ኦሪት ዘፍጥረት 49

ዘፍጥረት 49:1-2። የያዕቆብ ልጆች ሁሉ በሕይወት ነበሩ። ወደ እርሱ መሰብሰቡም በፍቅር እንዲተባበሩና ከግብፃውያን ጋር እንዳይቀላቀሉ ትእዛዝ ሆኖላቸው ነበር፤ እንዲሁም እንደ አብርሃም ልጆችና እንደ ይስሐቅ ልጆች ተለያይተው እንደማይኖሩ፣ ነገር ግን ሁሉም አንድ ሕዝብ እንደሚሆኑ ተንብዮ ነበር። ይህን ንግግር የግል የፍቅር ስሜት፣ የቂም ወይም የአድልዎ መግለጫ አድርገን ልንመለከተው አይገባም። ይልቁንም፣ ከያዕቆብ ልጆች የወረዱት ነገዶች ባሕርይ፣ ሁኔታና አቋም የተመለከተ የእግዚአብሔርን ዓላማ የሚገልጽ የመንፈስ ቅዱስ ቃል ነው፤ ይህ ደግሞ በታሪካቸው ውስጥ በግልጽ ሊታይ የሚችል ነው።

ምዕራፍ 49 ይህ ምዕራፍ ትንቢት ነው። እስካሁን ካገኘናቸው ትንቢቶች ሁሉ ከዚህ ጋር የሚመሳሰለው የኖኅ ትንቢት (ምዕ. 9:25, ወዘተ.) ነው። ያዕቆብ እዚህ ጋር በሞት አልጋው ላይ ሆኖ ኑዛዜውን እያደረገ ነው። የሞቱ ሰዎች ቃላት ጥልቅ ስሜት ስለሚፈጥሩና ለረጅም ጊዜ ስለሚታወሱ እስከ አሁን አዘገየው። እዚህ የተናገረውን በራሱ ፈቃድ ሊናገር አልቻለም፤ ነገር ግን መለኮታዊ ኃይል በድካሙ እንዲፈጸም ይህን ጊዜ የመረጠው መንፈስ ቅዱስ እንደሰጠው ተናገረ። የአሥራ ሁለቱ የያዕቆብ ልጆች በዘመናቸው ታዋቂ ሰዎች ነበሩ፤ ነገር ግን ከእነርሱ የወጡትና ስማቸውን የያዙት የአሥራ ሁለቱ የእስራኤል ነገዶች እጅግ የበለጠ ታዋቂ ነበሩ። ስማቸው በአዲሲቱ ኢየሩሳሌም በሮች ላይ ተጽፎ እናገኛለን (ራእይ 21:12)። ይህን ተስፋ በመመልከት፣ የሚሞተው አባታቸው ስለ እያንዳንዱ ልጅ ወይም ስሙን ስለያዘው ነገድ የሚታወስ ነገር ተናገረ። እዚህ ላይ የሚከተሉት ይገኛሉ፦ I. መግቢያው (ቁ. 1, 2)። II. ስለ እያንዳንዱ ነገድ የተነገረው ትንቢት (ቁ. 3–28)። III. ስለ ቀብሩ የተደጋገመው ትእዛዝ (ቁ. 29–32)። IV. ሞቱ (ቁ. 33)።

ቁጥር 1-4 እዚህ ላይ፣ I. ለትንቢቱ መግቢያው ቀርቧል፤ በዚህም ውስጥ፣ 1. ጉባኤው ተጠርቷል (ቁ. 2)፦ “ተሰብሰቡ”፤ ሁሉም ከየሥራቸው ተጠርተው አባታቸውን ሲሞት እንዲያዩና የሞት ቃሉን እንዲሰሙ። ያዕቆብ አሁን ሲሞት ልጆቹ ሁሉ በአጠገቡ መሆናቸውና ማንም አለመቅረቱ ለእርሱ መጽናኛ ነበር፤ ምንም እንኳ አንዳንድ ጊዜ ራሱን እንደተነጠቀ ቢያስብም። በሞት አፋፍ ላይ አብረውት መገኘታቸው እንዴት መሞት እንዳለባቸውና እንዴት መኖር እንዳለባቸው ከእርሱ እንዲማሩ ጠቅሟቸዋል። ለእያንዳንዳቸው የተናገረውን ሁሉ የቀሩትም እንዲሰሙ አድርጎ ተናግሯል፤ ምክንያቱም በዋናነት ለሌሎች የታሰቡትን ተግሣጾች፣ ምክሮችና መጽናኛዎች እኛም ልንጠቀምባቸው እንችላለን። ደጋግሞ እንዲሰበሰቡ መጥራቱ በፍቅር እንዲተባበሩ (አብረው እንዲቆዩ፣ ከግብፃውያን ጋር እንዳይቀላቀሉ፣ አብረው መሰብሰባቸውን እንዳይተዉ) ትእዛዝንና ከአብርሃም ልጆችና ከይስሐቅ ልጆች እንደነበረው እርስ በርሳቸው እንደማይለያዩ፣ ነገር ግን አንድ ሕዝብ ሆነው እንደሚዋሃዱ ትንቢትንም ያመለክታል።

