መጽሐፈ ምሳሌ 6

ምዕራፍ 6 በዚህ ምዕራፍ ውስጥ የሚከተሉትን እናገኛለን።

I. በችኮላ ዋስ ከመሆን ማስጠንቀቂያ (ቁ. 1-5)።

II. ስንፍናን መገሰጽ (ቁ. 6-11)።

III. የክፉና ተንኮለኛ ሰው ባህሪና እጣ ፈንታ (ቁ. 12-15)።

IV. እግዚአብሔር የሚጠላቸው ሰባት ነገሮች መግለጫ (ቁ. 16-19)።

V. የእግዚአብሔርን ቃል እንድንለምድ ማበረታቻ (ቁ. 20-23)።

VI. የዝሙት ኃጢአት አጥፊ ውጤቶች ተደጋጋሚ ማስጠንቀቂያ (ቁ. 24-35)። እዚህ ላይ ከኃጢአት እንድንርቅ የምንገፋፋው ከዓለማዊ ጥቅሞቻችን በተወሰዱ ክርክሮች ነው፤ ምክንያቱም ኃጢአት በሌላው ዓለም የሚያጠፋ ብቻ ሳይሆን በዚህም ዓለም የሚያደኸይ ተደርጎ ቀርቧል።

ቁጥር 1-5 የእግዚአብሔር ቃል ታላቅነት የሚያስተምረን ለሌላው ዓለም መለኮታዊ ጥበብን ብቻ ሳይሆን ለዚህ ዓለምም ሰብዓዊ ጥንቃቄን ነው፤ ይህም ጉዳዮቻችንን በጥበብ እንድናስተዳድር ነው። ከዚህም አንዱ መልካም ሕግ ዋስ ከመሆን መራቅ ነው፤ ምክንያቱም በዚህ ድርጊት ድህነትና ጥፋት ብዙውን ጊዜ ወደ ቤተሰቦች ይመጣል፤ ይህም በቀደመው ምዕራፍ የተመከረውን የቤተሰብ ግንኙነት ደስታ ያሳጣል።

1. ዋስ መሆንን እንደ ወጥመድ ልንመለከተውና በዚህ መሠረት ልንርቀው ይገባል፣ ቁ. 1, 2። “አንድ ሰው ሁኔታውን በሚገባ ለሚያውቀውና ብቃቱን ለሚያምንበት ወዳጁ ዋስ መሆን በራሱ አደገኛ ነው፤ ነገር ግን ብቃትም ሆነ ታማኝነት የሌለውን የማታውቀውን ሰው ዋስ ለመሆን ከማያውቀው ሰው ጋር እጅ ለእጅ መጨባበጥ እጅግ የከፋ ነው።” ወይም እዚህ ላይ እጅ የተጨበጨበለት እንግዳ አበዳሪው ነው፤ “ዋስ የሆንክለት አራጣ አበዳሪ፣ ሆኖም ለአንተ እንግዳ ነው፤ ማለትም ምንም ዕዳ የለብህም፣ ከእርሱም ጋር ምንም ዓይነት ግንኙነት አልነበረህም። በችኮላ ወደ እንደዚህ ዓይነት ውል ከገባህ፣ በምልጃም ሆነ ሌላ ጊዜ ተመሳሳይ ውለታ ይደረግልሃል በሚል ተስፋ፣ በአፍህ ቃል እንደተጠመድክ እወቅ፤ በአንድ ቃል በቀላሉ ተፈጽሟል፤ እጅህን በወረቀት ላይ ማኖር ብቻ ነበር፣ ውል በፍጥነት ታትሞ ይሰጣል፣ እውቅናም ይሰጣል። ነገር ግን በቀላሉ ከእርሱ መውጣት አይቻልም፤ ከምታስበው በላይ ወጥመድ ውስጥ ነህ።” የምላስ ኃጢአቶችን ቀላል አድርገን ለመመልከት ምን ያህል ትንሽ ምክንያት እንዳለን ተመልከት፤ በአፋችን ቃል ለሰዎች ዕዳ ልንሆንና ለድርጊታቸው ልንጋለጥ ከቻልን፣ በአፋችን ቃል ለእግዚአብሔር ፍትሕ ተጠያቂ ልንሆንና በዚህም ልንጠመድ እንችላለን። ቃላት ነፋስ ብቻ ናቸው ማለት ስህተት ነው፤ ብዙውን ጊዜ ወጥመዶች ናቸው።

