1ይ ሳሙኤል 8

8:1-3 ፡ ደቁ ሳሙኤል ከም ደቁ ኤሊ ክሳብ ክንድኡ ርኹሳትን እኩያትን ዝነበሩ ኣይመስልን። እንተኾነ ግና ሕሱማት ፈረድቲ ነበሩ፣ ድሕሪ ጥቕሚ ገንዘብ’ውን ይሰግሩ ነበሩ። ሳሙኤል ጉቦ ኣይተቐበለን፣ ግና ደቁ ተቐበሉ። ድሕሪኡ ድማ ፍትሒ ኣዕንዉ። ንጭንቂ ህዝቢ ዝወሰኸሉ ድማ፣ ካብ ናሓሽ ንጉስ ኣሞናውያን ብወራር ተፈሪሖም ምንባሮም ነበረ።

ምዕራፍ 8 ኣብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ምዕራፍ፡ እስራኤል ብኣመሓዳር ሳሙኤል ኣዝዩ ጽቡቕ ይኸይድ ስለ ዝነበረ፡ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ኸኣ ብቕልጡፍ ከምኡ ኾይኑ፡ ኣሪጉን ካብ ስልጣን ወሪዱን፡ ነገራት ድማ ናብ ለውጢ ይኸዱ ከም ዘለዉ ምርካብ ዘሕዝን እዩ። ግናኸ ከምኡ እዩ፤ ጽቡቕ መዓልታት እስራኤል ንነዊሕ እዋን ኣይጸንሕን። ኣብዚ እንረኽቦ፡

I. ሳሙኤል ይደኽም (ቁ. 1)።

II. ደቁ ይበላሾ (ቁ. 2, 3)።

III. እስራኤል ብዘሎ መንግስቲ ዘይሓጎሰት ኮይና ለውጢ ንምርኣይ ትምነ።

1. ንሳሙኤል ንጉስ ከንብረሎም ለመኑ (ቁ. 4, 5)።

2. ሳሙኤል ነቲ ጉዳይ ናብ ኣምላኽ ኣቕረቦ (ቁ. 6)።

3. ኣምላኽ ብመገዲ ተግሳጽ (ቁ. 7, 8)፡ ከምኡ’ውን ብመገዲ ተቓውሞ፡ ሳዕቤናት ለውጢ መንግስቲን ብኸመይ ድማ ብቕልጡፍ ከም ዝጭነቑን ብምግላጽ፡ እንታይ መልሲ ከም ዝህቦም መርሖ (ቁ. 9–18)።

4. ኣብ ልማኖኦም ጸንዑ (ቁ. 19, 20)።

5. ሳሙኤል ድማ ካብ ኣምላኽ፡ ብቕልጡፍ ከም ዝፍጸመሎም ተስፋ ሃቦም (ቁ. 21, 22)። ስለዚ፡ ሰባት ጽቡቕ ከለዉ ክፈልጡ ኣዝዩ ከቢድ እዩ።

ቁጽሪ 1-3 ኣብዚ ክልተ ዘሕዝኑ ነገራት ንረክብ፡ ግናኸ ዘገርሙ ኣይኮኑን፦

1. ሓደ ጽቡቕን ጠቓምን ሰብኣይ ኣሪጉ ንኣገልግሎት ዘይበቅዕ ምዃኑ (ቁ. 1)፦ ሳሙኤል ኣሪጉ ነበረ፡ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝገበሮ ድማ ንእስራኤል ክፈርድ ኣይከኣለን። ሕጂ ካብ ስሳ ዓመት ንላዕሊ ዝኸውን ኣይመስልን፡ ምናልባት እኳ ድኣ ካብኡ ንታሕቲ ይኸውን፤ ግናኸ ንሱ ብቕልጡፍ ዝዓበየ ሰብኣይ ነበረ፡ ኣብ ንእስነቱ ብዙሕ ሓሳባትን ሓልዮትን ነበሮ፡ እዚ ድማ ንሕማማት እርግናኡ ኣፋጢንዎ ይኸውን። እቶም ቀዲሞም ዝበስሉ ፍረታት፡ ብቕልጡፍ ይበላሾ። ሓይሉን መንፈሱን ኣብ ህዝባዊ ዕዮ ኣጥፊኡ ነበረ፡ ሕጂ ድማ ከምቲ ካልእ ግዜ ዝገብሮ ርእሱ ከናውጽ እንተሓሲቡ፡ ተጋጊዩ ከም ዘሎ ይረክብ፡ እርግና ሓይሉ ኣድኺምዎ እዩ። እቶም ኣብ ወርቃዊ ዕድመኦም ዘለዉ፡ ንዕዮ ህይወት ክዋፈሩ ይግባእ፡ ምኽንያቱ እናዓበዩ ምስ ከዱ፡ ንዕኡ ዘለዎም ድሌት ይጎድልን ክኢላኦም ድማ ይንኪን እዩ።

