ኦሪት ዘዳግም 30

30:1-10 ኣብዛ ምዕራፍ እዚኣ፡ ኣምላኽ ኣብ ዳሕሮት መዓልታት ንእስራኤል ተቐማጢሩዎ ዘሎ ምሕረት ግልጺ ገይሩ ይሕብር። እዚ ሓሳብ እዚ፡ ነቲ ናይ ቅድሚኡ ክልተ ምዕራፋት ዝነበረ ትንቢታዊ መጠንቀቕታ የረድእ፣ እዚ ኸኣ ብቐንዲ ብሮማውያን ብዝወረደ ጥፍኣት ኢየሩሳሌም ከምኡ’ውን ክሳብ ሕጂ ብዘሎ ምብትታኖም ተፈጺሙ እዩ፤ እቲ ኣብዘን ጥቕስታት እዘን ዘሎ ትንቢታዊ ተስፋ ገና ከም ዝፍጸም ጥርጥር የብሉን። ህዝቢ ኣይሁድ ኣብ ገለ ናይ መጻኢ እዋን፡ ምናልባት እውን ብዙሕ ዘይርሑቕ፡ ናብ እምነት ክርስቶስ ክምለሱ እዮም፤ ብዙሓት ከም ዝሓስብዎ ኸኣ፡ እንደገና ኣብ ምድሪ ከነኣን ክቕመጡ እዮም።

እቲ ኣብዚ ተጠቒሙ ዘሎ ቋንቋ፡ ብዓብዪ ደረጃ ፍጹም ተስፋታት እዩ፤ ብዕድል ዝተኣሳሰረ መብጽዓ ጥራይ ዘይኮነስ፡ የግዳስ፡ ብርግጽ ዝፍጸም ፍጻመ ኸም ዝኸውን ይገልጽ። ከመይሲ እግዚኣብሔር ባዕሉ ኣብዚ ንልቦም ክግዝሮም ይእምቶ፤ እቲ ጸጋ ሓዳስ ልደት (regeneration) ንእኩይ ባህርይ ብትብዓት (effectually) ምስ ኣርሓቐ፡ መለኮታዊ ፍቕሪ ኸኣ ንፍቕሪ ሓጢኣት ምስ ኣወግዶ፡ ንሳቶም ብርግጽ ክሓስቡ፡ ክንስሑ፡ ናብ ኣምላኽ ክምለሱ፡ ከምኡ’ውን ክእዘዝዎ እዮም፤ ንሱ ኸኣ ሰናይ ክገብርሎም ባህ ክብሎ እዩ። እቲ ኣብኦም ዝፍጸም ለውጢ ኣብ ወጻኢ ጥራይ ወይ ኣብ ትምኒት ሓሳባት ዝምርኮስ ኣይክኸውንን፤ የግዳስ፡ ንነፍሶም ክበጽሖም እዩ። ኣብኦም ንኹሉ ሓጢኣት ፍጹም ምጽላእ ከምኡ’ውን ንኣምላኽ ዓሚቕ ፍቕሪ ክፈጥር እዩ፡ በቲ ብክርስቶስ ኢየሱስ ምስኦም ዝተዓረቐ ኣምላኾም፤ ንኦም ብምሉእ ልቦምን ብምሉእ ነፍሶምን ክፈትውዎ እዮም።

ሕጂ ካብዚ ኣተሓሳስባ እዚ ኣዝዮም ርሑቑ እዮም፤ ግናኸ ከምኡ እዮም ነይሮም እቶም ንጐይታና ኢየሱስ ዝቐተሉዎም፡ ብመዓልቲ ጴንጠቆስጠ፡ ንሳቶም ድማ ብሓንቲ ሰዓት ናብ ኣምላኽ ዝተመልሱ። ከምኡ ኸኣ ብመዓልቲ ሓይሊ ኣምላኽ ክኸውን እዩ፤ ህዝቢ ብሓንቲ መዓልቲ ክውለድ እዩ፤ እግዚኣብሔር ከኣ በጊዜኡ ክቐልጥፎ እዩ። ከም ብዕድል ዝተዋስአ ተስፋ፡ እዚ ሓሳብ እዚ ንኹሎም ሰባትን ንኹሉ ህዝብን ዝምልከት እዩ፡ ንእስራኤል ጥራይ ኣይኮነን፤ ንዓና ኸኣ የረጋግጸና፡ እቶም ዝዓበዩ ሓጥኣን፡ እንተ ድኣ ተነስሑን ተመልሱን፡ ሓጢኣቶም ክሕደገሎም እዩ፡ ከምኡ’ውን ናብ ሞገስ ኣምላኽ ክምለሱ እዮም።

