ኦሪት ዘጸአት 14

ምዕራፍ 14 እስራኤላውያን ካብ ግብጺ ምውጻኦም (እዚ ኸኣ ብሓቂ ምውላድ ናይ ኣይሁድ ቤተ ክርስቲያን እዩ) ብዝያዳ ዘክር ዝኸውን ብኻልእ ድንቂ ግብሪ እዩ፣ እዚ ድማ ብኡብኡ ዝተገብረ እዩ። ምስክርነቱ ድማ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ይርከብ፣ ትሕዝቶኡ ድማ ምስ መፍትሒኡ ኣብ እብራውያን 11:29 ንረኽቦ። “ንሳቶም ብእምነት ንቀይሕ ባሕሪ ኸም ኣብ ንቑጽ ምድሪ ሓለፍዎም፣ ግብጻውያን ክገብርዎ ምስ ፈተኑ ግና ሰጥመ።” እዚ ድማ ብእምነት ዝገበርዎ እዩ፣ እዚ ኸኣ ሓደ ምሳሌያውን መንፈሳውን ነገር ከም ዝነበሮ የርኢ። ኣብዚ ድማ፣

I. እስራኤል ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝነበሮም ኣዝዩ ከቢድ ጭንቀትን ሓደጋን ይርከብ። 1. ቅድሚኡ ንሙሴ ተነጊርዎ ነበረ (ቁ. 1-4)። 2. ምኽንያቱ ድማ ፈርኦን ብሓይሊ ምድላይኡ ነበረ (ቁ. 5-9)። 3. እስራኤል ብእኡ ኣዝዩ ተጨነቑ (ቁ. 10-12)። 4. ሙሴ ንምብራዕ ፈተነ (ቁ. 13, 14)።

II. ኣምላኽ ካብዚ ጭንቀት እዚ ዝገበረሎም ድንቂ ምድሓን። 1. ሙሴ ብዛዕባኡ ተመሪሑ (ቁ. 15-18)። 2. ኣብ መንጎ ሰፈር እስራኤልን ሰፈር ፈርኦንን ክስገር ዘይከኣል መስመራት ተገብረ (ቁ. 19, 20)። 3. ብመለኮታዊ ሓይሊ ቀይሕ ባሕሪ ተኸፍለ (ቁ. 31)፣ እሞ ድማ፣ (1.) ንእስራኤላውያን ብሰላም ዝሓለፍሉ መገዲ ኾነ (ቁ. 22, 29)። ግናኸ፣ (2.) ንግብጻውያን ድማ፣ [1.] ዝተሳሕቡሉ መፈንጠራ ኾነ (ቁ. 23-25)። ከምኡ’ውን፣ [2.] ኩሎም ዝተቐብሩሉ መቓብር ኾነ (ቁ. 26-28)።

