ኦሪት ዘሌዋውያን 6

6:1-7 እቶም ኩሎም ምሳሌታት ንብጻይና ዝምልከቱ እኳ እንተኾኑ፡ ግናኸ ከም በደል ንእግዚኣብሔር ይቑጸር። እቲ በደል ዝበጽሖ ሰብ ምናምን እሞ ውርዱ እኳ እንተኾነ፡ እቲ በደል ግና በቲ ንፍቕሪ ብጻይና ድሕሪ ፍቕሪ ርእሱ ትእዛዝ ዝገበሮ ኣምላኽ ይምርኮስ። ሰብኣዊ ሕግታት ብዛዕባ መቕጻዕትታት ፍልልይ ይገብሩ፡ ኩሉ ብኣገባባት ንኻልኦት ምጕዳል ግና ንመለኮታዊ ሕጊ ምጥሓስ እዩ፡ እቲ ወናኒ ክረከብ እንተኽኢሉ እቲ ዝረኸብካዮ ምሓዝ እውን እንተኾነ። ምምዝባር ብሓሶት ይስነ፡ ብዙሕ ግዜ ብሓሳዊ ማሕላ እውን። በዳሊ ካብ መቕጻዕቲ ኣምላኽ ክሃድም እንተ ደለየ፡ ከም ዓቕሙ ምሉእ ምትካእ ክገብር ኣለዎ፡ ብእምነት በቲ ንሓጢኣት ዓለም ዜርሕቕ ሓደ መስዋእቲ ድማ ምሕረት ክደሊ ይግባእ። ኣብዚ ተጠቒሶም ዘለዉ በደላት፡ ንሕጊ ክርስቶስ ዝበድሉ እዮም፡ ንሱ ድማ ንጽድቅን ሓቅን ልክዕ ከም ሕጊ ተፈጥሮ ወይ ከም ሕጊ ሙሴ ዝጸርሕ እዩ።

ምዕራፍ 6 እዞም ናይዚ ምዕራፍ እዚ ናይ መጀመርታ ሾውዓተ ቁጽርታት፣ ቀጻሊ ናይ ሕጊ መስዋእቲ በደል ስለ ዝኾኑን፣ እቲ መስዋእቲ ዚቐርበሉ ካልእ ኩነታት ስለ ዚገልጹን፣ ምስቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ብግቡእ ኪውሰኹ ይኽእሉ ነይሮም። በዚ ድማ እግዚአብሔር ብዛዕባ እቶም ኪቐርቡ ዚግባእ ዝተፈላለዩ ዓይነት መስዋእትታት ዝሃቦ መምርሒታት ይዛዝሙ። ድሕሪኡ ድማ ኣብ ቁጽሪ 8 (እዚ ኸኣ ብመበቆሉ ሓድሽ ክፋል ናይ ሕጊ ይጅምር) ብዛዕባ እዞም ቅድሚ ሕጂ ዘይተጠቕሱ መስዋእትታት ዝተፈላለዩ ስርዓታትን ስነ-ስርዓታትን ኪሰርዕ ይጅምር።

I. መስዋእቲ ምሕራር (ቁ. 8–13)።

II. መስዋእቲ እኽሊ (ቁ. 11–18)፣ ብፍላይ ድማ እቲ ንኻህን ኪቕባእ ከሎ ዚቐርብ (ቁ. 19–23)።

III. መስዋእቲ ሓጢኣት (ቁ. 24, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-7 እዚ እቲ ናይ ሕጊ መስዋእቲ በደል ዳሕረዋይ ክፋል እዩ። እቲ ናይ ቅድሚኡ ክፋል፣ ብዛዕባ ቅዱሳት ነገራት ዝፍጸም በደል ዚምልከት፣ ኣብ መወዳእታ ናይቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ረኺብናዮ ነይርና፤ እዚ ድማ ብዛዕባ ኣብ ንቡር ነገራት ዚፍጸም በደል እዩ። ኣብዚ እሞ ኣስተብህሉ፣

