ኦሪት ዘፍጥረት 2

2:1-3 ድሕሪ ሽዱሽተ መዓልቲ፣ ኣምላኽ ካብ ኩሉ ግብሪ ፍጥረት ደው በለ። ብተኣምራት፣ ንባህርያዊ ህይወት ገዚኡ እዩ፣ ግናኸ ነቲ ዝጸንዐ መዓርፉ ከቶ ኣይቀየሮን ወይ ኣየወሰኸሉን። ኣምላኽ ከምቲ ዝደኸመ ሰብ ኣየዕረፈን፣ የግዳስ ከምቲ እተሓጎሰ። ምጅማር መንግስቲ ጸጋ ኣስተብህሉ፣ ብምቅዳስ ወይ ብምሕላው ቅድስና መዓልቲ ሰንበት። ነታ ሓንቲ መዓልቲ ኻብ ሸውዓተ ብግርማ ከም መዓልቲ ቅዱስ ዕረፍቲ ከምኡውን ቅዱስ ዕዮ፣ ንኽብሪ ኣምላኽ ምሕላዋ፣ ንኹሎም እቶም ኣምላኽ ቅዱሳት ሰንበታቱ ዘፍለጠሎም ግቡእ እዩ። በዚ ግዜ’ዚ ፈላሞት ወለድና እንተ ዘይኮይኖም፣ ካልእ ደቂ ሰብ ኣይነበሩን። ሰንበት ድማ ንኣኦም ተሰሪዓ፣ ንዝመጽእ ዘመናት ኩሎም ከኣ ብንጹር እያ። እታ ንሕና እንሕልዋ ክርስትያናዊት ሰንበት፣ ሻውዐይቲ መዓልቲ እያ፣ ብእኣ ድማ ዕረፍቲ ኣምላኽ ወዲ ከምኡውን ምውዳእ ዕዮ ቤዛነትና ነብዕል።

ምዕራፍ 2 እዚ ምዕራፍ እዚ ንታሪኽ ፍጥረት ዝተወሰኸ ኮይኑ፡ ብፍላይ ድማ ነቲ ብቐጥታ ምስ ሰብ፡ ምስቲ ናይዚ ታሕተዋይ ዓለም ፍቑር ዝተሓሓዝ ታሪኽ ብዝርዝር የብርህን የሰፍሕን። ኣብኡ ድማ፡

I. ምምስራት ከምኡ’ውን ምቕዳስ ሰንበት፡ ንሰብ ቅድስናኡን ምጽንናዑን ንምዕባይ ዝተገብረ (ቁ. 1-3)።

II. ፍጥረት ሰብ፡ ከም ማእከልን መደምደምታን ናይ ኩሉ ዕዮ፡ ብዝርዝር ዝገልጽ ሓበሬታ (ቁ. 1-7)።

III. ገነት ኤድን ዝገልጽን ንሰብ ድማ ኣብኡ ብሕግን ኪዳንን ተኣሲሩ ምቕማጡ (ቁ. 8–17)።

IV. ፍጥረት ሰበይቲ፡ ምስ ሰብኣይ ምምርዓዋ፡ ከምኡ’ውን ምምስራት ስርዓት መርዓ (ቁ. 18, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-3 ኣብዚ ንረክብ፡

I. መንግስቲ ተፈጥሮ ምምስራት፡ ኣምላኽ ካብ ዕዮ ፍጥረት ብምዕራፉ፡ ቁ. 1, 2። ኣብዚ እዚኣቶም ኣስተብህል፡

1. ኣብ ሰማይን ምድርን ዝተፈጥሩ ፍጥረታት ሰራዊቱ ወይ ጭፍራታቱ እዮም፡ እዚ ድማ ብዙሓት ምዃኖም የርኢ፡ ግናኸ ተሰሪዖም፡ ተምሂሮም፡ ትእዛዝ ዝቕበሉ እዮም። ብዝሒኦም ክንደይ ዓቢ እዩ! ገና ድማ ነፍሲ ወከፎም ቦታኡ ይፈልጥን ይሕልውን። ኣምላኽ ንህዝቡ ንምክልኻልን ንጸላእቱ ንምጥፋእን ከም ሰራዊቱ ይጥቀመሎም፡ ከመይሲ ንሱ ጐይታ ሰራዊት፡ ናይዚ ኩሉ ሰራዊት ጐይታ እዩ፡ ዳን. 4:35።