III. እዚ ኣብ ልዕሊ እስራኤላውያን ዝገበሮ ጽልዋ (ቁ. 30, 31)።

ቁጽሪ 1-9 ኣብዚ ንረክብ፣

I. ብዛዕባ ምንቅስቓስን ሰፈራን እስራኤል ንሙሴ ዝተዋህበ መምርሒታት፣ እዚ ድማ ኣዝዩ ዘገርም ስለ ዝነበረ፣ ሙሴ ቅድሚኡ ግሉጽ ትእዛዛት እንተ ዘይረኸበ ነይሩ፣ ንዓምዲ ደበናን ሓውን ክስዕብዎ ኣይምተደፋፍኡን ነይሮም። ስለዚ ድማ ብዛዕባኡ ዝኾነ ጥርጣረ ወይ ዘይምርዳእ ከይህሉ፣ ሙሴ ቅድሚኡ ተነጊርዎ፣ 1. ናበይ ከም ዝኸዱ፣ ቁ. 1, 2። ናብ ወሰን በረኻ በጺሖም ነበሩ (ምዕ. 13:20)፣ ሓደ ወይ ክልተ ምብጻሕ ድማ ናብ ሖሬብ፣ ኣምላኾም ዘገልግሉሉ ቦታ፣ ምበጽሖም ነበረ፤ ግናኸ ናብ ቅድሚት ምኻድ ይትረፍ፣ ካብ ከነዓን ብየማን ብቕጽበት ክምለሱ፣ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ድማ ክኸዱ ተኣዘዙ። ኣብ ዝነበሩሉ፣ ኣብ ኤታም፣ ንምሕላፎም ዝዓግት ባሕሪ ኣይነበረን፤ ግናኸ ኣምላኽ ባዕሉ ናብ ጸበባ ኣእተዎም፣ እዚ ድማ ዕላማኡ ምስ ተፈጸመ ካብቲ ጸበባ ብርግጽ ከም ዘውጽኦም መረጋገጺ ክኸውን ይኽእል እዩ። ማስታወሻ፡ ኣምላኽ ከምኡ’ውን ንህዝቡ ካብ ጸገማት ንምድሓን፣ ንሱ ድማ ንጸገማት ብምስዓርን ንህዝቡ ብምሕጋዝን ክብሪ ንምርካብ፣ ኣብ መገዲ ምድሓን ህዝቡ ጸገማት የልዕል። 2. ኣምላኽ ኣብዚ ዘገርም ትእዛዛት እዚ ዝሓሰቦ። ሙሴ ኣምላኽ ምኽንያት እንተ ዘይሃቦ እኳ እንተኾነ፣ ብዘይ ሕቶ ምእዛዝ ምሃበ ነይሩ፤ ግናኸ ዝገብሮ ዘሎ ነገር ካብ ሙሴ ይሓብኦ ድዩ? ኣይፋሉን፣ ሙሴ ክፈልጥ እዩ፣ (1.) ፈርኦን ንእስራኤል ንምጥፋእ ዕላማ ከም ዘለዎ፣ ቁ. 3። (2.) ስለዚ ድማ ኣምላኽ ንፈርኦን ንምጥፋእ ዕላማ ከም ዘለዎ፣ እዚ ድማ ንምፍጻሙ እዚ መገዲ እዚ ይጥቀም፣ ቁ. 4። ብልሓት ፈርኦን እስራኤል ኣብ በረኻ ከም ዝተሓላለኹ፣ ስለዚ ድማ ንሱ ብቐሊሉ ዝበልዖም ምዃኖም ክድምድም እዩ፤ ንሱ ድማ ከምኡ ንኽሓስብ ዝያዳ ንምግባር፣ ኣምላኽ ናብ ዝዓበየ ምትሕልላኽ ኣእተዎም፤ ከምኡ’ውን ካብ መገዶም ብዝያዳ ብምምላስ፣ ዝያዳ ኣገረሞ፣ ኣብ ጸገምን ሓደጋን ከም ዝነበሩ ንኽሓስብ ድማ ተወሳኺ ዕድል ሃቦ። ከምኡ ድማ (ኣምላኽ ይብል) ኣብ ፈርኦን ክብሪ ክረክብ እየ። ማስታወሻ፡ [1.] ኩሎም ሰባት ንኽብሪ ፈጣሪኦም ስለ ዝተፈጥሩ፣ ብኣኦም ዘይከብር፣ ኣብ ልዕሊኦም ክከብር እዩ። [2.] ንጥፍኣት ቤተ ክርስቲያን ዝመስል ነገር፣ ንጥፍኣት ጸላእቲ ቤተ ክርስቲያን፣ ትዕቢቶምን ክፉእ ልቦምን ብኣምላኽ ዝምገብ፣ ንጥፍኣት ምእንቲ ክበስሉ፣ ብዙሕ ግዜ ይቕየር።