ምዕራፍ 30 ሓደ ሰብ፡ ኣብ መወዳእታ ናይቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ዝነበረ መፈራርሒታት ንህዝቢ እስራኤል ምሉእ ብምሉእ ከም ዝወድኦም፡ ንጉዳዮም ከኣ ንዘለኣለም ተስፋ ከም ዘይብሉ ገይርዎ ከም ዝኸውን ይሓስብ ነይሩ። እንተኾነ ግና፡ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡ ኣምላኽ ኣብ ዳሕሮት መዓልታት ንኦኦም ዝሓዘሎም ምሕረት ብንጹር ተገሊጹ ኣሎ። ስለዚ ድማ፡ ምሕረት ኣብ መወዳእታ ንፍርዲ ይስዕሮ፡ ናይ መወዳእታ ቃል ከኣ ይኸውን። ኣብዚ፡

I. ንኣምላኽ ምስ ተነስሑን ምስ ተመልሱን፡ እተገብረሎም ኣዝዩ ዓብይን ክቡርን ተስፋታት (ቁ. 1–10)።

II. ብንጽህናን ብቐሊሉን እተዋህቦም ትእዛዝ፡ ጽድቂ እምነት ከም ዝኾነ ተገሊጹሎም (ቁ. 11–14)።

III. ምሉእ ጉዳይ ናብ ምርጫኦም ብግልጺ ምቕራቡ (ቁ. 15, ወዘተ.) ይርከብ።

ቁጽሪ 1-10 እዞም ፍቕድታት እዚኦም፡ ወይ ከም ብሕጊ እተሰነየ ተስፋ ወይ ከም ፍጹም ትንቢት ክውሰዱ ይኽእሉ።

I. እዞም ፍቕድታት እዚኦም ብቐንዱ ከም ብሕጊ እተሰነየ ተስፋ ክውሰዱ ይግባእ። ስለዚ ድማ፡ ንኹሎም ሰባትን ንኹሎም ህዝብታትን እምበር፡ ንእስራኤል ጥራይ ኣይኮኑን ዝምልከቱ። ዕላማኦም ከኣ፡ ዝዓበዩ ሓጥኣን እኳ እንተኾኑ፡ እንተ ተነስሑን እንተ ተመልሱን፡ ሓጢኣቶም ከም ዝሕደገሎም፡ ናብ ሞገስ ኣምላኽ ከኣ ከም ዝምለሱ ንምርግጋጽ እዩ። እዚ እዩ ትርጉም ኪዳን ጸጋ፡ ንጌጋታት ንስሓ ዝኸውን ቦታ ይገድፍ፡ ብንስሓ ከኣ ምሕረት ይውሕስ፡ እዚ ድማ ኪዳን ንጽህና ዘይገበሮ እዩ። ሕጂ ኣብዚ እሞ ኣስተብህሉ።