2. ደቁ ናይ ሓደ ጽቡቕ ሰብኣይ ካብ መገዱ ምጥፍኦም፡ ብእግሩ ድማ ዘይምስዓቦም። ሳሙኤል ንደቁ ኣዝዩ ጽቡቕ ትምህርቲ ሂብዎም ነበረ፡ ንሳቶም ድማ ጽቡቕ ከም ዝገብሩ ጽቡቕ ተስፋ ሂብዎ ነበሩ፡ ኣብ እስራኤል ድማ ጽቡቕ ስም ረኺቦም ነበሩ፡ ስለዚ ድማ ፈራዶ ገበሮም፡ ንእዋኑ ሓገዝቱ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ብኤርሳቤህ፡ ካብ ራማ ርሑቕ ዝነበረት፡ ተወከልቱ ገበሮም (ቁ. 2)። ምናልባት እቶም ደቡባውያን ሃገራት፡ ብጉዳያቶም ርሑቕ ከይተጓዕዙ ኣብኡ ክቕመጡ ለመኑ። ሳሙኤል ስልጣን ዝሃቦም፡ ደቁ ስለ ዝኾኑ ኣይኮነን (ከምቲ ጌዴዎን ዝገበሮ፡ ንመንግስቲ ኣብ ስድራቤቱ ንምውራስ ድሌት ኣይነበሮን)፡ ግናኸ፡ ክሳብ ሽዑ ዝተራእየ፡ ንእምነት ኣዝዮም ዝበቕዑ ሰባት ስለ ዝነበሩ እዩ ክንብል ምኽንያት ኣሎና፤ ነቲ ኣረጊት ፈራዲ ንምሕጋዝን ገለ ጾር ንምውራድን ድማ ካብ ደቁ ዝበለጸ ዝበቅዕ ኣይነበረን (ካልኦት ነገራት ማዕረ እንተኾይኖም)፡ ንሳቶም ድማ ብሰንኪ ጽቡቕ ኣቦኦም ክቡራት ነበሩ፡ ከምኡ’ውን ብኸምዚ ዝኣመሰለ ምጅማር ጽቡቕ ዕድል ስለ ዝነበሮም፡ ጽቡቓት እንተዝኾኑ ነይሮም፡ ብቕልጡፍ ዓበይቲ ምኾኑ ነይሮም። ግናኸ ወይለኻ! ደቁ ብመገዱ ኣይከዱን (ቁ. 3)፡ ባህርያቶም ድማ ካብኡ ፍጹም ዝተፈልየ ምስ ኮነ፡ ምስ ከምኡ ዝኣመሰለ ጽቡቕ ሰብ ዝነበሮም ዝምድና፡ ብኻልእ መገዲ ክብሮም ዝኸውን ዝነበረ፡ ብሓቂ ውርደቶም ኮነ። Degeneranti genus opprobrium—ጽቡቕ ዝርአ ዝምድና ካብኡ ንዝወርድ ውርደት እዩ። ማስታወሻ፡ እቶም ንርእሶም ብዙሕ ጸጋ ዘለዎም፡ ንደቆም ጸጋ ክህቡ ኣይክእሉን እዮም። ብዙሕ ግዜ ጽቡቓት ሰባት፡ ዘርኦም ብእግሮም ክኸዱ ኣብ ክንዲ ዝርእዩ፡ ንሳቶም ግን ይረግጽዎም፡ ከምቲ እዮብ ዝበሎ ድማ መገዶም የበላሽዉ። እንኳ ድኣ፡ ብዙሓት ጽቡቕ ዝጀመሩ፡ ጽቡቕ ተስፋ ዝሃቡ፡ ብቕንዕና ዝጀመሩ፡ ወለዶምን ፈተውቶምን ድማ ዓብዪ ተስፋ ዝነበሮም፡ ድሕሪኡ ግን ናብ ጐድናዊ መገዲ ዝጠፍኡ፡ ንእቶም ክሕጉስዎም ዝነበሮም ድማ ሓዘን ዝኾኑ ኣለዉ። ደቂ ሳሙኤል ፈራዶ ምስ ኮኑን ካብኡ ርሑቕ ምስ ተቐመጡን፡ ሽዑ ንርእሶም ገለጹ። ስለዚ፡ (1.) ብዙሓት ጽቡቕ ትምህርቲ ዝረኸቡ፡ ኣብ ትሕቲ ዓይኒ ወለዶም ከለዉ ድማ ጽቡቕ ዝገበሩ፡ ናብ ዓለም ምስ ወጹን ንርእሶም ምስ ኣቑሙን፡ ሕማቓት ኮይኖም ተረኺቦም። ስለዚ፡ ሓደ እኳ ብርእሱ ወይ ብደቁ ኣይተኣማመን፡ ግናኸ ብመለኮታዊ ጸጋ ይተኣማመን። (2.) ብዙሓት ኣብ ትሕትናን ምትእስሳርን ጽቡቕ ዝገበሩ፡ ብዕብየትን ስልጣንን ተበላሽዮም። ክብሪ ንሓሳባት ሰባት ይቕይሮ፡ ብዙሕ ግዜ ድማ ንዝኸፍአ። ደቂ ሳሙኤል ከም ደቂ ኤሊ ርኹሳትን ሕሱማትን ዝነበሩ ኣይመስልን፤ ግናኸ ብኻልእ መገዲ ዝኾኑ ይኹኑ፡ በላሽቲ ፈራዶ ነበሩ፡ ድሕሪ ረብሓ፡ ድሕሪ ገንዘብ ዓመጽ፡ ከምቲ ኬልዳውያን ዝነበብዎ፡ ጠፍኡ። ማስታወሻ፡ ፍቕሪ ገንዘብ ምንጪ ኩሉ እከይ እዩ። ኣብ ዝኾነ ይኹን ሰብ ጎዳኢ እዩ፡ ብፍላይ ግን ኣብ ፈራዶ። ሳሙኤል ጉቦ ኣይወሰደን (ምዕ. 12:3)፡ ደቁ ግን ወሲዶም ነበሩ፡ እኳ ደኣስ፡ ፈራዶ ምስ ገበሮም ካብኡ ከም ዝጥንቀቑ ኣጠንቂቕዎም ከም ዝነበረ ኣይጠራጠርን፤ ሽዑ ድማ ፍርዲ ኣበላሸዉ። ክርክር ኣብ ምውሳን፡ ንጉቦ እምበር ንሕጊ ኣይርእዩን ነበሩ፡ ዝበዝሐ ዝኸፍል መን እዩ እምበር፡ ቅኑዕ ዝነበሮ መን እዩ ኣይሓተቱን። ህዝባዊ ፍትሒ፡ ቅኑዕ ክገብረሎም ዝነበሮ፡ ምስ ተበላሸወ፡ ዝዓበየ በደል ምስ ዝገብረሎም፡ ንህዝቢ ዘሕዝን እዩ።