II. ፈርኦን ንእስራኤል ምድላይኡ፣ በዚ ድማ ንገዛእ ክፉእ ልቡን ሕነኡን እናፈጸመ፣ ብዛዕባኡ ንዕላማታት ኣምላኽ ንምፍጻም ይሕግዝ ነበረ። እቲ ህዝቢ ከም ዝሃደመ ተነጊርዎ ነበረ፣ ቁ. 5። ክኸዱ ፍቓድ ምስ ሃቦም፣ ከምኡ ዝበለ ፍርሂ ኣትይዎ ነበረ፣ እቲ ፍርሂ ሓንሳብ ምስ ሓለፈ ድማ፣ ብፍቓዱ ከም ዝኸዱ ወይ ረሲዑ ወይ ክቕበሎ ኣይደለየን፣ ስለዚ ድማ ካብ ታሕጓሶም ከም ዝዓለዉ ጌርካ ክቐርበሉ ደለየ። ከምኡ ድማ ብቐሊሉ ዝጸድቕ ነገር፣ ሓሶት ብምግባር ብቐሊሉ ይኹነን። ሕጂ ድማ፣ 1. ንምኻዶም ከም ዝፈቐደ ብጸጸት ይሓስብ ነበረ። ንሱን ኣገልገልቱን፣ ንእስራኤል ክኸዱ ምፍቓዶም ኣብ ዓለም ዘለዎ ዝዓበየ ምኽንያት እንተ ነበረ እኳ፣ ሕጂ ግና ብእኡ ንገዛእ ርእሶም ተቖጥዑ፡ ስለምንታይ ከምዚ ገበርና? (1.) እስራኤል ናጽነቶም ምርካቦም፣ ንጥቕሚ ዕዮኦም ምጥፍኦም፣ ከምኡ’ውን ንምቕጻዕኦም ዝነበሮም ባህታ ምጥፍኦም ኣቖጥዖም። ንዕቡያት መሳቕይቲ ንቕዱሳን ልዑል ኣምላኽ ምረግጾም፣ ንነፍሶም ድማ፡ ንሕና ምእንቲ ክንሓልፍ ስገድ፣ ምባል ምግቦምን መስተኦምን እዩ፤ ስለዚ ድማ ኣእዳዎም ምእሳሩ የቖጥዖም። ማስታወሻ፡ ናጽነት ህዝቢ ኣምላኽ ንጸላእቶም ከቢድ ጸገም እዩ፣ አስቴር 5:12, 13፤ ግብሪ ሃዋርያት 5:17, 33። (2.) ንሳቶም ባዕሎም ከም ዝሰማምዑሉ፣ ሕጂ ድማ ክዓግትዎ ከም ዝኽእሉ፣ ክሳብ ዝወዳእ ድማ ክቕበልዎ ከም ዘይብሎም ብምሕሳብ፣ ንቑጽዓኦም ኣባእሶ። ከምኡ ድማ ኣምላኽ ቅንኣትን ቑጥዓን ሰባት ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ንገዛእ ርእሶም ስቓይ ይገብሮ፣ መዝሙር 112:10። ንእስራኤል ምፍናው ጽቡቕ ዝተገብረ ነበረ፣ ብቕኑዕ መርገጺ እንተ ዝገብርዎ ነይሮም ድማ ብምጽንናዕ ዝሓስብዎ ነበረ፤ ግናኸ ብግዲ ስለ ዝገበርዎ፣ ንገዛእ ርእሶም ሽሕ ዕሽሽ ኢሎም፣ ብቑጥዓ ድማ እንደገና ከይተገብረ ምተመነዩ። ማስታወሻ፡ ሰባት ንጽቡቕ ግብሮም ምንዳም ልሙድ እዩ፣ ግናኸ ኣዝዩ ዘይተደለየን ገበነኛን እዩ፤ ንጽድቆምን ምሕረቶምን፣ ከምኡ’ውን ንንስሓኦም ይንድሙ። ከምዚ ዝበለ ኣብነት ኣብ ኤርምያስ 34:10, 11 ርአ።

