2ይ ሳሙኤል 16

16:1-4 ጺባ ንሜፊቦሼት ሃሰሰቶ። ዓበይቲ ሰባት ኩሉ ግዜ ካብቶም ኣሻሻዪታት ክጥንቀቑ ይግባእ፣ ከምኡ’ውን ክልቲኡ ሸነኽ ምእንቲ ክሰምዑ ድማ ክጥንቀቑ ይግባእ።

ምዕራፍ 16 ኣብ መወዳእታ እቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ፡ ንዳዊት ካብ የሩሳሌም እናሃደመ፡ ንኣቤሴሎም ድማ ናብኣ እናኣተወ ሓዲግናዮ ነበርና። ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡

I. ንዳዊት ኣብ ሓዘን ዝመልኦ ምህዳሙ ክንከታተሎ ኢና፤ ኣብኡ ድማ ንረኽቦ፡ 1. ብጺባ ተታሊሉ (ቁ. 1-4)። 2. ብሺምዒ ተረጊሙ፡ ንሱ ድማ ብግሩም ትዕግስቲ ተሰኪምዎ (ቁ. 5-14)።

II. ንኣቤሴሎም ኣብ ዓወት ዝመልኦ ኣትእትኡ ክንረኽቦ ኢና፤ ኣብኡ ድማ ንረኽቦ፡ 1. ብሑሻይ ተታሊሉ (ቁ. 15-19)። 2. ብኣኪጦፌል ናብ ኣንስቲ ኣቦኡ ክኣቱ ተመኺሩ (ቁ. 20-23)።

ቁጽሪ 1-4 ዳዊት ንሜምፊቦሼት ወዲ ዮናታን ክንደይ ደግ ከም ዝነበረ፡ ንንብረቱ ድማ ብጥበብ ንጊልያኡ ጺባ ከም ዘረከቦ፡ ንሱ ድማ ብልግሲ ኣብ ገዛእ ሰደቓኡ ከም ዘዕረፎ፡ ኣብ ምዕ. 9:10 ኣቐዲምና ኣንቢብና ኢና። እዚ ጉዳይ እዚ ጽቡቕ ገይሩ ተሰሪዑ ነበረ፤ እንተኾነ ግን፡ ጺባ ኣመሓዳሪ ጥራይ ክኸውን ኣይደለየን፡ ንንብረት ሜምፊቦሼት ወናኒ ክኸውን ተሃንጠየ። ሕጂ፡ ንሱ፡ ንርእሱ ከምኡ ንምግባር ግዜኡ ምዃኑ ይሓስብ። ካብ ንጉስ ፍቓድ እንተረኸበ፡ ዳዊት ይኹን ኣቤሴሎም ዝዓበየ እንተኾነ፡ ንዕኡ ሓደ እዩ፤ ኣብ ዝተረበሸ ማይ ብምሕደርቲ ዓሳኡ ከም ዝሕዝ ይተስፋ።

