መጽሓፍ ምሳሌ 10

10:1 ምጽንናዕ ወለዲ ብብዙሕ ኣብ ደቖም ይምርኰስ እዩ፤ እዚ ኸኣ ንኽልቲኦም ንድሕሪ ግቡኦም ዝድርኽ ምኽንያት የቕርብ። 2,3. ጻድቕ ድኻ እኳ እንተኾነ፡ እግዚኣብሔር ንመንፈሳዊ ህይወት ዘድልዮ ክሓርቕ ኣይሓድጎን። 4. ብመንፈስ ዝጋህሩን ንእግዚኣብሔር ዘገልግሉን፡ ኣብ እምነትን ኣብ ሰናይ ግብሪን ሃብታማት ክኾኑ ዕድሎም እዩ። 5. ኣብዚ፡ ንእድላት ንምድራዊ ህይወትን ንድሕረይቲ ህይወትን ብዘይግብኦም ንዘሕልፉ ቅኑዕ ወቐሳ ኣሎ። 6. ብዝሒ በረኸት ኣብ ሰናይ ሰብ ይነብር፤ ሓቀኛ በረኸት።

ምዕራፍ 10 ክሳብ ሕጂ ኣብ ኣፍደገ ወይ መእተዊ ናይ ምሳሌታት ጸኒሕና፣ ሕጂ ድማ ይጅምሩ። እዞም ምሳሌታት ሓጺር እኳ እንተኾኑ ክብደት ዘለዎም ኣረኣእስታት እዮም፤ መብዛሕትኦም ክልተ መስመራት ዘለዎም፣ ማለት ኣብ ሓደ ቁጽሪ ክልተ ኣረኣእስታት ንሓድሕዶም ዘብርሁ እዮም። እንተኾነ ግን ኣብ መንጎ ቁጽርታት ምትእስሳር፣ ብፍላይ ድማ ዝተሰርዐ ሓሳብ ክህልዎም ብርእስና ኣይርአን። ስለዚ ኣብዚ ምዕራፋት እዚ ትሕዝቶኦም ናብ ቅኑዕ ኣርእስቲ ንምምዳብ ክንፍትን ኣየድልየናን እዩ፣ እቶም ዝተፈላለዩ ኣረኣእስታት ኣብ ባዕሎም ቦታታት ብዝበለጸ ክረኣዩ እዮም። ዕላማኦም ኩሎም ጽቡቕን ክፉእን፣ በረኸትን መርገምን ኣብ ቅድሜና ንምቕራብ እዩ። ብዙሓት ካብቶም ኣብዚ ምዕራፍ ዘለዉ ምሳሌታት ብዛዕባ ጽቡቕ ምጥቃም ልሳን ዝምልከቱ እዮም፣ ብዘይካኡ ድማ ሃይማኖት ሰብ ከንቱ እዩ።

ቁጽሪ 1 ሰሎሞን ከም ንደቂ እናዛረበና፣ ምጽንናዕ ወለዲ፣ ተፈጥሮኣዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ከምኡውን ሃይማኖታዊ፣ ኣብ ጽቡቕ ባህሪ እቶም ትሕቲኦም ዘለዉ ክሳብ ክንደይ ከም ዝምርኮስ ኣብዚ ይገልጽ፣ ከም ምኽንያት ድማ፣

1. ወለዲ ንደቆም ጽቡቕ ትምህርቲ ንምሃብን ኣብ መገዲ ሃይማኖት ንምዕባይን ስለምንታይ ክጥንቀቑ ከም ዝግባእ፣ እዚ ድማ ዝድለ ፍረ እንተሃበ፣ ንሳቶም ባዕሎም ምጽንናዕ ክረኽቡ እዮም፣ ወይ ድማ እንተዘይሃበ፣ ኣብ ትሕቲ ሓዘኖም ግቡኦም ከም ዝፈጸሙን ጻዕሮም ከም ዝገበሩን ንምድጋፍ ክህልዎም እዩ።

