ኦሪት ዘፍጥረት 16

16:1-3 ሣራ ንርእሳ ደጊማ ውሉድ ከም ዘይትረክብ ምስ ገመተት፣ ንኣብራም ካብ ባርያኣ ውሉድ ክትረኽበላ ኻልእ ሰበይቲ ኪወስድ ሓሳብ ኣቕረበት፣ እቶም ውሉዳት ድማ ንብረታ ኪኾኑ። እዚ ድማ ንምኽሪ እግዚኣብሔር ከይሓተቱ ዝተገብረ እዩ። ዘይምእማን ተባዕተወ፣ ኹሉ ዝኽእል ስልጣን ኣምላኽ ድማ ተረስዐ። እዚ ሕማቕ ኣብነት ነበረ፣ ብዙሕ ስምባድ ድማ ኣምጺኡ። ኣብ ኩሉ ዝምድናታትን ኩነታትን ናይ ህይወት፣ ንሕና ክንጾሮ ዝግባእ ገለ መስቀል ኣሎና። ኣዝዩ ብዙሕ ናይ እምነት ተግባር፣ ብትዕግስቲ ምትሕትና፣ ንግዜ እግዚኣብሔር ምጽባይ፣ ከምኡ’ውን ነቲ መስቀል ንምውጋድ ንሱ ዝሰርዓሉ ጥራይ ኣገባባት ምጥቃም እዩ። ርኹስ ፈተናታት ኣዝዩ ጽቡቕ ምኽንያታት ኪህልዎም ይኽእል፣ ከምኡ’ውን ብሓቅነት ዘለዎ መልክዕ ክቕረቡ ይኽእሉ። ስጋዊ ጥበብ ካብ መገዲ ኣምላኽ የውጽኣና። ንዘጠራጥር ነገር ክንፍጽም ከይሞከርና፣ ብቓሉን ብጸሎትን ንምኽሪ ኣምላኽ እንተድኣ ሓቲትና፣ እዚ ከምኡ ኣይምኾነን።

ምዕራፍ 16 ኣብ ታሪኽ እዚ ምዕራፍ እዚ ብብዝሒ እትጥቀስ ሰብ ሃጋር እያ። ንሳ ሓንቲ ዘይትፍለጥ ግብጻዊት ሰበይቲ እያ ነይራ። ኣምላኻዊ ምድላው ናብ ስድራቤት ኣብራም እንተ ዘየምጽኣ ነይሩ፡ ስማን ታሪኻን ፈጺምና ኣይምሰማዕናን። ምናልባት ንሳ ሓንቲ ካብተን ንጉስ ግብጺ ምስ ካልኦት ህያባት ንኣብራም ዝሃቦ ኣግራድ (ዘፍጥረት 14:16) እያ ነይራ። ብዛዕባኣ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ኣርባዕተ ነገራት ንረክብ፦

I. ምስ ጐይታኣ ኣብራም ዝገበረቶ መርዓ (ቁ. 1-3)።

II. ናብ እመቤትኣ ሳራይ ዝገበረቶ ሕማቕ ባህርይ (ቁ. 4-6)።

III. ኣብ ምህዳማ ምስ መልኣኽ ዝገበረቶ ዘተ (ቁ. 7-14)።

IV. ወዲ ምውላዳ (ቁ. 15, 16)።

ቁጥር 1-3 ኣብዚ ንመርዓ ኣብራም ምስ ሃጋር፡ ካልአይቲ ሰበይቱ ዝነበረት፡ ንረክብ። ኣብዚ፡ ገለ ምኽንያት ክወሃቦ እንተ ተኻኢሉ እኳ፡ ክጸድቕ ኣይክእልን እዩ፡ ከመይሲ ካብ መጀመርታ ኸምኡ ኣይነበረን። ከምኡ ምስ ሆነ ድማ፡ ንዓለምን ንቤተ ክርስቲያንን ብዝበለጸ ንምምላእ ስድራቤታት ንምምስራት ካብ ዘይስሩዕ ድሌት ዝመጸ ይመስል። ሕጂ ግን ከምኡ ክኸውን የብሉን። ክርስቶስ ነዚ ጉዳይ እዚ ናብቲ ናይ መጀመርታ ስርዓት መሊስዎ፡ ሓደ ሰብኣይን ሓንቲ ሰበይትን ጥራይ ዝሓዘ መርዓዊ ርክብ ከም ዝኸውን ገይርዎ።