I. እቲ ዚሕሰብ በደል፣ ቁ. 2, 3። ኵሉ እቲ ኣብነታት ንብጻይና ዚምልከት እኳ እንተኾነ፣ እቲ ጉድኣት ብቐጥታ ንብጻይና እኳ እንተተገብረ፣ ንፈጣሪኡን ንጐይታናን ግና ስድብ ስለ ዚኸውን፣ በደል ንእግዚአብሔር ተባሂሉ ይጽዋዕ። ንሓዉ ዚሓሚ ንሕጊ ይሓሚ፣ ስለዚ ድማ ንዋና ሕጊ ይሓሚ ተባሂሉ ተገሊጹ ኣሎ (ያዕ. 4:11)። እቲ ዝተጐድአ ሰብ ክንደይ እኳ ትሑትን ንዑቕን፣ ብዝዀነ ይኹን መገዲ ድማ ካባና ትሕቲ ዝኾነ እኳ እንተኾነ፣ እቲ ጉድኣት ግና ንብጻይካ ምፍቃር ካብ ንርእስኻ ምፍቃር ቀጺሉ ዝመጽእ ትእዛዝ ዝገበረ ኣምላኽ ይጸልእ። እቶም ዝተገልጹ በደላት ድማ እዞም ዚስዕቡ እዮም፦

1. እምነት ምኽሓድ፦ ሓደ ሰብ ንብጻዩ ንምሕላው ዝተዋህቦ ነገር እንተሓሰወ፣ ወይ ካብኡ ዝኸፍአ ድማ፣ ንጥቕሙ ዝተለቅሖ ነገር እንተሓሰወ። ዝተለቅሕናዮ፣ ኣብ ትሕቲ ሓለዋና ዝተረፈ፣ ወይ ንምሕላውና ዝተዋህበና ነገር ናትና እዩ እንተበልና፣ እዚ ንጥቕሚ ሰብኣዊ ማሕበረሰብ ንብረትን ሓቅን ኪሕሎ ዚደሊ ንእግዚአብሔር በደል እዩ።

2. መሓዛ ምጥባር፦ ሓደ ሰብ ኣብ ሓባራዊ ጥቕሚ ዘለዎ ነገር ንበይኑ ጥቕሚ ከም ዘለዎ እንተሓሰወ።

3. ንግሉጽ በደል ምኽሓድ፦ ሓደ ሰብ ብሓይሊ ዝተወስደ ነገር፣ ብሓፈሻ ኺሕባእ ዘይክእል፣ እንተሓሰወ።

4. ኣብ ንግዲ ምጥባር፣ ወይ ከም ገሊኦም ዚሓስብዎ፣ ብሓሶት ምኽሳስ፤ ሓደ ሰብ ንብጻዩ ብጥበራ እንተጸበበ፣ ከምቲ ገሊኦም ዚትርጕምዎ፣ እቲ ዚግባእ እንተኸልከለ ወይ ዘይግባእ እንተወሰደ።

5. ዝተረኽበ ነገር ምሓዝን ምኽሓድን (ቁ. 3)፤ ሓደ ሰብ ዝጠፍአ ነገር እንተረኸበ፣ ብኡብኡ ናቱ እዩ ኪብል የብሉን፣ የግዳስ ነቲ ዋናኡ ኺረክብ ኪጽዕር ኣለዎ፣ ናብኡ ድማ ኪምለስ ኣለዎ፤ እዚ ኸኣ ከምቲ ንዓና ኺግበረልና እንደሊ ምግባር እዩ። ግናኸ ብዛዕባኡ ዚሓሱ፣ ብሓሶት ከም ዘይፈልጥ ዚዛረብ፣ ብፍላይ ድማ ነዚ ሓሶት እዚ ብሓሶት መሐላ እንተደገፎ፣ ንእግዚአብሔር ይብድል፣ ንሱ ኸኣ ንዝተባህለ ኵሉ ነገር ምስክር እዩ፣ ኣብ መሐላ ግና እቲ ዚጽዋዕ ወገን እዩ፣ ንሓሶት ኪምስክር ኪጽዋዕ ከሎ ድማ ብጣዕሚ ይስደብ።