፰:፬-፱ ሳሙኤል ተቖጥዐ። ንርእሱን ንቤተሰቡን ዝምልከት ትዕግስቲ ነበሮ። እንተኾነ ግን፡ “ንዓና ዝፈርድ ንጉስ ሃበና” ምስ በሉዎ ተቖጥዐ፡ ምኽንያቱ እዚ ንኣምላኽ ዘዋርድ ስለዝነበረ። እዚ ከኣ ናብ ጸሎት ደረኾ። ሓደ ነገር ኣብ ዝረብሸና ወይ ኣብ ዝረብሽ ስዒሩና፡ ጸገምና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ከነቕርብ ግቡእና እዩ፡ ከምኡውን ንዓና ይጠቕመና።

ሳሙኤል ከኣ ንጉስ ከም ዝህልዎም ነቶም ህዝቢ ክብሎም ነበሮ። ኣምላኽ ብሕቶኦም ተሓጒሱ ኣይነበረን። እንተኾነ ግን፡ ከምቲ ሓድሓደ ግዜ ብፍቕራዊ ደግነቱ ዝቃወመና፡ ከምኡውን ካልእ ግዜ ብቝጥዓኡ የፍቅደልና። ኣብዚ እውን ከምኡ ገበረ። ኣምላኽ ንርእሱ ከመይ ገይሩ ክብሪ ከምጽእ ይፈልጥ እዩ፡ ከምኡውን ብዕሽሽ ምኽሪ ሰብ እውን እንተኾነ፡ ነቲ ጥበበኛ ዕላማኡ የሰላስል።

ቁጽሪ 4-22

ኣብዚ ፍጹም ሓድሽ ከምኡ’ውን ዘገርም ጉዳይ ምጅማር ንረክብ፣ እዚ ድማ ኣብ እስራኤል ንጉሳዊ መንግስቲ ምምስራት ነበረ። ምናልባት እቲ ነገር ኣብ መንጎ እቶም ንለውጢ ዝቐንዑን ንዓብዪ ዝመስል ዝፈትዉን ሰባት ብዙሕ ግዜ ተዘሪቡሉ ይኸውን። ግናኸ ክሳብ ሕጂ ብግህዶ ዝቐረበን ዝተኻየደን ኣይነበረን። ኣቢሜሌክ ካብ ስማዊ ንጉስ ዝሓሸ ኣይነበረን፣ እኳ እንተኾነ ኣብ እስራኤል ነገሰ ተባሂሉ ይፍለጥ (መሳፍንቲ 9:22)፣ ምናልባት ድማ ምውዳቑ ንነዊሕ እዋን ስም ንጉስ ኣብ እስራኤል ዘጸይፍ ገይርዎ ይኸውን፣ ከምቲ ታርኲንዩስ ኣብ መንጎ ሮማውያን ዝገበሮ፤ ግናኸ፣ እንተኾይኑ እውን፣ በዚ ግዜ እዚ እቲ ጽልኢ ተወጊዱ ነበረ፣ ገሊኡ ደፋር ስጉምቲ ድማ ናብ ከምዚ ዝዓብየ ለውጢ ተወሲዱ ኣሎ። እዚ ድማ እዩ፦

I. እቲ ሽማግለታት ንሳሙኤል ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዘቕረብዎ ሕቶ (ቁ. 4, 5)፦ ብሓባራዊ ስምምዕ ተኣከቡ፤ ብዘይ ስርዓትን ብግርግርን ዘይኮነስ፣ ንክብሩ ብዝግባእ ኣኽብሮት፣ ናብ ቤቱ ኣብ ራማ ከዱ፣ እቲ ዝሓዘቶ ሕቶኦም ድማ እዚ እዩ፦

1. ምርምር ቅሬታኦም፦ ብሓጺሩ፣ ንስኻ ኣሪግካ፣ ደቅኻ ድማ ብመገድኻ ኣይከዱን። እቲ ህዝቢ ንጉስ ንምሕታት ብዙሕ ዝሓሸ ኣጋጣሚ ነይርዎ፣ ብጐረባብቶም ዝተጨቑኑ ወይ ንጉስ ብዘይምህላዉ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝተሓላለኹሉ እዋን፣ ግናኸ ንለውጢ ንዝደልዩ ወገንተኛታት መንፈሳት ንምኽንያት ዝኸውን ንእሽቶ ነገር እኹል እዩ።

(1.) ሳሙኤል ኣሪጉ ምህላዉ ሓቂ ነበረ፤ ግናኸ እዚ ንጉዕዞ ፍርዲ ንምግባርን ንነዊሕ እዋን ኣብ መንበር ፍርዲ ንምቕማጥን ዘይከኣል እንተ ገበሮ፣ ዝያዳ ጥበበኛን ልምዲ ዘለዎን ገበሮ፣ በዚ ምኽንያት ድማ ንገዛእነት ዝበለጸ ዝበቅዕ ነበረ። እንተ ኣሪጉ፣ ኣብ ኣገልግሎቶም ኣይኣረገን ድዩ? ንሳቶም ጽቡቕ እናገበረ መዓልታቱ ዝሓለፈ ሰብ ኣብ ሽምግልናኡ ምጥላዑ ዘይሕቡን፣ ዘየመስግንን፣ ከምኡ’ውን ዘይፍትሓዊ ነበረ። ኣምላኽ ንመንእሰይነቱ ካብ ምጽራፍ ኣድሓኖ (ምዕ. 3:20)፣ ግናኸ ንሳቶም ንሽምግልናኡ ከምኡ ገበርዎ፣ እዚ ድማ ኽልተ ዕጽፊ ክብሪ ዝግብኦ ነበረ። ሽማግለታት ብድኻሞም ዝንቀፉን ብሰሪኡ ዝግለፉን እንተኾይኖም፣ ዘገርም ጌሮም ኣይሓስብዎ፤ ሳሙኤል ባዕሉ ከምኡ ነበረ።

