ኦሪት ዘፍጥረት 3

3:1-5። ሰይጣን ንቐዳሞት ወለድና ናብ ሓጢኣት ንምስሓብ ኣጥቀዖም፣ እቲ ፈተና ድማ ንኣኦም ገዳዪ ኮይኑ ተረኽበ። እቲ ፈታኒ ኣብ ኣምሳልን ምስልን ተመን ኮይኑ ዝመጸ ድያብሎስ ነበረ። ዕላማ ሰይጣን ንቐዳሞት ወለድና ናብ ሓጢኣት ምስሓብ፣ በዚ ድማ ንኣኦምን ንኣምላኾምን ምፍላይ ነበረ። በዚ ኸኣ ድያብሎስ ካብ መጀመርታኡ ቐታል ኰይኑ፣ ዓብዪ ለኻፊ እዩ። እታ እተፈተነት ሰብ ድማ ሰበይቲ ነበረት። ሰይጣን ድማ ንኣኣ በይና ምስ ረኸባ ምዕላል ምጅማር ስልቱ ነበረ። ንበይኑ ምዃን ዓብዪ ዕድል ንዝህቦም ብዙሓት ፈተናታት ኣለዉ፤ ግናኸ ኅብረት ቅዱሳን ንሓይሎምን ንምዕቋቦምን ኣዝዩ ይሕግዝ። ሰይጣን ንኣኣ ኣብ ጥቓ እታ እተኸልከለት ኦም ምስ ረኸባ ዕድል ተጠቕመ። እቶም እቲ እተኸልከለ ፍረ ክበልዑ ዘይደልዩ፣ ናብታ እተኸልከለት ኦም ክቐርቡ ኣይግባእን። ሰይጣን ንሔዋ ፈተና፣ ብኣኣ ኣቢሉ ድማ ንኣዳም ምእንቲ ኪፈትን። ፈተናታት ብዘይንጥርጥሮም ሰባት ከምኡውን ኣብ ልዕሌና ዓብዪ ጽልዋ ብዘለዎም ኣቢሉ ምልኣኽ ስልቱ እዩ። ሰይጣን ካብዛ ኦም ምብላዕ ሓጢኣት ድዩ ኣይኰነን ኢሉ ሓተተ። ዕላማኡ ኣቐዲሙ ኣይገለጸን፣ ግናኸ ንጹህ ዝመስል ሕቶ ኣቕረበ። እቶም ድሕንነት ዝደልዩ፣ ምስቲ ፈታኒ ምዝራብ ክፈርሑ ኣለዎም። ንትእዛዝ ጌጋ ገይሩ ጠቐሳ። ብዘላግጽ መገዲ ተዛረበ። ድያብሎስ ከምቲ ሓሳዊ ዝዀነ፣ ከምኡ ድማ ካብ መጀመርታኡ መላገጺ እዩ፤ መላገጽቲ ድማ ደቁ እዮም። ንሕጊ ኣምላኽ ከም ዘይተረጋገጸ ወይ ዘይቅኑዕ ገይሩ ምዝራብ ናይ ሰይጣን ብልሓት እዩ፣ በዚ ድማ ንሰባት ናብ ሓጢኣት ይሰሕቦም። እምነትና ኣብ ትእዛዝ ኣምላኽ ጸኒዑ ምሓዝን፣ ንኣኡ ዓብዪ ክብሪ ምሃብን ድማ ጥበብና እዩ። ኣምላኽ፡ ኣይትሕሰዉ፣ ስሙ ብኸንቱ ኣይተጥቅዑ፣ ኣይትስከሩ፣ ወዘተ... ኢሉዶ ተዛሪቡ? እወ፣ ከም ዝበለ እርግጸኛ እየ፣ ጽቡቕ ድማ ተባሂሉ እዩ፤ ብጸጋኡ ድማ ኣነ ክጸንዓሉ እየ። ምስቲ ተመን እዚ ዘረባ ምጅማር ናይ ሔዋ ድኻም ነበረ፤ ብሕቶኡ ጽቡቕ ዕላማ ከም ዘይብሉ ክትርደኣ ምኸኣለት፣ በዚ ኸኣ ካብኡ ክትርሕቕ ይግባእ ነበረ። ሰይጣን ንሰባት ቅድም ክጠራጠሩ፣ ድሕሪኡ ድማ ክኽሕዱ ይምህር። ካብዚ ፍረ ምብላዖም ረብሓ ከም ዝረኽቡ ይምብጽ። ብዘለዎም ኩነታት ከይዕገቡ የዕሙም፣ ከም ዝግባእ ጽቡቕ ከም ዘይኮነ ድማ ይገብር። እቲ ኣእምሮ ናብኡ እንተዘይመጸ፣ ሓደ እውን ኩነታት ብነፍሱ ዕግበት ኣየምጽእን። ከም ኣማልኽቲ ክኾኑ ዝበቕዑ ዘመሰሉ ገይሩ፣ ዝበለጸ ንኽደልዩ ይፈትኖም። ሰይጣን ከምቲ ልዑል ክኸውን ብምድላይ ንርእሱ ኣጥፍአ፤ ስለዚ ድማ ንቐዳሞት ወለድና ብተመሳሳሊ ድሌት ክልኽፎም ደለየ፣ ንኣኦም እውን ምእንቲ ከጥፍኦም። ሕጂ እውን ድያብሎስ ንሰባት ብዛዕባ ኣምላኽ ሕማቕ ሓሳባት ብምልባዕ፣ ብሓጢኣት ድማ ናይ ረብሓ ሓሶት ተስፋ ብምሃብ ናብ ረብሓኡ ይሰሕቦም። ስለዚ ኸኣ፣ ንኣምላኽ ወትሩ ከም ዝበለጸ ጽቡቕ ክንሓስቦ፣ ንሓጢኣት ድማ ከም ዝኸፍአ እከይ ክንርእዮ ይግባእ፤ በዚ ኸኣ ንድያብሎስ ክንቃወሞ፣ ንሱ ድማ ካባና ክሃድም እዩ።