II. እቲ ዝተሰርዐ መስዋእቲ በደል።

1. ኣብ መዓልቲ መስዋእቲ በደሉ ንሓዉ ኺካሕስ ኣለዎ። ሓውኻ ዝኾነ ነገር እንተኣልዎ፣ እዚ ቅድም ኪግበር ኣለዎ። ሓጢኣት ስለ ዝገበረን በዳሊ ስለ ዝኾነን (ቁ. 4, 5)፣ ማለት፣ ብሕሊናኡ ብበደሉ ስለ ዝተረጋገጸን፣ ብእኡ ድማ ጸጸት ስለ ዝሓደሮን፤ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ በዳሊ ምዃኑ ስለ ዝረኣየ፣ ብጥበራ ወይ ብጭቆና ዝረኸቦ ኵሉ ብእምነት ኪመልስ፣ ምስኡ ድማ ሓደ ሓሙሻይ ክፋል ወሲኹ፣ ነቲ ዋና ኣብ መንጎ እዋን ዝበጽሖ ጉድኣትን ጸገምን ኪካሕሶ ኣለዎ፤ ንዕዳን ንጉድኣትን ኪሕሰብ ኣለዎ። እሞ እዚ ኣስተብህሉ፣ በደል ኣብ ዝተገብረሉ ቦታ ምምላስ ኪግበር ኣለዎ፤ ክሳዕ ክንደይ ብዝከኣለና መጠን እንተዘይተመልሰ፣ ወይ ብዝተበደለ ሰብ ዝተቐበለ ምትካእ እንተዘይተገብረ፣ ንምሕረት ሓጢኣት ምጽንናዕ ኪህልወና ኣይክእልን እዩ፤ ምኽንያቱ ብዘይፍትሓዊ መገዲ ዝተረኽበ ነገር ምሓዝ ምውሳድ ምዃኑ የረጋግጽ፣ ክልቲኡ ድማ ሓደ ዝቕጽል ግብሪ ዓመጽ ይኸውን። ንስሓ ምግባር ማለት ብጌጋ ዝገበርናዮ ነገር ምፍራስ እዩ፣ እዚ ኸኣ (ዝኾነ ይኹን እንታይ እኳ እንተበልና) ብእኡ ዝተረኽበ ነገር ክሳዕ ዘይመለስናዮ፣ ከም ዛኬዎስ (ሉቃ. 19:8)፣ ንዝተገብረ በደል ድማ ካሕሳ ክሳዕ ዘይገበርና፣ ከም ዝገበርና ኪንበሃል ኣይንኽእልን ኢና።

2. ድሕሪኡ ድማ መጺኡ ህያቡ ኬቕርብ ኣለዎ፣ ነቲ ዝበደሎ እግዚአብሔር መስዋእቲ በደሉ ኬምጽእ ኣለዎ፤ እቲ ኻህን ድማ ምእንትኡ ምትዕርራቕ ኪገብር ኣለዎ፣ ቁ. 6, 7። እዚ መስዋእቲ በደል እዚ፣ ንበይኑ ንሓጢኣት ካሕሳ ኪኸውን፣ ወይ ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሓጥእን ዕርቂ ኪገብር ኣይክእልን እዩ፣ የግዳስ ብጐይታና የሱስ ኪግበር ዝነበሮ ምትዕርራቕ፣ ንሱ ንነፍሱ መስዋእቲ ሓጢኣት፣ መስዋእቲ በደል፣ ኪገብራ ከሎ፣ ዜመልክት እዩ፤ እዚ ኣብ ኢሳ. 53:10 ዝተጠቕመሉ ቓል እዩ። እቶም ኣብዚ ዝተጠቕሱ በደላት፣ ከምቲ ሕጊ ተፈጥሮ ወይ ሕጊ ሙሴ ዝገበሮ፣ ብፍትሕን ሓቅን ልክዕ ከምኡ ዚጽበ ሕጊ ክርስቶስ ዚብድሉ በደላት እዮም፤ ሕጂ መስዋእቲ በደል ከይገበርና ይቕረ ኺበሃለልና ይኽእል እኳ እንተኾነ፣ ብዘይ ሓቀኛ ንስሓ፣ ምምላስ፣ ምዕራፍ፣ ከምኡውን ብትሕትና ብጽድቂ ክርስቶስ ምእማን ግና ኣይኮነን። ሓደ እኳ ነዞም ሓጢኣታት እዚኦም ሕጂ መስዋእቲ በደል ስለ ዘይብሎም፣ ብዝያዳ እንተደፈረ፣ ንጸጋ ኣምላኽ ናብ ስስዔ ይቕይርዎ፣ በዚ ድማ ንርእሶም ቅልጡፍ ጥፍኣት የምጽኡ። እግዚአብሔር ንኸምዚኦም ኵሎም ተበቓሊ እዩ (1 ተሰ. 4:6)።

