መጽሐፈ ምሳሌ 4

ከ4:1-13 አስተማሪዎቻችንን እንደ አባቶቻችን ልንመለከታቸው ይገባል፤ ትምህርት ተግሣጽና እርምት የያዘ ቢሆንም በደስታ መቀበል አለብን። የሰሎሞን ወላጆች ይወዱት ነበርና፣ ስለዚህ አስተማሩት። ጥበበኞችና እግዚአብሔርን የሚፈሩ ሰዎች፣ በየዘመናቱና በየደረጃው ያሉ፣ እውነተኛ ጥበብ በመታዘዝ ውስጥ እንደሆነና ከደስታ ጋር የተያያዘ እንደሆነ ይስማማሉ። ጥበብን አግኝ፤ ለእርሷም ታገል። በኃጢአታዊ ዝንባሌዎችህ ላይ የበላይነትን አግኝ፤ ከዚህ ዓለም ሀብት ይልቅ ይህንን ለማግኘት ይበልጥ ታገል። በክርስቶስ ድነት ተጠቃሚ መሆን አስፈላጊ ነው። ይህች ጥበብ ከሁሉ የሚበልጥ የሚያስፈልገው ነገር ናት። እውነተኛ ጥበብና ጸጋ የሌላት ነፍስ የሞተች ነፍስ ናት። በሀብታቸውና በኃይላቸው ሁሉ፣ ማስተዋል ሳያገኙ፣ ያለ ክርስቶስ፣ ያለ ተስፋና ያለ እግዚአብሔር የሚሞቱት ምን ያህል ምስኪን፣ ንቀት የሚገባቸውና ደሃ ናቸው! የዘላለም ሕይወት ቃል ላለው ለርሱ ቃል ትኩረት እንስጥ። በዚህም መንገዳችን ከፊታችን ይቃናል፤ ትምህርትን አጥብቀን በመያዝ ከመቸገርና ከመሰናከል እንርቃለን።

ምዕራፍ 4 የእግዚአብሔር ነገሮች ሲማሩ ትእዛዝ በትእዛዝ ላይ፣ መስመር በመስመር ላይ መሆን አለበት፤ ምክንያቱም ነገሮቹ እራሳቸው ታላቅ ዋጋና ክብደት ስላላቸው ብቻ ሳይሆን፣ የሰዎች አእምሮ፣ ቢበዛም፣ ለመቀበል የማይችሉና ብዙውን ጊዜም የሚቃወሟቸው ናቸው፤ ስለዚህ ሰሎሞን በዚህ ምዕራፍ ውስጥ፣ በተለያዩ አገላለጾችና በሚያምር፣ ኃይለኛ መለኮታዊ አንደበተ ርቱዕነት፣ በቀደሙት ምዕራፎች ያስገደደንባቸውን ተመሳሳይ ነገሮችን ደጋግሞ ያስተምራል። እዚህ ላይ የሚከተሉት ይገኛሉ፦

I. ጥበብን ማለትም እውነተኛ ሃይማኖትንና እግዚአብሔርን መምሰልን ለመማር ቀና የሆነ ማበረታቻ፣ አባቱ ከሰጠው መልካም ትምህርት የተወሰደና በብዙ ጠቃሚ ክርክሮች የተደገፈ (ቁ. 1–13)።

II. ከመጥፎ ጓደኝነትና ከጨለማ ፍሬ የሌላቸው ሥራዎች ሁሉ ጋር ከመተባበር የሚያስጠነቅቅ አስፈላጊ ማስጠንቀቂያ (ቁ. 14–19)።

III. ጥበብን ለማግኘትና ለመጠበቅ፣ እንዲሁም ፍሬዋን ለማፍራት የተለዩ መመሪያዎች (ቁ. 20–27)። ጉዳዩ በጣም ግልጽ በሆነና በሚያስገድድ መንገድ ቀርቦልናል፤ ስለዚህ በሞኝነት ከጠፋን ለዘላለም ይቅርታ የለንም።

