Daariyos

Daariyos kitaabota Izraa, Haagee fi Zakaariyaas keessatti kan caqasame yoo taʼu, boojuu Baabilon booda Yerusaalemitti mana qulqullummaa deebisee ijaaruu keessatti mootii Faarsii gahee guddaa taphate ture. Inni yeroo baayʼee Daariyos Isa Guddaa jedhamuun kan beekamu Daariyos I jedhama, bara 522 hanga 486 Dh.K.D.tti mootummaa Faarsii bulcheera. Bara bulchiinsa Daariyos waggoota jalqabaa keessa, sababa mormii saba naannoo jiraniitiin ijaarsi mana qulqullummaa Yerusaalemitti dhaabatee ture (Ezraa 4:5). Haa taʼu malee, bara bulchiinsa Daariyos waggaa lammaffaa keessa, raajonni Haagee fi Zakaariyaas Yihudootaaf raajii dubbachuu jalqaban, akkasumas mana qulqullummaa ijaaruu akka itti fufan isaan jajjabeessan (Haggaayii 1:1, 15፤Zakaariyaas 1:1, 7). Yeroo abbootiin taayitaa Faarsii Yihudoonni mana qulqullummaa ijaaruuf aangoo qabu moo hin qaban jedhanii gaafatan, labsii Qiiros waggoota dura baase caqasan (Ezraa 5:5-7). Ergasii Daariyos galmeewwan akka qorataman ajaje, labsiin Qiirosis argame (Ezraa 6:1). Daariyos ajaja Qiiros isa jalqabaa mirkaneessuufi ijaarsa mana qulqullummaatiif deeggarsa kennuuf labsii haaraa baase (Ezraa 6:12-14). Deeggarsa Daariyosiin, Yihudoonni waggaa jaʼaffaa mootummaa isaa keessa ijaarsa mana qulqullummaa xumuran (Ezraa 6:15). Gochaan kun boojuu Baabilon booda Yerusaalemitti waaqeffannaa Yihudootaa deebisuuf tarkaanfii guddaa ture. Daariyos kitaabota Macaafa Qulqulluu kana keessatti caqasamuu isaa mootummaan Faarsii seenaa Israaʼel keessatti qabuufi karoora Waaqayyoo saba Waaqayyoof raawwatamuu isaa argisiisa.