2. ደቅን ብጥበብን ጽቡቕን ስለምንታይ ክገብሩ ከም ዝግባእ፣ ከምኡውን ንጽቡቕ ትምህርቶም ብምምስሳል፣ ልቢ ወለዶም ከሐጕሱን ከየጕህይዎምን። እሞ ኸኣ፣ (1.) ንመንእሰያት እሙናትን ለባማትን ዝኾኑ፣ በዚ ድማ ንወለዶም ንዝገበሩሎም ኩሉ ክንክንን ጻዕርን ምምላስ ዝገብሩ፣ ከምኡውን ኣብ ክፉእ መዓልታት እርግና፣ ብዝበለጸ ኣብ ዝሕተጁሉ እዋን፣ ሓጐስ ዝፈጥሩሎም ምዃኖም ንምጽንናዖም ይውስኽ፤ ወለዲ ድማ ብጥበብን ጽቡቕ ምግባርን ደቆም ክሕጐሱ ግቡኦም እዩ፣ እወ፣ ንሳቶም ክሳብ ዝበልጽዎም እኳ እንተኾነ። (2.) ንሓጥያት እቶም ክፉእ ዝገብሩ፣ በዚ ድማ ንኣቶም ክሕጐሱዎም ዝግባእ ዘጕህዩ፣ ብፍላይ ድማ ንድኻታት ኣዴታቶም ብሓዘን ዝወለዳኦም፣ እንተኾነ ግን ብዝዓበየ ሓዘን ክፉኣትን ርኹሳትን ኮይኖም ክርእዩዎም፣ ጾር ይኾኑ ምዃኖም ይውስኽ።

ቁጽሪ 2-3 እዞም ክልተ ፍቕድታት ሓደ ትርጉም ኣለዎም፣ እቲ ዳሕረዋይ ድማ ምኽንያት ናይቲ ቀዳማይ ክኸውን ይኽእል እዩ።

1. ሰባት ብግፍዒ ዚረኽብዎ ሃብቲ ኣይጠቕሞምን እዩ፣ ከመይሲ ኣምላኽ ከጥፍኦ እዩ። “ብግፍዒ እተረኽበ ሃብቲ ኣይጠቅምን እዩ፥” (ምሳሌ 10:2) ሃብቲ ረሲኣን፣ ብፍላይ ድማ ብግፍዒ ወይ ብምጥባር ዝረኸብዎ ሃብቲ፣ ክንደይ እኳ ብዙሕ እንተኾነ፣ ከም ሃብቲ ተሓቢኡ እኳ እንተተቐመጠ፣ እንተኾነ ግን ኣይጠቅምን እዩ። ረብሓን ክሳራን ክወዳደሩ ከለዉ፣ እቲ ብሃብቲ ዝረኸብዎ ረብሓ ብምንም መገዲ ነቲ ብረሲእነት ዝመጸ ክሳራ ኣይካሕሶን እዩ። “ሰብ ንብዘላ ዓለም ረቢሑ ነፍሱ እንተ ኣጥፍኤ፣ እንታይ ይጠቕሞ፧ ወይስ ሰብ ንነፍሱ ኣብ ክንዲኣ እንታይ ይሀብ፧” (ማቴዎስ 16:26) ንነፍሲ ኣይጠቕሙን እዮም፤ ሓቀኛ ምጽንናዕ ወይ ሓጎስ ኣይገዝኡን እዮም። ብሞት ወይ ብፍርዲ እታ ዓባይ መዓልቲ ንሰብ ኣይጠቕሙን እዮም፤ ምኽንያቱ ድማ ኣምላኽ ንሃብቲ ረሲኣን ይነጽጎ እዩ። (ቁ. 3) ብግፍዒ ዝረኸብዎ ካብኦም ይወስድ፤ ንዕኡ ኣይሓስቦን እዩ፣ ንሃብታም ካብ ድኻ ኣይበልጾን እዩ። ብግፍዒ ሰባት ዝተኣከበ ሃብቲ ብጽድቂ ኣምላኽ ክብተን ንርኢ ኢና። ሃብቲ ረሲእነት ከመይ ገይሩ ክጠቅም ይኽእል፣ ሃብቲ ተባሂሉ እኳ እንተተቖጽረ፣ ኣምላኽ ግን ይነጽጎ እሞ ከም ጽላሎት ይጠፍእ እዩ፧

