ኦሪት ዘጸአት 9

9:1-7 ኣምላኽ ንእስራኤል ከተናግፎም ደለየ፡ ፈርኦን ከኣ ተጻረሮ፡ እቲ ፈተና ኸኣ፡ ቃል መን ከም ዝጸንዕ እዩ። ኢድ እግዚኣብሔር ብኡብኡ ኣብ እንስሳታት ወደቐት፡ ብዙሓት ካብኣተን፡ ካብ ኩሉ ዓይነት እውን ገለ ገለ፡ ብሕማም እንስሳ ሞቱ። እዚ ንዋናታት ዓቢ ክሳራ ነበረ። ንእስራኤል ኣደኻዮም ነበሩ፡ ሕጂ ኸኣ ኣምላኽ ንኣታቶም ከደኽዮም እዩ። ኢድ ኣምላኽ ኣብ ሕማምን ሞትን እንስሳታት እኳ ክርአ ይግባእ፡ ከመይሲ ሓንቲ ድፍረት ብዘይ ኣቦና ናብ ምድሪ ኣይትወድቕን እያ። ካብ እንስሳታት እስራኤላውያን ሓንቲ እኳ ከይትመውት። እግዚኣብሔር ከኣ ይፈልየን እዩ። እቲ እንስሳ ሞተ። ግብጻውያን ንእንስሳታቶም ይሰግዱሎም ነበሩ። ነቲ ጣኦት እንገብሮ፡ ካብኡ ኣምላኽ ከርሕቀልና ቅኑዕ እዩ። እዚ ትዕቢተኛ ገዛእን ጨካን ኣደራራዕን በቲ ጻድቕ ዳኛ ኹሉ ዓለም ንኣብነት ምግባር ይግብኦ ነበረ። እቶም ከም ግቡኦም ዝቕጽዑ፡ ቅኑዕ ምኽንያት ንምርማር ክህልዎም ኣይኽእልን። ጽኑዕ ልቢ፡ ኣብኡ ስግኣትን ተስፋን፡ ፍርድን ምሕረትን፡ ዝጸንዕ ጽልዋ ዘይገብሩሉ፡ ነቲ ኩነታት ኣእምሮ ይሕብር። ሕልና ስለ ዝደነዘዘ፡ ልቢ ኸኣ ብትዕቢትን ትብዓትን ስለ ዝመልአ፡ ኣብ ዘይምእማንን ዘይምእዛዝን ይጸንዑ። እዚ ኩነታት ኣእምሮ እዚ ኸኣ ልቢ እምኒ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ልቢ ስጋ፡ እቲ ዝተሰብረን ዝተጨመቐን ልቢ፡ ኣዝዩ ፍሉይ እዩ። ሓጥኣን ንርእሶም እንተዘይኮይኑ፡ ንቲ ልግስን ትዕግስትን ኣምላኽ ዝብድል ትዕቢትን ዘይኣምላኻውነትን ዝወቅስዎ የብሎምን። ከመይሲ እግዚኣብሔር ልቢ ሰባት ከም ዝደስክዖ እኳ እንተኾነ፡ ወትሩ ንቀዳሞት ሓጢኣታት ምቕጻዕ እዩ።

ምዕራፍ 9 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ብዛዕባ ሰለስተ ካልኦት መዓት ግብጺ ንረክብ።

I. ኣብ እንስሳታት ዝወረደ ሕማም፣ እዚ ድማ ንሳቶም ሞት ኮይኑሎም (ቁ. 1-7)።

II. ኣብ ሰብን እንስሳን ዝወጸ ቍስሊ (ቁ. 8-12)።

III. በረድ፣ ምስ ነጐዳን መብረቕን።

1. ብዛዕባ እዚ መዓት እዚ መጠንቀቕታ ተዋሂቡ (ቁ. 13-21)።

2. ንዓኣቶም ዓብዪ ፍርሂ ኮይኑሎም ተወሪዱ (ቁ. 22-26)።

3. ፈርኦን ብፍርሂ ምስ ሙሴ ዝነበሮ ስምምዕ ኣሐዲሱ፣ ግናኸ ብኡብኡ ቃሉ ሰቢሩ (ቁ. 27, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-7 ኣብዚ፣

I. ብዛዕባ ሓደ ካልእ መዓት፣ ማለት ሕማም እንስሳታት መጠንቀቕታ ተዋሂቡ። ልቢ ፈርኦን ድሕሪ እቲ ቀዳማይ መዓት ክልስ ዝመስለሉ ደሪቑ ምስ ነበረ፣ ሽዑ ሙሴ እቲ ዝሓለፈ መዓት ዝገበሮ ጽልዋ ንምሕዳስ እዚ ሓድሽ መዓት እንታይ ከም ዝገብር ንምርኣይ ካልእ መዓት ከም ዝመጽእ ክነግሮ ተላኢኹ። ከምኡ ድማ ቍጥዓ ኣምላኽ ካብ ሰማይ ብቓሉን ብግብሩን ኣብ ልዕሊ ዅሉ ዘይፍርሃትን ዓመጽን ሰብ ይግለጽ።