ቁጥር 1-13 እዚህ ላይ የሚከተሉትን እናገኛለን፦

I. ሰሎሞን ለልጆቹ ከእርሱ ትምህርት እንዲቀበሉ የሰጠው ግብዣ (ቁ. 1, 2)፦ ልጆቼ ሆይ፥ የአባትን ተግሣጽ ስሙ። ይህም ማለት፣

1. “በመጀመሪያ የራሴ ልጆች ለሌሎችም ጥቅም ያዘጋጀኋቸውን እነዚህን ትምህርቶች ይቀበሉና በጥሞና ያዳምጡ።” ገዥዎችና አገልጋዮች፣ ትላልቅ ማኅበራትን የመምራት ኃላፊነት የተሰጣቸው፣ የራሳቸውን ቤተሰቦች መልካም ትምህርት በተመለከተ ከመደበኛው በላይ ጥንቃቄ ማድረግ አለባቸው፤ የሕዝብ ሥራቸው ከዚህ ግዴታ በምንም መንገድ አያግዳቸውም። ይህ ምጽዋት በቤት መጀመር አለበት፣ ምንም እንኳን እዚያ ማለቅ ባይገባውም፤ ምክንያቱም ልጆቹን በሙሉ ክብር የማይገዛና በመልካም ትምህርታቸው የማይደክም ሰው የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን እንዴት ሊያገለግል ይችላል? 1 ጢሞቴዎስ 3:4, 5። በጥበብና በሕዝብ አገልግሎት የላቁ ሰዎች ልጆች ከወላጆቻቸው ከሚያገኙት ጥቅም ጋር በተመጣጣኝ መልኩ በእውቀትና በጸጋ ማደግ አለባቸው። ሆኖም፣ ልጆቻቸው ከትምህርታቸው የሚጠበቀውን ተስፋ የማያሟሉ ወላጆችን ክብርና ምቾት ለመጠበቅ፣ የሰሎሞን ልጅ ረሃብዓም ከጥበበኞችም ሆነ ከመልካሞች አንዱ እንዳልነበረ ልብ ሊባል ይገባል። በሰሎሞን ምሳሌዎች የራሱ ልጅ ካገኘው የበለጠ ጥቅም ያገኙ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች እንዳሉ ለማሰብ ምክንያት አለን፤ ምሳሌዎቹ ለእርሱ የተሰጡ ይመስላሉ።

2. ሁሉም ወጣቶች፣ በልጅነታቸውና በወጣትነታቸው ዘመን፣ እውቀትንና ጸጋን ለማግኘት ይጣጣሩ፤ ምክንያቱም ያ የመማሪያ ዘመናቸው ነው፣ እናም አእምሯቸው የሚቀረጽበትና የሚለመድበት ጊዜ ነው። “ልጆቼ” ሳይሆን “እናንተ ልጆች” ይላል። ሰሎሞን የራሱ አንድ ልጅ ብቻ እንደነበረው እናነባለን፤ ነገር ግን (ታስቡታላችሁ?) ለመምህርነት ለመነሳትና የሌሎችን ልጆች ለማስተማር ፈቃደኛ ነው! ምክንያቱም በዚያ ዕድሜ የስኬት ተስፋ ከፍተኛ ነው፤ ቅርንጫፍ ገና ወጣትና ለስላሳ ሲሆን በቀላሉ ይታጠፋል።

3. ትምህርትን ለመቀበል የሚፈልጉ ሁሉ፣ ትልቅ ሰው ቢሆኑም እንኳ፣ የልጆች ዝንባሌ ይዘው ይምጡ። ሁሉም ጭፍን ጥላቻዎች ይወገዱ፣ እናም አእምሮ እንደ ንጹሕ ወረቀት ይሁን። ታዛዥ፣ ለመምራት ቀላልና ራሳቸውን የማይተማመኑ ይሁኑ፣ እናም ቃሉን በሥልጣንና በፍቅር የሚመጣ የአባት ቃል አድርገው ይቀበሉ። በሰማይ ካለው አባታችን ከእግዚአብሔር የመጣ እንደሆነ ማየት አለብን፤ የምንጸልይለት፣ በረከትን የምንጠብቅበት፣ የመንፈሳችን አባት ነው፤ እንድንኖርም ለእርሱ መገዛት አለብን። አስተማሪዎቻችንን እንደ አባቶቻችን ልንመለከታቸው ይገባል፤ የሚወዱንና ደህንነታችንን የሚሹ ናቸውና፤ ስለዚህ ትምህርቱ ተግሣጽና እርማትን ቢይዝም (ቃሉ የሚያመለክተው ይህንኑ ነውና)፣ በደስታ ልንቀበለው ይገባል። አሁን፣

(1.) ለእኛ ተቀባይነት እንዲያገኝ፣ የአባት ትምህርት ብቻ ሳይሆን ማስተዋልም እንደሆነ ተነግሮናል፤ ስለዚህ አስተዋይ ፍጥረታት በደስታ ሊቀበሉት ይገባል። ሃይማኖት በጎኑ ምክንያት አለው፣ እናም በፍትሐዊ አመክንዮ እንማረዋለን። በእርግጥ ሕግ ነው (ቁ. 2)፣ ነገር ግን ያ ሕግ የተመሠረተው በትምህርት ላይ፣ በማያጠራጥሩ የእውነት መርሆዎች ላይ፣ ታማኝ ብቻ ሳይሆን ሁሉ ሊቀበለው በሚገባው መልካም ትምህርት ላይ ነው። ትምህርቱን ከተቀበልን፣ ሕጉን ከመታዘዝ በቀር ሌላ አማራጭ የለንም።