2. ስለታሰበው ንግግር አጠቃላይ ሀሳብ ተሰጥቷል (ቁ. 1)፦ “በኋለኛው ዘመን በእናንተ ላይ የሚደርሰውን እነግራችኋለሁ” (የእናንተን ግለሰቦች ሳይሆን ዘሮቻችሁን)፤ ይህ ትንቢት ከእነርሱ በኋላ ለሚመጡት፣ እምነታቸውን ለማጽናትና ወደ ከነዓን ሲመለሱና እዚያ ሲሰፍሩ መንገዳቸውን ለመምራት ይጠቅማል። እኛ ለልጆቻችን በዚህ ዓለም በእነርሱ ወይም በቤተሰቦቻቸው ላይ ምን እንደሚደርስ ልንነግራቸው አንችልም፤ ነገር ግን በዚህ ዓለም ራሳቸውን በሚመሩበት መንገድ መሠረት በመጨረሻው ቀን ሁሉ በእነርሱ ላይ ምን እንደሚደርስ ከእግዚአብሔር ቃል ልንነግራቸው እንችላለን።

3. ትኩረት እንዲሰጡ ተጠይቋል (ቁ. 2)፦ “አባታችሁን እስራኤልን ስሙ፤ ከእግዚአብሔር ጋር የጸናው እስራኤል ከእናንተ ጋር ይጸና።” ማስታወሻ፦ ልጆች በተለይ ወላጆቻቸው ሲሞቱ፣ እግዚአብሔርን የሚፈሩ ወላጆቻቸው የሚናገሩትን በትጋት ማዳመጥ አለባቸው። “ልጆቼ ሆይ፣ የአባትን ትምህርት ስሙ” ይህም ሥልጣንንና ፍቅርን ይዞ ይመጣል (ምሳሌ 4:1)።

II. ስለ ሮቤል የተነገረው ትንቢት። በእርሱ ይጀምራል (ቁ. 3, 4)፣ ምክንያቱም እርሱ የበኩር ልጅ ነበር፤ ነገር ግን የአባቱን ሚስት በማርከስ፣ ለቤተሰቡ ክብር ሊሆን ሲገባው ታላቅ ነውር በማምጣቱ፣ የበኩርነት መብቱን አጣ። የሚሞተው አባቱም እዚህ ላይ በይፋ ዝቅ ያደርገዋል፤ ምንም እንኳ ባይክደውም ወይም ውርስ ባይነፍገውም። እርሱ የልጅ መብቶች ሁሉ ይኖሩታል፣ ነገር ግን የበኩር ልጅ መብቶች አይኖሩትም። ሮቤል ንስሐ እንደገባና ኃጢአቱ እንደተሰረየለት ለማሰብ ምክንያት አለን፤ ሆኖም ግን የዚያን ክፉ ሥራ በመጥላትና ለሌሎች ማስጠንቀቂያ እንዲሆን ይህን የውርደት ምልክት በእርሱ ላይ ማኖር አስፈላጊ ፍትሕ ነበር። አሁን ዝቅ የማድረግ ዘዴው እንደሚከተለው ነው፦ 1. ያዕቆብ እዚህ ላይ የበኩርነትን ጌጣጌጦች በእርሱ ላይ አደረገ (ቁ. 3)፣ እርሱና ወንድሞቹ ሁሉ ያጣውን ነገር እንዲያዩና በዚያም የኃጢአትን ክፋት እንዲመለከቱ፦ እንደ በኩር ልጅ፣ የአባቱ ደስታ፣ የኃይሉ መጀመሪያ በመሆኑ ከሞላ ጎደል ኩራቱ ነበር። ለወላጆቹ ምን ያህል ተወዳጅ እንደነበረ ስሙ ይናገራል፣ ሮቤል፣ “ወንድ ልጅ እዩ”። ከወንድሞቹ በላይ የክብር ልቀትና በእነርሱ ላይ የተወሰነ ሥልጣን የእርሱ ነበር። ክርስቶስ ኢየሱስ ከብዙ ወንድሞች መካከል በኩር ነው፣ ለእርሱም በጽድቅ እጅግ የላቀ ኃይልና ክብር ይገባዋል። ቤተ ክርስቲያኑም በእርሱ አማካኝነት የበኩር ልጆች ቤተ ክርስቲያን ናት።