ሕጂ፡

I. ነዚ መርዓ እዚ ዝፈጠረቶ (ሓደ ሰብ ክሓስቦ ይኽእል ድዩ?) ሳራይ ባዕላ እያ ነይራ። ንኣብራም፡ “በጃኻ፡ ናብ ባርያይ እቶ” (ዘፍጥረት 16:2) በለቶ።

ማስታወሻ፡

1. ሰይጣን ብዝቐረቡናን ዝኸበሩናን ዝምድናታትና፡ ወይ ድማ ብእምንቶን ፍቕርን እንሓስበሎም ኣዕሩኽና ገይሩ ኪፍትነና ምፍታን ስልቱ እዩ። እቲ ፈተና ብዘይተጠራጠር ኢድ ክመጽእ ከሎ ኣዝዩ ኣደገኛ እዩ። ስለዚ፡ መን ከም ዝዛረብ ዘይኮነስ፡ እንታይ ከም ዝተዛረብና ምሕሳብ ጥበብና እዩ።

2. ትእዛዛት ኣምላኽ ካብቲ ናትና ምድላዋትና ንላዕሊ ንምቾትናን ንኽብርናን ዝበለጸ ይሓስቡ። ኣብራም ብዕሽሽቲ ትልምታት ሳራይ ክምራሕ ኣብ ክንዲ ሕጊ ኣምላኽ እንተ ዝሕሉ ነይሩ፡ ንሳራይ ዝበለጸ ምኾነ ነይሩ። ንሕና ግን ንርእስና ብዙሕ ግዜ ሕማቕ ንገብር።

II. ምኽንያት እዚ ድማ ምኻን ሳራይ እዩ ነይሩ።

1. ሳራይ ንኣብራም ውሉድ ኣይወለደቶን። ንሳ ኣዝያ ጽብቕቲ (ዘፍጥረት 12:14)፡ ኣዝያ ባህ እተብል፡ እሙን ሰበይቲ፡ ከምኡውን ኣብ ዓብዪ ጥሪቱ ተኻፋሊት እያ ነይራ። ገና ግን ውሉድ ኣልቦ ተባሂላ ተጻሒፋ።

ማስታወሻ፡

(1.) ኣምላኽ ህያባቱ ብዝተፈላለየ መገዲ ይህብ፡ ብበረኸት ይጽዕነና እምበር ኣየብዝሓልናን፡ ንዓብዪ ደስታና መዐረፊ ዝኸውን ገለ ፈተና ወይ ጸገም ይቕመጥ።

(2.) ምሕረት ውሉድ ንድኻታት ብዙሕ ግዜ ይወሃብ፡ ንሃብታማት ግን ይኽልከል፡ ንሕሱማት ይወሃብ፡ ንጽቡቕ ሰባት ግን ይኽልከል፡ እቶም ሃብታማት ንውሉዳቶም ዝገድፍዎ ብዙሕ እንተ ሃለዎም እኳ፡ ጽቡቕ ሰባት ድማ ንትምህርቶም ዝበለጸ ይሓልዩ። ኣምላኽ ከም ዝፈቐደሉ ይገብር።

2. ኣብዚ መከራ እዚ ንምድላው ኣምላኽ ተኣሚና፡ “እግዚአብሔር ካብ ምውላድ ከልኪሉኒ እዩ።” (ዘፍጥረት 16:2) በለት።

ማስታወሻ፡

(1.) ውሉዳት ኣብ ዘለዉሉ ኣምላኽ ከም ዝህቦም (ዘፍጥረት 33:5)፡ ኣብ ዘይብሉ ድማ ንሱ ከም ዝኸልኦም (ዘፍጥረት 30:2)። እዚ ሕማቕ ነገር እዚ ኻብ እግዚአብሔር እዩ።