1. ሙሴ ነቲ መዓት ንምክልኻል ንፈርኦን ጽቡቕ መገዲ ኣርእይዎ፡ “ህዝበይ ልቐቕ” (ቁ. 1)። እዚ ሕጂ እውን እቲ ሕቶ ነበረ። ኣምላኽ ንእስራኤል ክፈትሖም ይደሊ፤ ፈርኦን ይቃወሞ፣ እቲ ፈተና ድማ ቃል መን ከም ዝጸንዕ እዩ። ኣምላኽ ንህዝቡ ክንደይ ቀናእ ምዃኑ እዩ። ዓመት ምድሓን ህዝቡ ምስ መጸ፣ ንግብጺ ንምድሓኖም ክህባ እዩ፤ እስራኤል እንተ ዘይተናጊፉ፣ እታ መንግስቲ ክትጠፍእ እያ። ሕቶታት ኣምላኽ ክንደይ ቅኑዕ ምዃኑ እዩ። ዝኾነ ይኹን ዝሓቶ፣ ናቱ ጥራይ እዩ፡ “ንሳቶም ህዝበይ እዮም፣ ስለዚ ልቐቖም።”

2. እንተ ኣበየ እቲ ዝመጽእ መዓት ይገልጽ (ቁ. 2, 3)። ኢድ እግዚኣብሔር ብኡብኡ፣ ብዘይ ምዝርጋሕ ኢድ ኣሮን፣ ኣብ እንስሳታት ይወርድ፣ ብዙሓት ካብኣቶም፣ ካብ ዅሉ ዓይነት ዝኾኑ፣ ብሓደ ዓይነት ሕማም ክሞቱ እዮም። እዚ ንባለቤታት ዓብዪ ክሳራ ነበረ፡ ንእስራኤል ድኻታት ገይሮምዎም ነበሩ፣ ሕጂ ድማ ኣምላኽ ንዓኣቶም ድኻታት ክገብሮም እዩ። ማስታወሻ፡ ኢድ ኣምላኽ ኣብ ሕማምን ሞትን እንስሳታት፣ ወይ ኣብ ካልእ ዝበጽሖም ጉድኣት እውን ክንኣምን ይግባእ፤ ከመይሲ ሓንቲ ዑፍ ብዘይ ፍቓድ ኣቦና ናብ ምድሪ ኣይትወድቕን።

3. ከም ምልክት ፍሉይ ኢድ ኣምላኽ ኣብኡ፣ ከምኡ ድማ ፍሉይ ሞገሱ ንህዝቡ፣ እንስሳታቶም ምስ እንስሳታት ግብጻውያን ሓደ ኣየር እንተ ተነፈሱ እውን ሓደ እኳ ከም ዘይሞት ይንገር፡ “እግዚኣብሔር ክፈላልዮም እዩ” (ቁ. 4)። ማስታወሻ፡ ፍርዲ ኣምላኽ ኣብ ዝወርድሉ እዋን፣ ኣብ ልዕሊ ጻድቕን ረሲእን ክወርድ ይኽእል እዩ፣ ግናኸ ኣምላኽ ከምኡ ዝበለ ፍልልይ ይገብር እዩ እሞ፣ ንሓደ ከምቲ ንኻልእ ኣይኮነን። ኢሳ. 27:7 ተመልከት። ምሕረት ኣምላኽ ብምስጋና ኣብ ህይወት እንስሳታት ክንኣምን ይግባእ፣ ከመይሲ ንሰብን እንስሳን ይሕሉ እዩ (መዝ. 36:6)።

4. ነቲ መጠንቀቕታ ዝያዳ ንምግላጽ፣ እቲ ግዜ ተወሲኑ (ቁ. 5)፡ “ጽባሕ ክኸውን እዩ።” ዝኾነ ይኹን መዓልቲ እንታይ ከም እተምጽእ ኣይንፈልጥን፣ ስለዚ ድማ ጽባሕ እንታይ ከም እንገብር ክንብል ኣይንኽእልን፣ ግናኸ ምስ ኣምላኽ ከምኡ ኣይኮነን።