2. ወደዚህ ወጥመድ ከገባን፣ በሁሉም መንገድ፣ በፍጥነት ከእርሱ መውጣት ጥበብ ይሆናል፣ ቁ. 3-5። ለጊዜው ዝም ብሏል፤ ምንም አንሰማም። ዕዳው አልተጠየቀም፤ ዋናው ተበዳሪው “አትፍራ፣ እኛ እንከባከበዋለን” ይላል። ነገር ግን ውሉ አሁንም በሥራ ላይ ነው፣ ወለድ እየጨመረ ነው፣ አበዳሪው በፈለገ ጊዜ ሊመጣብህ ይችላል ምናልባትም ፈጣንና ጨካኝ ሊሆን ይችላል፣ ዋናው ተበዳሪው አታላይ ወይም ከሳሪ ሊሆን ይችላል፣ ከዚያም ያልበላኸውንና ያልጠጣኸውን ለመክፈል ሚስትህንና ልጆችህን መዝረፍና ቤተሰብህን ማጥፋት ይኖርብሃል። ስለዚህ ራስህን አድን፤ አበዳሪው ውሉን እስኪተውልህ ወይም ዋናው ተበዳሪው የመልስ ዋስትና እስኪሰጥህ ድረስ አታርፍ፤ በወዳጅህ እጅ ስትገባና እርሱም በአንተ ላይ ጥቅም ሲኖረው፣ ማስፈራራት ወይም መጥፎ ቃል መናገር ጊዜው አይደለም (ይህ ያበሳጫልና መጥፎውን ያባብሰዋል)፤ ነገር ግን ራስህን ዝቅ አድርግ፣ እንድትለቀቅ ለምነውና ጸልይለት፣ በፊቱ ተንበርከክ፣ የምትችለውን ያህል መልካም ቃል ተናገርለት፤ ወዳጆችህን ለአንተ እንዲናገሩ አግባ፤ ከጠላትህ ጋር እስክትስማማና ጉዳዩን እስክትፈታ ድረስ ምንም ጥረት አትተው፣ ስለዚህም ውልህ በአንተ ወይም በቤተሰብህ ላይ እንዳይመጣ። ይህ እንቅልፍህን ሊያሳጣህ የሚችል ጭንቀት ነው፣ እናም እስክትወጣ ድረስ እንዲህ ይሁን። “ራስህን እስካላዳንክ ድረስ ለዓይንህ እንቅልፍ አትስጥ። እንደ ሚዳቋ ወይም ወፍ ከአዳኝ ወጥመድ ራስዋን እንደምታድን፣ እስከ መጨረሻው ድረስ ታገልና በፍጥነት ፍጠን። መዘግየት አደገኛ ነው፣ ደካማ ጥረቶችም አይጠቅሙም።” እግዚአብሔር በቃሉ ሰዎች ንብረታቸውን በጥሩ ሁኔታ እንዲያስተዳድሩና በአስተዳደራቸው ጥንቃቄ እንዲያደርጉ ምን ያህል ጥንቃቄ እንዳደረገ ተመልከት። እግዚአብሔርን መምሰል አሁን ካለው ሕይወት ጋር የተያያዙ ትእዛዛትና ተስፋዎች አሉት።

ነገር ግን ይህንን እንዴት ልንረዳው ይገባል? በማንኛውም ሁኔታ ለሌላ ሰው ዋስ ወይም ደግሞ ዋስትና መሆን ሕገወጥ ነው ብለን ማሰብ የለብንም፤ ይህ የፍትሕ ወይም የቸርነት ተግባር ሊሆን ይችላል፤ ወዳጆች ያሉት በዚህ ሁኔታ ወዳጃዊ መሆኑን ለማሳየት ምክንያት ሊያገኝ ይችላል፣ እናም ይህ የጥንቃቄ ጉድለት ላይሆን ይችላል። ጳውሎስ ስለ ዖኔሲሞስ ዋስ ሆነ፣ ፊልሞና 19። ታማኝና ትጉህ እንደሆነ የምናውቀውን ወጣት ወደ ሥራ ልንረዳው፣ ለእርሱ ቃል በመግባትም እምነት እንዲያገኝ ልናደርግ እንችላለን፤ በዚህም ለራሳችን ምንም ጉዳት ሳናደርስ ታላቅ ውለታ እንፈጽምለታለን።

1. እያንዳንዱ ሰው በተቻለ መጠን ከዕዳ መራቅ ጥበብ ነው፤ ምክንያቱም ዕዳ ሸክም ነው፣ በዓለም ውስጥ ያጠምደዋል፣ ስህተት የመሥራት ወይም ስህተት የመሰቃየት አደጋ ላይ ይጥለዋል። ተበዳሪው ለአበዳሪው ባሪያ ነው፣ ራሱንም ለዚህ ዓለም ባሪያ ያደርጋል። ስለዚህ በዋጋ የተገዙ ክርስቲያኖች ያለአስፈላጊነት የሰዎች ባሪያዎች መሆን የለባቸውም፣ 1 ቆሮ. 7:23።

