1ይ ነገስት 4

4:1-19 ኣብ ምምራጽ እቶም ዓበይቲ ሹማምንቲ ኣደራሽ ሰሎሞን፡ ብርግጽ ጥበቡ ተገሊጹ። ገሊኦም እቶም ኣብ ዘመን ኣቦኡ ዝነበሩ ሓደ እዮም። ሓደ ስርርዓት ተነዲፉ ነይሩ፣ በዚ ድማ ዝኾነ ይኹን ክፋል እታ ሃገር ንኣደራሹ ንምምጋብ ከይተደኸየት፤ እኳ ድኣ እሞ ነፍሲ ወከፍ ግና ክፍሉ ሰዲዱ።

4:20-28 ዘውዲ እስራኤል ብግዜ ንጉስ ሰሎሞን ዝበለጸ ብርሃኑ ኣንጸባሪቑ'ዩ። ንሱ ኣብ ኵሉ ሸነኽ ሰላም ነበሮ። እዚ ኸኣ፡ መንግስቱ ንመንግስቲ መሲሕ ምሳሌ ከም ዝኾነት የርኢ፤ ንእኡ ድማ ኣህዛብ ርስቱ ኸም ዝኾኑን ነገስታት ከኣ ኸም ዘምልኽዎን ተስፋ ተዋሂቡዎ እዩ። መንፈሳዊ ሰላምን፣ ሓጎስን፣ ቅዱስ ድሕነትን ናይ ኵሎም እሙናት ተገዛእቲ ጐይታና የሱስ፣ ብሰላም እስራኤል ምሳሌኡ ተዋሂቡዎ ነይሩ። መንግስቲ ኣምላኽ ከም መንግስቲ ሰሎሞን ምግቢን መስተን ኣይኮነትን፣ የግዳስ፣ ክሳብ ዘይውዳእ ዝበለጸት፣ ጽድቅን፣ ሰላምን፣ ብመንፈስ ቅዱስ ዝኾነ ሓጎስን እያ። እቲ መዓልታዊ ዝዳሎ ዝነበረ ምግቢ፣ ንብዙሓት ኣገልገልቱን ናብኡ ዝመጽኡ ዝነበሩ ሰባትን የርኢ። ኣብዚ ድማ ክርስቶስ ንሰሎሞን ኣዝዩ ይበልጾ። ንሱ ንኵሎም ተገዛእቱ፣ ብስምስም ዝብል እንጌራ ዘይኮነስ፣ ብዘልኣለማዊ ህይወት ዚነብር እንጌራ እዩ ዚምግቦም።

ቁጽሪ 20-28 ከምዚ ዝበለ መንግስቲን ከምዚ ዝበለ ኣደራሽ ንጉስ ሰሎሞን ከም ዝነበሮ ኣብዚ ተገሊጹ ዘሎ፣ ካልእ ዝኾነ ንጉስ ከምኡ ዝበለ ኣይነበሮን።

I. ከምዚ ዝበለ መንግስቲ። ኣብ ዘመን ሰሎሞን ዘንጸባረቐት ክብሪ ዘውዲ እስራኤል፣ ኣብ ዘመን ኣቦኡ ይኹን ኣብ ዘመን ዝኾነ ሓላፊኡ ኣይነበረትን። እቲ መንግስቲ ድማ ከምቲ ሽዑ ዝነበረ ክብሪ፣ ንመንግስቲ መሲሕ ዝምስል ኣይነበረን። እቲ ኣብዚ ተዋሂቡ ዘሎ ጸብጻብ፣ ብዛዕባኡ ኣብ መዝሙር 72 ዘሎ ትንቢታት ብምሉኡ ዝምልስ እዩ። እዚ መዝሙር እዚ ንሰሎሞን ዝተጻሕፈ እኳ እንተኾነ፣ ንክርስቶስ ዝምልከት እዩ።

