ኦሪት ዘፍጥረት 49

ዘፍጥረት 49:1,2 ኵሎም ደቂ ያእቆብ ህያዋን ነበሩ። ምጽዋዑ፡ ብፍቕሪ ክድመሩን ምስ ግብጻውያን ከይተሓዋወሱን ዝእዝዝ ትእዛዝ ነበረ። ከም ደቂ ኣብርሃምን ደቂ ይስሃቅን ከይፍለዩ፡ የግዳስ ኵሎም ሓደ ህዝቢ ክኾኑ ምዃኖም ድማ ኣቀዲሙ ተነበየሎም። ነዚ ቓል እዚ ኸም ገላጺ ውልቃዊ ስምዒታት ፍቕሪ፡ ቅየ ወይ ኣድልዎ ጌርና ክንርእዮ ኣይግባእን። የግዳስ፡ ብዛዕባ ባህሪ፡ ኩነታትን ኣቀማምጣን እቶም ካብ ደቂ ያእቆብ ዝወረዱ ነገዳት፡ ከምኡውን ኣብ ታሪኾም ክረአ ዝኽእል ዕላማ ኣምላኽ ዝገልጽ ቃል መንፈስ ቅዱስ ጌርና ኢና ክንርእዮ ዝግባእ።

ምዕራፍ 49 እዚ ምዕራፍ እዚ ትንቢት እዩ። ክሳዕ ሕጂ ዝረኸብናዮ ዝመሳሰል ትንቢት ናይ ኖህ ኣብ ዘፍጥረት 9:25 ዝርከብ እዩ። ያቆብ ኣብ መደቀሲ ሞቱ ኮይኑ፣ ውርሻኡ የውርስ ነበረ። ክሳዕ ሕጂ ዘየውረሶ፣ ቃላት ዝሞቱ ሰባት ዓሚቕ ስምዒት ስለ ዝፈጥሩን ንነዊሕ እዋን ስለ ዝዝከሩን እዩ። እቲ ኣብዚ ዝበሎ፣ ብፍቓዱ ዝበሎ ኣይነበረን፣ የግዳስ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ድኻሙ መለኮታዊ ሓይሊ ምእንቲ ክፍጸም ኢሉ ነዚ እዋን እዚ መሪጹ፣ ክዛረብ ከሎ እዩ። እቶም ዓሰርተው ክልተ ደቂ ያቆብ ብዘመኖም ፍሉጣት ሰባት ነበሩ፣ እቶም ካብኦም ዝወጹን ብስሞም ዝተሰምዩን ዓሰርተው ክልተ ነገዳት እስራኤል ግን ዝበለጸ ፍሉጣት ነበሩ። ኣስማቶም ኣብ ኣፍደገታት ሓዳስ የሩሳሌም፣ ራእይ 21:12፣ ንረኽቦም። ኣብዚ ዝሞተ ኣቦኦም፣ ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ወዱ ወይ ብስሙ ዝተሰምየ ነገድ ፍሉይ ነገር ይዛረብ። ኣብዚ ዝርከብ፡

