ኦሪት ዘፍጥረት 26

26:1-5 ይስሃቅ፡ ምድሪ ከነኣን ንእኡን ንወራሲኡን ብኣምላኽ ዝተዋህበቶም ምዃና ብእምነት ክምርኮስ ተዓሊሙ ነይሩ። ሕጂ ድማ ጥሜት ኣብታ ምድሪ ምስሃለወ፡ ይስሃቅ ነቲ ኺዳን ጸኒዑ ይሕዞ። ናይ ኣምላኽ ተስፋታት ሓቀኛ ዋጋኡ፡ ንሓደ ኣማኒ ብዝኾነ ይኹን ዝወርዶ ፈተና ወይ ዘይተደለየ ኣጋጣሚ ክጉድል ኣይክእልን እዩ። ኣምላኽ ምሳና ክኸውን ተኣሲሩ እንተድኣ ኮይኑ፡ ንሕና ድማ ኣብቲ ንሱ ክንህሉ ዝደለየና ቦታ እንተሃሊና፡ እንተ ዘይምእማንናን ዘይምትእምማንናን እንተዘይኮይኑ፡ ዝኾነ ይኹን ነገር ንጽንናና ክዓግት ኣይክእልን እዩ። እቲ ናይ ኣብርሃም ንኣምላኻዊ ትእዛዝ ዝነበሮ ምእዛዝ፡ መርትዖ ናይ እታ ብእኣ ድማ ከም ሓጥኣተኛ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዝተሰግተ እምነት ነይሩ። ከምኡ ድማ እቲ ብእኣ ሓቀኛ እምነት ተባዕተወሉ ፍረ ናይታ ፍቕሪ እዩ። ኣምላኽ ድማ ነዚ ምእዛዝ እዚ ከም ዝፈቐዶ፡ ንኻልኦት ንምብራዕ፡ ብፍላይ ድማ ንይስሃቅ፡ ይምስክር።

ምዕራፍ 26 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ንረክብ፡

I. ይስሃቅ ብሰንኪ ጥሜት ኣብታ ምድሪ ብጸገም ከሎ፡ እዚ ድማ፡

1. ቦታኡ ንኽቕይር ኣገዲድዎ (ቁ. 1)።

2. ኣምላኽ ብምርሓን ምጽንናዕን ሓጊዝዎ (ቁ. 2-5)።

3. ብጸገም ከሎ ንሰበይቱ ብዕሽነት ከሓደ፡ ብኣቢሜሌክ ድማ ተገኒሑ (ቁ. 6-11)።

II. ይስሃቅ ብበረኸት ኣምላኽ ብብልጽግና ከሎ (ቁ. 12-14)። እሞ ኸኣ፡

1. ፍልስጥኤማውያን ቀኒኦምሉ (ቁ. 14-17)።

2. ኣብ ዕዮኡ ትጉህ ኮይኑ ቀጸለ (ቁ. 18-23)።

3. ኣምላኽ ተገሊጹሉ፡ ኣተባቢዕዎ፡ ንሱ ድማ ብኣምልኾ ንኣምላኽ ኣመስገኖ (ቁ. 24, 25)።

4. ፍልስጥኤማውያን ድሕሪ ግዜ ናብኡ ቀሪቦም ምስኡ ኪዳን ገበሩ (ቁ. 26-33)።

5. ዘይተደላዪ መርዓ ወዱ ኤሳው ንምቾት ብልጽግናኡ መርዛም ኮይኑ (ቁ. 34, 35)።

ቁጥር 1-5 ኣብዚ፡

I. ኣምላኽ ንይስሃቅ ብምስጢራዊ ኣገባቡ ፈተኖ። ይስሃቅ ንሱ እሞ ንወረስቱ እውን ምድሪ ከነኣን ብመለኮታዊ ውህበት ከም ዝወሃቦም ብእምነት ክውከል ተማሂሩ ነይሩ፤ ሕጂ ግን ኣብታ ምድሪ ጥሜት ኣሎ (ቁ. 1)። እታ ተስፋ ዝተዋህበቶ ምድሪ እንጌራ ክትህቦ ምስ ዘይትኽእል፡ ብዛዕባ እታ ተስፋ እንታይ ክሓስብ እዩ? ከምዚ ዝኣመሰለ ውህበት፡ በዚ ዝኣመሰለ ኩነታት፡ ድሕሪ ነዊሕ እዋን ክቕበሎ ይግባእዶ? እወ፡ ይስሃቅ ነቲ ኪዳን ክጸንዕ እዩ፤ ከነኣን ባዕላ ዝነኣሰት ክትመስል እንተኾነ እውን፡ ንሱ ብዝበለጸ ክኸብራ ተማሂሩ እዩ፡