2. ብቕንዕና ዝተረኽበ ሃብቲ ንጽቡቕ ይኸውን፣ ከመይሲ ኣምላኽ ይባርኾ እዩ። ጽድቂ ካብ ሞት የድሕን፣ ማለት ብቕንዕና ዝተረኽበ፣ ዝተሓለወን ብግቡእ ዝተጠቕመሉን ሃብቲ (ጽድቂ ቕንዕናን ምሕረትን የጠቓልል)፤ ንዕላማ ሃብቲ ይምልስ፣ እሱ ድማ ንህይወትና ምሕላውን መከላኸሊ ምዃንን እዩ። ሰባት ብረሲእነቶም ኣብ ርእሶም ካብ ዘምጽእዎ ፍርዲ የድሕን። ካብ ሞት እኳ እንተዘየድሓነ፣ ካብ ሕንዙን ብድሕሪኡ ድማ ካብ ፍርህታን ከድሕን ዝኽእል ክሳብ ዝኾነ መጠን ይጠቅም እዩ። “እግዚኣብሄር ንነፍሲ ጻድቕ ኣይጸምእን እዩ፥” (ቁ. 3) ስለዚ ጽድቆም ካብ ሞት የድሕን፣ ብንጹህ ጸጋ ኣምላኽ ንኣኦም፣ እሱ ድማ ህይወቶምን መነባብሮኦምን እዩ፣ ብጥሜት እውን ህያዋን ገይሩ ይሕልዎም። ነፍሲ ጻድቕ ብቓል ኣምላኽን ብእምነት ኣብ መብጽዓኡን ህያው ኮይና ትቕመጥ፣ መንእሰያት ኣናብስ ክጎድሎምን ክጸምኡን ከለዉ እውን።

ቁጥር 4 ኣብዚ ተነጊሩና ኣሎ፣

1. እቶም ሃብታማት ክነሶም፣ ድኻታት ንምዃን ኣብ ጽቡቕ መገዲ ዘለዉ መን ምዃኖም—እቶም ብሃውሪ ዝሰርሑ፣ ኣብ ዕዮኦም ዘይግደሱን ዘይተገዳስነት ዘርእዩን፣ ኣየናይ መወዳእታ ከም ዝመጽእ ዘይግደሱን፣ ኢዶም ብሓይሊ ናብ ዕዮኦም ዘየውፍሩን ወይ ዘይጸንዑን እዮም። እቶም ብተንኮል ዝሰርሑ (ከምኡ ጌርካ ክንበብ ይከኣል እዩ)፤ እቶም ብምጥባርን ብምምታርን ንርእሶም ከሀብትሙ ዝሓስቡ፣ ኣብ መወዳእታ ንርእሶም ከድኽዩ እዮም፣ ብዘለዎም ናይ ኣምላኽ መርገም ብምምጻእ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ምስ ሰባት ዘለዎም ስም ብምጥፋእ እውን እዮም። እቶም ብተንኮል ዝሰርሑን፣ ብጥንቃቐ እንተዘይተራእዩ ጥራይ ሓቀኛታት ዝኾኑን ሰባት፣ ሓደ እኳ ክሰርሓሎም ኣይደልን እዩ።

2. እቶም ድኻታት ክነሶም፣ ሃብታማት ንምዃን ኣብ ጽቡቕ መገዲ ዘለዉ መን ምዃኖም—እቶም ትጉሃትን ሓቀኛታትን ዝኾኑ፣ ኣብ ጉዳያቶም ጥንቁቓት ዝኾኑ፣ ኢዶም ዝረኸበቶ ዘበለ ብምሉእ ሓይሎም፣ ብቕንዕናን ብኽብሪ ዝሰርሑ፣ እዞም ከምዚኦም ዝበሉ ዘለዎም ንምብዛሕ ዕድሎም ዓቢ እዩ። ኢድ እቶም ብልሓተኛታት (ገሊኦም ከምኡ ይብሉ)፣ እቶም ብልሓተኛታት እምበር ተንኮለኛታት ዘይኮኑ፤ ኢድ እቶም ንጡፋት (ካልኦት ከምኡ ይብሉ)፤ እታ ንጥፍቲ ኢድ ገንዘብ ትረክብ። እዚ ኣብ ጉዳያት ነፍስናን ከምኡ እውን ኣብ ዓለማዊ ጉዳያትናን ሓቂ እዩ፤ ስንፍናን ግብዝናን ናብ መንፈሳዊ ድኽነት የብጽሑ፣ እቶም ብመንፈስ ዝነድዱ፣ ንእግዚኣብሔር ዘገልግሉ ግና፣ ብእምነትን ብጽቡቕ ግብርታትን ሃብታማት ክኾኑ ዕድሎም ዓቢ እዩ።