I. መእተዊ (ቁ. 1, 2)።

II. ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ነገድ ዝተነግረ ትንቢት (ቁ. 3–28)።

III. ብዛዕባ ምቕባሩ ዝተደገመ ትእዛዝ (ቁ. 29–32)።

IV. ሞቱ (ቁ. 33)።

ቁጽሪ 1-4 ኣብዚ ዝርከብ፡

I. መእተዊ ናብቲ ትንቢት፣ ኣብኡ ድማ፡

1. እቲ ጉባኤ ተጸዊዑ (ቁ. 2)፡ ተኣከቡ። ነቦኦም ክመውት ክርእዩን ናይ ሞት ቃላቱ ክሰምዑን፣ ካብ ዝተፈላለየ ስርሖም ኩሎም ክጽውዑ። ያቆብ ክመውት ከሎ፣ ኩሎም ደቁ ኣብ ከባቢኡ ክርእዮም፣ ሓደ እኳ ከይጎደለ፣ ንሱ ሓድሓደ ግዜ ከም ዝተነጥቀ እኳ እንተሓሰበ፣ ንዕኡ ምጽንናዕ ነበረ። ኣብ መወዳእታ እዋናቱ ምሳኡ ምዃኖም፣ ከመይ ገይሮም ክመውቱን ከመይ ገይሮም ክነብሩን ካብኡ ምእንቲ ክመሃሩ፣ ንኣኦም ጠቓሚ ነበረ። ንነፍሲ ወከፎም ዝበሎ፣ ኩሎም እቶም ዝተረፉ እናሰምዑ እዩ ዝበሎ፤ ምኽንያቱ ካብቲ ንኻልኦት ዝተዓለመ ተግሳጽን ምኽርን ምጽንናዕን ክጥቀም ንኽእል ኢና። ሓደ ግዜን እንደገናን ክእከቡ ምጽዋዑ፣ ብፍቕሪ ክሓብሩ (ሓቢሮም ክጸንሑ፣ ምስ ግብጻውያን ከይተሓዋወሱ፣ ምእካብ ርእሶም ከይሓደጉ) ዝብል ትእዛዝን፣ ከም ደቂ ኣብርሃምን ደቂ ይስሃቅን ከይተፈላለዩ፣ የግዳስ ሓደ ህዝቢ ኾይኖም ክሓብሩን ዝብል ትንቢትን የርኢ።

2. ብዛዕባ እቲ ዝመጽእ ዘረባ ሓፈሻዊ ሓሳብ ተዋሂቡ ኣሎ (ቁ. 1)፡ ኣብ ዳሕሮት መዓልታት ንኣኻትኩም (ንኣካልኩም ዘይኮነስ ንዘርእኹም) እንታይ ከም ዝረክበኩም ምእንቲ ክነግረኩም። እዚ ትንቢት እዚ ንዝመጹ ወለዶታት፣ ንእምነቶም ንምጽናዕን ናብ ከነዓን ክምለሱን ኣብኡ ክቕመጡን ንመገዶም ንምምራሕን ጠቓሚ ክኸውን እዩ። ንደቅና ወይ ንስድራቤቶም ኣብዛ ዓለም እዚኣ እንታይ ከም ዝረክቦም ክንነግሮም ኣይንኽእልን ኢና፤ ግናኸ ካብ ቃል ኣምላኽ፣ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ብኸመይ ከም ዝነብሩ መሰረት ገይሩ፣ ኣብ መወዳእታ መዓልቲ ኩሉ እንታይ ከም ዝረክቦም ክንነግሮም ንኽእል ኢና።

3. ምትኳር ተሓቲቱ ኣሎ (ቁ. 2)፡ "ንእስራኤል ኣቦኹም ስምዕዎ፤ እቲ ምስ ኣምላኽ ዝሰዓረ እስራኤል፣ ንኣኻትኩም ይስዓረኩም።" ማስታወሻ፡ ደቅና ንዝሞቱ ዘለዉ ኣምለኽቲ ወለዶም ዝብልዎ ብትግሃት ክሰምዑ ኣለዎም። ኣቱም ደቅና፣ ትምህርቲ ኣቦ ስምዑ፣ እዚ ድማ ስልጣንን ፍቕርን ዝሓዘ እዩ፣ ምሳሌ 4:1።

II. ብዛዕባ ሮቤል ዝተነግረ ትንቢት። ብእኡ ይጅምር (ቁ. 3, 4)፣ ምኽንያቱ ንሱ በዅሪ ነበረ፤ ግናኸ ምስ ሰበይቲ ኣቦኡ ብምድቃስ፣ ንስድራቤት ክስልማ ዝነበሮ ዓቢ ነውሪ ብምግባሩ፣ መሰላት በዅሪነቱ ኣጥፍአ፤ እቲ ዝመውት ዘሎ ኣቦኡ ድማ ኣብዚ ብወግዒ የዋርዶ፣ እኳ እንተዘይነጸጎ ወይ ውርሻኡ እንተዘይነጥቆ፡ ኩሉ መሰላት ወዲ ክህልዎ እዩ፣ ግናኸ ናይ በዅሪ ኣይኮነን። ሮቤል ካብ ሓጢኣቱ ከም ዝተነሰሐን ከም ዝተሓድገሉን ክንሓስብ ምኽንያት ኣሎና፤ ይኹን እምበር፣ ነቲ እኩይ ተግባር ንምጽላእን ንኻልኦት ንምጥንቃቕን፣ ነዚ ናይ ውርደት ምልክት እዚ ኣብኡ ምግባር ኣድላዪ ፍትሒ ነበረ። ሕጂ ብመሰረት እቲ ናይ ምውራድ ኣገባብ፡