ቁጽሪ 8-13 ክሳዕ ሕጂ ሙሴ ንህዝቢ ብዛዕባ መስዋእቲ ኪህቦም ዝተኣዘዘ ትምህርትታት ረኺብና ኢና፤ ግናኸ ኣብዚ ንኻህናት ኪህቦም ዝነበሮ ትምህርትታት ይጅምር። ንኣሮንን ንደቁን ኪእዝዞም ነበሮ፣ ቁ. 9። እቶም ካህናት ኣብ ቤት ኣምላኽ ገዛእቲ ነበሩ፣ እዞም ገዛእቲ ግና ኪግዝኡ ይግባእ ነበረ፤ ንኻልኦት ዚእዝዙ ድማ ባዕላቶም ኪእዘዙ ይግባእ። ኣገልገልቲ ንኣሮንን ንደቁን ትእዛዛት ጥራይ ዘይኮነስ፣ ትእዛዛት እውን ከም እተዋህቦም፣ ንሳቶም ድማ ኪግዝእዎም ከም ዘለዎም ይዘክሩ።

ኣብዚኣተን ፍቕድታት ብዛዕባ ሕጊ ምሕራር መስዋእቲ፣ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ እቲ ንኻህናት ዝምልከት ፍሉይ ሓላፍነት ንረክብ። እቲ ንመዓልቲ ንመዓልቲ ንብምሉኡ ማሕበር ንጽባሕን ንምሸትን ዚቐርብ ዝነበረ መስዋእቲ ገንሸል ኣብዚ ብቐንዱ ተጠቒሱ ኣሎ።

I. እቲ ካህን ነቲ ሓሙዅሽቲ ምሕራር መስዋእቲ ብግቡእ ከም ዚወገድ ኪገብር ነበሮ፣ ቁ. 10, 11። ንሱ ነቲ መሰውኢ ዅሉ ግዜ ንጽባሕ ንጽባሕ ካብኡ ሓሙዅሽቲ ኼጽርዮ ነበሮ፣ ኣብ ምብራቓዊ ሸነኽ መሰውኢ ድማ ኬንብሮ ነበሮ፣ እዚ ድማ ካብ መቕደስ ዝረሓቐ ነበረ። እዚ ድማ ኣብቲ ዅሉ ግዜ ኣብ መሰውኢ ዜገልግልሉ ዝነበረ ክዳን በፍታ ኪገብሮ ነበሮ፤ ድሕሪኡ ድማ ኪልወጥን ካልእ ክዳውንቲ ኪለብስን ነበሮ፣ እዚ ድማ እቲ ንቡር ክዳኑ ወይ (ከም ገሊኦም ዚሓስብዎ) ካልእ ንእሽቶ ክብሪ ዘለዎ ክዳውንቲ ኻህን ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ ነቲ ሓሙዅሽቲ ድማ ናብ ጽሩይ ቦታ ካብ ሰፈር ወጻኢ ኪወስዶ ነበሮ።

1. ኣምላኽ ነዚ ኺግበር ዝደለየ፣ ንኽብሪ መሰውኡን ኣብኡ ንዝሓረረ መስዋእትን እዩ። እቲ ሓሙዅሽቲ መስዋእቲ እውን ኪሕሎ ነበሮ፣ ኣምላኽ ንእኡ ዘለዎ ኣኽብሮት ንምምስካር፤ ብምሕራር መስዋእቲ ይኸብር ነበረ፣ ስለዚ ድማ ብኸምዚ ይኸብር ነበረ።