ቁጽሪ 5 እዚ የርኢ፦

1. ዕድላቶም ብጥበብ ዝጥቀሙ፣ ንነፍስን ንስጋን ዘለዎም ንምእካብን ንምዕባይን ዝጽዕሩ፣ ንመጻኢ ዝዳለዉ፣ ብሓጋይ ማለት ብግዜ ምእካብ ዝእክቡ ሰባት ቅኑዕ ምስጋና። ከምኡ ዝገብር ሰብ ሓኪም ወዲ እዩ፣ እዚ ድማ ክብሩ እዩ። ንወለዱ ብጥበብ ይገብር፣ እንተደኣ ኣድላዪ ኮይኑ ክከናኸኖም ይግባእ፣ ንርእሱን ንስድራቤቱን ንትምህርቱን ድማ ስም የዕርግ።

2. ነዘን ዕድላት እዚኤን ብዘይጥቕሚ ዘሕልፉ ሰባት ቅኑዕ ነቀፌታን ወቐሳን። ዝድቅስ፣ ምቾት ዝፈቱ፣ ግዜኡ ብዘይጥቕሚ ዘሕልፍ፣ ዕዮኡ ዝነጽግ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ግዜ ኣውድቕቲ ክድቅስ ከሎ፣ ንኽረምቲ ክዳሎ ከሎ፣ ንዝድልዮ ዘድሊ ነገራት ዘዳሉሉ እዋን ዘሕልፍ፣ ሓፍረት ዘምጽእ ወዲ እዩ። ከመይሲ ዓሻ ወዲ እዩ። ክረምቲ ምስመጸ ንርእሱ ሓፍረት የዳሉ፣ ንኹሎም ፈተውቱ ድማ ሓፍረት የንጸባርቕ። ኣብ ንእስነቱ ፍልጠትን ጥበብን ዝረክብ ብሓጋይ ይእክብ፣ ምቾትን ክብሪ ትግሃቱን ድማ ክረክብ እዩ። ግናኸ ንእስነቱ ብዘይጥቕሚ ዘሕልፍ ኣብ ሽምግልናኡ ሓፍረት ስንፍናኡ ክጸውር እዩ።

ቁጽሪ 7

ጻድቃንን ረሲዓንን፡ መዓልትታቶም ምስ ተፈጸመ፡ ክሞቱ እዮም። ኣብ መንጎ ኣካላቶም ኣብ መቓብር ዝረአ ፍልልይ የልቦን፤ ኣብ መንጎ ነፍሳት እዚኣቶም ኣብ ዓለም መናፍስቲ ግን ዓብዪ ፍልልይ ኣሎ። ከምኡ ድማ ኣብ መንጎ ዝኽርታቶም፡ እቲ ድሕሪኦም ዝነብር፡ ፍልልይ ኣሎ ወይ ክህሉ ይግባእ።