1. ያቆብ ኣብዚ ንዕኡ ኣስላም በዅሪነቱ የልብሶ (ቁ. 3)፣ ንሱን ኩሎም ኣሕዋቱን እንታይ ከም ዘጥፍአ ክርእዩ፣ በዚ ድማ ክፉእነት ሓጢኣት ክርእዩ። ከም በዅሪ፣ ንሱ ሓጎስ ኣቦኡ፣ ከምኡ’ውን መጀመርታ ሓይሉ ስለ ዝነበረ፣ ከም ኩርዓቱ ነበረ። ንወለዱ ክንደይ ዝኣክል ተቐባልነት ከም ዝነበሮ ስሙ ይገልጽ፣ ሮቤል፣ ወዲ ርአ። ንዕኡ ልዕሊ ኣሕዋቱ ዝበለጸ ክብርን ገለ ስልጣንን ነበሮ። ክርስቶስ የሱስ ኣብ ብዙሓት ኣሕዋት በዅሪ እዩ፣ ንዕኡ ድማ ብሓቂ ዝበለጸ ሓይልን ክብርን ይግባኦ፡ ቤተክርስትያኑ እውን ብእኡ ገይራ ቤተክርስትያን በዅሪ እያ።

2. ድሕሪኡ ነዘን ኣስላም የውርዶ (ቁ. 4)፣ ብሓንቲ ቃል "ኣይትበልጽን ኢኻ፤ ከም ነገድ ክትህሉ ኢኻ፣ ግናኸ ልዑልነት ኣይህልወካን እዩ" ብምባል የልዕሎ እሞ የውርዶ። ካብቲ ነገድ ዳኛ፣ ነብዪ፣ ወይ መራሒ ኣይተረኽበን፣ ካብ ዳታንን ኣቢራምን ወጻኢ ዝፍለጥ ሰብ እውን ኣይነበረን፣ እቶም ንሙሴ ብዘይኣምላኻዊ ዕልወት ዝፍለጡ ነበሩ። እቲ ነገድ፣ ንምብልጻግ ከም ዘይዓለመ፣ ብሕሱር ኣብ ማዕዶ ዮርዳኖስ መቐመጢኡ መረጸ። ሮቤል ባዕሉ እቲ ብበዅሪነቱ ዝግብኦ ዝነበረ ጽልዋ ኣብ ኣሕዋቱ ዘጥፍአ ይመስል፤ ምኽንያቱ ምስኦም ክዛረብ ከሎ ኣይሰምዕዎን ነበሩ፣ ዘፍጥረት 42:22። እቶም ንኽብርን መሰላትን በዅሪነቶም ንምድጋፍ ዝኸውን ምስትውዓልን መንፈስን ዘይብሎም፣ ቀልጢፎም የጥፍእዎም፣ ስሞም ጥራይ ድማ ይሕዙ። እቲ ኣብ ሮቤል ዝተለገበ ባህርይ፣ በዚ ናይ ውርደት ምልክት እዚ ዝተገብረሉ፣ ከም ማይ ዘይጸንዕ ምዃኑ እዩ።

(1.) በጎነቱ ዘይጸንዕ ነበረ፤ ንርእሱን ንፍቓዳቱን ኣይገዝአን ነበረ፡ ሓድሓደ ግዜ ብስርዓትን ብስነስርዓትን ይኸውን ነበረ፣ ኣብ ካልእ ግዜ ግን ናብ ዝኸፍአ ተግባራት ይወርድ ነበረ። ማስታወሻ፡ ዘይጽንዓት ንልዑልነት ሰባት ጥፍኣት እዩ። ሰባት ስለ ዘይጸንዑ ኣይዓብዩን።