1. ንዳዊት ጽቡቕ መግቢ ሃበ፡ እዚ ድማ ብግዜኡ ስለ ዝመጸ ዝያዳ ተቐባልነት ረኸበ (ቁ. 1)፡ በዚ ድማ ናብ ርእሱ ክስሕቦ ሓሰበ፤ ከመይሲ፡ “ምህርቲ ሰብ ንዕኡ ቦታ ይገብረሉ፡ ኣብ ቅድሚ ዓበይቲ ሰባት ድማ የቕርቦ” (ምሳ. 18:16)። “ናብ ዝኸደሉ ይዕወት” (ምሳ. 17:8)። ዳዊት ካብዚ፡ ጺባ ኣዝዩ ልባም፡ ለጋስን ንዕኡ ድማ ጽቡቕ ዝሓስብ ሰብ ምዃኑ ደምደመ፡ ኣብ ክንዲኡ ግን፡ ንሱ ዝሓሰቦ ንገዛእ ርእሱ ጥራይ ንምጥቃም፡ ንንብረት ሜምፊቦሼት ድማ ናብ ርእሱ ንምውራስ ነበረ። ኣብዛ ዓለም እዚኣ ዘሎ ረብሓ ንሰባት ንሃብታማት ለጋሳት ክገብሮምዶ ይኽእል እዩ፧ እምነት ኣብቲ ትንሳኤ ጻድቃን ዘሎ ብዙሕ ዓስቢኸ ንድኻታት ለጋሳት ክገብረና ኣይግባእንዶ እዩ፧ (ሉቃ. 14:14)። ጺባ ንዳዊት ዘምጸኦ ህያብ ኣዝዩ ኣስተውዓሊ ነበረ፤ ኣብቲ ግዜ እቲ ኣብ ጸበባኡ ዝጠቕሞ ነገር ነበረ (ቁ. 2)። ኣስተብህሉ፡ እቲ ወይኒ ንዝደኸሙ እምበር፡ ንንጉስ ወይ ንመኳንንቲ ንምስታይ ኣይነበረን፤ ንሳቶም ብሓፈሻ ኣይጥቀሙሉን ነበሩ፡ እንተኾነ ግን፡ ንዝጠፍኡ ዝቐረቡ ንምሕያል ዝኸውን መስተ ነበረ (ምሳ. 31:6)። “ኦ ምድሪ፡ መኳንንትኺ ወይኒ ንሓይሊ እንተተጠቕሙ፡ ከም ዳዊት፡ እምበር ንስኽራን እንተዘይኮይኑ፡ ከም ኣቤሴሎም (ምዕ. 13:28)፡ ብጹእቲ ኢኺ።” (መክ. 10:17)። ጺባ በዚ ህያብ እዚ ዝሓሰቦ ዝኾነ ይኹን ይኹን፡ ኣምላኽ ብጸጋኡ ንዳዊት ንምድጋፍ ሰዲድዎ ነበረ። ኣምላኽ ንሕሱማት ሰባት ንህዝቡ ንጽቡቕ ዕላማታት ይጥቀመሎም፡ ብቘራናታት ድማ መግቢ ይልእከሎም።

ጺባ ብህያቡ ናብ ልቢ ዳዊት ኣትዩ፡ እምነት ምስ ረኸበ፡ እቲ ንዕላማኡ ንምብጻሕ ዝገብሮ ቀጻሊ ነገር፡ ንዳዊት ኣብ ልዕሊ ሜምፊቦሼት ከናድዮ እዩ፡ እዚ ድማ ብሓሶት ክሲ ይገብሮ፡ ንሱ ድማ ብዘይግባእ ኣብቲ ዘሎ ግርግር ንርእሱ ከዕቢ፡ ዳዊትን ወዱን ንመንግስቲ እናተዋግኡሉ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ድማ ንዘውድ ናብ ርእሱ ክመልስ ከም ዝሓስብ ገይሩ ኣቕረቦ። ዳዊት ከም ሓደ ካብ ስድራቤቱ ኮይኑ ሓተቶ፡ እዚ ድማ ንጺባ እዚ ሓሳዊ ዛንታ ብዛዕባኡ ንምነጋር ዕድል ሃቦ (ቁ. 3)። ገዛእቲ ብሓሰውቲ ልሳናት ገላዉኦም ክንደይ ዓብዪ ጉድኣት ይበጽሖም! ዳዊት ንሜምፊቦሼት ትምኒታዊ ሰብ ከም ዘይነበረ፡ ኣብ ቦታኡ ድማ ዕጉስ፡ ንዕኡን ንመንግስቱን ድማ ጽቡቕ ዝሓስብ ከም ዝነበረ ይፈልጥ ነበረ፤ ብዕጉር እግሩ ድማ ናብ ደረጃ ስልጣን ክድይብ ክንደይ ድኹም ከም ዝነበረ ኣይሓሰበን፤ እንተኾነ ግን፡ ዳዊት ነቲ ሓሶት ኣመነ፡ ብዘይተወሳኺ ምምርማር ወይ ምሕሳብ ድማ፡ ንሜምፊቦሼት ብኽሕደት ፈረዶ፡ ንመሬቱ ድማ ከም ዝተወረሰ ገይሩ ወሰዶ፡ ንጺባ ድማ ሃቦ፡ “እንሆ፡ ናይ ሜምፊቦሼት ዝነበረ ኩሉ ናትካ እዩ” (ቁ. 4)፡ እዚ ድማ ህጹጽ ፍርዲ ነበረ፡ ሓቂ ምስ ተገልጸት ድማ ጸኒሑ ሓፈረሉ (ምዕ. 19:29)። መኳንንቲ ክሕግዙ ኣይክእሉን እዮም፡ እንተኾነ ግን፡ ከምቲ ሕግና ዝብሎ፡ ኣብ ሃቦም ሓሓሊፎም ክታለሉ እዮም፤ እንተኾነ ግን፡ ንሓቂ ንምርካብን ካብቶም ከም ጺባ ንዳዊት ዝገበሩዎ፡ ብሓሳብ ዝተመልኡ ሕሱማት ሰባት ንምክልኻልን ዝከኣሎም ኩሉ ክገብሩ ይግባእ። ጺባ ብተንኮሉ ዕላማኡ ምስ ኣሳኸዐ፡ ብሕቡእ ብእምነት ንጉስ ሰሓቐ፡ ንርእሱ ድማ ብዓወቱ ኣመስገነ፡ ንንጉስ ድማ ዓብዪ ምስጋና ገይሩሉ ከደ፡ ንሱ ድማ ንጸጋ ንጉስ ካብ ንብረት ሜምፊቦሼት ዝያዳ ከም ዝኸብሮ ገለጸ፡ “ኦ ንጉስ፡ ኣብ ቅድሜኻ ጸጋ ይረኸብ፡ እዚ ድማ ይኣኽለኒ።” ዓበይቲ ሰባት ኩሉ ግዜ ንኣሽካዕላልቲ ክጥርጥሩ ይግባእ፡ ተፈጥሮ ድማ ክልተ እዝኒ ከም ዝሃበቶም፡ ክልቲኡ ወገን ንምስማዕ ከም ዝኾነ ክዝክሩ ይግባእ።

