ኦሪት ዘፍጥረት 50

50:1-6 ኣምለኽቲ ኣዝማድን ፈተውትን ንነዊሕ ዘመን ብዕድመ ጸኒሖም፡ ናብ ክብርን ሞገስን ከም ዝኸዱ ብርግጽ እንኣምን እኳ እንተኾነ፡ ንናይ ባዕልና ምጥፋእ ክንሓዝን፡ ብምንጋዕ ድማ ንዝኽሮም ክብርን ሞገስን ክንህብ ንኽእል ኢና። ጸጋ ኣይተጥፍእን እዩ፡ የግዳስ ንባህርያዊ ፍቕሪ የንጽህ፡ የዐግስን የሰላስልን። እታ ዝኸደት ነፍሲ ንዝኾነ ምልክት ፍቕርና ክትበጽሕ ኣይትኽእልን እያ፤ ግናኸ ንስጋ ክብርን ሞገስን ምሃብ ቅቡል እዩ፡ ብዛዕባኡ ኸኣ ክቡርን ሓጎስ ዝመልኦን ትንሳኤ እንጽበየሉ እዩ፡ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ንዝተረፈ ስጋኡ ዝኾነ ይኹን ዘጋጥሞ። ከምዚ ገይሩ ዮሴፍ ንኣምላኽ ዘለዎ እምነትን ንኣቡኡ ዘለዎ ፍቕርን ኣርኣየ። ንስጋኡ ከም ዝሕቀቕ ወይ ብሽቱ ከም ዝልበብ፡ ንምዕቃቡ ድማ ኣዘዘ። ነፍሲ ምስ ሓደገቶ፡ ስጋና ክንደይ ርኹስ ከም ዝኾነ ርአ፤ ብሓጺር ጊዜ ድማ ይበስብሱን ንጸርፍን ይኾኑ።

ምዕራፍ 50 እዚ ምዕራፍ እዚ ዚስዕብ የርኢ፦

I. ንቀብሪ ያዕቆብ ምድላው (ቁ. 1-6)።

II. እቲ ቀብሪ ባዕሉ (ቁ. 7-14)።

III. ዮሴፍን ኣሕዋቱን ድሕሪ ሞት ያዕቆብ ጽቡቕ ምትእምማን ምምስራት (ቁ. 15-21)።

IV. ዕድመ ሞትን ዮሴፍን (ቁ. 22-26)። ስለዚ፡ ብምጅማር ብርሃንን ህይወትን ዝጀመረ መጽሓፍ ዘፍጥረት፡ ብሞትን ጸልማትን ጥራይ ይዛዘም። ሓጢኣት ክንደይ ዜሕዝን ለውጢ ከም ዝገበረ እዩ።

ቁጽሪ 1-6 ኣብዚ ዮሴፍ ንዝሞተ ኣቦኡ ናይ መወዳእታ ክብሪ ይገብር ኣሎ።

1. ብንብዓትን ብምፍታምን፡ ከምኡውን ብዅሉ ለዋህ ስምዒታት ወዳዊ ፍቕሪ፡ ንዝተሓድገ ስጋ ይሰናበቶ፡ ቁ. 1። ያዕቆብ ኣረጊትን ደኻምን ብምዃኑ ብተፈጥሮኣዊ ኣገባብ ክመውት ግድን እዩ ነይሩ። ብንጽጽር ድኻን ንወዱ ዮሴፍ ድማ ኩሉ ግዜ ጾርን እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ንፍቑር ኣቦኡ ዝነበሮ ፍቕሪ፡ ከምኡውን ንጥበበኛ፡ ንኣምላኽ ዝፈርህ፡ ጸሎተኛ ኣቦ ምጥፋኡ ዝተሰምዖ ጓሂ፡ ብዘይ ብዙሕ ንብዓት ክፋለዮ ኣይከኣለን። ማስታወሻ፦ ብሓዘን ምሟት ክብሪ ከም ዝኾነ፡ ከምኡውን ንዝጠቕሙ ዝነበሩ ሰባት ሞት ምሕዛን ግቡእ ናይቶም ዝተረፉ እዩ፡ እኳ ደኣ ንገለ ግዜ ካብ ጥቕሞም እንተሓለፉ እውን። እታ ዝኸደት ነፍሲ ካብ ንብዓትናን ምፍታምናን ወጻኢ እያ፡ ግናኸ ብእኡ ንድኻ ስጋና ኣኽብሮት ምግላጽ ቅቡል እዩ፡ ንእኡ ድማ ክብረኛን ባህ ዘብልን ትንሳኤ ንጽበ። ከምኡ ዮሴፍ ንዝገረፈን ዝሑልን ከናፍሩ ብምፍታም፡ ንኣምላኽ ዘለዎ እምነትን ንኣቦኡ ዘለዎ ፍቕርን ኣርኣየ፡ በዚ ድማ ፍቕራዊ ስንብዶ ገበረ። እቶም ዝተረፉ ደቂ ያዕቆብ እውን ከምኡ ገይሮም ክኾኑ ይኽእሉ እዮም፡ ብሞት ቃላቱ ድማ ብርግጽ ብዙሕ ተንቀሳቒሶም እዮም።