(2.) በእኛ ውስጥ እንዲሰርጽ፣ እንደ ስጦታ እንድንቀበለው፣ በሙሉ ትጋት እንድናዳምጠው፣ እንድናውቀውም እንድናዳምጠው ታዝዘናል፤ አለበለዚያ ልንፈጽመው አንችልምና፤ ትምህርቱን በመካድ ወይም ሕጉን ባለመታዘዝም እንዳንተወው።

II. የሰጣቸው ትምህርቶች። ልብ ይበሉ፣

1. እነዚህን ትምህርቶች እንዴት እንዳገኘ፤ ከወላጆቹ አግኝቷቸዋል፣ እናም እነርሱ ያስተማሩትን ለልጆቹ ያስተምራል፣ ቁ. 3, 4። ልብ ይበሉ፣

(1.) ወላጆቹ ይወዱት ነበር፣ ስለዚህም አስተማሩት፦ እኔ ለአባቴ ልጅ ነበርኩ። ዳዊት ብዙ ልጆች ነበሩት፣ ነገር ግን ሰሎሞን በእርግጥ ልጁ ነበር፣ ይስሐቅ እንደተባለ (ዘፍጥረት 17:19) እና በተመሳሳይ ምክንያት፣ ቃል ኪዳኑ በእርሱ ላይ ስለተመሠረተ። ከልጆቹ ሁሉ በላይ የአባቱ ተወዳጅ ነበር። እግዚአብሔር ለሰሎሞን ልዩ ፍቅር ነበረው (ነቢዩም የጌታ ወዳጅ (ይዲድያ) ብሎ ጠራው፥ እግዚአብሔር ስለ ወደደው፥ 2 ሳሙኤል 12:25)፣ እናም በዚህ ምክንያት ዳዊት ለእርሱ ልዩ ፍቅር ነበረው፣ ምክንያቱም እርሱ እንደ እግዚአብሔር ልብ የሆነ ሰው ነበር። ወላጆች አንድን ልጅ ከሌላው የበለጠ ሊወዱ ከቻሉ፣ እግዚአብሔር እንዲህ እንደሚያደርግ በግልጽ እስኪታይ ድረስ መሆን የለበትም። በእናቱ ፊት ለስላሳና ብቸኛ ተወዳጅ ነበር። ሁለቱም ወላጆች እንዲህ ያለውን ልዩነት ሲያደርጉ ግልጽ ምክንያት እንደነበረ እርግጠኛ ነው። አሁን ፍቅራቸውን እንዴት እንዳሳዩ እናያለን፤ አስተማሩት፣ መጽሐፉን እንዲያነብ አደረጉት፣ ጥብቅ ሥርዓትም አስያዙት። ልዑልና የዘውድ ወራሽ ቢሆንም እንኳ በነጻነት እንዲኖር አልፈቀዱለትም፤ እንዲያውም በዚህ ምክንያት አስተማሩት። እናም ምናልባት ዳዊት ሰሎሞንን በማስተማር ረገድ የበለጠ ጥብቅ የነበረው አዶንያስን በማንኛውም ነገር ባለመከልከሉ (1 ነገሥት 1:6) እና በአብሳሎም ላይም የተመለከተው ከመጠን ያለፈ ልቅነት መጥፎ ውጤት ስላየ ሊሆን ይችላል።

(2.) ወላጆቹ ያስተማሩትን እርሱ ሌሎችን ያስተምራል። ልብ ይበሉ፣

[1.] ሰሎሞን ሲያድግ ወላጆቹ በልጅነቱ ያስተማሩትን መልካም ትምህርቶች ማስታወስ ብቻ ሳይሆን ደጋግሞ በመናገርም ደስ ይለው ነበር። በእርሱ ላይ ያሳደሩት ተጽዕኖ ጥልቅ ስለነበር አልረሳቸውም። ለእነርሱ ከፍተኛ ዋጋ ስለነበረው አላፈረባቸውም፣ ሰውና ንጉሥ ሲሆን ሊያስወግዳቸው የሚገቡ የልጅነት ነገሮች፣ ቀላል ነገሮች አድርጎም አልተመለከታቸውም፤ እንዲያውም እንደ አንዳንድ ክፉ ልጆች እንዳደረጉት፣ ሊያፌዝባቸውና ጓደኞቹን ሊያስቅባቸው፣ ከከባድ ትምህርቶችና ገደቦች ነጻ በመውጣቱ ራሱን ሊኮራባቸው አልደገማቸውም።