16:5-14 ዳዊት ንርግማን ሺምዒ ብፍሽኽታታት ጺባ ዝበለጸ ተጻዊርዎ። በአዞም ግና ብኻልእ ልዕሊ ሓደ ጌጋ ፍርዲ ክፈርዶ ተገበረ፣ በአኦም ከኣ ልዕሊ ባዕሉ ቅኑዕ ፍርዲ ክፈርዶ ተገበረ፥ ፍሽኽታታት ዓለም ካብ ምፍርፋሯ ዝበለጸ ሓደገኛ እዩ። ዳዊት ሓደ ግዜን እንደገናን ንሳኦል ህይወቱ ደሓኖ፣ ሳኦል ግና ንእኡ ይደልዮ ነበረ። ንጽህና ግና ንክፉእ ሓሳብን ሓሶትን መኸላኸሊ ኣይኮነን፤ ካብቲ ንርእስና ክንሕልዎ ዝበለጸ ዝተጠንቀቕናሉ ነገር ተኸሲስና እንተኾይና፡ ዘገርም ክንሓስቦ የብልናን። ሰብ ፈራድና ዘይኮኑስ፡ ፍርዱ ብሓቂ ዝኾነ ንሱ ምዃኑ፡ ንዓና ጽቡቕ እዩ። ኣብ ትሕቲ እዚ ምብዳህ እዚ ዳዊት ክንደይ ትዕግስቲ ከም ዝነበሮ ንርአ። እዚ ድማ ነቲ ንዝበድሉን ዝሰቐልዎን ዝጸለየ ክርስቶስ የዘኻኽረና። ትሑት መንፈስ ንነቀፌታታት ናብ ቅጽዓት ይቕይሮም፣ ብኣታቶም ምቝጣት ከይተረፈ ኸኣ ጽቡቕ ይረክብ። ዳዊት ኣብኡ ኢድ ኣምላኽ ረኣየ፣ ኣምላኽ ካብ ስቓዩ ጽቡቕ ከምጽእ ምዃኑ ኸኣ ንርእሱ ኣጸናንዔ። ኣምላኽ ንኣገልግሎትና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንስቓይና እውን ከም ዝፈድየና ክንምርኮሱ ንኽእል ኢና።

