ንኻልኦት ድማ ክንመልኦም ከም እንደሊ። ዘደንቕ ግብሪ ኣምላኽ ምስ ስድራናን ኣዕሩኽናን ኣብ ዘዘራርበና እዋን ርእሲ ዘረባና ክኸውን ይግባእ፣ ኣብ ገዛና ክንቕመጥ ከሎናን ኣብ መገዲ ክንከይድ ከሎናን ክንዛረበሉ ይግባእ (ዘዳግም 6:7)፣ ንመዘናግዒ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንኣምልኾ ንምልዓልን ንእምነትናን ተስፋናን ኣብ ኣምላኽ ንምብራታዕን። ቅዱሳት ነገራት እውን ብግቡእ ኣኽብሮት እንተኾይኑ፣ ናይ ልሙድ ዘረባ ርእሲ ክኾኑ ይኽእሉ።

4. ንኽብሪ ኣምላኽ መዛሙር ዘምሩ፣ ከምቶም ብእኡ ዝሕጎሱ፣ ነቲ ሓጎስ ድማ ንኻልኦት ንምብራታዕን ንወለዶ ንምስግጋርን ክምስክሩ ዝደልዩ፣ ከምቲ ኣብ ጥንቲ ጽሕፈት ውሑድ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ዝዝከር ነገራት ብመዝሙር ዝመሓላለፍ ዝነበረ።

5. ብቕዱስ ስሙ ተመክሑ፤ እቶም ክምክሑ ዝደልዩ ብውጽኢቶምን ስርሖምን ዘይኮነስ፣ ብፍልጠት ኣምላኽን ምስኡ ዘለዎም ርክብን ይምከሑ፣ ኤርምያስ 9:23, 24። ቅዱስ ስሙ ኣመስግኑ፣ ከምኡ ድማ ገለ ይብሉ፤ ግናኸ ኩሉ ሓደ እዩ፣ ምኽንያቱ ብእኡ ክንመካሕ ከሎና ንእኡ ክብሪ ንህብ።

6. ድለይዎ፤ ሓጎስኩም ኣብኡ ግበሩ፣ ድሕሪኡ ድማ ነቲ ሓጎስ ብኹሉ እቲ ዝመደቦ መገዲ ስዓብዎ። ንእግዚኣብሔርን ሓይሉን ድለዩ፣ ማለት፣ ታቦት ሓይሉ፤ ኣብ መቕደስ፣ ንእኡ ክንድልየሉ ኣብ ዝመደቦ መገዲ ድለይዎ። ሓይሉ ድለዩ፣ ማለት፣ ጸጋኡ፣ ሓይሊ መንፈሱ ኣብ ውሽጥኹም ሰናይ ንምስራሕ፣ እዚ ድማ ካብኡ ብዝርከብ ሓይሊ እንተዘይኮይኑ ክንገብሮ ኣይንኽእልን፣ ንእኡ ድማ ክንሓትቶ ይግባእ። ንእግዚኣብሔር ድለዩን ብርቱዓት ኩኑን፤ ከምኡ ድማ ዝተፈላለዩ ጥንታዊ ትርጉማት የንብብዎ። እቶም ኣብ ውሽጣዊ ሰብኦም ክብርቱዑ ዝደልዩ፣ ብእምነትን ጸሎትን ካብ ኣምላኽ ሓይሊ ክረኽቡ ኣለዎም። ሓይሉ ድለዩ፣ ድሕሪኡ ድማ ገጹ ድለዩ፤ ምኽንያቱ ብሓይሉ፣ ከምቲ ያእቆብ ዝገበሮ፣ ንሞገሱ ክንረኽቦ ተስፋ ንገብር፣ ሆሴእ 12:3። "ገጹ ኸኣ ኵሉ ሳዕ ድለዩ፤ ሞገሱ ንዘለኣለም ክትረኽቡ ድለዩ፣ ስለዚ ድማ ክሳብ መወዳእታ ናይ ፈተና ግዜኹም ምድላይ ቀጽሉ። ኣብዛ ዓለም እዚኣ ክትነብሩ ከሎኹም ድለይዎ፣ ኣብታ ሓንቲ ዓለም ክትነብሩ ከሎኹም ድማ ክትረኽብዎ ኢኹም፣ ኣብኡ እውን ንዘለኣለም ብዘይውዳእ ምዕባለ ክትደልይዎ ኢኹም፣ ግናኸ ንዘለኣለም ብእኡ ክትዕገቡ ኢኹም።"