(2.) ክብሩ ድማ ብተመሳሳሊ ዘይጸንዕ ነበረ፤ ካብኡ ርሓቐ፣ ከም ትኪ ጠፍአ፣ ከም ዝፈሰሰ ማይ ድማ ኮነ። ማስታወሻ፡ እቶም በጎነቶም ዝድርብዩ፣ ስሞም ክሕልዉ ኣይጽበዩ። ያቆብ ብፍላይ ነቲ በዚ ዝተዋረደሉ ሓጢኣት ይኸስሶ፡ ናብ ዓራት ኣቦኻ ደየብካ። ነዚ ሓጢኣት እዚ ዝገበሮ ኣርባዓ ዓመት ይገብር እዩ፣ ግናኸ ሕጂ እውን ይዝከረሉ ኣሎ። ማስታወሻ፡ ግዜ ባዕሉ ንሓጢኣት ካብ ሕልና ከም ዘየጥፍኦ፣ ከምኡ ድማ ገለ ሓጢኣታት ኣለዉ፣ ብፍላይ ናይ ሳብዓይ ትእዛዝ ሓጢኣታት፣ ንጽቡቕ ስም ዘየጥፍእዎ። ሓጢኣት ሮቤል ኣብ ስድራቤቱ ዘይጠፍእ ናይ ውርደት ምልክት ገደፈ፣ እዚ ድማ ብዘይ ጠባሳ ዘይሓዊ ቁስሊ ነበረ፣ ምሳሌ 6:32, 33። ክፉእ ኣይንግበር፣ ሽዑ ድማ ክንነግረሉ ኣይንፈርሕን።

49:3-7 ሩቤል በዅሪ ነበረ፤ ግናኸ ብኸቢድ ሓጢኣት ምኽንያት በዅርነቱ ኣጥፍአ። ባህርይ ሩቤል ከኣ ከም ማይ ዘይጸንዕ ምንባሩ እዩ። ሰባት ዘይዕወቱ፡ ስለ ዘይጸንዑ እዮም። ሓጢኣት ሩቤል ኣብ ስድራቤቱ ዘይሃስስ ነውሪ ገደፈ። እከይ ፈጺምና ከይንገብር፣ ሽዑ ድማ ብዛዕባኡ ምዝራብ ኣይንፈርህን ኢና። ስምኦንን ሌዊን ሓርቖኛታትን ተበቓልትን ነበሩ። ምቕታል ሰብ ከተማ ሴኬም፡ ነዚ ዘርእይ መርኣያ እዩ። ያዕቆብ ነቲ ግፍዒ ዘለዎ ተግባር ተቓወሞ። ነፍስና ክብረትና እያ፤ ብሓይላታ ድማ ካብቶም ዝጠፍኡ እንስሳታት ንፍለጥን ልዕሊኦም ንልዓልን። ካብ ልብና ኵሎም ደመኛታትን እኩያት ሰባትን ክንጸልእ ይግባኣና። ቝጥዖኦም ይረገም። ያዕቆብ ንውልቂኦም ዘይኮነስ፡ ንትምኒቶም እዩ ዝረግም ዘሎ። ክመቕሎም እየ። እቲ ፍርዲ ንሌዊ ዚምልከት ከሎ፡ ናብ በረኸት ተለወጠ። እዚ ነገድ እዚ፡ ንኣምለኽቲ እቲ ወርቂ ምራኽ ብቕንኣት ኣብ ዝተዋግኡሉ እዋን፡ ቅቡል ኣገልግሎት ፈጸመ (ዘጸ 32)። ንኣምላኽ ከም ካህናት ተነጺሎም ስለ ዝነበሩ፡ በቲ ባህርዮም ኣብ መላእ ሃገር እስራኤል ተበታተኑ።

ቁጽሪ 5-7 እዞም እሕዋት እዚኦም ድሕሪ ሮቤል ዝመጹ ነበሩ። ንያቆብ ድማ ጓሂን ሕፍረትን ኮይኖምዎ ነበሩ፡ ንሰኸማውያን ብተንኮልን ብጭካኔን ምስ ኣጥፍእዎም፡ እዚ ድማ ኣብዚ ይዝክሮም ኣሎ። ውሉዳት ንቕኑዕ ቍጥዓ ወለዶም ከየምጽኡሎም ክፈርሑ ይግባእ፡ ድሕሪ ነዊሕ እዋን ከይጕድኡ፡ በረኸት ክወርሱ ከለዉ ድማ ከይነጽግዎም።