(2.) ንጥበባዊን ቅዱስን ዕላማታት ብምድላዉ ዝመጸ መከራ ምዃኑ ክንቕበሎን ክንጻወሮን ክንጥቀመሉን ይግባእ።

3. ንሳ ነዚ ንኣብራም ንባርያኡ ከም ዜእቱ መከራኸሪ ሓሳብ ገይራ ተጠቕመቶ። ንሱ ድማ በዚ መከራኸሪ ሓሳብ እዚ ተሰኒዑ ገበሮ።

ማስታወሻ፡

(1.) ልብና ኣብ ዝኾነ ፍጡር ምቾት ኣዝዩ ምስ ተተኽለ፡ ንምርካቡ ዘይቅኑዕ ኣገባባት ንምጥቃም ብቐሊሉ ንሕተት። ዘይስሩዕ ድሌታት ብሓፈሻ ዘይስሩዕ ጻዕርታት ይፈጥር። ትምኒትና ንምድላው ኣምላኽ ተገዛኢ እንተ ዘይኮይኑ፡ ምሕደራና ብትእዛዛቱ ስሩዕ ክኸውን ኣይክእልን እዩ።

(2.) ኣብ ተስፋ ኣምላኽ ጽኑዕ ምትእምማን ብዘይምህላውናን ንግዜ ኣምላኽ ብትዕግስቲ ብዘይምጽባይናን፡ እተጸበናዮ ምሕረት ንምሓዝ ካብ ግቡእና ንወጽእ። እቲ ዝኣምን ኣይፍጥንን።

4. ኣብራም ንሓሳብ ሳራይ ምቕባሉ፡ እቲ ኪዳን ዝስረሓሉ እተመባጽዐ ዘርኢ ብጽኑዕ ድሌት ከም ዝነበረ ንሓስብ። ኣምላኽ ወራሲኡ ካብ ስጋኡ ዝወጽእ ወዲ ከም ዝኸውን ነጊርዎ ነይሩ፡ ገና ግን ካብ ሳራይ ዝወጽእ ወዲ ከም ዝኸውን ኣይነገሮን ነይሩ። ስለዚ፡ “ሳራይ ባዕላ ስለ ዝሓበረትኒ፡ ብሃጋር ስለምንታይ ኣይኸውንን?” ኢሉ ሓሰበ።

ማስታወሻ፡

(1.) ርኹስ ፈተናታት ኣዝዩ ጽቡቕ መምሰሊ ክህልዎም ይኽእል፡ ብኣዝዩ ቅቡል ዝኾነ ነገር ድማ ክሕበሩ ይኽእሉ።

(2.) ስጋዊ ጥበብ፡ ንግዜ ምሕረት ኣምላኽ ከም ዝቕድም፡ ከምኡውን ካብ መገዲ ኣምላኽ የውጽኣና።

(3.) እዚ ኣገዳሲን ዘጠራጥርን ነገር ንምፍጻም ቅድሚ ምፍታንና፡ ብቓሉን ብጸሎትን ምኽሪ ኣምላኽ እንተ ንሓትት ነይርና፡ ብሓጎስ ምተኸልከለ ነይሩ። ኣብዚ ኣብራም ጉድለት ነይርዎ፡ ብዘይ ፍቓድ ኣምላኽ ተመርዓወ። እዚ ምእማን እዚ ኻብቲ ዝጸውዖ ኣይመጸን።

ቁጽሪ 4-6 ኣብርሃም ንሃጋር ብምውሳዱ ዘጋጠመቶ ዘሕዝን ሓዳር ብኡንብኡ ዘምጽኣቶ ሕማቕ ሳዕቤናት ኣብዚ ንረክብ። ብዙሕ ጥፍኣት ብቕልጡፍ ፈጢሩ። ጽቡቕ ከይንገብር ከለና፡ ሓጢኣትን ሽግርን ኣብ ኣፍ ደገና ይጽበዩና። ካብ ግቡእና ወጻኢ ክንከይድ ከለና፡ ንዝስዕበና በደልን ሓዘንን ንርእስና ኢና ክንወቅስ ዘሎና። ኣብዛ ታሪኽ እዚኣ ንርአዮ።