1. ከም ምልክት ናይ ዘለኣለማዊ ሕያውነት ኣምላኽ ንእኡ፤ ከምኡ እውን፡

2. ከም ምልክት ናይ ዘለኣለማዊ በረኸት ሰማይ። መወከሲ፡ ናይ ኣምላኽ ተስፋታት ዘለዎም ናይ ውሽጢ ዋጋ ብዝኾነ ይኹን ዘይተደላዪ ኩነታት ኣብ ዓይኒ ምእመን ክንኪ ኣይክእልን እዩ።

II. ኣብ ትሕቲ እዚ ፈተና እዚ ብቓሉ መርሖ። ይስሃቅ ብጥሜት ምግቢ ተጸጊሙ ረኸበ። ንምግቢ ናብ ዝኾነ ቦታ ክኸይድ ነይርዎ፤ ከም ዝመስል፡ ከምቲ ኣቦኡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ጸገም ዝኸደሉ፡ ናብ ግብጺ ክኸይድ ተበጊሱ ነይሩ፡ ግን ኣብ መገዱ ናብ ጌራር ኣተወ፡ ብዛዕባ እቲ ዝበለጸ መገዲ ብጥርጥር ዝመልአ ሓሳባት ነይርዎ፡ ክሳዕ እግዚአብሔር ብጸጋኡ ዝተራእዮን ብምሉእ ድሌቱ ዝወሰኖን።

1. ኣምላኽ ኣብ ዝነበሮ ክጸንሕን ናብ ግብጺ ከይወርድን ኣዘዞ፡ ኣብዛ ምድሪ እዚኣ ስደተኛ ኮይንካ ንበር (ቁ. 2, 3)። ብዘመን ያዕቆብ ጥሜት ነይሩ፡ ኣምላኽ ድማ ናብ ግብጺ ክወርድ ኣዘዞ (ምዕ. 46:3, 4)፡ ብዘመን ይስሃቅ ጥሜት ነይሩ፡ ኣምላኽ ድማ ከይወርድ ኣዘዞ፡ ብዘመን ኣብርሃም ጥሜት ነይሩ፡ ኣምላኽ ድማ ናብ ዝደለዮ ክኸይድ ነጻ ገደፎ፡ ናብ ዝኾነ ይኹን ኣይመርሖን። እዚ ኣብ መለኮታዊ ኣሰራርሓ ዘሎ ፍልልይ (ግብጺ ንህዝቢ ኣምላኽ ኩሉ ግዜ ቦታ ፈተናን ልምምድን ምንባራ ኣብ ግምት ብምእታው) ገለ ሰባት ኣብ ዝተፈላለየ ባህርያት ናይዞም ሰለስተ ኣቦታት ይምርኵስዎ። ኣብርሃም ብሉጽ ዓቕሚ ዝነበሮን ምስ ኣምላኽ ጥቡቕ ርክብ ዝነበሮን ሰብ ነይሩ፤ ንእኡ ኩሉ ቦታታትን ኩነታትን ሓደ ነይሩ። ይስሃቅ ኣዝዩ ጽቡቕ ሰብ ነይሩ፡ ግን ንጸገም ዝተፈጥረ ኣይነበረን፤ ስለዚ ናብ ግብጺ ከይከይድ ተኸልኪሉ ነይሩ። ያዕቆብ ንጸገማት ዝለመደ፡ ሓያልን ትዕግስተኛን ነይሩ፤ ስለዚ ናብ ግብጺ ክወርድ ነይርዎ፡ እቲ ፈተና እምነቱ ንምስጋናን ንኽብሪን ንስብሓትን ምእንቲ ክኸውን። ከምዚ ገይሩ ኣምላኽ ንፈተናታት ህዝቡ ምስ ሓይሎም የሰማምዖ።