1. ግዝኣት መንግስቱ ዓብዪን ብዙሓት ገባራት ዝነበርዎምን ነበረ። ከምኡ ድማ ካብ ባሕሪ ክሳዕ ባሕሪ ግዝኣት ከም ዝህልዎ ተነጊሩ ነበረ፣ መዝ. 72:8-11። ሰሎሞን ንኹሉ እስራኤል፣ ብምርጫኦም ተገዛእቱ ዝነበሩ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንኹሎም ጎረባብቲ መንግስታት እውን ብግድነት ተገዛእቱ ገይሩ ገዝአ። ኩሎም እቶም ካብ ሩባ ኤፍራጥስ (ሰሜናዊ ምብራቕ) ክሳዕ ዶብ ግብጺ (ደቡባዊ ምዕራብ) ዝነበሩ ነገስታት፣ ብምግዛኦምን ዘውዶም ካብኡ ብምቕባሎምን ንኽብሩ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ብምግልጋሎምን ህያባት ብምምጻኦምን ንሃብቱ እውን ወሰኹሉ፣ ቁ. 21። ዳዊት ብዓወት ዝመልኦ ውግኣቱ ናብዚ ምግዛእ እዚ ኣገዲድዎም ነበረ፣ ሰሎሞን ድማ ብግሩም ጥበቡ ነዚ ቐሊልን ቅቡልን ገበሮ። ከመይሲ ዓሻ ንጥበበኛ ልቢ ምግልጋሉ ቅቡል እዩ። ንሳቶም ህያባት እንተሃብዎ፣ ንሱ ድማ መምርሒ ይህቦም ነበረ፣ ንህዝቢ ድማ፣ ንህዝቡ ጥራይ ዘይኮነስ ንኻልኦት ህዝብታት እውን፣ ፍልጠት ይምህሮም ነበረ። ጥበብ ድማ ካብ ወርቂ ይበልጽ። ብኹሉ ወገን ሰላም ነበሮ፣ ቁ. 24። ካብቶም ዝተገዝእዎ ዝኾነ ህዝቢ ኣርዑቱ ንምፍናው ወይ ንምብዳህ ኣይፈተነን፣ የግዳስ ብእኡ ምምርኳሶም ሕጉሳት ኮይኖም ይርእዩ ነበሩ። ኣብዚ መንግስቱ ንመሲሕ የመልክት ነበረ። ከመይሲ ንሱ ኣህዛብ ከም ውርሻኡ ክኾኑን ነገስታት ከም ዝሰግዱሉን ተስፋ ተዋሂብዎ ነበረ፣ ኢሳ. 49:6, 7፤ 53:12።