2. ንስጋኡ ክሕመም ኣዘዘ (ቁ. 2)፡ ምኽንያቱ ኣብ ግብጺ ስለ ዝሞተን እዚ ድማ ልምዲ ግብጻውያን ስለ ዝነበረ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናብ ከነኣን ክወስድዎ ስለ ዝነበሮም እዩ፡ እዚ ድማ ብዙሕ ግዜ ዝወስድ ዕዮ እዩ ነይሩ። ስለዚ፡ እቲ ስጋ ካብ ምብልሻው ክሕሎ ኣድላዪ ነይሩ። ነፍሲ ምስ ሓደገቶም ስጋና ክንደይ ርኹስ ከም ዝኾነ እዩ። ብዘይ ብዙሕ ክእለትን ጻዕርን ጥንቃቐን፡ ኣብ ውሑድ ግዜ ዜሕርቕ ይኸውን። እቲ ስጋ ኣርባዕተ መዓልቲ እንተ ሞይቱ፡ በቲ ግዜ እቲ ዜሕርቕ እዩ።

3. ንእኡ ዝኸውን ስርዓት ናይ ሓዘን ገበረ፡ ቁ. 3። ንስጋኡ ንምሕማም ኣርባዓ መዓልቲ ወሲዱ፡ ግብጻውያን (ከም ዝበሃል) ንገጽ ከይተለወጠ ንምሕላው ብኸምኡ ዝገርም ኣገባብ ዝገብሩሉ ክእለት ነይርዎም። እዚ ኩሉ ግዜ፡ ከምኡውን ሰላሳ መዓልቲ ተወሲኹ፡ ብጠቕላላ ሰብዓ መዓልቲ፡ ወይ ንርእሶም ሓቢኦም በይኖም ተቐሚጦም፡ ወይ ድማ ምስ ወጹ፡ ከምቲ ናይ ሃገር ልሙድ ስርዓት፡ ብኽዳውንቲ ሓዘንተኛታት ተሰሊፎም ይረኣዩ ነበሩ። እቶም ግብጻውያን እውን፡ ብዙሓቶም፡ ንዮሴፍ ዝነበሮም ዓቢ ኣኽብሮት (ንጉስን ሃገርን ዝገበሮ ጽቡቕ ተግባራት ሕጂ እውን ኣብ ኣእምሮኦም ስለ ዝነበረ)፡ ንኣቦኡ ሓዘን ገበሩ። ከምቲ ኣብ ኣባና፡ ቤተ-መንግስቲ ሓዘን ምስ ኣተወ፡ እቶም ዝለዓለ ደረጃ ዘለዎም እውን ከምኡ ይገብሩ። ቤተ-መንግስቲ ግብጺ ንያዕቆብ ንኣስታት ዓሰርተ ሰሙን ሓዘን ገበረ። ማስታወሻ፦ ንሳቶም ብስርዓት ዝገበርዎ፡ ንሕና ድማ ብቕንዕና ክንገብሮ ይግባእ፡ ምስቶም ዝበኽዩ ክንበኪ፡ ምስቶም ዝሓዝኑ ድማ ክንሓዝን፡ ንሕና እውን ኣብ ስጋ ስለ ዘለና።