2. ምስኡ ከም ዝኸውንን ከም ዝባርኾን ተስፋ ሃቦ (ቁ. 3)። በረኸት ኣምላኽ ምስናና እንተኾይኑ፡ ናብ ዝኾነ ቦታ ብምቾት ክንከይድ ከም እንኽእል፡ ከምኡ እውን እቲ በረኸት ኣብ ልዕሌና እንተዓሪፉ፡ ኣብ ዝኾነ ቦታ ብዕግበት ክንጸንሕ ንኽእል ኢና።

3. ምስኡ ነቲ ምስ ኣብርሃም ብዙሕ ግዜ ዝተገብረ ኪዳን ሓደስዎ፡ ነቲ ብዛዕባ ምድሪ ከነኣን፡ ብዙሕ ዘርኢ፡ ከምኡ እውን ብዛዕባ መሲሕ ዝተዋህበ ተስፋታት ደጊሙ ኣጽደቖ (ቁ. 3, 4)። መወከሲ፡ ብእምነት ክነብሩ ዘለዎም ሰባት፡ ብፍላይ ናብ ዝኾነ ዓይነት መከራ ወይ ንርእሶም ምኽሓድ ክጽውዑ ከለዉ፡ ነቲ ክነብሩሉ ዘለዎም ተስፋታት ብዙሕ ግዜ ክምርምሩን ንርእሶም ክደግሙን የድልዮም።

4. ነቲ ኣብ ስድራቤቱ ውርሻ ኪዳን ዝሓለወ፡ ጽቡቕ ኣብነት ምእዛዝ ኣቦኡ ኣዘኻኸሮ (ቁ. 5)፡ "ኣብርሃም ድምጸይ ሰሚዑ እዩ፤ ንስኻ እውን ከምኡ ግበር፡ እታ ተስፋ ድማ ንኣኻ ክትጸንዕ እያ።" ምእዛዝ ኣብርሃም ኣብዚ ንኽብሩ ይዝከር፡ ከመይሲ ብእኡ ምስ ኣምላኽን ሰባትን ጽቡቕ ስም ረኸበ። ነቲ ኣብርሃም ዝተኣዘዞ መለኮታዊ ፍቓድ ንምግላጽ ብዙሕ ዝተፈላለዩ ቃላት ኣብዚ ተጠቒሙ ኣሎ (ድምጸይ፡ ትእዛዘይ፡ ሕግጋጋተይ፡ ስርዓታተይ፡ ከምኡ እውን ሕጋጋተይ)፡ እዚ ድማ ምእዛዝ ኣብርሃም ኩሉ ዝሓቖፈ ምንባሩ የርኢ፤ ንሱ ነቲ ናይ ተፈጥሮ ሕግታት፡ ነቲ ዝተገለጸ ናይ ኣምልኾ ሕግታት፡ ብፍላይ ድማ ንግዝረት፡ ከምኡ እውን ኣምላኽ ዝሃቦ ኩሉ ፍሉይ ትእዛዛት ተኣዘዘ፡ ከምቲ ንሃገሩ ምግዳፍ፡ ከምኡ እውን (ገሊኦም ብፍላይ ዝምልከቶ ዝብልዎ) ንወዱ ምቕራብ፡ እዚ ድማ ይስሃቅ ባዕሉ ክዝክሮ ዝኸኣለሉ ምኽንያት ነይርዎ። መወከሲ፡ ነቲ ናይ ኣምላኽ ኪዳን ምስቶም ኣምላኻውያን ወለዶም ዝረኽቡ ጥቕምን ምቾትን፡ በቶም ኣብ ኣሰር ምእዛዞም ዝኸዱ ጥራይ እዩ።