II. እቲ መዓት ባዕሉ ተወሪዱ። እቶም እንስሳታት ሞይቶም (ቁ. 6)። ማስታወሻ፡ ፍጥረት ብሓጢኣት ሰብ ንከንቱነት ተገዚኡ እዩ፣ ብመሰረት ዓቕሙ፣ ንኽፉእ ተግባራቱ ከገልግልን ኣብ መቕጻዕቱ ክካፈልን ይኽእል እዩ፣ ከምቲ ኣብቲ ዓለምለኻዊ ማይ ኣይሂ ዝኾነ። ሮሜ 8:20, 22። ፈርኦንን ግብጻውያንን ሓጢኦም፤ ግናኸ እቶም ኣባጊዕ እንታይ ገይሮም? ይኹን እምበር ተመቒጾም። ኤር. 12:4 ተመልከት፡ “ብሰሪ እከይ እታ ምድሪ፣ እንስሳታት ይጠፍኡ።” ግብጻውያን ድሕሪኡ፣ ከምኡ ድማ (ገሊኦም ከም ዝሓስብዎ) ሕጂ፣ ንእንስሳታቶም የምልኹ ነበሩ፤ እስራኤላውያን ንጥጃ ኣምላኽ ክገብሩ ዝመሃሩ ካብኣቶም እዩ፡ ስለዚ እቲ ኣብዚ ዝተዘርበ መዓት ኣብኣቶም በጺሑ። ማስታወሻ፡ ንዝኾነ ነገር ጣኦት እንተ ገበርናዮ፣ ኣምላኽ ካባና ከርሕቖ ወይ ከምርረልና ቅኑዕ እዩ። ኢሳ. 19:1 ተመልከት።

III. ብመሰረት ቃል ኣምላኽ፣ ኣብ መንጎ እንስሳታት ግብጻውያንን እንስሳታት እስራኤላውያንን ዝተገብረ ፍልልይ፡ ካብ እንስሳታት እስራኤላውያን ሓደ እኳ ኣይሞተን (ቁ. 6, 7)። ኣምላኽ ንኣባጊዕ ይሓሊ ድዩ? እወ፣ ይሓሊ እዩ፤ ምሕረቱ ናብ ዝተሓቱ ፍጥረታቱ እውን ይበጽሕ። ግናኸ ንኣና እውን ተጻሒፉ እዩ፣ ንኣምላኽ ብምእማን፣ ንዕኡ መዕቆቢና ብምግባር፣ ብጸልማት ዝመላለስ ሕማም ክንፈርህ የብልናን፣ ኣይፋልን፣ ሽሕ እኳ ኣብ ጥቕና ሽሓት እንተ ወደቑ እውን (መዝ. 91:6, 7)። ፈርኦን እንስሳታት እስራኤላውያን ተለኺፎም እንተኾይኖም ንምርኣይ ለኣኸ፣ ንሕልንኡ ንምርጋእ ዘይኮነስ፣ ንፍሽኽትኡ ንምምላእ ጥራይ፣ ወይ ድማ ብምምላስ፣ ካብ እንስሳታቶም ንዝበጽሖ ክሳራ ንምምላስ ብዝብል ሓሳብ፤ ኣብቲ ምምርማር ጽቡቕ ሓሳብ ስለ ዘይነበሮ፣ እቲ ዝመጸሉ ጸብጻብ ኣብኡ ዝኾነ ጽልዋ ኣይገበረሉን፣ ብኣንጻሩ ግን ልቡ ደሪቑ። ማስታወሻ፡ ንእቶም ብፍቓዶም ዕውራት ዝኾኑ፣ እቶም ንህይወት ዝተሰርዑ መገድታት ምእማን እውን ንሞት ዝመርሕ ሽታ ሞት ይኾኑ።

ቁጽሪ 8-12

እዚ ብዛዕባ መዓት ቍስልን ምፍልፋልን ዘርኢ እዩ።

I. ብሞት እንስሳታቶም ከይተገስጹ ምስ ተረፉ፣ ኣምላኽ ድማ ንኣካላቶም ዝሓዘን ብርቱዕ ዝነበረን መዓት ለኣኸሎም። ንኣሽቱ ፍርድታት ዕዮአን እንተዘይገበራ፣ ኣምላኽ ዝዓበያ ክልእኽ እዩ። ስለዚ፣ ትዕቢቱ ካባና ምእንቲ ኺምለስ፣ ኣብ ትሕቲ እቲ ሓያል ኢድ ኣምላኽ ንሕና ንትሕትና፣ ብመገዲ ፍርድታቱ ድማ ንረኽቦ።

