መጽሐፈ ምሳሌ 3

3:1-6 እግዚአብሔርን በማመንና ትእዛዛቱን በመታዘዝ መንገድ ላይ ጤናና ሰላም በተለምዶ ሊገኙ ይችላሉ፤ ምድራዊ ዘመናችን ባይረዝምም እንኳ በሰማይ ለዘላለም እንኖራለን። ምሕረትና እውነት ከአንተ አይለዩህ፤ ይኸውም እግዚአብሔር በቃል ኪዳኑ የሚያሳየው ምሕረት፣ እንዲሁም ቃሉን በመፈጸም የሚያሳየው እውነት ነው። በእነርሱ ተመላለስ፣ ከእነርሱ ጋር ያለህን ቁርኝት አጠንክር፣ በእነርሱም ተጽናና። ጌታን በፍጹም ልባችን መታመን ይገባናል፤ የሚበጀውን ሁሉ ለማድረግ የሚችልና ጥበበኛ መሆኑንም ልናምን ይገባል። ራሱን የሚያውቅ ሰው የራሱን ማስተዋል እንደተሰበረ ሸንበቆ አድርጎ ይገነዘባል፤ በእርሱም ከተደገፈ ይከስማል። ሕጋዊ ያልሆነ ነገር አታቅድ፤ ምንም ያህል ግልጽ ቢመስልህም እንኳ በማንኛውም ሁኔታ እግዚአብሔር እንዲመራህ ለምነው። በሚያስደስቱን፣ ዓላማችንን በምንፈጽምባቸው መንገዶቻችን ሁሉ እግዚአብሔርን በምስጋና ልናውቀው ይገባል። በሚያሳዝኑንና በእሾህ በተከበቡ መንገዶቻችን ሁሉ ደግሞ እርሱን በትህትና ልናውቀው ይገባል። ቃል ተገብቶአልና፣ መንገድህን እርሱ ያቀናልሃል፤ መንገድህም አስተማማኝና መልካም ይሆንልሃል፣ በመጨረሻም ደስታ የሞላበት ይሆናል።

ምዕራፍ 3 ይህ ምዕራፍ በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ሃይማኖተኛ እንድንሆን ለማሳመን በሚቀርቡ ክርክሮችም ሆነ በሚሰጡት መመሪያዎች እጅግ በጣም ጥሩ ከሆኑት አንዱ ነው።

I. ደስተኛ ለመሆን መንገድ ስለሆነ በግዴታችን ጸንተን መኖር አለብን (ቁጥር 1-4)።

II. ደህንነት ለማግኘት መንገድ ስለሆነ በእግዚአብሔር ላይ ጥገኛ የሆነ ሕይወት መኖር አለብን (ቁጥር 5)።

III. ጤናማ ለመሆን መንገድ ስለሆነ የእግዚአብሔርን ፍርሃት መጠበቅ አለብን (ቁጥር 7, 8)።

IV. ባለጠጋ ለመሆን መንገድ ስለሆነ በንብረታችን እግዚአብሔርን ማገልገል አለብን (ቁጥር 9, 10)።

V. መከራን በጥሩ ሁኔታ መቀበል አለብን ምክንያቱም ከእነሱ መልካም ነገር ለማግኘት መንገድ ነው (ቁጥር 11, 12)።

VI. ጥበብን ለማግኘት መጣር አለብን ምክንያቱም እሷን ለማግኘት እና በእሷም ለመጠቀም መንገድ ነው (ቁጥር 13-20)።

VII. ሁልጊዜም በጥበብ፣ በትክክለኛ ምክንያት እና በሃይማኖት ህጎች መመራት አለብን ምክንያቱም ይህ ሁልጊዜ ሰላማዊ ለመሆን መንገድ ነው (ቁጥር 21-26)።

VIII. ለጎረቤቶቻችን የምንችለውን መልካም ነገር ሁሉ ማድረግ አለብን፣ ክፉም ማድረግ የለብንም፣ ምክንያቱም ሰዎች ጻድቅ ወይም ዓመፀኛ፣ ለጋስ ወይም ስስታም፣ ትሑት ወይም ትዕቢተኛ እንደሆኑ ሁሉ፣ ከእግዚአብሔርም እንዲሁ ይቀበላሉ (ቁጥር 27-35)። ከዚህ ሁሉ ሃይማኖት ሰዎችን የተባረኩ እና በረከት የሚያደርግበት ዝንባሌ እንዳለው ይታያል።

ቁጥር 1-6 እዚህ ላይ ከእግዚአብሔር ጋር ህብረት ያለው ሕይወት እንድንኖር እንማራለን፤ ያለ ጥርጥርም ይህ የአምልኮ ምስጢር ታላቅ ነው፣ ለእኛም ታላቅ ጠቀሜታ አለው፣ እዚህም እንደተገለጸው፣ ሊነገር የማይችል ጥቅም ይኖረዋል።

I. የእግዚአብሔርን ትእዛዛት ዘወትር ማክበር አለብን፣ ቁጥር 1, 2።

1. እኛ፣ (1.) የእግዚአብሔርን ሕግና ትእዛዛቱን በሁሉም ነገር የምንመራበትና የምንታዘዝበት መመሪያችን አድርገን መወሰን አለብን። (2.) ከእነርሱ ጋር መተዋወቅ አለብን፤ ምክንያቱም የማናውቀውን ነገር ረሳን ሊባል አይችልም። (3.) ስንፈልጋቸው ዝግጁ እንዲሆኑልን ማስታወስ አለብን። (4.) ፈቃዳችንና ፍቅራችን ለእነርሱ ተገዥ መሆን አለባቸው፤ በሁሉም ነገርም ከእነርሱ ጋር መጣጣም አለባቸው። የእግዚአብሔርን ትእዛዛት የምንጠብቀው በአእምሮአችን ብቻ ሳይሆን በልባችንም ጭምር ነው፤ በእነርሱ ውስጥ፣ እንደ ምስክር ቃል ኪዳኑ ታቦት፣ ሁለቱም የሕግ ጽላቶች መቀመጥ አለባቸው።