2. ሰማያትን ምድርን ዝተወድኡ ፍጥረታት እዮም፡ ከምኡ’ውን ኩሎም ኣብኦም ዘለዉ ፍጥረታት። ዕዮ ኣምላኽ ክሳዕ ክንድዚ ፍጹም ስለዝኾነ፡ ምንም ክውሰኸሉ ወይ ክንቀጽሉ ኣይከኣልን፡ መክ. 3:14። እቲ ክሃንጽ ዝጀመረ ኣምላኽ፡ ክውድእ ምሉእ ብምሉእ ከም ዝኽእል ኣርኣየ።

3. ድሕሪ ምውዳእ እተን ቀዳሞት ሽዱሽተ መዓልታት፡ ኣምላኽ ካብ ኩሉ ዕዮ ፍጥረት ዓረፈ። ዕዮኡ ብኸምዚ ኣገባብ ወዲኡ እዩ፡ እኳ ደኣ ብምሕረቱ ክሳዕ ሕጂ ይዓዪ እዩ (ዮሃ. 5:17)፡ ንኹሎም ፍጥረታት ይሕሉን ይገዝእን፡ ብፍላይ ድማ መንፈስ ሰብ ኣብ ውሽጡ ይፈጥር እዩ፡ ግናኸ ሓደስቲ ዓይነት ፍጥረታት ኣይፈጥርን እዩ። ብተኣምራት፡ ንተፈጥሮ ተቖጻጺሩን ኣመሓዲሩን እዩ፡ ግናኸ ንዝተሰርዐ ኣካይዳኣ ፈጺሙ ኣይቀየሮን፡ ከምኡ’ውን ንዝኾነ ምምስራታ ኣየፍረሰን ወይ ኣይወሰኸሉን።

4. እቲ ዘለኣለማዊ ኣምላኽ፡ ብምሉእ ብምሉእ ብርእሱ ብምሕጓስ እኳ እንተተሓጐሰ፡ ግናኸ ብዕዮ ኢዱ ረኸበ። ከም ዝደኸመ ኣይዓረፈን፡ የግዳስ ብምሳሌታት ሰናይነቱን ብገለጻታት ክብሩን ከም ዝተሓጐሰ ዓረፈ።

II. ምጅማር መንግስቲ ጸጋ፡ ብምቕዳስ መዓልቲ ሰንበት፡ ቁ. 3። በታ መዓልቲ እቲኣ ዓረፈ፡ ብፍጥረታቱ ድማ ተሓጐሰ፡ ድሕሪኡ ድማ ቀደሳ፡ ንዓና ድማ በታ መዓልቲ እቲኣ ክንዓርፍን ብፈጣሪ ክንሕጐስን ወሰነ፡ ዕረፍቱ ድማ፡ ኣብታ ራብዓይ ትእዛዝ፡ ድሕሪ ሽዱሽተ መዓልቲ ዕዮ፡ ንዕረፍቲና ምኽንያት ተገይሩ። ኣስተብህል፡

1. ሓንቲ መዓልቲ ካብ ሸውዓተ፡ ከም መዓልቲ ቅዱስ ዕረፍትን ቅዱስ ዕዮን፡ ንኽብሪ ኣምላኽ፡ ብኽብሪ ምሕላዋ፡ ንኹሎም እቶም ኣምላኽ ቅዱሳት ሰንበታቱ ዝገለጸሎም ዘይተርፍ ግቡእ እዩ።

2. መገዲ ምቕዳስ ሰንበት እቲ ጽቡቕ ናይ ጥንቲ መገዲ እዩ፡ ኤር. 6:16። ሰንበታት ከም ዓለም ጥንታዊያን እዮም፡ ሰንበት ድማ ሕጂ ብንጽህና ስለዝተመስረተት፡ ብህዝቢ ኣምላኽ ብምሉኡ ዘመን ኣቦታት ብሃይማኖታዊ መንገዲ ትሕሎ ምንባራ ንምጥርጣር ዝኾነ ምኽንያት ኣይርእይን።