II. እዚ መዓት እዚ ዝተጸውዓሉ ምልክት፣ ካብ እቶን ዝወጸ ረስኒ ዘለዎ ሓሙዅሽቲ ናብ ሰማይ ምብታን ነበረ (ቁ. 8, 10)። እዚ ድማ ንኣየር ብኸምዚ ዝኣመሰለ ሕማም ምምላእ፣ ኣብ ኣካላት ግብጻውያን ድማ ሕሱም ቁስሊ ንምፍጣር ዝዓለመ ነበረ፣ እዚ ድማ ጽዩፍን ቃንዛ ዘለዎን ክኸውን እዩ። ሓሙዅሽቲ ምስ ተበተነ ብኡብኡ፣ ካብ ኣየር ዝነቀለ ረስኒ ዘለዎ ጤዛ ወረደ፣ እዚ ድማ ኣብ ዝወደቐሉ ኩሉ ቦታ ቁስሊ ፈጠረ። ማስታወሻ፦ ኣምላኽ ከምኡውን ንሰባት ሓጢኣቶም ብመቕጻዕቶም የርእዮም። ንእስራኤል ኣብ እቶናት ኣሳቕዮምዎም ነበሩ፣ ሕጂ ድማ እቲ ሓሙዅሽቲ እቶን ከምቲ ኣቐዲሞም ገባርያቶም ንእስራኤላውያን ዘፍርህዎም ዝነበሩ፣ ንሳቶም ድማ ብኡኡ ተፈሪሖም።

III. እቲ መዓት ባዕሉ ኣዝዩ ሕሱም ነበረ—ሓደ ንቡር ምፍልፋል እውን ከምኡ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ብፍላይ ድማ ንጽሩያትን ስሱዓትን፣ ግናኸ እዚ ምፍልፋል እዚ ከም ናይ እዮብ ምብራቕ ነበረ። እዚ ድሕሪኡ ቍስሊ ግብጺ ተባሂሉ ተጸዊዑ (ዘዳ. 28:27)፣ ከም ሓድሽ ሕማም፣ ቅድሚኡ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ፣ ድሕሪኡ ድማ ብኡኡ ስም ዝፍለጥ ኮይኑ። ማስታወሻ፦ ቁስሊ ኣብ ኣካል ከም መቕጻዕቲ ሓጢኣት ክርአ ኣለዎ፣ ከም ጸዋዒት ንንስሓ ድማ ክስማዕ ኣለዎ።

IV. እቶም ጠንቈልቲ ባዕላቶም በዚ ቁስሊ እዚ ተመቲኦም፣ ቁ. 11።

1. ከምዚ ኢሎም ተቐጺዖም፣ (1.) ንልቢ ፈርኦን ንምጽናዕ ስለ ዝሓገዙ፣ ከምቲ ኤልማስ ንቕኑዕ መገዲ እግዚኣብሔር ንምጥምዛዝ ዝፈተነ፤ ኣምላኽ ንእኩያት ኣብ እከይ ተግባራቶም ንዝድግፉ ብብርቱዕ ክሓትቶም እዩ። (2.) ንቀደም ዝነበሩ መዓታት ንምምሳል ስለ ዝፈተኑ፣ ንርእሶምን ንፈርኦንን ድማ ብኣታቶም መዘናግዒ ስለ ዝገበሩ። ንቘርቍርቲ ከምጽኡ ዝደለዩ፣ ብዘይ ፍቓዶም ቁስሊ ከምጽኡ እዮም። ማስታወሻ፦ ብፍርድታት ኣምላኽ ምዝባዕ ሕማቕ እዩ፣ ካብ ሓዊ ምጽዋት ድማ ዝኸፍአ እዩ። መላገጽቲ ኣይትኹኑ፣ ምናልባት መቑሕኩም ከይጸንዕ።

2. ከምዚ ኢሎም ድማ ኣብ ቅድሚ ኣድነቕቶም ሓፊሮም። ጥንቈላኦም ክሳዕ ክንደይ ደኻም ነበረ፣ ንርእሶም እኳ ክሕልዉ ኣይከኣሉን! ሰይጣን ምስኡ ንዝተሓባበሩ ምንም ዓይነት ምክልኻል ክህብ ኣይክእልን እዩ።

3. ከምዚ ኢሎም ድማ ካብቲ ሜዳ ተሰጒጎም። ሓይሎም ቅድሚ ሕጂ ተገቲኡ ነበረ (ምዕ. 8:18)፣ ግናኸ ንሙሴ ምቅዋምን ንፈርኦን ኣብ ዘይምእማኑ ምጽናዕን ቀጺሎም ነበሩ፣ ክሳዕ ሕጂ፣ ብመወዳእታ፣ ክምለሱ ተገዲዶም፣ ኣብ ቅድሚ ሙሴ ድማ ደው ክብሉ ኣይከኣሉን፣ እዚ ድማ ሃዋርያ (2 ጢሞ. 3:9) ጥበብ ዘይብሎም ምዃኖም ንኹሉ ሰብ ተገሊጹ ኢሉ ኣብ ዝበለሉ እዋን ዝጠቐሶ እዩ።

V. ፈርኦን ዓመጸኛ ኮይኑ ቀጸለ፣ ምኽንያቱ ሕጂ እግዚኣብሔር ልቡ ኣጽኒዑዎ፣ ቁ. 12።