7. እቶም ንእኡ ዝደልይዎ ልቦም ይሕጎስ (ቁ. 3)፤ ምኽንያቱ ጽቡቕ መሪጾም፣ ጽቡቕ ተቐሚጦም፣ ጽቡቕ ተጠቒሞም፣ ዕዮኦም ከንቱ ከም ዘይከውን ድማ ክተኣማመኑ ይኽእሉ እዮም፣ ምኽንያቱ ንሱ ጥራይ ዘይኮነስ ክርከብ፣ የግዳስ ንእኡ ብትግሃት ንዝደልይዎ ዓስቢ ዝህብ ኮይኑ ክርከብ እዩ። እቶም ንእግዚኣብሔር ዝደልዩ ክሕጎሱ ምኽንያት እንተ ኣለዎም፣ እቶም ዝረኸብዎ ድማ ብዝያዳ ክሕጎሱ ይግባእ።

II. ናብዚኦም ግዴታት እዚኦም ንኽንለዓዓል ገለ መርትዖታት።

1. "ንዘለኣለም ናብኡ ንኽንጠብቕ ዝበሎን ዝገበሮን ኩሉ ሕሰቡ። ነቶም ኣብ ልዕሌኹም ዓሚቕን ነባርን ስምዒት ክፈጥሩ ዝግባእ ዘደንቕ ነገራት እንተ ዘኪርኩም፣—ንኣኻትኩምን ንቕድሜኹም ዝነበሩን ዝገበሮ ዘደንቕ ግብሪ ምድላዉ፣ እቶም ኣስተንፋስን ኣመስገንትን ንዘለኣለም ዝዝክርዎ ዘደንቕ ግብሪ፣—ንኣኻትኩም ዝጸሓፎን ዝኣመነኩምን ዘደንቕ ሕጉ፣ ፍርድታት ኣፉ፣ ከምኡ’ውን ፍርድታት ኢዱ፣" ቁ. 5።

2. "ምስኡ ዘሎኩም ርክብ ሕሰቡ (ቁ. 6)፡ ንስኻትኩም ዘርኢ ኣብርሃም ባርያኡ ኢኹም፤ ኣብ ቤቱ ተወሊድኩም፣ በዚ ድማ ናይ ባሮቱ መሰል፣ ማለት ምክልኻልን ምድላውን፣ ስለ ዝረኸብኩም፣ ግዴታ ባሮት ክትገብሩ እውን ግዴታ ኣለኩም፣ ንጐይታኹም ከተገልግሉ፣ ንኽብሩ ክትሓስቡ፣ ትእዛዛቱ ክትእዘዙ፣ ንጥቕሙ ንምዕባይ ክትገብሩዎ እትኽእሉ ኩሉ ክትገብሩ። ንስኻትኩም ውሉድ ያእቆብ እተመርጸ እዩ፣ ስለ ኣቦታት ድማ ተመሪጽኩምን ተፈቲኹምን ኢኹም፣ ስለዚ ድማ ነቶም ክብሮም ዝወረስኩምዎም ሰባት ፈለግ ክትስዕቡ ይግባእ። ንስኻትኩም ውሉድ እግዚኣብሔር ዝፈርሑ ወለዲ ኢኹም፤ ኣይትበላሹ። ንስኻትኩም ቤተ ክርስትያን ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ኢኹም፣ ንእኡ እንተ ዘይኣመስጊንኩም፣ መን ከም ዘመስግኖ?"

3. ኣብኡ ዘሎኩም ረብሓ ሕሰቡ፡ ንሱ እግዚኣብሔር ኣምላኽና እዩ፣ ቁ. 7። ንእኡ ንምርኮስ፣ ንእኡ ተወፊና፣ ተስፋና ድማ ካብኡ እዩ። ህዝቢ ንኣምላኾም ክደልዩ (ኢሳይያስ 8:19)ን ንኣምላኾም ከውድሱን ኣይግባእንዶ? ዳንኤል 5:4። ንሱ እግዚኣብሔር ኣምላኽና እዩ። እቲ ኣምላኽና ዝኾነ ባዕሉ ዝነብርን ባዕሉ ዝኽእልን እዩ፣ ዘይቃወም ሓይልን ዘይከሓድ ልዕልናን ኣለዎ፡ ፍርድታቱ ኣብ ኩላ ምድሪ እዩ፤ ንመላእ ዓለም ብጥበብ ይገዝእ፣ ንኹሎም ህዝብታት፣ ንእኡ ንዘይፈልጥዎ እውን ሕጊ ይህብ። ምድሪ ብመርትዖታት ሓይሉ ምልእቲ እያ።