3. ሰንበት ጐይታ ብሓቂ ክብሪ ዘለዋ እያ፡ ንሕና ድማ ከነኽብራ ምኽንያት ኣሎና—ብሰንኪ ጥንታዊነታ፡ ብሰንኪ ዓቢ ደራሲኣ፡ ብሰንኪ እቲ ቅዱስ ኣምላኽ ባዕሉ ንቐዳመይቲ ሰንበት ምቕዳሱ፡ ከምኡ’ውን ብቐዳሞት ወለድና ብንጽህና፡ ንእኡ ብምእዛዝ ምኽባራ።

4. መዓልቲ ሰንበት ብሩኽቲ መዓልቲ እያ፡ ከመይሲ ኣምላኽ ባረኻ፡ እቲ ንሱ ዝባርኾ ድማ ብሓቂ ብሩኽ እዩ። ኣምላኽ ክብሪ ኣንቢሩላ፡ በታ መዓልቲ እቲኣ ንእኡ ክንባርኽ ወሲኑ፡ በታ መዓልቲ እቲኣ ድማ ክረኽበናን ክባርኸናን ተስፋ ሂቡና።

5. መዓልቲ ሰንበት ቅዱስቲ መዓልቲ እያ፡ ከመይሲ ኣምላኽ ቀዲሳታ እዩ። ካብተን ዝተረፋ መዓልታት ሰሙን ፈሊዩን ለይዩን እዩ፡ ቀዲሱ ድማ ንርእሱ ንኣገልግሎቱን ንኽብሩን ለይዩ ኣንቢሩዋ እዩ። እቲ ንሕና እንሕልዎ ክርስትያናዊ ሰንበት፡ ካብ ፍጥረት እንቖጽሮ እንተኾይኑ፡ ሻውዐይቲ መዓልቲ ዘይኮነስ ቀዳመይቲ መዓልቲ ሰሙን ምዃኑ ብሓፈሻ እኳ እንተተኣምነ፡ ግናኸ ሻውዐይቲ መዓልቲ ስለዝኾነት፡ ንሕና ድማ ኣብኣ፡ ዕረፍቲ ኣምላኽ ወድን ምውዳእ ዕዮ ምድሓንናን ስለእንዝክር፡ ኣብዚ ናይ መጀመርታ ምምስራት መዓልቲ ሰንበት እምነት ክንገብር ንኽእልን ይግባእን፡ ከምኡ’ውን ንዕዮ ፍጥረት ንኽብሪ እቲ ዓቢ ፈጣሪ ክንዝክር ይግባእ፡ ስለዚ ድማ በታ መዓልቲ እቲኣ ካብ ኩሎም ሃይማኖታዊ ኣኼባታት በረኸት፡ ክብሪ፡ ከምኡ’ውን ምስጋና ንምቕባል ብቑዕ እዩ።

2:4-7 እዚ ስም እዚ ንፈጣሪ፣ የሆዋ፣ ተዋሂቡዎ። ኣብ እንግሊዝኛ መጽሓፍ ቅዱስና ቃል "LORD" ብዓበይቲ ፊደላት ተጻሒፉ ዘሎ ቦታ፣ ብመበቈላዊ ጽሑፍ ግን የሆዋ እዩ። የሆዋ እቲ ናይ ኣምላኽ ስም እዩ፣ ንሱ በይኑ ንህልውናኡ ካብ ባዕሉ ከም ዝረኸበ፣ ከምኡ'ውን ንኹሎም ፍጡራትን ነገራትን ህላዌ ከም ዝህብ ዝሕብር።

ብተወሳኺ፣ ኣትክልትን ኣሕምልትን ተጠቒሱ ኣሎ፣ ምኽንያቱ ንሰብ መግብን መግቢ ክኾኑ ተመዚዞምን ስለ ዝተፈጥሩን። ምድሪ ፍርያታ ብባዕላ ኣየውጽኣትን፤ እዚ ብኹሉ ዝኽእል ሓይሊ ተገይሩ። ከምኡ'ውን ጸጋ ኣብ ነፍሲ ኣብ መሬት ባህሪ ብባዕሉ ኣይዓብን፣ እኳ ድኣ ስራሕ ኣምላኽ እዩ። ዝናብ እውን ህያብ ኣምላኽ እዩ፤ ጎይታ ኣምላኽ ክሳዕ ዘውርዶ ኣይመጸን። ኣምላኽ ብመገዲ እንተ ዝሰርሕ'ኳ፣ እንተኾነ ግን፣ ምስ ዝፈቱ ስርሑ ብዘይ ገለ መገዲ ክገብሮ ይኽእል እዩ፤ ኣብ ምግዳል መገዲ ንኣምላኽ ክንፍትን እንተ ዘይብልና'ኳ፣ ኣብ ምጥቃምን ኣብ ምጕዳልን መገዲ ንኣምላኽ ክንእምን ኣሎና። ብሓደ ወይ ብኻልእ መገዲ፣ ኣምላኽ ንዝተተኽሉ ኣትክልቲ ባዕሉ የመይዮም። መለኮታዊ ጸጋ ከም ጤዛ ይወርድ፣ ንቤተ ክርስቲያን ድማ ብዘይ ድምጺ የመይያ።