2. እንተ ተኻኢሉ ወይ ክመልሶም ወይ ክሕነየሎም ወሰነ፤ ንምግባር ድማ ሰራዊት ኣከበ፣ ኩሉ ሓይሉ ዝኾኑ ሰረገላታትን ፈረሰኛታትን ኣከበ፣ ቁ. 17, 18 (ንጉስ ስለ ዝቐልጠፈ፣ እግረኛታት ኣይወሰደን ዝመስል)፣ ከምኡ ድማ እንደገና ከም ዘግዝኦም ኣይተጠራጠረን፣ ቁ. 6, 7። ፈርኦን ሕጂ ኣብ ክንደይ ቑጥዓ ከም ዝነበረ ምግማት ቀሊል እዩ፣ ከምቲ ብብልዑ ዝተስፋ ዝቖረጸ ኣንበሳ እናጓዝመ፣ ትዕቢተኛ ልቡ ንዕብዳን ብኸመይ ከም ዘባእሶ፣ ብቑጥዓ ከም ዝዓበየ፣ ምፍሻል ከም ዝጸልአ፣ ሕነ ንምፍዳይ ከም ዝተመነየ፤ ሕጂ ድማ ኩሉ መዓት ከም ዘይነበረ ኾይኑ። ንሓዘን ዝመልኦ ቀብሪ በዅሩ ብምሉኡ ረሲዑ፣ ንእስራኤል ቑጥዓኡ ከም ዝስምዖም ምግባር ጥራይ እዩ ዝሓስብ፤ ሕጂ ድማ ንኣምላኽ ባዕሉ ክስዕሮ ከም ዝኽእል ይሓስብ፤ እንተ ዘይኮይኑስ፣ ንሱ ንኣምላኽ ክስዕሮ ተስፋ ምገበረ ነይሩ ድዩ? ኣምላኽ ንሱ ንእዚ ናይ ገዛእ ልቡ ስምዒታት ኣሕሊፉ ሃቦ፣ ከምኡ ድማ ኣደልደሎ። (ቁ. 8) ከም ዝበሎ፣ ደቂ እስራኤል ብልዑል ኢድ ወጺኦም፣ ማለት፣ ብብዙሕ ትብዓትን ጅግንነትን፣ ብምድሓኖም እናተሓጎሱ፣ ኣብ መገዶም ዝነበሩ ጸገማት ሰጊሮም ንምኻድ ወሲኖም። ግናኸ ግብጻውያን (ቁ. 9) ደሓር ደለይዎም። ማስታወሻ፡ ብሓቂ ገጾም ናብ ሰማይ ዝገብሩ፣ ብክርስቶስ የሱስ ድማ ብኣምላኽ ዝነብሩ፣ ብፈተናታትን ፍርህታትን ሰይጣን ክጥቀዑ ክጽበዩ ኣለዎም። ንሓደ ካብ ኣገልግሎቱ ብቐሊሉ ኣይሓድጎን፣ ወይ ብዘይ ቑጥዓ ኣይወጽእን፣ ማርቆስ 9:26።

ፈርኦን ኩሉ እስራኤል ኣብ ምድረ በዳ ተጠቒዑ፡ ስለዚ ድማ ቀሊል ምግቢ ክኸውን እዩ ኢሉ ይሓስብ ነይሩ። ግናኸ ኣምላኽ ከምዚ ይብል፡ "ኣብ ፈርኦን ክኸብር እየ።" ኩሉ ሰብ ንኽብሪ ፈጣሪኡ ዝተፈጥረ ስለዝኾነ፡ እቶም ንዕኡ ዘየኽብርዎ፡ ንሱ ድማ ኣብኦም ክኸብር እዩ። እቲ ንጥፍኣት ቤተ ክርስቲያን ዝመስል፡ ብዙሕ ግዜ ብኣምላኽ ተባዕተወ ናብ ጥፍኣት ጸላእቲ ቤተ ክርስቲያን ይቕየር። ፈርኦን ንእከይ ፍቓዱን ሕነኡን ክፈጽም ከሎ፡ ብዛዕባኡ ዘሎ ትምኽርቲ ኣምላኽ ንኽኸውን ኣገዳዲሱ። ንእስራኤል ክሰድዶ ብዙሕ ምኽንያት ከም ዝነበሮ እኳ እንተኾነ፡ ሕጂ ግና በዚ ንርእሱ ተቖጢዑ ነይሩ። ኣምላኽ ቅንኣትን መቓርሓን ሰብኣይ ንህዝቡ፡ ንርእሶም ስቓይ ክኸውን ይገብሮ። እቶም ገጾም ናብ ሰማይ ዝገበሩ፡ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ብፍርሃት ኣምላኽ ክነብሩ ዝደልዩ ድማ፡ ብፈተናታትን ብፍርህታትን ሰይጣን ክጥቅዑ ትጽቢት ክገብሩ ኣለዎም። ንሱ ንዝኾነ ይኹን ካብ ኣገልግሎቱ ብቐሊሉ ኣይሰድዶን እዩ።