1. ባህርይ ስምኦንን ሌዊን፡ ብባህርይ እሕዋት ነበሩ። ግናኸ፡ ከም ኣቦኦም ዘይኮኑስ፡ ቍጡዓትን ሕነ በቐልትን፡ ጨካናትን ዘይተገዝኡን ነበሩ። ሰይፎም፡ ንምክልኻል ጥራይ ክኸውን ዝነበሮ፡ (ኣብ ጥራዝ ከም ዝንበብ፡ ቁ. 5) ንኻልኦት ክጐድኡ እምበር፡ ንርእሶም ካብ ጕድኣት ንምድሓን ዘይኮነስ፡ ኣጽዋር ዓመጽ ነበረ። እሞ ኸኣ፡ ባህርይ ውሉዳት ካብ ወለዶም ኣዝዩ ምፍልላዩ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን። እዚ ዜገርም ኣይኮነን፡ ኣብ ስድራቤት ያቆብ ከምኡ ነበረ። ወለዲ፡ ብትምህርቲ እውን እንተኾነ፡ ባህርይ ውሉዶም ክቐርጹ ኣይክእሉን እዮም። ያቆብ ንደቁ ኣብ ኩሉ ለዋህን ህዱእን ክኾኑ እዩ ዘዕበዮም፡ ግናኸ ከምዚኦም ቍጡዓት ኮይኖም ተረኺቦም።

2. መርኣያ እዚ ድማ ቅትለት ሰኸማውያን እዩ፡ እዚ ድማ ያቆብ ሽዑ (ምዕ. 34:30) ኣዝዩ ዝተቘጥዓሉን ክሳብ ሕጂ ዝቘጥዓሉን እዩ። ንሓደ ሰብ፡ ንሰኬም ባዕሉ፡ ከምኡውን ንብዙሓት ካልኦት ቀተሉ። እዚ ንምግባር ድማ፡ ቅጽሪ ኣፍረሱ፡ ኣባይቲ ሰበሩ፡ ንምዝማቶምን ንነበርቲ ንምቕታልን። እሞ ኸኣ፡ ዝበለጹ ገዛእቲ እውን እንተኾኑ፡ ንትሕቲኦም ዘለዉ ካብ ዝኸፍአ ገበናት ክዓግትዎም ኩሉ ግዜ ኣይክእሉን እዮም። ኣብ ሓንቲ ስድራቤት ክልተ ሰባት ክፉኣት ምስ ዝኾኑ፡ ንሓድሕዶም ዝኸፍኡ ይገብሩ፡ ምፍልላዮም ድማ ጥበብ እዩ። ስምኦንን ሌዊን፡ ንዮሴፍ ኣብ ዝተገብረ በደል ዝበለጸ ንጡፋት ምንባሮም ይኸውን፡ ገሊኦም ድማ ያቆብ ኣብዚ ንእኡ ዝምልከት ነገር ከም ዘለዎ ይሓስቡ፡ ከመይሲ ብቍጥዓኦም ነቲ ሰብ ክቐትልዎ ምፈተኑ። ኣብ መንእሰያት ፍቓደኝነት ክንደይ ክፉእ ነገር ምዃኑ ኣስተብህል። ስምኦንን ሌዊን ብዕድመ ዝደፍአን ልምዲ ዘለዎን ኣቦኦም ክምከሩ ኣይደለዩን፡ ኣይፋል፡ ብጥበቡ ዘይኮነስ ብገዛእ ስምዒቶም ክመሓደሩ ደለዩ። መንእሰያት ንገዛእ ፍቓዶም እንተ ዘይተገዝኡ፡ ንጥቕሞም ዝበለጸ ምምኸሩ ነይሮም።

3. ያቆብ ነዚ ጭካኔ ዝመልኦ ተግባሮም ዝነጸገሉ፡ “ኣቱም ነፍሰይ፡ ናብ ምኽሮም ኣይትእተዊ።” በዚ ድማ፡ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ተግባራት ብሓፈሻ ከም ዝጸልእ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብፍላይ ድማ ኣብቲ ጉዳይ ንጽህናኡ ይገልጽ።