ምዕራፍ 3 እዚ ምዕራፍ እዚ ሓዘን ዝመልኦ ዛንታ እዩ (ኩሉ ብሓደ እንተተራእየ) ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ዘለዉ ዛንታታት ዝበለጸ ሓዘን ዝመልኦ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ዝሓለፉ ምዕራፋት ቅድስናን ሓጎስን ናይቶም ቀዳሞት ወለድና፣ ጸጋን ሞገስን ናይ እግዚአብሔር፣ ሰላምን ውብነትን ናይ ኩሉ ፍጥረት፣ ኩሉ ጽቡቕ፣ ኣዝዩ ጽቡቕ ኮይኑ ርኢና ኢና፤ ግናኸ ኣብዚ እቲ ኩነታት ተለዊጡ ኣሎ። ኣብዚ ሓጢኣትን መከራን ናይቶም ቀዳሞት ወለድና፣ ቁጥዓን መርገምን ናይ እግዚአብሔር ኣብ ልዕሊኦም፣ ሰላም ናይ ፍጥረት ዝተረበሸ፣ ውብነቱ ድማ ዝረኸሰን ዝበላሸወን፣ ኩሉ ሕማቕ፣ ኣዝዩ ሕማቕ ኮይኑ ንረክብ። "ወርቂ ኸመይ ገይሩ ደንዘዘ፣ እቲ ጽሩይ ወርቂ ኸኣ ተለወጠ!" ኦ! ልብና በዚ ጸብጻብ እዚ ብዕምቆት ይተሓዝ! ከመይሲ ኩላትና ብእኡ ኣዝዩ ንምልከት ኢና፤ ከም ዝተነግረ ዛንታ ጥራይ ኣይኹነና። እቲ ኣገዳሲ ትሕዝቶ ናይዚ ምዕራፍ እዚ (ሮሜ 5:12) ንረኽቦ፣ "ሓጢኣት ብሓደ ሰብኣይ ናብ ዓለም ከም ዝኣተወ፣ ሞት ድማ ብሓጢኣት ከም ዝመጸ፣ ከምኡ ድማ ሞት ናብ ኵሎም ሰባት በጽሐ፣ ከመይሲ ኵሎም ሓጢኣት ገበሩ።" ብዝርዝር ድማ፣ ኣብዚ ንረክብ፦