2. ከዚያም እነዚህን ጌጣጌጦች ከእርሱ ላይ አወለቀ (ቁ. 4)፣ “አትበልጥም” በሚለው አንድ ቃል ሊጥለው አነሳው፤ “እንደ ነገድ መኖር ይኖርሃል፣ ነገር ግን ልቀት አይኖርህም።” ከዚህ ነገድ ዳታንና አቢራም ከሙሴ ላይ በፈጸሙት ዓመፀኛነት ከታወቁት በስተቀር ምንም ዳኛ፣ ነቢይ ወይም ልዑል፣ ወይም ታዋቂ ሰው አልተገኘም። ያ ነገድ፣ ለመብለጥ ባለመፈለጉ፣ በዮርዳኖስ ማዶ ለመሰፈር ዝቅ ብሎ መረጠ። ሮቤል ራሱ የበኩርነት መብቱ የሰጠውን በወንድሞቹ ላይ የነበረውን ተጽዕኖ ሁሉ ያጣ ይመስላል፤ ምክንያቱም ሲናገራቸው አልሰሙትም ነበር (ምዕ. 42:22)። የልደታቸውን ክብርና መብት ለመደገፍ ማስተዋልና መንፈስ የሌላቸው ሰዎች ብዙም ሳይቆይ ያጣሉ፣ እናም ስማቸውን ብቻ ይይዛሉ። ሮቤል ላይ የተጣለው ባሕርይ፣ በዚህ የውርደት ምልክት ስር እንዲሆን ያደረገው፣ እንደ ውኃ ያልጸና መሆኑ ነው። (1.) በጎነቱ ያልጸና ነበር፤ ራሱንና የራሱን ፍላጎቶች መግዛት አልቻለም፦ አንዳንድ ጊዜ በጣም ሥርዓታማና የተስተካከለ ይሆናል፣ ነገር ግን በሌሎች ጊዜያት ወደ እጅግ የከፋ አካሄድ ያዘነብላል። ማስታወሻ፦ አለመረጋጋት የሰዎች ልቀት ጥፋት ነው። ሰዎች የማይበለጽጉት የማይጸኑ ስለሆነ ነው። (2.) ክብሩም በተመሳሳይ ያልጸና ነበር፤ ከእርሱ ርቆ ሄደ፣ እንደ ጭስ ተነነ፣ እናም በምድር ላይ እንደፈሰሰ ውኃ ሆነ። ማስታወሻ፦ በጎነታቸውን የሚጥሉ ሰዎች መልካም ስማቸውን ለማዳን መጠበቅ የለባቸውም። ያዕቆብ በዚህ ምክንያት ለተዋረደበት ኃጢአት በተለይ ይከስሰዋል፦ “ወደ አባትህ አልጋ ወጣህ።” ይህን ኃጢአት ከፈጸመ አርባ ዓመት ሆኖታል፣ ሆኖም አሁን በእርሱ ላይ ይታወሳል። ማስታወሻ፦ ጊዜ በራሱ ከማንኛውም ኃጢአት ጥፋትን ከህሊና እንደማያጠፋው ሁሉ፣ አንዳንድ ኃጢአቶችም መልካም ስም ላይ የሚተዉትን እድፍ አያጠፉም፣ በተለይም የሰባተኛው ትእዛዝ ኃጢአቶች። የሮቤል ኃጢአት በቤተሰቡ ላይ የማይጠፋ የውርደት ምልክት ትቶ ነበር፣ ያለ ጠባሳ የማይድን ቁስል የሆነ ነውር (ምሳሌ 6:32, 33)። ክፉ ነገር ፈጽሞ አንሥራ፣ ያኔም ስለእርሱ ይነገረናል ብለን መፍራት አይኖርብንም።