I. ጽቡቕ ሰባት ምስ ሞቱ ብጽቡቕ ክዝከሩ ይግባእ፤ እዚ ሓደ ካብቲ ኣብ ርእሲ ጻድቃን ዝመጽእ በረኸት እዩ፡ ርእሶም ምስ ተቐብረ እኳ እንተኾነ። ብጹኣት ሰባት ድሕሪኦም ብጹእ ዝኽሪ ይገድፉ።

1. እዚ ሓደ ካብ ክብርታት ቅዱሳን እዩ፡ ብፍላይ እቶም ብጽድቂ ዝበለጹን ብፍላይ ጠቓሚ ዝኾኑን፡ ምስ ሞቱ ብኽብሪ ምዝካሮም። ጽቡቕ ስሞም፡ ምስ ጽቡቕ ሰባት ዘለዎም ስም፡ ንጽቡቕ ነገራት፡ ሽዑ ብፍሉይ ከም ክቡር ቅብኣት እዩ፡ መክ. 7:1። ንኣምላኽ ዘኽብሩ፡ ንሱ ኸምዚ ገይሩ የኽብሮም፡ መዝ. 112:3, 6, 9። እቶም ሽማግለታት ብእምነት ጽቡቕ ምስክርነት ረኸቡ (እብ. 11:2)፡ ሞይቶም እኳ እንተኾኑ፡ ክዝከሩ ይቕጽሉ ኣለዉ።

2. እዚ ሓደ ካብ ግዴታ እቶም ዝተረፉ እዩ፡ “ዝኽሪ ጻድቕ ይባረኽ”፡ ከምኡ እዮም ኣይሁድ ዘንብብዎ፡ ከም ትእዛዝ ድማ ይሕልውዎ፡ ብዘይካ “ዝኽሩ ይባረኽ” ከይበሉ ንዝሞተ ፍሉይ ጻድቕ ሰብ ኣይሰምዩን። ንዝሓለፉ ጽቡቕ ሰባት ብኽብሪ ብምዝካር ክንሕጎስ ይግባእ፡ ንኣምላኽ ብዛዕባኦም፡ ብዛዕባ እቲ ኣብኦም ዝተራእየ ውህበታቱን ጸጋታቱን ከነመስግኖ ይግባእ፡ ብፍላይ ድማ በቲ ጽቡቕ ዝኾነ ነገር ሰዓብቶም ክንከውን ይግባእ።

II. ሕሱማት ሰባት ክርስዑ እዮም ወይ ብንዕቀት ክዝረበሎም እዩ። ኣካላቶም ኣብ መቓብር ክበላሾ ከሎ፡ ስሞም እውን ክበላሾ እዩ። ወይ ብፍጹም ኣይክሕለዉን፡ ኣብ መርሲዕ ክቕበሩ እዮም (ብዛዕባኦም ጽቡቕ ክበሃል ኣይከኣልን እዩ፡ ስለዚ እቲ ዝዓበየ ዝግበረሎም ሕያውነት ብዛዕባኦም ዘይዛረብ ምዃን እዩ)፡ ወይ ድማ ዘስካሕክሑ ክኾኑ እዮም፡ ብጽልኢ ድማ ክዝከሩ እዮም፡ እቲ ናይ ክብሪ ሕጊ፡ De mortuis nil nisi bonum—ብዛዕባ ምዉታት ሕማቕ ኣይትዛረብ፡ ኣይክከላኸሎምን እዩ። እቲ ክፋእ ዝተፈልጠሉን ክዝከር ዘይተርፍን ኣብ ዝኾነሉ፡ ብጽልኢ ክዝከር ይግባእ።

ቁጥር 8 እዚኣ ትርኢ፡

1. እቲ ናይ እዙዛት ክብሪን ሓጎስን። ትእዛዛት ይቕበሉ፤ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ምዃን ንርእሶም ምምራጽን ምውሳንን ጻዕሪ ስለ ዘድሕኖም፡ ከም ፍሉይ መሰልን ከምኡውን ከም ዕረፍትን ይወስድዎ። ግቡኦም ምግላጽን ብዛዕባኡ ምምዓድ ከም ውህበት ይወስድዎ። እዚ ድማ ጥበቦም እዩ፤ እቶም እዙዛት ዝኾኑ ብልቦም ጥበበኛታት እዮም፣ ከምኡ ዝምብልዑን ዝሰግዱን ድማ ጸኒዖም ይቕውሙ፣ ብጽቡቕ ስለ ዝምከሩ ድማ ይዕወቱ።

2. እቲ ናይ ዘይእዙዛት ውርደትን ጥፍኣትን፣ እቶም ዘይመሓደሩ፣ ወይ ዝኾነ ይኹን ኣርዑት ዘይጸውሩ፣ ዘይመሃሩ፣ ወይ ዝኾነ ምኽሪ ዘይቕበሉ።