I. እቲ ንጹህ ዝተፈተነ (ቁጽሪ 1-5)።

II. እቲ ዝተፈተነ ዝበደለ (ቁጽሪ 6-8)።

III. እቶም በደል ዝገበሩ ዝተኸሰሱ (ቁጽሪ 9, 10)።

IV. ድሕሪ ምኽሳሶም፣ ዝተረጋገጸ በደል (ቁጽሪ 11-13)።

V. ድሕሪ ምርግጋጽ በደሎም፣ ዝተፈርዱ (ቁጽሪ 14-19)።

VI. ድሕሪ ፍርዲ፣ ዝተናወሐ ፍርዲ (ቁጽሪ 20, 21)።

VII. ፍርዶም እንተተናወሐ እኳ፣ ብኸፊል ዝተፈጸመ ፍርዲ (ቁጽሪ 22-24)። እቲ ብዛዕባ ምድሓን ብዝተመባጽዐ ዘርኢ ኣብዚ ዝተዋህበ ጸጋዊ ምልክታት እንተዘይኮይኑ ነይሩ፣ ንሳቶምን ኩሎም እቶም ዝበላሸዉ በደለኛታት ወለዶኦምን ናብ ዘይውዳእ ተስፋ ምቑራጽ ምተረፉ ነይሮም።

ቁጽሪ 1-5 ኣብዚ ሰይጣን ንቀዳሞት ወለድና ናብ ሓጢኣት ንምስሓብ ዝፈተኖም ፈተና፣ እዚ ድማ ንሳቶም ኣዝዩ ዘዕነዎም ኮይኑ ንረክብ። ኣብዚ እሞ ንርአ፦

I. እቲ ፈታኒ፣ እሱ ድማ ሰይጣን ብመልክዕን ምስሊን ተመን።

1. ሄዋን ዘስሓታ ሰይጣን ምዃኑ ርግጽ እዩ። እቲ ድያብሎስን ሰይጣንን እቲ ጥንታዊ ተመን እዩ (ራእይ 12:9)፣ እሱ ሓደ ክፉእ መንፈስ እዩ፣ ብፍጥረት መልኣኽ ብርሃን ነይሩ፣ ናይ እግዚአብሔር ዝፋን ድማ ብቐጥታ ዘገልግል ነይሩ፣ ግናኸ ብሓጢኣት ካብ ቀዳማይ ኩነታቱ ዝወደቐን ንዘውድን ክብረትን ናይ እግዚአብሔር ዝተቓወመን ኮይኑ። ብዙሓት መላእኽቲ ወደቑ፤ ግናኸ እዚ ንቀዳሞት ወለድና ዘጥቅዐ ብርግጽ ልኡል ኣጋንንቲ፣ መራሒ ናይቲ ዕልወት ነይሩ፦ ሓጢኣተኛ ብምዃኑ ጥራይ ሰይጣን ኮነ፣ ከዳዕ ብምዃኑ ጥራይ ፈታኒ ኮነ፣ ከምቲ ንእግዚአብሔርን ክብሩን ዝተቖጥዐ፣ ንሰብን ሓጎሱን ድማ ዝቐንአ። ንሰብ ብምብላሹ እንተዘይኮይኑ ከጥፍኦ ከም ዘይክእል ይፈልጥ ነይሩ። በለዓም ንእስራኤል ክረግም ኣይከኣለን፣ ግናኸ ንእስራኤል ክፍትኖ ከኣለ፣ ራእይ 2:14። ስለዚ ሰይጣን ክጻወቶ ዝነበሮ ጸወታ ንቀዳሞት ወለድና ናብ ሓጢኣት ምሳሓብ፣ በዚ ድማ ኣብ መንጎኦምን ኣምላኾምን ምፍልላይ ነይሩ። በዚ ከምዚ ሰይጣን ካብ መጀመርታ ቐታሊ፣ ዓቢይ መጥፍኢ ድማ ነይሩ። ኩሉ ወለዶ ደቂ ሰብ ኣብዚ፣ ከምኡ ዝበሃል፣ ሓንቲ ክሳድ ጥራይ ነይርዎም፣ ሰይጣን ድማ ነታ ክሳድ እያ ዝሃረማ። እቲ ተጻራርን ጸላእን እቲ ክፉእ እዩ።