1. ንስሓ፡ እቲ ናይዚ ተስፋታት እዚ ሕጊ ዝኾነ፡ ብኸመይ ከም እተገልጸ። (1.) ብቁምነገር ዘለዎ ምሕሳብ ይጅምር (ቁ. 1)። “እቲ ዝረስዓዮ ወይ ዘየስተብሃልካሉ ናብ ልብኻ ከተምጽኦ ኢኻ።” ማስታወሻ፡ ምሕሳብ ናብ ምምላስ ናይ መጀመርታ ስጉምቲ እዩ። ኢሳ. 46:8፡ ኣቱም ገበነኛታት፡ ናብ ልብኹም ተመለሱ። እቲ ወነንቲ ወዲ ቅድም ናብ ነፍሱ ተመልሰ፡ ድሕሪኡ ድማ ናብ ኣቦኡ። እቲ ናብ ልቦም ከምጽእዎ ዝግባእ፡ በረኸትን መርገምን እዩ። ሓጥኣን ብሓጢኣት ዝሰኣንዎ ሓጎስን ናብ ነፍሶም ዘምጽእዎ መከራን፡ ብንስሓ ድማ ካብቲ መከራ ከም ዝድሕኑን ነቲ ሓጎስ ከም ዝረኽብዎን ብቁምነገር እንተ ዝሓስቡ ነይሮም፡ ናብ እግዚአብሔር ኣምላኾም ንምምላስ ኣይምዘንገዩን ነይሮም። እቲ ወነንቲ ወዲ፡ ነቲ ናይ ሕጂ ድኽነቱን ኣብ ቤት ኣቦኡ ዝነበረ ምብዛሕ እንጌራን ምስ ሓሰበ፡ በረኸትን መርገምን ናብ ልቡ ኣምጸአ (ሉቃ. 15:17)። (2.) ብቕንዕና ዘለዎ ምምላስ ይርከብ። ውጽኢት ናይቲ ምሕሳብ፡ ቅዱስ ሓዘንን ሕፍረትን ክኸውን ግድን እዩ (ህዝ. 6:9፤ 7:16)። እቲ ግና ህይወትን ነፍስን ናይ ንስሓ ዝኾነ፡ ብዘይኡ ድማ እቲ ዝበለጸ ስምዒታዊ ምግላጽ ከም ቀልዲ ዝቑጸር፡ ናብ እግዚአብሔር ኣምላኽና ምምላስ እዩ (ቁ. 2)። ብምሉእ ልብኻን ብምሉእ ነፍስኻን እንተ ተመለስካ (ቁ. 10)። ናብ እግዚአብሔር ከም ጐይታናን ገዛኢናን፡ ናብኡ ከም ኣቦናን ለጋስናን ዘሎና ምትእምማን፡ ናብኡ ከም ዝለዓለ ዕላማና ዘሎና ምውፋይ፡ ከምኡ'ውን ምስኡ ከም ኣምላኽና ብኪዳን ዘሎና ሓድነት ክንምለስ ኣሎና። ካብ ኩሉ እቲ ንእኡ ዝጻረር ወይ ምስኡ ዝወዳደር ናብ ኣምላኽ ክንምለስ ኣሎና። ኣብዚ ናብ ኣምላኽ ምምላስ እዚ፡ ብልብን ብነፍስን ቕኑዓት ክንከውን ኣሎና፡ ምሉኣት ከኣ ክንከውን ኣሎና—ብምሉእ ልብን ብምሉእ ነፍስን። (3.) ብቐጻሊ ንቕዱስ ፍቓድ ኣምላኽ ብምእዛዝ ይረጋገጽ፡ ድምጹ እንተ ሰማዕካ (ቁ. 2)፡ ንስኻን ደቅኻን። ምኽንያቱ፡ ንሕና ባዕልና ግዴታና ምፍጻም ጥራይ ኣይኮነን ዝበቅዕ፡ የግዳስ ንደቅና እውን ከምኡ ክገብሩ ክንምህሮምን ከነተባብዖምን ኣሎና። ወይ እዚ፡ ደቆም ንግዴታኦም እንተ ሓልዮም፡ በረኸት ኣብ ደቆም ንምውራስ ከም ሕጊ ይመጽእ። [1.] እዚ ምእዛዝ እዚ ናብ ኣምላኽ ዝጥምት ክኸውን ኣለዎ፡ ድምጹ ክትእዘዝ (ቁ. 8)፡ ከምኡ'ውን ክትሰምዖ (ቁ. 10)። [2.] ቕኑዕን ባህታ ዝመልኦን ምሉእን ክኸውን ኣለዎ፡ ብምሉእ ልብኻን ብምሉእ ነፍስኻን (ቁ. 2)። [3.] ካብ ፍቕሪ ዝብገስ ክኸውን ኣለዎ፡ እታ ፍቕሪ ድማ ብምሉእ ልብኻን ብምሉእ ነፍስኻን ክትከውን ኣለዋ (ቁ. 6)። ኣምላኽ ዝጥምቶን ዝሓትቶን ልብን ነፍስን እዩ። እዚኦም ወይ ምንም ኣይደልን፡ እዚኦም ምሉኣት ወይ ፈጺሙ ኣይደልን። [4.] ምሉእ ክኸውን ኣለዎ፡ ከምቲ ዝኣዘዝኩኻ ኩሉ (ቁ. 2)፡ ከምኡ'ውን እንደገና (ቁ. 8)፡ ንኹሉ ትእዛዛቱ ንምፍጻም። ምኽንያቱ፡ ሓደ ትእዛዝ ንምጥሓስ ዝፈቕድ ሰብ፡ ንኹሎም ትእዛዛት ብምጽራፍ ናይ ገበን ዕዳ ይኣቱ (ያዕ. 2:10)። ቕኑዕ ልቢ ንኹሉ ትእዛዛት ኣምላኽ የኽብር (መዝ. 119:6)።