ቁጽሪ 5-14 ዳዊት ንርጉም ሽምዒ ካብ ምልስላስ ጺባ ዝሓሸ ኸም ዝጸበሮ ኣብዚ ንርኢ። በቲ ምልስላስ ጺባ ኣብ ካልእ ጌጋ ፍርዲ ኺህብ ተገዲዱ፣ በቲ ርጉም ሽምዒ ግና ንርእሱ ቅኑዕ ፍርዲ ኺህብ ተገዲዱ። ምልስላስ ዓለም ካብ ምግራምራማ ዝኸፍአ እዩ። ኣብዚ እሞ ኣስተብህል።

I. ሽምዒ ክንደይ ዕቡይን ሓርቖኛን ከም ዝነበረ፣ ከምኡ’ውን እቲ ጽልኡ ካብቲ ናይ ዳዊት ሽግር ኣጋጣሚ ወሲዱ ክንደይ ዝያዳ ከም ዝኸፍአ። ዳዊት ኣብ ምህዳሙ ናብ ባሑሪም፣ ናብ ከተማ ብንያም በጺሑ ነበረ። እዚ ሽምዒ እዚ ኣብኣ ወይ ኣብ ጥቓኣ ይነብር ነበረ። ንሱ ኻብ ቤት ሳኦል ስለ ዝነበረ (ብምውዳቕ እታ ቤት ድማ ኵሉ ተስፋኡ ወዲቑ ነበረ)፣ ንዳዊት ዘይተዓረቐ ጽልኢ ነበሮ። ብዘይግብኡ ድማ ንሳኦልን ስድራቤቱን ዘጥፍአ ጌሩ ይርእዮ ነበረ፣ ምኽንያቱ ብመለኮታዊ ምድላው ንሳኦል ስለ ዝተካእ ጥራይ። ዳዊት ኣብ ብልጽግናን ስልጣንን ከሎ፣ ሽምዒ ከም ሕጂኡ ይጸልኦ ነበረ፣ ግናኸ ሽዑ ሓንቲ እኳ ኺዛረብ ኣይደፈረን። ኣምላኽ ኣብ ልቢ እቶም ንእኡን ንመንግስቱን ዘይፈትዉ ዘሎ ዚፈልጥ እዩ፣ ግናኸ ምድራውያን ነገስታት ኣይፈልጡን። ሕጂ ወጺኡ ንዳዊት ብዝኽእሎ ዅሉ ሕማቕ ቃላትን ትምኒታትን ረገሞ፣ ቁጽሪ 5። ኣስተብህል።

1. ንጽልኡ መውጽኢ ኺረክብ እዚ ኣጋጣሚ እዚ ስለምንታይ ከም ዝወሰደ። (1.) ሕጂ ብዘይ ፍርሂ ኺገብሮ ይኽእል እዩ ኢሉ ስለ ዝሓሰበ፤ ግናኸ ዳዊት ነቲ ምትፍናን ኪቕበሎ እንተ ዝሓስብ ነይሩ፣ ንሽምዒ ህይወቱ ምኸፈሎ ነይሩ። (2.) ሕጂ ንዳዊት ኣዝዩ ዜሕዝን ስለ ዝነበረ፣ ኣብ ሓዘኑ ጸበባ ኺውስኽ፣ ኣብ ቁስሉ ድማ ሓሙቕ ሽምብራ ኺፍስስ። ንኣምላኽ ዝወቕዖም ሰባት ዜሕዝን ነገር ዚዛረቡ ሰባት ኣዝዮም ጨካናት ምዃኖም ይነቅፍ። መዝሙር 69:26፡ “ንኣምላኽ ዝወቕዖም ሰባት ዜሕዝን ነገር ይዛረቡ፣ ኣብቲ ዝወቕዖም ድማ ጸበባ ይውስኹ።” ሽምዒ ኸኣ ከምኡ ገበረ፣ ብዘይ ምሕረት ዚርእዮ ልግሲ ዘለዎ ሰብ ዘይነበረ ንእኡ ብርጉም ቃላት ጸዓኖ። (3.) ሕጂ እቲ መለኮታዊ ምድላው ነቲ ነቀፌታኡ ኸም ዜጽድቖ፣ ከምኡ’ውን እቲ ናይ ዳዊት ሕጂ ዘሎ ጸበባኡ ንእኡ ኸምቲ ኺገልጾ ዝደለየ ሕማቕ ሰብ ምዃኑ ኸም ዜርኢ ስለ ዝሓሰበ። ኣዕሩኽ እዮብ በዚ ጌጋ መርገጺ እዚ ወቐስዎ። እቶም ብጸርፊ ምሕረተኛ ኣምላኽ ዝረኸቡ ሰባት፣ እዚ ነቀፌታ ናይ ሕማቕ ሰባት እንተ ኣምጺኦምሎም ኪግረሙ የብሎምን። ሓደ እዋን፡ “ኣምላኽ ሓዲግዎ እዩ” እንተ ተባህለ፣ ብኡብኡ፡ “ስደድዎ እሞ ሓዝዎ” ዚብል ይስዕብ። መዝሙር 71:11፡ “ኣምላኽ ሓዲግዎ እዩ፣ ስደድዎ እሞ ሓዝዎ፣ ዜድሕኖ የልቦን” ይብሉ እዮም። ግናኸ ነቶም ዝወደቑ ኸምዚ ጌርካ ምድራኽን ምጽራፍን ናይ ሕማቕ መንፈስ ባህርይ እዩ።