I. ሳራ ተጸሊኣ፡ በዚ ድማ ተቖጢዓን ተናዲዳን፡ ቁ. 4። ሃጋር ብጐይታኣ ጸኒሳ ምዃና ምስ ፈለጠት፡ ንእመቤትኣ ብንዕቀት ክትርእያ ጀመረት፡ ምናልባት ብመኻንነታ ትነቅፋ፡ ንሳራ ንኸተናድዳ ትዕበየላ (ከም 1 ሳሙኤል 1:6)፡ ንኣብርሃም ወራሲ ናብታ ጽብቕቲ ምድሪን ናብቲ ተስፋን ከም እተምጽእ ትምክሕ ነበረት። ሕጂ ንርእሳ ካብ ሳራ ዝሓሸት ሰበይቲ፡ ብሰማይ ዝያዳ እተፍቀረት፡ ብኣብርሃም ድማ ዝያዳ እትፍቀር ኮይና ተሰሚዓታ፡ ስለዚ ኸኣ ከም ቀደም ኣይትግዛእን።

ማስታወሻ፡ 1. ትሑታትን ባሮትን ዝኾኑ ሰባት፡ ብኣምላኽ ይኹን ብሰብ ክፈቀሩን ክዓብዩን ከለዉ፡ ትዕቢተኛታትን ዕቡያትን ኪኾኑ፡ ቦታኦምን ምንጫኦምን ድማ ኪርስዑ ይቐልል። ምሳሌ 29:21፤ 30:21–23 ርአ። ንኽብሪ ብግቡእ ምጽዋር ከቢድ ነገር እዩ።

2. ብሓጢኣት ዝፈቐድናሎም ሰባት ብግቡእ ይሳቐዩና፡ ንሕና መሳርሒ ሓጢኣትና ዝገበርናዮም ሰባት ድማ መሳርሒ ሽግርና ኪኾኑ፡ ብሕማቕ ምኽርታትና ድማ ኪጠልፉና፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅኑዕ ነገር እዩ። እዚ እምኒ እዚ ናብቲ ዝገምጠሎ ኪምለስ እዩ።

II. ኣብርሃም ተነቒፉ፡ ሳራ ሓሪቓ ኸላ ድማ ዕረፍቲ ኣይረኸበን። ንሱ ብትሪ ነቒፋቶ፡ ብዘይግቡእ ድማ ብጉድኣት ከሲሳቶ (ቁ. 5)፡ 'ጉድኣተይ ኣብ ልዕሌኻ ይኹን'፡ ብዘይዕቑብ ቅንኣት ድማ ንዕብየት ሃጋር ከም ዝድግፍ ጠርጢራቶ፡ ኣብርሃም ንጌጋ ንምእራምን ንርእሱ ንምጽራይን ዝበሎ ክትሰምዕ ከም ዘይደለየት ኮይና፡ ብቕልጡፍ ናብ ኣምላኽ ተማሕጺና፡ 'እግዚኣብሔር ኣብ መንጎይ ከምኡ ድማ ኣብ መንጎኻ ይፍረድ'፡ ኣብርሃም ንሳ ክሕግዛ ከም ዝኣበየ ኮይኑ። ከምኡ ድማ ሳራ ብቝጥዓኣ ከም ሓንቲ ኻብተን ዓያሱ ኣንስቲ ትዛረብ።

ማስታወሻ፡ 1. ሓርቖኛታት ሰባት ብዙሕ ግዜ ዝገብርዎ ዘይተረድአ ነገር፡ ንርእሶም ተሓተይቲ ዝኾኑሉ ነገር ንኻልኦት ምውቃስ እዩ። ሳራ ንገረድኣ ንኣብርሃም ከም ዝሃበቶ ክትእመን ግድነት ነይሩዋ፡ ገና ግን 'ጉድኣተይ ኣብ ልዕሌኻ ይኹን' ኢላ ትጭድር፡ ክትብል ዝነበራ ግን 'ከምኡ ምግባረይ ክንደይ ዓሻ እየ!' እዩ። ትዕቢትን ሓርቖትን ዝመልኦ ነገር ብጥበብ ኣይተዛረበን። ሓርቖት ኣብ ዝፋን ክኸውን ከሎ፡ ምኽንያት ካብ ደገ እዩ፡ ኣይሰማዕን ኣይዝረብን።