2. እሱ ሰይጣን ብመልክዕ ተመን ነይሩ። እቲ ዝርአ ቅርጽን መልክዕን ናይ ተመን ጥራይ ድዩ ነይሩ (ከምቲ ገሊኦም ዝሓስብዎ እሞ ኣብ ዘጸኣት 7:12 እንረኽቦ)፣ ወይስ ብሰይጣን ዝተንቀሳቐሰን ዝተቖጽረን ናይ ሓቂ ህያው ተመን ነይሩ፣ ርግጽ ኣይኮነን፦ ብፍቓድ እግዚአብሔር ክልቲኡ ክኸውን ይኽእል እዩ። ሰይጣን ግደኡ ብተመን ክጻወት ዝመረጸሉ ምኽንያት፣ (1.) ከመይሲ እሱ ሓደ ጽቡቕ ፍጥረት እዩ፣ ዝተነቕነቐ ቆርበት ኣለዎ፣ ሽዑ ድማ ቀጥ ኢሉ ይኸይድ ነይሩ። ምናልባት እሱ በራሪ ተመን ነይሩ፣ ካብ ላዕሊ ከም መልእክተኛ ካብ ላዕለዋይ ዓለም ዝመጸ ይመስል ነይሩ፣ ሓደ ካብቶም ሱራፌል፤ ከመይሲ እቶም ሓዊ ዝነበሮም ኣትማን በራሪታት ነይሮም፣ ኢሳይያስ 14:29። ብዙሓት ሓደገኛታት ፈተናታት ብጽቡቕን ብሩህን ሕብሪ ይመጹና፣ እሱ ድማ ናይ ቆርበት ጥራይ እዩ፣ ካብ ላዕሊ ዝመጸ ይመስል፤ ከመይሲ ሰይጣን ከም መልኣኽ ብርሃን ክመስል ይኽእል እዩ። ከምኡ ድማ፣ (2.) ከመይሲ እሱ ተንኮለኛ ፍጥረት እዩ፤ እዚ ኣብዚ ተጠቒሱ ኣሎ። ብዙሓት ኣብነታት ናይ ተንኮል ተመን ተዋሂቦም ኣለዉ፣ ክፉእ ንምግባርን ድሕሪ ምግባሩ ድማ ንርእሱ ንምሕላውን። ከም ኣትማን ጠቢባን ክንከውን ተመሪሕና ኢና። ግናኸ እዚ ተመን፣ ብሰይጣን ዝተንቀሳቐሰ ብምዃኑ፣ ካብ ካልእ ዝበለጸ ተንኮለኛ ምዃኑ ኣየጠራጥርን እዩ፤ ከመይሲ ሰይጣን፣ ቅድስናኡ እንተዘይብሉ እኳ፣ ብልሓት መልኣኽ ይሕሉ፣ ክፉእ ንምግባር ድማ ጠቢብ እዩ። ንሱ ንተመን ብምጥቃም ካብቲ ንሕና እንፈልጦ ዝበለጸ ረብሓ ከም ዝረክብ ይፈልጥ ነይሩ። እሞ ንርአ፣ ሰይጣን ንርእሱን ንጥቕሙን ካብ ዘይተቐደሰ ተንኮል ዝበለጸ ዝጥቀመሉ ነገር የለን። ሄዋን ብዛዕባ እዚ ዝዛረብ ዘሎ ተመን እንታይ ከም ዝሓሰበት ክንነግር ኣይንኽእልን ኢና፣ ከመይሲ ንሳ ባዕላ እንታይ ከም ዝሓስብ ኣይትፈልጥን ነይራ። መጀመርታ፣ ምናልባት፣ ጽቡቕ መልኣኽ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢላ ሓሲባ ትኸውን፣ ድሕሪኡ ግና ሓደ ነገር ከም ዝተጋገየ ክትጠራጠር ትኽእል እያ። እቲ ኣረማውያን ኣምለኽቲ ጣኦት ብዙሓቶም ንሰይጣን ብቅርጽን መልክዕን ተመን ከም ዘምለኹዎ፣ በዚ ድማ ነቲ ዝወደቐ መንፈስ ምትእስሳሮም ከም ዝገለጹ፣ ሕብሩ ድማ ከም ዝለበሱ ምጥቃስ ኣገዳሲ እዩ።