26:6-11 ኣብቲ ይስሃቕ ንሰበይቱ ዝነጸገሉ (ዝሓበአሉ) ነገር ክድገም ዘይግብኦ፣ ሓውሲ ምምሕሓር እውን ዘይብሉ እዩ። እቲ ንይስሃቕ ዘጋጠሞ ፈተና ከምቲ ንኣቦኡ ዘጋጠሞ እዩ፣ ንሱ ድማ ኣብ ክልተ ግዜያት ተደጊሙ እዩ። እዚ ኸኣ ንግብሩ ዝዓበየ ሓጢኣት ገበሮ። ምውዳቕ ናይቶም ቅድሜና ዝነበሩ ሰባት፣ ካልኦት ዝጠልቁሉ ብዙሕ ኣኽራናት እዮም፤ ምጽሓፎም ድማ ነቶም ዝመጽኡ መርከበኛታት ንምድሓን ከም ምልክት እዩ። እዚ ኣቢሜሌኽ እዚ፣ እቲ ኣብ ዘመን ኣብርሃም ዝነበረ ኣይነበረን፤ ግናኸ ክልቲኦም ብቕንዕና እዮም ዝተዓዘቡ። ሓጢኣት ናይቶም ዝምስክሩ ኣመንቲ፣ ንኣቶም ኣብ ቅድሚቶም ሃይማኖተኛታት ዘይኮኑ የሕፍሮም።

ቁጽሪ 6-11 ይስሃቅ ናብ ግብጺ ናይ ምኻድ ሓሳብ ገዲፉ ነበረ። በሰማያዊ ራእይ ተኣዚዙ ድማ ኣብ ገራር፡ ኣብ ዝተወልደላ ሃገር፡ ሰፈረ (ቁ. 6)። ግናኸ ኣብኡ ናብ ፈተና ኣተወ። እዚ ድማ ጽቡቕ ኣቦኡ ሓደ ግዜን እንደገናን ዝተገረመን ዝተሳዕረሉን ፈተና እዩ ነይሩ። ማለት፡ ንሰበይቱ ምኽሓድ፡ ንሳ ሓብቱ ምዃና ምግላጽ።

ኣስተብህሉ፡

I. ከመይ ገይሩ ሓጥአ፡ ቁ. 7። ሰበይቱ ምኽንያቱ ጽብቕቲ ስለ ዝነበረት፡ ፍልስጥኤማውያን ንዕኡ ንምውጋድ፡ ገሊኦም ድማ ንሳ ንምምርዓው፡ ገለ መገዲ ከም ዝረኽቡ ገመተ። ስለዚ ድማ ሓብቱ ተባሂላ ክትሓልፍ ነበራ። እዞም ክልቲኦም ዓበይትን ጽቡቓትን ሰባት ከምዚ ዝበለ ዘገርም ምምሳል ምፍጻሞም፡ በዚ ድማ ንርእሶምን ንሰበይቶምን ስምኦም ኣዝዮም ዘቃልዑ ምዃኖም ዘይግመት ነገር እዩ። ግናኸ ንርኢ፡

1. ኣዝዮም ጽቡቓት ሰባት ከምኡ እውን ዓበይቲ ስሕተታትን ዕሽነታትን ፈጺሞም እዮም። ስለዚ እቶም ደው ዝበሉ ከይወድቁ ይጠንቀቑ፡ እቶም ዝወደቑ ድማ እንደገና ንምትንሳእ ተስፋ ኣይቁረጹ።

2. ንእነፍቅሮም ሰባት ድኻማቶምን ሕማማቶምን ንምምሳል ዝቐለለ ባህሪ ኣሎና። ስለዚ ድማ፡ ንጽቡቓት ሰባት ክንስዕብ ከለና፡ ገለ ግዜ ኣብ ጎናዊ ስጉምትታቶም ከይንስጉም፡ ኣእጋርና ክንሕሉ የድልየና።