4. ካብ ፈርኦን ናብ ከነኣን ከይዱ ንቀብሪ ኣቦኡ ክካፈል ፍቓድ ሓተተን ረኸበን፡ ቁ. 4-6። (1.) ብዘይ ፍቓድ ከይዱ ምሃለወ፡ እዚ ንፈርኦን ዘድሊ ኣኽብሮት እዩ ነይሩ። ምኽንያቱ፡ እቲ ብዛዕባ እኽሊ ዝነበሮ ሓላፍነት ነዊሕ ግዜ እንተ ተወድአ እውን፡ ቀዳማይ ሚኒስተር መንግስቲ ኮይኑ ስለ ዝቐጸለ፡ ብዘይ ፍቓድ ካብ ዕዮኡ ነዊሕ ግዜ ኣይክተርፍን እዩ። (2.) ንእዚ ፍቓድ እዚ ንምሕታት፡ ገለ ካብ ቤተ-ሰብ ንጉስ ወይ ካብ ኣዘዝቲ ቤተ-መንግስቲ ክልእኽ ብስርዓት ገበረ፡ ወይ ምኽንያቱ ብመዓልታት ሓዘኑ ናብ ኣዳራሽ ንጉስ ምእታው ቅቡል ስለ ዘይነበረ፡ ወይ ድማ ኣብ ልዕሊ ባዕሉ ብዙሕ ክትእመን ስለ ዘይደለየ። ማስታወሻ፦ ትሕትና ንኽብሪ ዓቢ ጽባቐ እዩ። (3.) ኣቦኡ ብመሓላ ኣብ ከነኣን ክቐብሮ ዝገበሮ ግዴታ ኣቕረበ፡ ቁ. 5። እዚ ካብ ትዕቢት ወይ ካብ ስምዒት ዘይኮነስ፡ ንዘይተርፍ ግዴታኡ ብምኽባር እዩ ዝደለዮ። ኩሎም ህዝብታት መሓላ ክትፍጸም ከም ዘለዋ፡ ፍቓድ ምዉታት ድማ ክትኽበር ከም ዘለዋ ይኣምኑ። (4.) ክምለስ ተስፋ ሃበ፦ “ክምለስ እየ።” ንስጋ ኣዝማድና ቐቢርና ናብ ገዛና ምስ ተመለስና፡ “ንሳቶም ኣብ ድሕሪት ገዲፍናዮም ኢና” ንብል። ግናኸ፡ ነፍሶም ናብ ቤት ኣቦና ሰማያዊ እንተ ኸይዳ፡ ብዝበለጸ ምኽንያት፡ “ንሳቶም ኣብ ድሕሪት ገዲፎምና እዮም” ክንብል ንኽእል ኢና። (5.) ፍቓድ ረኸበ (ቁ. 6)፦ “ኪድ ንኣቦኻ ቅበሮ።” ፈርኦን ዕዮኡ ነዊሕ ግዜ ደው ክብል ፍቓደኛ ነይሩ። ግናኸ፡ ኣገልግሎት ክርስቶስ ዝበለጸ ኣድላዪ እዩ፡ ስለዚ፡ ንእኡ ዕዮ ዘለዎ ሰብ ቅድሚት ከይዱ ንኣቦኡ ክቐብር ኣይፈቐደሉን። ኣይፋሉን፡ “ምዉታት ንምዉታቶም ይቕበሩ” ማቴዎስ 8:22።

ቁጽሪ 7-14 ኣብዚ ብዛዕባ ቀብሪ ያዕቆብ ንረክብ። ቀብሪ ነገስታት ይሁዳ ብሓፈሻ እዚ ጥራይ እዩ ዝብል፡ ምስ ኣቦታቶም ኣብ ከተማ ዳዊት ተቐብሩ። ግናኸ፡ ቀብሪ እቲ ኣቦታት ዝነበረ ያዕቆብ ብዝርዝርን ብምሉእን ተገሊጹ ኣሎ፡ እግዚአብሔር ካብ ዝተጸበዮ ንላዕሊ ክንደይ ጽቡቕ ከም ዝገበረሉ ንምርኣይ እዩ (ንሱ ሓደ እዋን ብሓዘን ከም ዝመውት፡ ውሉዳቱ ተነጢቑ ድማ ናብ መቓብር ከም ዝወርድ ተዛሪቡ ነይሩ፤ እንተኾነ ግና፡ እንሆ፡ ብኽብሪ ሞተ፡ ኩሎም ውሉዱ ድማ ናብ መቓብር ሰዓብዎ)፡ ከምኡ’ውን ብዛዕባ ቀብሩ ዝሃቦ ትእዛዛት ብእምነትን ብተስፋ ምድራዊትን ሰማያዊትን ከነኣን ስለ ዝተዋህበን ስለ ዝተሓለወን እዩ። ሕጂ፡