II. እታ ዝተፈተነት ሰብኣይ፣ ሕጂ በይና፣ ካብ ሰብኣያ ርሒቓ፣ ግናኸ ኣብ ጥቓ እታ ክልኩል ኦም ነይራ። እሱ ተንኮል ሰይጣን ነይሩ፣ 1. ነታ ዝደኸመት ኣቕሓ ብፈተናታቱ ንምጥቃዕ። ብዓይነታ ፍጽምቲ እንተነበረት እኳ፣ ግናኸ ብፍልጠት፣ ብሓይሊ፣ ብኣእምሮ ድማ ካብ ኣዳም ዝተሓተ ምዃና ክንሓስብ ንኽእል ኢና። ገሊኦም ሄዋን ነቲ ትእዛዝ ብቐጥታ ካብ እግዚአብሔር ዘይኮነስ፣ ብሰብኣያ ብካልኣይ ኢድ ከም ዝተቐበለቶ ይሓስቡ፣ ስለዚ ድማ ንምእማኑ ዝቐለለ ክኸውን ይኽእል እዩ።

2. በይና ከላ ምሳኣ ምዝራብ ስልጣነኡ ነይሩ። ካብቲ ዝወጸትሉ ጐድንኡ ጥብቕ ኢላ እንተዝትሕዝ ነይራ፣ ክሳብ ክንድዚ ኣይትጋለጽን ነይራ። ብዙሓት ፈተናታት ኣለዉ፣ ንበይና ምዃን ዓቢይ ረብሓ ይህብ፤ ግናኸ ሓድነት ቅዱሳን ንሓይሎምን ድሕንነቶምን ኣዝዩ ይሕግዝ።

3. ኣብ ጥቓ እታ ክልኩል ኦም ብምርካባ፣ ምናልባት ድማ ንፍረኣ ብምጥማት፣ ንፍሽኽታኣ ንምርዋይ ጥራይ፣ ረብሓ ወሰደ። እቶም ክልኩል ፍረ ክበልዑ ዘይደልዩ ናብታ ክልኩል ኦም ክቐርቡ የብሎምን። ኣርሕቕዎ፣ ኣይትሕለፍዎ፣ ምሳሌ 4:15።

4. ሰይጣን ንሄዋን ፈተና፣ ብእኣ ድማ ንኣዳም ክፍትኖ፤ ከምኡ ድማ ንእዮብ ብሰበይቱ፣ ንክርስቶስ ድማ ብጴጥሮስ ፈተኖ። ፈተናታት ብዘይተጠርጠሩ ኣእዳው፣ ከምኡ ድማ ኣብ ልዕሌና ዝበለጸ ረብሓን ጽልዋን ዘለዎም ሰባት ክልእኽ ስልጣነኡ እዩ።

III. እቲ ፈተና ባዕሉ፣ ከምኡ ድማ እቲ ብልሓተኛ ኣመሓድራኡ። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባ ሓደጋና ብፈተናታት ሰይጣን፣ ብተንኮላቱ (2 ቈረንቶስ 2:11)፣ ብዕምቆቱ (ራእይ 2:24)፣ ብብልሓታቱ፣ ኤፌሶን 6:11፣ ብዙሕ ግዜ ይነግረና። እቲ ዝዓበየ ኣብነታት ናይዚ ኣብ ፈተናኡ ንኽልተ ኣዳማት፣ ኣብዚ፣ ከምኡ ድማ ማቴዎስ 4፣ ንረኽቦ። ኣብዚ ኣዕወተ፣ ኣብቲ ግና ተሳዕረ። ንሳቶም ብዝኾነ ምብልሻው ኣብኦም ዝሓዞም ዘይነበረ ነገር ዝነገሮም፣ ንሱ ኣብ ውሽጥና ብገዛእ ሓሳዊ ልብናን ስጋዊ ምኽንያታቶምን ይዛረብ፤ እዚ ድማ ንጥቕዓታቱ ኣብ ልዕሌና ንምርኣይ ዝኸብድ ይገብሮ፣ ግናኸ ሓደጋኡ ኣይውሕድን። እቲ ሰይጣን ዝዓለመሉ ንሄዋን ክልኩል ፍረ ክትበልዕ ንምእማን ነይሩ፤ እዚ ንምግባር ድማ ሕጂ እውን ዝጥቀመሉ ሜላ ተጠቕመ።