ኦሪት ዘሌዋውያን 7

ኣብ መስዋእቲ ሓጢኣትን መስዋእቲ በደልን እቲ መስዋእቲ ኣብ መንጎ መሰውኢን ካህን ዝተመቕለ ነበረ፤ እቲ ኣቕራቢ ኸኣ ከምቲ ኣብ መስዋእቲ ሰላም ዝነበሮ ግደ ኣይነበሮን። እቲ ቀዳማይ ንንስሓን ንሓዘን ሓጢኣትን ይገልጽ ነበረ፣ ስለዚ ኸኣ ኻብ ምብላዕሲ ምጽዋም ዝግባእ ነበረ፤ መስዋእቲ ሰላም ድማ ምስቲ ብክርስቶስ ዝተዓረቐ ኣምላኽ ዘሎ ሓብሮት፣ ሓጎስን ምስጋናን ናይ ዝተሰረየ ሓጥእ፣ ከምኡውን መሰላት ናይ ሓቀኛ ምእመን የርኢ ነበረ።

ምዕራፍ 7 እዚ ምዕራፍ እዚ ዝርዝር ይህብ፦

I. ሕጊ መስዋእቲ በደል (ቁ. 1-7)፣ ምስ ገለ ተወሳኺ መምርሒታት ብዛዕባ መስዋእቲ ምሕራርን መስዋእቲ እኽልን (ቁ. 8-10)።

II. ሕጊ መስዋእቲ ሕብረት። ምብላዑ (ቁ. 11-21)፣ በዚ ኣጋጣሚ እዚ ድማ ምብላዕ ስብሕን ደምን ከም ዝተኸልከለ ተደጊሙ ተጠቒሱ ኣሎ (ቁ. 22-27)፣ ከምኡ’ውን ናይ ካህናት ግደኡ (ቁ. 28-34)።