1. እዚ ሓደ ግርማ ዝመልኦ ቀብሪ ነበረ። ናብ መቓብር ዝሰዓብዎ፡ ስድራቤቱ ጥራይ ዘይኮኑስ፡ መኳንንትን ኩሎም ዓበይቲ ሰባት መንግስትን እዮም። እዞም ሰባት እዚኦም፡ ንዮሴፍ ዘለዎም ምስጋና ንምግላጽ፡ ምእንቲ ዮሴፍ ኢሎም ንኣቡኡ እዚ ክብሪ እዚ ኣርኣይዎ፡ ብሞቱ ድማ ኣኽበርዎ። ግብጻውያን ንእብራውያን ጸርኦም ነይሩዎም፡ ብንዕቀት ድማ ይርእይዎም ነይሮም እኳ እንተኾኑ (ምዕ. 43:32)፡ ሕጂ ግና፡ ብዝበለጸ ምስ ፈለጥዎም፡ ክብሪ ይህብዎም ጀመሩ። እቲ ጽቡቕ ሽማግለ ያዕቆብ ኣብ መንጎኦም ብግቡእ ስለ ዝነበረ፡ ኩሉ ሰብ ከኽብሮ ኪገብር በቒዑ ነይሩ። ማስታወሻ፡ እቶም ሃይማኖት ዝምህሩ ሰባት፡ ብዙሓት ሰባት ብዘይምፍላጦም ዝሓዝዎም ጽልኢ ብጥበብን ብፍቕርን ንምውጋድ ኪጽዕሩ ይግባእ። ብዙሓት ሰረገላታትን ፈረሰኛታትን፡ ንእሽቶ ርሕቀት ንምምልላስ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ክሳዕ መወዳእታ ንምምልላስ ከዱ። ማስታወሻ፡ ብመሰረት ኩነታት ሰብ ዝግበር ክቡር ስርዓት ቀብሪ ኣዝዩ ዝምስገን እዩ። “እዚ ብድዐ ንምንታይ እዩ፧” ኢልና ኸኣ ክንብል የብልናን። ግብሪ ሃዋርያት 8:2፤ ሉቃስ 7:12 ተመልከት።

2. እዚ ሓዘን ዝመልኦ ቀብሪ ነበረ (ቁ. 10, 11)፤ እቶም ኣብኡ ዝነበሩ ሰባት ከም ከቢድ ሓዘን ገይሮም ኣስተብሃሉሉ። ማስታወሻ፡ ሞት ጽቡቓት ሰባት ንዝኾነ ይኹን ቦታ ዓብዪ ክሳራ እዩ፡ ብብዙሕ ድማ ኪሕዘነሉ ይግባእ። እስጢፋኖስ ሰማእት ኮይኑ ሞተ፡ እቶም ሃይማኖተኛታት ሰባት ግና ብብዙሕ ሓዘን ኣልቀሱሉ። እቲ ንያዕቆብ ዝተገብረሉ ክብሪ ዝመልኦ ሓዘን፡ ንቦታኡ ኣቤል-ምጽራይም፡ ማለት ሓዘን ግብጻውያን ዝብል ስም ሃቦ። እዚ ድማ ነቶም ንወለዶ እዚ ያዕቆብ ዝጸበቑዎም፡ ኣቦታቶም ግና ከምዚ ዝበለ ክብሪ ዘርኣይዎም ዝነበሩ ወለዶ ግብጻውያን ምስክር ኮይኑ ኣገልገለ።

ዘፍጥረት 50:7-14። ሬሳ ያዕቆብ ብገዛእ ስድራቤቱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብዓበይቲ ሰብ ግብጺ እውን ተሰንዩ ነበረ። ሕጂ ምስ እብራውያን ዝያዳ ምስ ተፋለጡ፡ ከኽብርዎም ጀመሩ። እምነት ዝምስክሩ ሰባት፡ ብጥበብን ብፍቕርን፡ ብዙሓት ንኣታቶም ዘለዎም ቕድመ-ፍርዲ ንኸርሕቁ ክጽዕሩ ይግባእ። ተዓዘብቲ ኸኣ እዚ ከም ከቢድ ሓዘን ምዃኑ ኣስተብሂሎም።