105:8-23 ንግሩም ግብራቱ፡ ተኣምራቱን ፍርድታት ኣፉን ናይ ቤዛና ንዘክር። እቶም ናይ ሓቂ ክርስቲያናት ቁጽሮም ውሑድ፡ ኣብ ምድሪ በጻሕትን ጋሻታትን እኳ እንተኾኑ፡ ግናኸ ካብ ከነዓን ዝበለጸ ብዙሕ ውርሲ ብቃል ኪዳን ኣምላኽ ንኣቶም ተኣሚኑሎም ኣሎ። ናይ መንፈስ ቅዱስ ቅብኣት እንተ ኣሎና ድማ፡ ሓደ እኳ ክጎድኣና ኣይክእልን። መከራታት ካብ ጸጋታትና እዮም። ንእምነትናን ፍቕርናን የጽንዑ፡ ትዕቢትና የዋርዱ፡ ካብ ዓለም የርሕቁና፡ ጸሎትና ድማ የብልሕዎ። እንጀራ ንህይወት ዝድግፍ በትሪ እዩ። እታ በትሪ ምስ ተሰብረት፡ ስጋ ይደክምን ናብ ምድሪ ይወድቕን። ቃል ኣምላኽ ናይ መንፈሳዊ ህይወት በትሪ፡ መግቢን ምድጋፍን ናይ ነፍሲ እዩ። እቲ ዝኸፍአ ፍርዲ ቃል እግዚአብሔር ምስማዕ ምብቓዕ እዩ። ከምዚ ዝበለ ምብቓዕ ኣብ ኩሉ ምድሪ ይኸብድ ነይሩ፡ ክርስቶስ ብስጋ ምስ ተገለጠ። ምጽኣቱን በረኸታዊ ውጽኢቱን ድማ ኣብ ታሪኽ ዮሴፍ ተሳእሉ ኣሎ። ኣብቲ እተሰርዖ ግዜ ክርስቶስ ከም መንጎኛ ተለዓለ። ኩሉ መዝገብ ጸጋን ምድሓንን ብኢዱ እዩ። ዝጠፍኡ ሓጥኣን ናብኡ ይመጹ፡ ብእኡ ድማ የዕርፉ።

ቁጽሪ 8-24

ኣብዚ ንእግዚአብሔር እናኣመስገንና፡ ናብ ዝሓለፈ ግዜ ክንምለስን፡ ብፍላይ ድማ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝተመስረተትን ዝተሰርዐትንሉ እዋን ንዝገበሮ ነገራት ክብሪ ክንህቦን ተማሂርና ኣሎና። እዚ ድማ እቶም ድሕሪኡ ዝመጹ ወለዶታት ረብሓኡ ስለ ዝረኸቡ፡ ክምስግኑ ይግባእ። ብርግጽ፡ ከምቲ እዚ መዝሙር ደራሲ ካብ ታሪኽ ዘፍጥረትን ዘጸኣትን፡ እተን ንምምስራት ቤተ ክርስቲያን እስራኤል ዝገልጻ፡ ንሕና ድማ ካብ ታሪኽ ወንጌላትን ግብሪ ሃዋርያትን፡ እተን ንምምስራት ክርስትያናዊት ቤተ ክርስቲያን ዝገልጻ፡ ንምምስጋን ዝኸውን ዝግባእ ነገር ክንረክብ ንኽእል ኢና። ታሪኽና ድማ ንታሪኾም ኣዝዩ ይበልጾ። ኣብዚ ክልተ ነገራት ንምምስጋን ተገይሮም ኣለዉ።

I. እግዚአብሔር ንኣበው ዝኣተዎ መብጽዓ፡ እዚ ድማ ንዘርኦም ምድሪ ከነኣን ከም ውርሻ ክህቦም ዝኣተዎ ዓቢ መብጽዓ እዩ። እዚ ድማ ንኹሎም ምእመናን ብክርስቶስ ዝተዋህበ ናይ ዘለኣለም ህይወት መብጽዓ ምሳሌ እዩ። እግዚአብሔር ንእስራኤል ኣብ ዝገበሮ ኩሉ ግሩም ግብራት፡ ቃል ኪዳኑ ዘኪሩ እዩ (ቁ. 8)፡ ንዘለኣለም ድማ ክዝክሮ እዩ። ንሽሕ ወለዶ ዝኣዘዞ ቃል እዩ።