2. ከችግረኛ ሰዎች ጋር መተባበርና ለዕዳቸው ዋስ መሆን ታላቅ ሞኝነት ነው፤ እነዚህ ሰዎች ሁልጊዜ ገንዘብ የሚበድሩና፣ እንደምንለው፣ ከአንዱ ጉድጓድ ወደ ሌላው የሚጭኑ ናቸው፤ ምክንያቱም ዘጠኝ ጊዜ ከአሥር ጊዜ አንዱ፣ በሆነ ጊዜ፣ በእኛ ላይ ይመጣል። አንድ ሰው ዋናው ተበዳሪው ቢከስር፣ ቤተሰቡን ሳይጎዳ መክፈል ከሚችለውና ለመክፈል ከሚፈልገው በላይ ዋስ መሆን የለበትም፤ ምክንያቱም እንደራሱ ዕዳ ሊመለከተው ይገባል። መጽሐፈ ሲራክ 8:13፣ “ከአቅምህ በላይ ዋስ አትሁን፤ ዋስ ከሆንህም ለመክፈል ተጠንቀቅ።”

3. በሞኝነት ራሳችንን ካጠመድን፣ በተቻለ ፍጥነት ከወጥመዱ መውጣት፣ ጊዜ አለማባከን፣ ጥረት አለመቆጠብ፣ እና ራሳችንን ደህንነታችንንና ምቾታችንን ለማረጋገጥ፣ እንዲሁም ጉዳዮቻችንን በጥሩ ሁኔታ ለማስቀመጥ ምንም ዓይነት መገዛት አለመተው አስፈላጊ የሆነ የኋላ ጥበብ ነው። በግትርነትና በትዕቢት ራሳችንን ከማጥፋት ይልቅ ለስምምነት ራሳችንን ዝቅ ማድረግ ይሻላል። ከእርሱ ጋር ከገባህበት ውል በመውጣት ወዳጅህን አረጋግጥ፤ ምክንያቱም የችኮላ ዋስነት ለወዳጅነት መርዝ እንደሆነ ሁሉ፣ ጥንቃቄ የተሞላበት ዋስነት ደግሞ አንዳንድ ጊዜ የወዳጅነት ማሰሪያ ነው። በማንኛውም መንገድ በሌሎች ሰዎች በእግዚአብሔር ላይ ለሚፈጽሙት ኃጢአት ተጠያቂ እንዳንሆን እንጠንቀቅ (1 ጢሞ. 5:22)፤ ምክንያቱም ይህ ከሌሎች ሰዎች ዕዳ ዋስ ከመሆን የከፋና እጅግ አደገኛ ነው። እናም ለሰዎች ያለብንን ዕዳ ይቅር እንዲባልልን ይህን ያህል ጥንቃቄ ማድረግ ካለብን፣ ከእግዚአብሔር ጋር ሰላም ለመፍጠር ደግሞ እጅግ የበለጠ ጥንቃቄ ማድረግ አለብን። “በፊቱ ራስህን ዝቅ አድርግ፤ ወዳጅህ ክርስቶስ ለአንተ እንዲማልድ አረጋግጥ፤ ኃጢአትህ ይቅር እንዲባልልህና ወደ ጉድጓድ ከመውረድ እንድትድን በብርቱ ጸልይ፣ ይህ ከንቱ አይሆንም። ይህ እስኪፈጸም ድረስ ለዓይንህ እንቅልፍ፣ ለዐይን ሽፋሽፍትህም ዕረፍት አትስጥ።”

፮፥፩-፭ እንደ እግዚአብሔር ቃል የምንመራ ከሆነ፣ በዚህ ዓለምም ጭምር ጥቅማችን ሆኖ እናገኘዋለን። የምድራዊ ንብረታችን ባለአደራዎች ነን፣ ስለ አወጣጣችንም ለጌታ መልስ የመስጠት ግዴታ አለብን፤ በችኩል ዕቅዶች ወይም በችግሮችና በፈተናዎች ሊያጠምዱን በሚችሉ እቅዶች ማባከን ስህተት ነው። አንድ ሰው ለመክፈል ከሚችለው፣ ለመክፈል ከሚፈቅደው፣ እና ቤተሰቡን ሳይጎዳ ሊከፍለው ከሚችለው መጠን በላይ በፍጹም ዋስ መሆን የለበትም። ቃል የገባበትን እያንዳንዱን መጠን የራሱ ዕዳ አድርጎ ሊመለከተው ይገባል። ከሰው ያለብንን ዕዳ ይቅር ለማስባል ይህን ያህል ጥንቃቄ ማድረግ ካለብን፣ ከእግዚአብሔር ይቅርታ ለማግኘትማ እጅግ የበለጠ ጥንቃቄ ማድረግ አለብን። በእግዚአብሔር ፊት ራስህን አዋርድ፤ ክርስቶስ ወዳጅህ ሆኖ ስለአንተ እንዲማልድልህ እርግጠኛ ሁን፤ ኃጢአትህ ይቅር እንዲባልና ወደ ጥልቁ ከመውረድ እንድትጠበቅ በብርቱ ጸልይ።