49:3-7 ሮቤል በኩር ነበር፤ ነገር ግን በከባድ ኃጢአት የበኩርነቱን መብት አጣ። የሮቤል ባሕርይ እንደ ውኃ ያልተረጋጋ መሆኑ ነው። ሰዎች ስለማይፀኑ አይበለፅጉም። የሮቤል ኃጢአት በቤተሰቡ ላይ ዘላቂ ነውርን አስከትሏል። ክፉን በፍጹም አንሥራ፣ ያን ጊዜም ስለሱ ሲነገረን አንፈራም። ስምዖንና ሌዊ ንዴተኞችና ተበቃዮች ነበሩ። የሴኬም ሰዎች መገደል የዚህ ማረጋገጫ ነው። ያዕቆብ ያንን አረመኔያዊ ድርጊት ተቃውሟል። ነፍሳችን ክብራችን ናት፤ በኃይሏ ከሚጠፉ እንስሳት ተለይተን ከፍ ከፍ እንላለን። ከልባችንም ሁሉንም ደም አፍሳሾችንና ክፉዎችን ሰዎች ልንጸየፍ ይገባናል። ንዴታቸው የተረገመ ይሁን። ያዕቆብ የረገማቸው ግለሰቦቻቸውን ሳይሆን ኃጢአተኛ ምኞቶቻቸውን ነው። እኔ እከፋፍላቸዋለሁ። ይህ ፍርድ ለሌዊ በተመለከተው መጠን ወደ በረከት ተለውጧል። ይህ ነገድ በወርቃማው ጥጃ አምላኪዎች ላይ በነበራቸው ቅንዓት ተቀባይነት ያለው አገልግሎት አከናውኗል፣ ዘፀ 32። ለእግዚአብሔር ካህናት ሆነው ስለተለዩ፣ በዚያ የአገልግሎት ባሕርይ በእስራኤል ብሔር መካከል ተበተኑ።

ቁጥር 5-7 እነዚህ ከሮቤል ቀጥለው በዕድሜ የሚመጡ ነበሩ። እነርሱም ሴኬማውያንን በተንኮልና በጭካኔ ባጠፉ ጊዜ ለያዕቆብ ኀዘንና ውርደት ሆነውበት ነበር፤ እርሱም ይህንን እዚህ ላይ ያስታውሳቸዋል። ልጆች የወላጆቻቸውን ትክክለኛ ቁጣ ከመቀስቀስ ሊፈሩ ይገባል፤ ምክንያቱም ከረጅም ጊዜ በኋላ ጉዳት ሊደርስባቸውና በረከትን ሊወርሱ ሲፈልጉ ሊጣሉ ይችላሉ።

ተመልከት፥ 1. የስምዖንና የሌዊ ባሕርይ፦ እነርሱ በባሕርያቸው ወንድማማቾች ነበሩ፤ ነገር ግን ከአባታቸው በተለየ መልኩ፣ ስሜታዊና በቀልኞች፣ ጨካኞችና የማይገሩ ነበሩ፤ ሰይፎቻቸው ለመከላከያ ብቻ መሆን ሲገባቸው፣ (ኅዳጉ እንደሚያነበው፣ ቁ. 5) ለሌሎች ጉዳት ለማድረስ እንጂ ራሳቸውን ከጉዳት ለመጠበቅ ሳይሆን የዓመፅ መሣሪያዎች ነበሩ። ማስታወሻ፦ የልጆች ባሕርይ ከወላጆቻቸው ባሕርይ እጅግ የተለየ መሆኑ አዲስ ነገር አይደለም። ይህን እንግዳ አድርገን ማሰብ የለብንም፤ በያዕቆብ ቤተሰብ ውስጥም እንዲህ ነበር። የወላጆች ልጆቻቸውን ባሕርይ የመቅረጽ ኃይል የላቸውም፣ በትምህርትም ቢሆን አይችሉም፤ ያዕቆብ ልጆቹን ለሁሉም የዋህና ጸጥተኛ ነገር አሳድጎ ነበር፣ ሆኖም ግን እንዲህ ጨካኞች ሆነው ተገኙ።

2. የዚህ ማረጋገጫ የሴኬማውያን ግድያ ነው፤ ያዕቆብ በዚያን ጊዜ (ምዕ. 34:30) እጅግ ተቆጥቶበት ነበር፣ አሁንም ድረስ ይቆጭበታል። አንድን ሰው፣ ሴኬም ራሱን፣ እና ሌሎች ብዙዎችን ገደሉ፤ ይህን ለማድረግም ቅጥርን አፈረሱ፣ ቤቶችን ዘረፉ፣ ነዋሪዎችንም ገደሉ። ማስታወሻ፦ ምርጥ ገዥዎች እንኳን በኃላፊነታቸው ሥር ያሉትን ሰዎች ከከፋ ወንጀል ሁልጊዜ መከልከል አይችሉም። በቤተሰብ ውስጥ ሁለት ሰዎች ክፉ ሲሆኑ፣ አብዛኛውን ጊዜ እርስ በእርሳቸው ይበልጥ ክፉ ያደርጋሉ፣ እነርሱን መለያየት ጥበብ ነው። ስምዖንና ሌዊ ለዮሴፍ በተደረገው በደል ውስጥ እጅግ ንቁ እንደነበሩ አይቀርም፤ አንዳንዶች ያዕቆብ እዚህ ላይ የሚያመለክተው ይህንን ነው ብለው ያስባሉ፤ በቁጣቸው ያንን ሰው ሊገድሉት ይፈልጉ ነበርና።