ሰብ ካብቲ ኣብ ገጽ ምድሪ ዝርከብ ንኡስ ሓመድ ተገይሩ። ነፍሲ ኸም ስጋ ካብ ምድሪ ኣይተገብረትን፤ እሞኸ ናብ ምድሪ ክትጣበቕን ምድራዊ ነገራት ከኣ ክትሓስብን እምብኣርሲ ይበአስ! ብቕጽበት ንኣምላኽ ምብራህ ክንህብ ኣሎና፣ ንእዘን ነፍሳትና ብኸመይ ከም ዝተጠቀምናለን። እንተ ረኺብናየን ድማ ከም ዝሰኣናየን፣ ነዛ ዓለም ንምርካብ እንተኾነ'ኳ፣ ንዘለኣለም ድማ ጠፊእና! ዓያሱ ንነፍሶም ይንዕቕዋ፣ ንስጋኦም ቅድሚ ነፍሶም ብምሓዝ።

ቁጽሪ 4-7

I. ኣብዚ ፈጣሪ ንዘይረኸብናዮ ስም ተዋሂብዎ ኣሎ፣ ንሱ ድማ የሆዋ—እዩ። እዚ ብዓበይቲ ፊደላት ዝተጻሕፈ 'LORD' ዝብል ቃል፣ ኣብ እንግሊዝኛ ትርጉምና ብቐጻሊ ዝጥቀመሉ፣ ኣብ ኦሪጅናል የሆዋ ምዃኑ ንምሕባር እዩ። ኣብ ምዕራፍ ሓደ ብምሉኡ፣ ኤሎሂም—ሓያል ኣምላኽ ተባሂሉ ተጸዊዑ ነይሩ፤ ሕጂ ግን የሆዋ ኤሎሂም—ሓያልን ፍጹምን ኣምላኽ፣ ስራሑ ዝዛዝም ኣምላኽ ተባሂሉ። ከምቲ ዝተመባጽዖ ንምፍጻም ምስ ተገልጸ ብስሙ የሆዋ ከም ዝፍለጥ ዝረኸብናዮ (ዘጸ. 6:3)፣ ሕጂ ድማ ዝጀመሮ ምስ ኣፈጸመ ብዚ ስም እዚ ይፍለጥ ኣሎ። የሆዋ ዓብይን ዘይመሓላለፍን ስም ኣምላኽ እዩ፣ ንሱ ድማ ንባዕሉ ህላዌ ከም ዘለዎ፣ ንኹሉ ነገር ድማ ህላዌ ከም ዝህብ የመልክት፤ ስለዚ ድማ ሰማይን ምድርን ምስ ተፈጸሙ ብዚ ስም እዚ ምጽዋዑ ቅቡል እዩ።

II. ኣዝርእትን ኣሕምልትን ብዛዕባ ምፍጣረን ዝያዳ ትኩረት ተዋሂብወን ኣሎ፣ ምኽንያቱ ንሰብ መግቢ ኾይነን ስለ ዝተፈጥራን ስለ ዝተመደባን፣ ቁ. 5, 6። ኣብዚ እሞ እምበኣር፣

1. ምድሪ ፍሬኣ ብባዕላ፣ ብዝኾነ ናይ ውሽጣ ሓይሊ ኣይተፍረየትን፣ እንታይ ደኣ ብፍጹም ሓይሊ ኣምላኽ እዩ፣ ንሱ ድማ ኩሉ ኣዝርእትን ኩሉ ኣሕምልትን ኣብ ምድሪ ከይበቊሉ ከሎ ዝፈጠረ። ከምኡ ድማ ጸጋ ኣብ ነፍሲ፣ እቲ ፍሉጥ ተኽሊ፣ ኣብ ናይ ተፈጥሮ መሬት ብባዕሉ ኣይበቊልን፣ እንታይ ደኣ ናይ ኣምላኽ ኢድ ስራሕ እዩ።