III. መደምደምታ ናይ እዘን ስርዓታት እዚኤን (ቁ. 35, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-10 ኣብዚ ንርኢ፣

1. ብዛዕባ መስዋእቲ በደል፣ ምስ መስዋእቲ ሓጢኣት ብብዙሕ ዝመሳሰል ስለ ዝነበረ፣ ብተመሳሳሊ ሕግታት ክመሓደር ነበሮ፣ ቁ. 6። ደምን ስብሕን ንምስዋእ ሓጢኣት ንኣምላኽ ምስ ቀረበ፣ ካህናት ስጋኡ ከም ናይ መስዋእቲ ሓጢኣት ኣብ ቅዱስ ቦታ ክበልዑ ነበሮም። ኣይሁድ (ከምቲ ካብ ምሁር ጳጳስ ፓትሪክ ዝረኸብናዮ) ብዛዕባ ደም መስዋእቲ በደል ኣብ መሰውኢ ዙርያ ምፍናው፣ "ሓደ ቀይሕ መስመር ኣብ ማእከል መሰውኢ ዙርያኡ ዝኸይድ ነበረ፣ ደም መስዋእቲ ምሕራር ድማ ኣብ ልዕሊ እቲ መስመር ዙርያኡ ይፍናው ነበረ፣ ግናኸ ናይ መስዋእቲ በደልን መስዋእቲ ሕብረትን ኣብ ትሕቲ እቲ መስመር ዙርያኡ ይፍናው ነበረ" ዝብል ልምዲ ኣለዎም። ብዛዕባ ስጋ መስዋእቲ በደል፣ መሰሉ ናይቲ ዘቕረቦ ካህን ነበረ፣ ቁ. 7። እቲ ስራሕ ዝሰርሐ ዓስቡ ክረክብ ኣለዎ። እዚ ንካህናት ኣብ መሰውኢ ብትግሃት ንኽካየዱ ምትብባዕ ነበረ፤ ዝበዝሐ ድሉዋትን ስራሕ ዝበዝሖምን ክኾኑ መጠን፣ ዝበዝሐ ይረኽቡ ነበሩ። ማስታወሻ፣ ኣብ ኣገልግሎት ሃይማኖት ዝበዝሐ ትጉሃት ክንከውን መጠን፣ ዝበዝሐ ረብሓኡ ክንዕምብብ ኢና። ግናኸ፣ ዝኾነ ካህን፣ ከምኡ’ውን ተባዕትዮ ስድራቤቶም፣ በቲ ናቱ ዝነበረ ክሳተፉሉ ክዕድሙ ይኽእሉ ነበሩ፦ "ካብ ካህናት ዝኾነ ተባዕታይ ክበልዕ ኣለዎ" ማለት፣ ኣብ ቅዱስ ቦታ ክበልዕ ይኽእል፣ ቁ. 6። ብዘይ ጥርጥር፣ በቲ ናይ ኣገልግሎቶም ረብሓታት ንሓድሕዶም ምዕዳም ልምዲ ነበረ፣ በዚ ድማ ኣብ መንጎ ካህናት ዕርክነትን ሕብረትን ይዕቀብ ነበረ። ብነጻ ተቐቢሎም ነበሩ፣ ብነጻ ድማ ክህቡ ነበሮም። እቲ ኣቕራቢ ባዕሉ ካብ መስዋእቲ በደሉ ዝኾነ ግደ ክህልዎ ኣይነበሮን፣ ከምቲ ካብ መስዋእቲ ሕብረቱ ዝረክቦ፤ ግናኸ ኩሉ ኣብ መንጎ መሰውኢን ካህንን ይምቀል ነበረ። መስዋእቲ ሕብረት ንምሕረት ምስጋና ንምቕራብ የቕርቡ ነበሩ፣ ሽዑ ድማ ምብላዕ ይግባእ ነበረ፤ ግናኸ መስዋእቲ በደል ንሓጢኣት ሓዘን ንምግላጽ የቕርቡ ነበሩ፣ ሽዑ ድማ ጾም ዝበለጸ ይግባእ ነበረ፣ ከም ምልክት ቅዱስ ሓዘንን ካብ ሓጢኣት ንምርሓቕን።

2. ብዛዕባ መስዋእቲ ምሕራር ኣብዚ ተመዚዙ ዘሎ፣ እቲ ዘቕረቦ ካህን ቈርበት ክወስድ ከም ዝነበሮ (ቁ. 8)፣ ካብኡ ድማ ገንዘብ ክሰርሕ ከም ዝኽእል ፍሉጥ እዩ። ኣይሁድ ከም ዝብልዎ፣ "እዚ ንውልቀሰባት ዝቐርብ መስዋእቲ ምሕራር ጥራይ እዩ ዝምልከት፤ ምኽንያቱ እቲ ካብ ዕለታዊ መስዋእቲ ምሕራር ናይ ማሕበር ዝርከብ ረብሓ ናብ ምዕራፍ መቕደስ ይኸይድ ነበረ።" ገሊኦም እዚ ምምዛዝ እዚ ኣምላኽ ንቐዳሞት ወለድና ብቈርበት ክዳውንቲ ምኽዳኑ ንኽንርድእ ከም ዝሕግዘና ይሕብሩ፣ ዘፍ. 3:21። እቶም ቈርበቶም ዝነበሩ እንስሳታት ከም ምሉእ መስዋእቲ ምሕራር ከም ዝቐረቡ፣ ኣዳም ድማ እቲ ዘቕረቦም ካህን ከም ዝነበረ ይኸውን፤ ሽዑ ኣምላኽ ነቲ ቈርበት ከም ዓስቡ ንባዕሉን ንሰበይቱን ክዳውንቲ ንምስራሕ ሃቦ፣ ንዝኽሪ እዚ ድማ እቲ ቈርበት ድሕሪኡ ኩሉ ግዜ ናይ ካህን ኮይኑ ጸንሐ፤ ከምኡ’ውን ዘፍ. 27:16 ርአ።