(2.) ደቁ ብመገድታቱ ኣይከዱን ምህላዎም ሓቂ ነበረ፤ እዚ ድማ ንዕኡ ዝያዳ ሓዘን ኮኖ፣ ግናኸ ጌጋኡ ኣይነበረን ክብሉ ኣይከኣሉን፦ ከም ኤሊ፣ ኣብ ክፉእ ተግባራቶም ኣይሓደጎምን፣ የግዳስ ቅሬታታት ንምቕባል ድሉው ነበረ። እዚ ድማ እቲ ዝደለይዎ ነገር እንተ ዝኸውን ነይሩ፣ ብርግጽ ንሕና ክንሓስብ ንኽእል ኢና፣ ክሲ ጉቦ ብኣንጻሮም ምስ ተረጋገጸ፣ ስልጣኖም ኣልጊሱን ቀጺዕዎምን ምኾነ። ግናኸ እዚ ንሽማግለታት እስራኤል ኣየዕገቦምን፤ ካልእ ትልሚ ኣብ ርእሶም ነበሮም።

2. ንእዚ ቅሬታታት እዚ ንምእራም ዝቐረበ ሕቶ፣ ንጉስ ብምምዳብ፦ “ከም ኵሎም ኣህዛብ ዚፈርድ ንጉስ ግበረልና።” ክሳብ ሕጂ ጽቡቕ ነበረ፣ ኣብ ልዕሊ ሳሙኤል ብዕልወት ኣይተንስኡን፣ ንባዕሎም ንጉስ ብሓይሊ ኣየቑሙን፤ የግዳስ ንሳሙኤል ነብዪ ኣምላኽ ለመንዎ፣ ብትሕትና ኸኣ ንሱ ኸም ዝገብሮ ለመንዎ። ግናኸ ብዝስዕብ ከም ዝረአ፣ እዚ ክፉእ ዝኾነን ብዘይግቡእ ዝቐረበን ሕቶ ነበረ፣ ንኣምላኽ ድማ ዘየሐጐሰ ነበረ። ኣምላኽ ሳሙኤል ምስ ሞተ ንልቡ ዝሰማማዕ ንጉስ ክህቦም መዲቡ ነበረ፤ ግናኸ ንሳቶም ምኽሪ ኣምላኽ ክቕድሙ ደለዩ፣ ሳሙኤል ኣሪጉ ከሎ ሕጂ ክህልዎም ደለዩ። ምስ ሰማይ ቀጥታዊ ርክብ ዝነበሮም ነብዪ ንምፍራድ ነበሮም፣ በዚ ድማ ካብ ዝኾነ ይኹን ህዝቢ ዝዓበዩን ዝተባረኹን ነበሩ፣ ከምኦም ኣምላኽ ዝቐረቦም ህዝቢ ኣይነበረን (ዘዳግም 4:7)። ግናኸ እዚ ኣየገልገለሎምን፤ ንሳቶም ንጉስ ክህልዎም ነበረ፣ ብናይ ወጻኢ ግርማን ስልጣንን ከም ኩሎም ኣህዛብ ዝፈርደሎም። ሓደ ድኻ ነብዪ ብኽዳን ተኸዲኑ፣ ምስ ራእያት ኩሉ ዝኽእል ኣምላኽ ዝራኸብ እኳ እንተነበረ፣ ኣብ ዓይኒ እቶም ብናይ ወጻኢ ገጽ ዝፈርዱ ውሑድ ይመስል ነበረ፤ ግናኸ ንጉስ ብሓምራዊ ክዳን ተኸዲኑ፣ ምስ ሓለውቱን ሰበስልጣን መንግስቱን፣ ዓብዪ ይመስል ነበረ፦ ከምዚ ዝበለ ድማ ክህልዎም ነበረ።