2. ኣብዚ ንስሓ እዚ እተዋህበ ተስፋ እንታይ ሞገስ እዩ። ብጸበባኦምን ጭንቀቶምን ናብ ዝተሰጎጉሉ ሃገራት እኳ እንተ ተወስዱ (ቁ. 1)፡ ኣምላኽ ግና ብጸጋኡ ክቕበሎም እዩ። ምኽንያቱ፡ ጸበባታት ንንስሓ ንምምጻእና እዩ ዝስደድ። ናብ ወሰን ሰማያት እኳ እንተ ተሰጎጉ፡ ካብኡ ግና ናይ ንስሓ ጸሎቶም ናብቲ ጸጋ ዝመልኦ እዝኒ ኣምላኽ ክበጽሕ እዩ፡ ኣብኡ ድማ ሞገሱ ክረኽቦም እዩ (ቁ. 4)። Undique ad caelos tantundem est viae—ካብ ኩሉ ቦታ ናብ ሰማይ ሓደ መገዲ እዩ ዘሎ። እዚ ተስፋ እዚ ነህምያ ኣብ ጸሎቱ ንዝተበተኑ እስራኤላውያን ይጥቀመሉ (ነህ. 1:9)። ኣብዚ እዚ ተስፋ ተዋሂቡ ኣሎ፡ (1.) ኣምላኽ ከምቲ ዝግባእ ዕላማ ምሕረቱ፡ ምሕረት ከም ዝገብረሎም (ቁ. 3)። ኣብቶም ብሓጢኣት ዝቕጽሉ ሓጥኣን ኣምላኽ ቍጥዓ ኣለዎ (ምዕ. 29:20)፡ ኣብቶም ዝንስሑን ዝሓዝኑን ግና ምሕረት ኣለዎ (ኤር. 31:18, 20)። ናይ ሓቂ ንስሓ ዝገብሩ ሰባት ካብቲ ፈጺሙ ዘይውድእ፡ የግዳስ ዝውሕዝ ምሕረትን ለዋህነትን ኣምላኽና ዓብዪ ምትብባዕ ክረኽቡ ይኽእሉ። (2.) ምርኮኦም ከም ዝመልስን ካብቶም ዝተበተኑሎም ህዝብታት ከም ዝእክቦምን (ቁ. 3)፡ ክሳዕ ክንደይ ርሑቕ እኳ እንተ ነበሩ (ቁ. 4)። ሓደ ካብቶም ተርጐምቲ ኻልዴሃ እዚ ንመሲሕ ይምልከቶ፡ ከምዚ ብምባል ይገልጾ፡ ቃል እግዚአብሔር ብኢድ ኤልያስ እቲ ዓብዪ ኻህን ክእክበኩም እዩ፡ ብኢድ ንጉስ መሲሕ ከኣ ከምጽኣኩም እዩ። ምኽንያቱ፡ እዚ ምስኡ ዝነበረ ኪዳን ኣምላኽ እዩ፡ ንሱ ንዝተሓለዉ እስራኤላውያን ከም ዝመልስ (ኢሳ. 49:6)። እዚ ድማ ዕላማ ሞቱ እዩ ነይሩ፡ ንዝተበተኑ ደቅታት ኣምላኽ ሓደ ንምግባር (ዮሃ. 11:51, 52)። ምእካብ ህዝብታት