3. ብዛዕባ መስዋእቲ እኽልን፣ እንተ ተዳልዩ፣ ብኡብኡ ንምብላዕ ዝበቅዕ ነበረ፤ ስለዚ ድማ እቲ ዘቕረቦ ካህን ክወስዶ ነበሮ፣ ቁ. 9። እንተ ደሪቑ፣ ብኡብኡ ንምጥቃም ብዙሕ ምፍጣን ኣየድለየን፤ ስለዚ ድማ ኣብ መንጎ ኩሎም ሽዑ ዝነበሩ ካህናት ማዕረ ክምቀል ነበሮ፣ ቁ. 10።

ቁጽሪ 11-34 እዚ ኩሉ ምስ መስዋእቲ ሰላም ዝተሓሓዝ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ዝነበረና ብዝተፈላለየ ወሰኽ ተደጊሙን ተብራሂሩን ኣሎ።

I. ባህርይን ዕላማን መስዋእቲ ሰላም ኣብዚ ብዝበለጸ ተገሊጹ ኣሎ። እዚኦም ዝቐርቡ ዝነበሩ ወይ ድማ፡

1. ንዝተረኽበ ፍሉይ ምሕረት ንምምስጋን እዩ፣ ከም ካብ ሕማም ምሕዋይ፣ ኣብ ጉዕዞ ምድሓን፣ ካብ ባሕሪ ምድሓን፣ ካብ ምርኮ ምድሓን፣ እዚ ኩሉ ኣብ መዝሙር 107 ተዘርዚሩ ኣሎ፣ በዚ ድማ ሰባት መስዋእቲ ምስጋና ከቕርቡ ተጸዊዖም ኣለዉ፣ ቁ. 22።

ወይ ድማ፡ 2. ሓደ ሰብ ኣብ ሽግር ከሎ ዝገበሮ መብጽዓ ንምፍጻም እዩ (ቁ. 16)፣ እዚ ኸኣ ካብቲ ናይ ቅድሚኡ ዝተሓተ ክብሪ ዝነበሮ እዩ፣ እንተኾነ ግን ምሕላፉ ዝበለጸ ገበን ምኾነ።

ወይ ድማ፡ 3. ሓደ ሰብ ዝደልዮን ዝጽበዮን ዝነበረ ፍሉይ ምሕረት ንምልማን እዩ፣ ኣብዚ ድማ ፍቓዳዊ መስዋእቲ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እዚ ኸኣ ንጸሎት ሰብ የሰንዮ ነበረ፣ ከምቲ እቲ ናይ ቅድሚኡ ንምስጋና ዝገብሮ። ሰባት ብሕጊ ዝተኣስሩ፣ ብመብጽዓ እኳ እንተዘይተኣስሩ፣ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጋጣሚታት እዚ መስዋእቲ ሰላም ከቕርቡ ከም ዝነበሮም ኣይንረክብን፣ ከምቲ ኣብ ዝተገብረ ሓጢኣት መስዋእቲ ምትዕራቕ ከቕርቡ ዝነበሮም። ጸሎትን ምስጋናን ከም ንስሓ ግዴታና እዩ። እንተኾነ ግን፣ ኣብዚ፣ ኣብ ምግላጽ ስምዒቶም ንምሕረት፣ ኣምላኽ ካብቲ ኣብ ምግላጽ ስምዒቶም ንሓጢኣት ዝገበሮ ንላዕሊ ንናጽነቶም ገዲፍዎም ነበረ—ንልግሲ ምፍቃዶም ንምፍታን፣ ከምኡ’ውን መስዋእቶም ፍቓዳዊ ስለ ዝነበረ፣ ዝያዳ ዝምስገንን ቅቡልን ንምግባር። ብምግባሮም ድማ መስዋእቲ ምትዕራቕ ከቕርቡ፣ ኣምላኽ ኣድላይነት እቲ ዓቢ ምትዕራቕ ከርኢ ደልዩ ነበረ።