2. ዝናብ እውን ውህበት ኣምላኽ እዩ፤ እግዚአብሔር ኣምላኽ ከየዝነመየ ኣይመጸን። ዝናብ እንተ ደኣ ተደልዩ፣ ዝኸልኦ ኣምላኽ እዩ፤ ዝናብ ብግዜኡ ብብዝሒ እንተ መጺኡ፣ ዝልእኮ ኣምላኽ እዩ፤ ብፍሉይ መገዲ እንተ መጺኡ፣ ኣብ ሓንቲ ከተማ ከም ዝዘንም ኣብ ካልእ ከም ዘይዘንም ዝገብር ኣምላኽ እዩ (ኣሞጽ 4:7)።

3. ኣምላኽ ብሓፈሻ ብመገዲታት ዝሰርሕ እኳ እንተኾነ፣ ንሳቶም ግን ኣይገትእዎን፣ እንታይ ደኣ ምስ ዝፈቱ ስራሑ ብዘይኣቶም ክሰርሕ ይኽእል እዩ። ከምቲ ኣዝርእቲ ጸሓይ ከይተፈጥረት ከለዋ ዝተፈጥራ፣ ከምኡ ድማ ንምድሪ ዘርዊ ዝናብ ወይ ከኣ ንምድሪ ዝሓርስ ሰብ ከይነበረ ከለዋ ተፈጥራ። ስለዚ፣ ንኣምላኽ ብምሕማቕ መገዲታት ክንፍትን የብልናን፣ እንተኾነ ግን መገዲታት ኣብ ዘይብሉ እዋን ንኣምላኽ ክንውከል ኣሎና።

4. ኣምላኽ ብዝኾነ መገዲ ንዝተኸሎም ኣዝርእቲ ክከናኸኖም እዩ። ዝናብ ከይነበረ እኳ እንተኾነ፣ ኣምላኽ ከም ዝናብ ዝኾነ ጭጋግ ገበረ፣ ብእኡ ድማ ንምሉእ ገጽ ምድሪ ኣርወየ። በዚ መገዲ እዚ ድማ ዕላማኡ ብዝደኸመ መገዲ ክፍጽም መረጸ፣ እቲ ልዕልና ናይ ሓይሊ ናይ ኣምላኽ ምእንቲ ክኸውን። መለኮታዊ ጸጋ ከም ጭጋግ ወይ ከም ህዱእ ጤዛ ይወርድ፣ ንቤተ ክርስቲያን ድማ ብዘይ ድምጺ የርዊ (ዘዳ. 32:2)።

III. ብዛዕባ ፍጥረት ሰብ ዝያዳ ዝርዝራዊ መግለጺ፣ ቁ. 7። ሰብ ንእሽቶ ዓለም እዩ፣ ካብ ሰማይን ምድርን፣ ነፍስን ስጋን ዝቖመ። ሕጂ ኣብዚ ብዛዕባ መበቆል ክልቲኡን ምጥርናፍ ክልቲኡን መግለጺ ኣሎና፤ ብኸቢድ ንሕሰብሉ፣ ንፈጣሪና ድማ ንምስጋናኡ፣ 'ብፍርህን ብድንቅን ተፈጢርና ኢና' (መዝ. 139:14) ንበል። ኤልሁ፣ ኣብ ዘመን ኣበው፣ ንዚ ታሪኽ እዚ ይጠቅስ፣ ከምዚ እናበለ (እዮብ 33:6)፣ 'ኣነ እውን ካብ ሸክላ ተፈጢረ እየ'፣ ከምኡ ድማ (ቁ. 4)፣ 'መንፈስ ኩሉ ዝኽእል ህይወት ሂቡኒ'፣ ከምኡ ድማ (ምዕ. 32:8)፣ 'ኣብ ሰብ መንፈስ ኣሎ'። እሞ እምበኣር፣

1. እቲ ትሑት መበቆል፣ ግናኸ እቲ ዘደንቕ ኣሰራርሓ ናይ ሰብ ስጋ።

(1.) እቲ ንብረት ንኡስ ነበረ።