2. ናብ ኣምላኽ ብዝያዳ ዝጭድሩን ዝቐልጥፉን ኩሉ ግዜ ቅኑዓት ኣይኮኑን። ቅልጡፋትን ደፋራትን መርገምታት ብሓፈሻ መርኣያ በደልን ሕማቕ ጉዳይን እዩ።

III. ሃጋር ተሳቒያ፡ ካብ ቤት ድማ ተሰጒጋ፡ ቁ. 6።

ርአ፡ 1. ትሕትና ኣብርሃም ንጉዳይ እታ ገረድ ናብ ሳራ ኣሕሊፉ ሂቡ፡ እዚ ድማ ንሳ እቲ ኽፋል ስድራቤት እትገዝኣሉ ግቡእ ቦታኣ ነበረ፡ 'ገረድኪ ኣብ ኢድኪ እያ።' እኳ ደኣ ሰበይቱ እንተ ነበረት፡ ንሳራ ዘየኽብር ዝኾነ ነገር ኣይድግፋን ኣይከላኸለላን፡ ንሳራ ድማ ከም ቀደም ዝነበሮ ፍቕሪ ነይርዎ። ማስታወሻ፡ ሰላምን ፍቕርን ክሕልዉ ዝደልዩ፡ ንጽንኩር ክስታት ልኡም መልሲ ኪምልሱ ኣለዎም። ብፍላይ ሰብኡትን ኣንስትን ክሰማምዑን ክልቲኦም ሓቢሮም ከይሓርቑ ክጽዕሩን ይግባእ። ምትሕልላፍ ዓበይቲ በደላት የህድእ። ምሳሌ 15:1 ርአ።

2. ቝጥዓ ሳራ ኣብ ሃጋር ክትበቕል እያ፡ ብጽንዓት ገይራታ፡ ንሳ ከም ገረድ ኣብ ልሙድ ቦታኣን ዕዮኣን ጥራይ ኣይዓጸወታን፡ ምናልባት ግን ብጽንዓት ከም እተገልግል ገይራታ። ማስታወሻ፡ ኣምላኽ ነቲ ጽንኩራት ጐይቶት ብዘይግቡእ ኣብ ልዕሊ ገላዎም ዘውርድዎ መከራ ይርእን ይሓርቕን እዩ። ብሓሳብ እዮብ፡ 'እቲ ንዓይ ዝፈጠረኒ ንእኡኸ ኣይፈጠሮንዶ፧' ኢሎም ምፍርራሕ ኪሓድጉ ይግባእ። እዮብ 31:15።

3. ትዕቢት ሃጋር ክትጸውሮ ኣይከኣለትን፡ እቲ ልዑል መንፈሳ ንነቀፌታ ትዕግስቲ ኣይነበሮን፡ ካብ ገጻ ሃደመት። ንቝጥዓኣ ንግዜኡ ጥራይ ኣይሃደመትን፡ ከም ዳዊት ካብ ሳኦል ዝሃደመ፡ ግን ከኣ ኣገልግሎታ ብምሉኡ ሓዲጋ ካብ ቤት ሃደመት፡ (1.) ንእመቤትኣ፡ ገረድኣ ዝነበረት፡ ከምኡ ድማ ንጐይታኣ፡ ሰበይቱ ዝነበረት፡ ብኸመይ ከም ዝጐድኣቶም ረሲዓ። ማስታወሻ፡ ትዕቢት ብዝኾነ ናይ ግቡእ ማእሰርቲ፡ ኣይፋሉን፡ ብብዙሓት እውን ኣይትገሃድን። (2.) ንሳ ባዕላ ንእመቤትኣ ብምንዓቕ እያ ነቲ ምትፍናን ፈጺማቶ። ማስታወሻ፡ ብሰሪ ጌጋኦም ዝሳቐዩ ሰባት፡ ስቓዮም ብትዕግስቲ ኪጸውሩ ይግባእ። 1 ጴጥሮስ 2:20።

16:4-6 ዘይሕጉስ ምብዓል ኣብራም ምስ ሃጋር ቀልጢፉ ብዙሕ ጕድኣት ፈጠረ። ካብ መገዲ ግዴታና ወጻኢ ምስ እንኸይድ፡ ነቲ ዚስዕበና በደልን ሓዘንን ንርእስና ኢና እንውቅስ።