II. ስርዓታትን ስነ-ስርዓታትን ብዛዕባ መስዋእቲ ሰላም ብዝርዝር ተገሊጹ ኣሎ።

1. መስዋእቲ ሰላም ንምስጋና እንተቐሪቡ፣ ምስኡ መስዋእቲ እኽሊ፣ ዝተፈላለየ ዓይነት ቂጣታትን ቆርበትን (ቁ. 12)፣ ከምኡ’ውን (ንመስዋእቲ ሰላም ፍሉይ ዝነበረ) ዝቦዂዐ እንጌራ ክቐርብ ነበሮ፣ ኣብ መሰውኢ ንምንዳድ ዘይኮነስ፣ እዚ ተኸልኪሉ ነበረ (ምዕ. 2:11)፣ የግዳስ ምስ ስጋ እቲ መስዋእቲ ንምብላዕ እዩ፣ ምእንቲ ኸምልእ ፍጹምን ባህ ዘብልን በዓል ክኸውን። ምኽንያቱ ዘይቦዂዐ እንጌራ ንምጥዓም ዝተሓተ ባህታ ዝህብ ነበረ፣ ስለዚ፣ ኣብ ፋስጋ ብፍሉይ ምኽንያት እኳ እንተተኣዘዘ፣ ኣብ ካልኦት በዓላት ግን ዝቦዂዐ እንጌራ፣ ዝቐለለን ዝያዳ ባህ ዘብልን ዝነበረ፣ ሰባት ኣብ ማዕድ ኣምላኽ ከምቲ ኣብ ናቶም ክበልዑ ተመዲቡ ነበረ። ገሊኦም ከኣ ምስ ኩሉ መስዋእቲ ሰላም፣ ከምኡ’ውን ምስቲ ናይ ምስጋና፣ መስዋእቲ እኽሊ ከም ዝድለ ይሓስቡ፣ በቲ ሕጊ (ቁ. 29) ምስኡ መስዋእቲ ዝሓትት፣ ምእንቲ ማዕዲ ከም መሰውኢ ክምላእ።

2. ስጋ መስዋእቲ ሰላም፣ እቲ ናይ ካህን ክፍሊ ይኹን እቲ ናይ ኣቕራቢ፣ ብቕልጡፍ ክበላዕ ነበሮ፣ ንነዊሕ እዋን ከይተቐመጠ፣ ጥረ ይኹን ዝበሰለ፣ ዝሑል ይኹን። መስዋእቲ ሰላም ንምስጋና እንተነበረ፣ ኩሉ በታ መዓልቲ እቲኣ ክበላዕ ነበሮ (ቁ. 16)። መብጽዓ ወይ ፍቓዳዊ መስዋእቲ እንተነበረ፣ በታ መዓልቲ እቲኣ ወይ በታ ዝቕጽላ መዓልቲ ክበላዕ ነበሮ፣ ቁ. 16። ካብቲ ዝተመደበ ግዜ ንላዕሊ ዝተረፈ እንተነበረ፣ ክቃጸል ነበሮ (ቁ. 17)። ሓደ ሰብ ካብቲ ዝተረፈ እንተበሊዑ ድማ፣ ተግባሩ ከም ኣዝዩ ከቢድ ገበን ክርአ ነበሮ፣ ቁ. 18። ኣብ ቅዱስ ቦታ ክበልዕዎ ግዴታ እኳ እንተዘይነበሮም፣ ከምቲ እቶም ቅዱሳት ዝበሃሉ መስዋእቲታት፣ የግዳስ ናብ ድንኳናቶም ወሲዶም ኣብኡ ክበልዑ ይኽእሉ ነበሩ፣ እንተኾነ ግን ኣምላኽ በዚ ሕጊ እዚ ኣብ መንጎ እዚን ካልእ ስጋን ፍልልይ ከም ዝፈልጡን ብሃይማኖታዊ መንገዲ ከም ዝሕልውዎን ክገብር ደልዩ ነበረ።