ቁጥር 6-11 ሰሎሞን በእነዚህ ቁጥሮች ውስጥ ለራሱ ምቾት የሚወድ፣ በስንፍና የሚኖር፣ ምንም ሥራ የማይሠራ፣ በምንም ነገር የማይጸና፣ ምንም ነገር የማያከናውን፣ በተለይም በሃይማኖት ጉዳይ ግድ የለሽ ለሆነ ሰነፍ ሰው ይናገራል። ስንፍና ወደ ድህነት የሚያደርስ እርግጠኛ መንገድ ነው፣ ምንም እንኳን እንደ ፈጣን ዋስነት አጭር መንገድ ባይሆንም። እዚህ ላይ ለሰነፉ ሰው የሚናገረው፣

I. በትምህርት መንገድ፣ ቁ. 6-8። ወደ ትምህርት ቤት ይልከዋል፣ ሰነፎች መማር አለባቸውና። ተማሪው ጥረት ካላደረገ፣ መምህሩ የበለጠ ጥረት ማድረግ ስላለበት፣ እሱ ራሱ ወደ ትምህርት ቤት ሊወስደው ይገባል፤ ሰነፉ ወደ እሱ ትምህርት ቤት ለመምጣት ፈቃደኛ አይደለም (የሚያልሙ ተማሪዎች ንቁ አስተማሪዎችን ፈጽሞ አይወዱም) ስለዚህ እሱ ሊፈልገው በሚችለው ዝቅተኛ ደረጃ ሌላ ትምህርት ቤት አግኝቶለታል። ልብ በል፣

1. ወደ ትምህርት ቤት የተላከበት መምህር፦ ወደ ጉንዳን ሂድ፣ ወደ ንብም ሂድ፣ ሴፕቱጀንት እንደሚለው። ሰው ከምድር አራዊት ይልቅ ተምሯል፣ ከሰማይ ወፎችም ይልቅ ጠቢብ ተደርጓል፣ ሆኖም ግን ከትንሹ ነፍሳት ጥበብን ሊማርና በእነሱ ሊያፍር እስከሚችል ድረስ ወርዷል። የታችኞቹን ፍጥረታት አስደናቂ ብልህነት ስንመለከት፣ በዚህ አስገራሚ መንገድ ለፈጠራቸው የተፈጥሮ አምላክ ክብር መስጠት ብቻ ሳይሆን፣ ለራሳችንም ትምህርት መቀበል አለብን፤ የተለመዱ ነገሮችን መንፈሳዊ በማድረግ፣ የእግዚአብሔርን ነገሮች ለእኛ ቀላልና ዝግጁ ማድረግ እንችላለን፣ እንዲሁም በየቀኑ ከእነሱ ጋር መነጋገር እንችላለን።

2. ከዚህ መምህር ለመማር የሚያስፈልገው የአእምሮ ትኩረት፦ መንገዷን ተመልከት። ሰነፉ እንዲህ የሆነው ስለማያስብ ነው፤ እኛም ቢሆን በእግዚአብሔር ቃልም ሆነ በሥራዎቹ ምንም ነገር መማር አንችልም፣ ራሳችንን ለማሰብ ካላዘጋጀን በቀር። በተለይም፣ በጎ በሆነው ነገር ሌሎችን ለመምሰል ከፈለግን፣ መንገዳቸውን ማሰብ፣ የሚያደርጉትን በትጋት መመልከት አለብን፣ እኛም እንዲሁ እንድናደርግ፣ ፊልጵስዩስ 3:17።

3. መማር ያለበት ትምህርት። በአጠቃላይ፣ ጥበብን ተማር፣ አስብ፣ እና ጠቢብ ሁን፤ በሁሉም ትምህርታችን የምንፈልገው ነገር ይህ ነው፣ ማወቅ ብቻ ሳይሆን ጠቢብ መሆንም ጭምር። በተለይም፣ በበጋ ምግብ ማዘጋጀትን ተማር፤ ይኸውም፣ (1.