2. ጽልኡ ብኸመይ ከም ዝተገልጸ። (1.) እዚ ሕሱም ሰብኣይ እዚ እንታይ ከም ዝገበረ ርአ፡ ንዳዊት ኣእማን ደርበየሉ (ቁጽሪ 6)፣ ከምኡ’ውን ንጉሱ ከም ከልቢ ወይ ከምቲ ዝኸፍአ ገበነኛ፣ ኵሉ እስራኤል ብኣእማን ክሳዕ ዚመውት ኪወግሮ ዘለዎ ጌሩ። ምናልባት እቲ ዝደርበዮ ኣእማን ንዳዊት ወይ ንሓደ እኳ ኻብ ኣገልገልቱ ኺበጽሖ ዘይክእል ርሕቀት ሓልዩ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ ግናኸ እንተ ዝኽእል እንታይ ከም ዝገብር ኣርኣየ። ሓመድ ደርበየ (ቁጽሪ 13)፣ እዚ ድማ ምናልባት ከምቲ ዝደርበዮ ርጉም ቃላት፣ ምኽንያት ዘይብሉ ስለ ዝነበረ፣ ናብ ርእሱ ኺምለስ ከም ዝኽእል፣ ናብ ዓይኑ ምእታዉ ኣይተርፍን። በዚ ኸምዚ፣ ጽልኡ ጽሉእ ኪገብሮ ኸሎ፣ ድኻሙ ድማ መላገጺን ንዕቀት ዘለዎ ኸም ዝኸውን ገበሮ። እቶም ንኣምላኽ ዚዋግኡ፣ እንተ ጸልእዎ እኳ፣ ኺጐድእዎ ኣይክእሉን። እንተ ሓጢኣትካስ፣ እንታይ ኢኻ እትገብሮ? እዮብ 35:6፡ “እንተ ሓጢኣትካስ፣ እንታይ ኢኻ እትገብሮ? በቲ በደልካ እንታይ ኢኻ እትውስኸሉ?” ዳዊት ብሓያላት ሰቡ ብየማኑን ብጸጋሙን ይኸይድ ስለ ዝነበረ፣ ከምቲ ዝሓሰቦ ዘይተሓገዘ ኣይነበረን (ተሰዲዱ እምበር ኣይተሓድገን)፣ ከምኡ’ውን ዳዊት ብትዕግስቲ ስለ ዝጸበሮ፣ ንሱ ድማ ብዝያዳ ብሓርቖት ኪገብሮ ምቕጻሉ፣ ንሕማቕነቱ ዘጋድድ ነበረ። (2.) እንታይ ከም ዝበለ። ብኣእማንኡ ቐስቱ፣ ማለት መሪር ቃላት (ቁጽሪ 7, 8)፣ ነቲ ሕጊ ብምጽራፍ፡ “ንኣምላኽ ኣይትጸርፍ” ዘሎ፣ ዘጸርፍ ነበረ። ዘጸኣት 22:28፡ “ንኣምላኽ ኣይትጸርፍ፣ ንገዛኢ ህዝብኻ ኣይትረግም።