2. ተገዛእቲ መንግስቱን ነበርቱን ብዙሓትን ሕጉሳትን ነበሩ። (1.) ብዙሓት ነበሩ እሞ እታ ሃገር እውን ኣዝያ ብዙሕ ህዝቢ ዝነበራ ነበረት (ቁ. 20)፦ ይሁዳን እስራኤልን ብዙሓት ነበሩ፣ እታ ጽብቕቲ ምድሪ ድማ ንኹሎም ንምምጋብ እኹል ነበረት። ብብዝሒ ኸም ሑጻ ባሕሪ ነበሩ። ሕጂ እቲ ንኣብርሃም ብዛዕባ ምብዛሕ ዘርኡ ዝተዋህበ ተስፋ (ዘፍ. 22:17)፣ ከምኡ ድማ ብዛዕባ ስፍሓት ግዝኣቶም ዝተዋህበ ተስፋ (ዘፍ. 15:18) ተፈጸመ። እዚ ሓይሎምን ውበቶምን፣ ክብሪ ንጉሶምን፣ ንጸላእቶም ድማ ፍርሂ፣ ንሃብቲ ሃገር ድማ ዕብየት ነበረ። ብዝሒ ህዝቢ ብዝበዝሐ መጠን፣ እቲ ቦታ ንሳቶም ንምጽናሕ ጸቢብዎም እንተኾይኑ፣ ናብቶም ዝተገዝእዎም ሃገራት ብጥቕሚ ክሰዱ ይኽእሉ ነበሩ። መንፈሳዊ እስራኤል ኣምላኽ ብዙሓት እዮም፣ እንተወሓደ ኩሎም ምስ ተኣከቡ ከምኡ ክኾኑ እዮም፣ ራእ. 7:9። (2.) ቅልጡፋት ነበሩ፣ ብሰላም ወይ ብምትእምማን ይነብሩ ነበሩ (ቁ. 25)፣ ንንጉሶም ወይ ንሓለፍቲኡ ኣይቀንኡን ነበሩ፣ ንእኡ ይኹን ንሓድሕዶም ኣይጸልኡን ነበሩ፣ ከምኡ ድማ ካብ ወጻኢ ይኹን ካብ ውሽጢ ብዝመጽእ ጸላኢ ዝመጽእ ፍርሂ ወይ ሓደጋ ኣይነበሮምን። ሕጉሳት ነበሩን ይፈልጥዎ ነበሩን፣ ድሕኑዋት ነበሩን ከምኡ ክኾኑ ድማ ድሉዋት ነበሩ። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ትሕቲ ወይኑን በለሱን ይነብር ነበረ። ሰሎሞን ንብረት ዝኾነ ሰብ ኣይወረሰን፣ ከምቲ ሓድሓደ ግዜ ንጉስ ዝገብሮ (1 ሳሙ. 8:14)፣ ኣታኽልቲ ወይኖምን ኣታኽልቲ ዘይቶምን ንርእሱ ኣይወሰደን፣ የግዳስ ዝነበሮም ንብረቶም ናቶም ክብልዎ ይኽእሉ ነበሩ። ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብ ምሓዝን ምጥቃምን ንብረቱ ይከላኸለሉ ነበረ። እቶም ኣታኽልቲ ወይኒን በለስን ዝነበሮም ፍረኦም ባዕሎም ይበልዑ ነበሩ። ሰላም እታ ሃገር ድማ ክሳዕ ክንድዚ ዓብዪ ስለዝነበረ፣ እንተደኣ ደልዮም፣ ከም ኣብ ውሽጢ ከተማ፣ ትሕቲ ጽላል ኣታኽልቲኦም ብድሕንነት ክነብሩ ይኽእሉ ነበሩ። ወይ ድማ፣ ኣብ ጐድኒ ኣባይቶም ኣታኽልቲ ወይኒ ምህላው ልሙድ ስለዝነበረ (መዝ. 128:3)፣ ትሕቲ ኣታኽልቲ ወይኖም ይነብሩ ነበሩ ይበሃል። (3.) ብብዝሒ ዝነበሮም ብምጥቃም ሕጉሳት ነበሩ፣ ይበልዑን ይሰትዩን ይሕጎሱን ነበሩ፣ ቁ. 20። ሰሎሞን ንርእሱ ጽቡቕ መኣዲ ጥራይ ኣይነበሮን፣ የግዳስ ንኹሎም ተገዛእቱ፣ ከም ደረጃኦም፣ ከምኡ ክገብሩ ኣኽኣሎም፣ ኣምላኽ ድማ ብዝሒ ዝሃቦም ብጥንቃቐን ብሓጎስን ንኽጥቀምሉ እምበር ንኸየዋድቕዎ ከም ዝኾነ መሃሮም። ሰብ ፍረ ኢዱ ምብላዕ ካብኡ ዝበልጽ የልቦን (መክ. 2:24)፣ ብሓጎስ ዝመልአ ልቢ ድማ፣ መክ. 9:7። ኣቦኡ፣ ኣብ መዝሙራት፣ ንህዝቡ ናብ ምጽንናዕ ምስ ኣምላኽ ምሕባር መሪሕዎም ነበረ፣ ሕጂ ድማ ናብ ምቹእ ምጥቃም ጽቡቕ ነገር ናይዚ ህይወት እዚ መሪሕዎም ነበረ። እዚ ናይ እስራኤል ምቹእ ኩነታት፣ ብቦታ፣ ካብ ዳን ክሳዕ ብኤርሳቤህ ይዝርጋሕ ነበረ—ዝኾነ ክፋል እታ ሃገር ኣይተቓልዐን ወይ ብዝኾነ ምኽንያት ኣይተጨነቐን። ንነዊሕ እዋን ድማ፣ ንኹሉ ዘመን ሰሎሞን፣ ብዘይ ዝኾነ ዓብዪ ምብትታኽ ቀጸለ። ናበይ እውን እንተኸድካ፣ ኩሉ ምልክታት ብዝሒ፣ ሰላም፣ ዕግበት ክትርኢ ትኽእል ኢኻ።