ናብኡ ክኸውን እዩ። (3.) ናብ ምድሮም ከም ዝመልሶም (ቁ. 5)። ማስታወሻ፡ ንስሓ ዝገበሩ ሓጥኣን ካብ መከራኦም ጥራይ ኣይኮኑን ዝድሕኑ፡ የግዳስ ኣብ ሞገስ ኣምላኽ ናብ ሓቀኛ ሓጎስ ይምለሱ። እታ ንምውራስ ዝኣትውዋ ምድሪ፡ እታ ናይ መጀመርታ ኣቦና ኣዳም ዝወረሳን ካብኣ ዝተሰጎገላን እኳ እንተ ዘይኮነት፡ ብገለ መዳያት ግና ካብኣ ዝሓሸት እያ። (4.) ጽቡቕ ከም ዝገብረሎም (ቁ. 5)፡ ብዛዕባኦም ከኣ ንጽቡቕ ከም ዝሕጐስ (ቁ. 9)። ምኽንያቱ፡ ብንስሓን ምምላስን ሓጥኣን ኣብ ሰማይ ሓጎስ ኣሎ። ኣቦ እቲ ወነንቲ ወዲ ብዛዕባኡ ንጽቡቕ ተሓጒሱ። (5.) ከም ዝበዝሑ (ቁ. 5)፡ ምስ በዝሑ ድማ ኩሉ ኣፍ ምግቢ ከም ዝረክብ፡ ኣብ ኩሉ ዕዮ ኢዶም ከም ዝበዝሑ ይገብሮም (ቁ. 9)። ሃገራዊ ንስሓን ምምላስን ሃገራዊ ምብዛሕ፡ ሰላምን ብልጽግናን የምጽእ። እግዚአብሔር ኣብ ፍረ እንስሳኻን ምድርኻን ንጽቡቕ ከም ዘብዝሓካ ተስፋ ተዋሂቡ ኣሎ። ብዙሓት ንጉድኣት ዝኸውን ምብዛሕ ኣለዎም። ብልጽግና ዓያሱ የጥፍኦም። ምስኡ ኣምላኽ ንኽብሩ ንኽንጥቀመሉ ጸጋ ምስ ዝህበና እዩ ንጽቡቕ ዝኸውን። (6.) እቲ ዝነበሮም መርገም ናብ ጸላእቶም ከም ዘመሓላልፎ (ቁ. 7)። ኣምላኽ ንምምላሶምን ንምጽናዖምን ክእክቦም ከሎ፡ ብዙሕ ተቓውሞ ክረኽቡ እዮም። እቲ ኣብኦም ጾር ዝነበረ መርገም ግና፡ ናብ ጸላእቶም ብምምላስ፡ መከላኸሊኦም ክኸውን እዩ። ጽዋእ ምንቅጥቃጥ ካብ ኢዶም ክውሰድ፡ ናብ ኢድ እቶም ዘጨንቕዎም ከኣ ክእቶ እዩ (ኢሳ. 51:22, 23)። (7.) ልቦም ንምቕያርን ኣብኡ ንምግዛእን ጸጋኡ ከም ዝህቦም (ቁ. 6)፡ እግዚአብሔር ኣምላኽካ ንእግዚአብሔር ንምፍቃር ልብኻ ክግዝር እዩ። ማስታወሻ፡ [1.] ንኣምላኽ ንምፍቃር ልቢ ክግዘር ኣለዎ።