[2.] ሰሎሞን ራሱ ጥበበኛ ሰውና በመለኮት የተነሳሳ ቢሆንም እንኳ፣ ጥበብን ሊያስተምር ሲል አባቱን መጥቀስና ቃላቱን መጠቀም ከክብሩ በታች አድርጎ አልቆጠረውም። በሃይማኖት ውስጥ በሚገባ ለመማርና ለማስተማር የሚፈልጉ ሰዎች አዲስ የተገኙ ሐሳቦችንና አዲስ የተፈጠሩ ቃላትን በመፈለግ የቀድሞዎቻቸውን እውቀትና ቋንቋ በንቀት ሊመለከቱ አይገባም። ወደ መልካሙ የድሮ መንገድ መሄድ ካለብን፣ መልካሙን የድሮ ቃል ለምን እንንቃለን? ኤርምያስ 6:16።

[3.] ሰሎሞን በወላጆቹ በሚገባ ስለተማረ፣ የራሱን ልጆች ወላጆቹ የሰጡትን ዓይነት መልካም ትምህርት የመስጠት ግዴታ እንዳለበት ተሰማው፤ እናም ይህ ወላጆቻችን ለእኛ ለወሰዱት ድካም የምንከፍልበት አንዱ መንገድ ነው፣ በቤት ውስጥ እግዚአብሔርን መምሰልን በማሳየት፣ 1 ጢሞቴዎስ 5:4። እኛ እራሳችን እንድንማር ብቻ ሳይሆን፣ ልጆቻችንን የእግዚአብሔርን መልካም እውቀት እንድናስተምር አስተምረውናል፣ መዝሙር 78:6። ይህን ካላደረግን ለአደራ ታማኝ አይደለንም፤ ምክንያቱም የሃይማኖታዊ ትምህርትና ሕግ ቅዱስ አደራ በእጃችን ተቀምጦ ነበር፥ ከእኛ በኋላ ለሚመጡት ንጹሕና ሙሉ በሙሉ እንድናስተላልፍ ታዝዘን ነበርና፣ 2 ጢሞቴዎስ 2:2።

[4.] ሰሎሞን ማበረታቻዎቹን በአባቱ በዳዊት ሥልጣን ያጠናክራል፤ ዳዊት በዘመኑ በሁሉም ረገድ ታዋቂ ሰው ነበር። የሃይማኖትን ክብር ለመጠበቅ ሲባል፣ በየዘመኑ የነበሩት ጥበበኞችና ምርጥ ሰዎች፣ እራሳቸው ሃይማኖትን ከመተግበር ባሻገር፣ ለሌሎችም ለማሰራጨት እጅግ ቀናተኞች እንደነበሩ ልብ ሊባል ይገባል፤ ስለዚህም ከማን እንደተማርናቸው እያወቅን፣ በተማርናቸው ነገሮች እንድንቀጥል ይገባናል፣ 2 ጢሞቴዎስ 3:14።

2. እነዚህ ትምህርቶች ምን እንደነበሩ፣ ቁ. 4–13።

(1.) በትእዛዝና በማበረታቻ መንገድ። ዳዊት ልጁን ሲያስተምር፣ ታላቅ ችሎታና ፈጣን ግንዛቤ ያለው ልጅ ቢሆንም እንኳ፣ በቁም ነገር እንደነበረ ለማሳየትና ልጁን በሚናገረው ነገር የበለጠ እንዲነካ ለማድረግ፣ በታላቅ ሙቀትና ግፊት ተናገረ፣ እናም ተመሳሳይ ነገሮችን ደጋግሞ አስተማረ። ልጆች እንዲህ መማር አለባቸው። ዘዳግም 6:7፣ ለልጆችህም ትነግራቸዋለህ። ዳዊት የሕዝብ ሥራ ሰው ቢሆንም፣ ለልጁም አስተማሪዎች ቢኖሩትም፣ ይህን ሁሉ ድካም ከእርሱ ጋር ራሱ ወሰደ።

[1.] መጽሐፍ ቅዱሱንና የሃይማኖት ትምህርቱን እንደ ዘዴ፣ የአባቱን ቃል (ቁ. 4)፣ የአፉን ቃል (ቁ. 5)፣ ቃላቱን (ቁ. 10)፣ ያስተማረውን መልካም ትምህርት ሁሉ ለእርሱ ይመክራል።