II. ከመይ ገይሩ ከም እተቓልዐ፡ እቲ ምትላል ድማ ብንጉስ ባዕሉ ከም እተረኽበ። ኣቢሜሌክ (እቲ ኣብ ዘመን ኣብርሃም ዝነበረ ኣይኮነን፡ ምዕ. 20፡ ምኽንያቱ እዚ ድሕሪኡ ኣስታት 100 ዓመት እዩ ነይሩ፡ ግናኸ እዚ ከም ቄሳር ንሮማውያን ነገስታት ዝነበረ፡ ንፍልስጥኤማውያን ነገስታት ዝውቱር ስም እዩ ነይሩ) ንይስሃቅ ምስ ርብቃ ካብቲ ምስ ሓብቱ ዝኸውን ዝፈልጦ ንላዕሊ ዝያዳ ቅሩብን ባህ ዘብልን ኮይኑ ረኣዮ (ቁ. 8)። ምስኣ ኺጻወት ወይ ኪስሕቕ ረኣዮ። እዚ ድማ ይስሃቅ ስሙ ዝረኸበሉ ቃል እዩ። ምስ ሰበይቲ ንእስነቱ ይሕጎስ ነበረ፡ ምሳ. 5:18። ኣብቲ ዝምድና ዘለዉ ሰባት፡ ንሓድሕዶም ባህ ዘብሉ ክኾኑ ይግባእ፡ ከምቶም ብሓድሕዶም ዝሕጎሱ። ሓደ ሰብ ካብ ሰበይቱን ውሉዱን ንላዕሊ ብንጹህ መንገዲ ሓጎስ ክረክብ ዝኽእለሉ ካልእ ቦታ የልቦን። ኣቢሜሌክ ብዛዕባ እቲ ምትላል ወቐሶ (ቁ. 9)፡ መመኽነይቱ ክንደይ ከንቱ ምዃኑን እቲ ሕማቕ ሳዕቤኑ እንታይ ክኸውን ከም ዝኽእልን ኣርኣዮ (ቁ. 10)፡ ድሕሪኡ ድማ፡ ብዛዕባኦም ዝነበሮ ቅንኢ ክንደይ መሰረት ዘይብሉን ዓመጽን ምዃኑ ንምርግጋጽ፡ ንዕኡን ንስድራቤቱን ብፍሉይ ሓለዋኡ ኣእተዎም፡ ንዕኡ ወይ ንሰበይቱ ዝኾነ ይኹን ጉድኣት ምፍጻም ብሞት ከም ዝቕጻዕ ገበረ (ቁ. 11)።

ኣስተብህሉ፡

1. ሓሳዊ ልሳን ንሓጺር እዋን እዩ። ሓቂ ጓል ግዜ እያ፡ ብግዜኣ ድማ ክትወጽእ እያ።

2. ሓንቲ ሓጢኣት ብዙሓት ሓጢኣታት ንምእታው መእተዊ ትኸውን እያ፡ ስለዚ ድማ መጀመርታ ሓጢኣት ክንርሕቕ ይግባእ።

3. ሓጥያት እቶም ዝእመኑ ኣብ ቅድሚ እቶም ኣብ ወጻኢ ዘለዉ የሕፍሮም።

4. ኣምላኽ ንህዝቡ ዝተቖጥዑ ሰባት፡ ገለ ምኽንያት እኳ እንተ ነበሮም፡ ዝኾነ ይኹን ጉድኣት እንተ ገበሩሎም፡ ብሓደጋኦም ከም ዝኸውን ኬፍልጦም ይኽእል እዩ። መዝ. 105:14, 15 ርአ።

ቁጽሪ 12-25

ኣብዚ ንርኢ፣

I. ኣምላኽ ንይስሃቅ ዝነበሮ ሰናይ ፍቓድ ምልክታት። ባረኾ፣ ኣዕበዮ፣ ኣብ ኢዱ ዝነበሮ ኩሉ ድማ ከዕብዮ ገበሮ።

1. እኽሉ ብዘገርም መገዲ በዝሐ፣ ቁ. 12። ናይ ባዕሉ መሬት ኣይነበሮን፣ ግናኸ ካብ ፊልስጥኤማውያን መሬት ወሲዱ ዘርኤ። (እዚ ድማ ንድኻታት ገባራት፣ ንኻልኦት መሬት ዝጥቀሙ፣ ቅኑዓትን ጻዕረኛታትን ንምብርትታዕ ይኹን) ኣምላኽ ብዓብዪ ምብዛሕ ባረኾ። ሚእቲ ዕጽፊ ኣዐጸደ። ኣብቲ ግዜ ድማ ፍሉይ ትኹረት ዝተዋህበ ይመስል። ኣብታ ዓመት እቲኣ ኣብ ምድሪ ጥሜት ነበረ። ካልኦት ከይዓጸዱ ከለዉ፣ ንሱ ግና ብብዝሒ ኣዐጸደ። ኢሳ. 65:13 ተመልከት፣ “ኣገልገልተይ ኪበልዑ እዮም፣ ንስኻትኩም ግና ክትራብሑ ኢኹም”፣ መዝ.