ቁጽሪ 10-14 ኣብዚ ንርኢ፣

I. ደቂ እስራኤል ፈርኦን ይስዕቦም ከም ዘሎ ምስ ፈለጡ ዝሓደሮም ፍርሂ፣ ቁ. 10። ንሓይሊን ንቝጥዓን ጸላኢኦም፣ ከምኡውን ንድኻሞም ኣጸቢቖም ይፈልጥዎ ነበሩ። ብርግጽ ብዙሓት ነበሩ፣ ግናኸ ኩሎም ብእግሮም ዝኸዱ፣ ዘይተዓጠቑ፣ ዘይተሰርዑ፣ ብነዊሕ ባርነት ዝተጨነቑ፣ (እቲ ዝኸፍአ ድማ) ብቦታ ሰፈርኦም ተዓጽዮም ስለ ዝነበሩ ኺሃድሙ ኣይከኣሉን። ብሓደ ሸነኽ ፒሃሒሮት ዝበሃል ዘይሕለፍ ኣኽራማዊ ቦታ ነበረ፤ ብኻልእ ሸነኽ ድማ ሚግዶልን በዓልጸፎንን ነበሩ፣ እዚኦም ከኣ ገሊኦም ከም ዝሓስብዎ ኣብ ወሰን ግብጺ ዝነበሩ ዕርድታትን ሰፈራት ሰራዊትን እዮም። ኣብ ቅድሚኦም ባሕሪ ነበረ፤ ድሕሪኦም ድማ ግብጻውያን ነበሩ። ስለዚ ናብ ላዕሊ እንተ ዘይኮይኑ ካልእ መገዲ ኣይነበሮምን፣ ካብኡ ድማ ምድሓኖም መጸ። ማስታወሻ፦ ንኣምላኽ እናሰዓብናን ናብ ሰማይ እናተሃወኽናን ኣብ መገዲ ግዴታና ክንከውን ንኽእል ኢና፣ ገና ግና ኣብ ዓብዪ ጸበባ ክንኣቱ ንኽእል ኢና፣ ብኹሉ ሸነኽ ተጸጊዕና፣ 2 ቈሮ. 4:8። ኣብዚ ጸበባ እዚ ደቂ እስራኤል ብጣዕሚ ምፍርሖም ዘገርም ኣይኮነን፤ ኣቦኦም ያእቆብ ከምኡ ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ነይሩ (ዘፍ. 32:7)። ኣብ ወጻኢ ውግኣት ምስ ዝህሉ፣ ኣብ ውሽጢ ፍርሂ ከይህሉ ኣይከኣልን እዩ። እሞ እዚ ፍርሂ እዚ እንታይ ፍረ ነበሮ? በቲ ዝነበሮ መሰረት፣ እቲ ፍርሂ ጽቡቕ ወይ ክፉእ ነበረ።

1. ገሊኦም ናብ እግዚአብሔር ጨደሩ፤ ፍርሆም ናብ ጸሎት ደረኾም፣ እዚ ድማ ጽቡቕ ፍረኡ ነበረ። ኣምላኽ ናብ ጸበባ የእትወና፣ ምእንቲ ናብ ብርክና ኬምጽኣና።

2. ካልኦት ድማ ኣብ ልዕሊ ሙሴ ጨደሩ፤ ፍርሆም ናብ ምጕርምራም ደረኾም፣ ቁ. 11, 12። ንርእሶም ከም ዝጠፍኡ ገይሮም ቈጸርዋ፤ ከምኡውን ኣምላኽ ሓይሉ ብሃንደበት ከም ዝሓጸረ፣ ሎሚ ከም ትማሊ ተኣምራት ኪገብር ከም ዘይከእል ገይሮም፣ ካብ ምድሓን ተስፋ ቈረጹ፣ ኣብ ምድረበዳ ምሟት ጥራይ ከም ዝጽበዮም ገይሮም ሓሰቡ።