2. የመለኮታዊውን ሕግ እገዳዎችና ትእዛዛት ሁሉ እንድንታዘዝ ለማበረታታት፣ (ቁጥር 2) ረጅም ዕድሜና ብልጽግና ለማግኘት እርግጠኛ መንገድ እንደሆነ ተረጋግጦልናል። (1.) ረጅም ዕድሜ ለመኖር መንገድ ነው። የእግዚአብሔር ትእዛዛት የዘመናችንን ርዝመት ይጨምሩልናል፤ በምድር ላይ ላለው መልካም ጠቃሚ ሕይወት፣ በሰማይ ዘላለማዊ ሕይወትን፣ ለዘላለምና ለዘላለም የዘመናትን ርዝመት ይጨምራሉ፣ መዝሙር 21:4። እግዚአብሔር ሕይወታችንና የዘመናችን ርዝመት ይሆናል፣ ይህም በእርግጥ ተጨማሪ ያለው ረጅም ሕይወት ይሆናል። ነገር ግን፣ የዘመናት ርዝመት ምናልባት ሸክም እና ችግር ሊሆን ስለሚችል፣ (2.) ሰላማዊ ለመሆንም መንገድ እንደሚሆን ተስፋ ተሰጥቷል፣ ስለዚህም የእርጅና ዘመናት እንኳን መጥፎ ቀናት አይሆኑም፣ ነገር ግን ደስታ የምታገኝባቸው ቀናት ይሆናሉ፡ ሰላም ዘወትር ይጨመርልሃል። ጸጋ እየጨመረ በሄደ ቁጥር ሰላም ይጨምራል፤ የክርስቶስም መንግሥትና ሰላም፣ በልብም ሆነ በዓለም፣ መጨረሻ የለውም። ሕጉን የሚወዱ ታላቅና እያደገ የሚሄድ ሰላም አላቸው።

II. ከትእዛዛቱ ጋር አብረው የሚሄዱትን የእግዚአብሔርን ተስፋዎች ዘወትር ማክበር አለብን፣ ከእነርሱም ጋር መቀበልና መያዝ አለብን (ቁጥር 3)፡- “ምሕረትና እውነት አይለዩህ፣ እግዚአብሔር በቃል ኪዳኑ ያለው ምሕረትና በመፈጸም ያለው እውነት። እነዚህን አታጥፋ፣ ነገር ግን በእነርሱ ኑር፣ በእነርሱም ያለህን ጥቅም ጠብቅ፤ እነዚህን አትርሳ፣ ነገር ግን በእነርሱ ኑር፣ ከእነርሱም መጽናናትን አግኝ። እንደ ውብ ጌጥ በአንገትህ እሰራቸው።” በዚህ ዓለም ውስጥ ልንደርስበት የምንችለው ታላቅ ክብር በእግዚአብሔር ምሕረትና እውነት ውስጥ ድርሻ ማግኘት ነው። “በልብህ ጽላት ላይ ጻፋቸው፣ እንደ ውድ ነገር፣ ድርሻህ፣ እና እጅግ ደስ የሚያሰኝ መዝናኛህ አድርገህ፤ እነርሱን በመተግበርና በማሰብ ደስታን አግኝ።” ወይም ደግሞ የእኛ ግዴታ የሆኑትን ምሕረትና እውነት፣ ለአምላክ ያለንን አምልኮና ቅንነት፣ ለሰዎች ያለንን ፍቅር፣ ለእግዚአብሔር ያለንን ታማኝነት ሊያመለክት ይችላል። እነዚህ በአንተ ውስጥ የተረጋጉና አዛዥ መርሆዎች ይሁኑ። ይህን እንድናደርግ ለማበረታታት (ቁጥር 4) ይህ እራሳችንን ለፈጣሪያችንም ሆነ ለባልንጀሮቻችን የምናስወድድበት መንገድ እንደሆነ ተረጋግጦልናል። ስለዚህ ሞገስንና መልካም ማስተዋልን ታገኛለህ።

1. መልካም ሰው በመጀመሪያ የእግዚአብሔርን ሞገስ ይፈልጋል፣ በጌታ ዘንድ ተቀባይነት የማግኘት ክብርን ይናፍቃል፣ ያንንም ሞገስ ያገኛል፣ ከእርሱም ጋር መልካም ማስተዋልን ያገኛል፤ እግዚአብሔር ከእርሱ የተሻለውን ያደርጋል፣ በሚናገረውና በሚያደርገውም ላይ መልካም ትርጓሜ ይሰጣል። ከጥበብ ልጆች አንዱ ተደርጎ ይቆጠራል፣ ትእዛዛቱን ለሚያደርጉ ሁሉ የሚሰጠውን መልካም ማስተዋል እንዳለው ከእግዚአብሔር ዘንድ ምስጋናን ያገኛል።

2. ከሰዎችም ዘንድ ሞገስ እንዲኖረው ይፈልጋል (ክርስቶስ እንደነበረው፣ ሉቃስ 2:52)፣ ከወንድሞቹ ብዛት ዘንድ ተቀባይነት እንዲያገኝ (አስቴር 10:3)፣ ያንንም ያገኛል፤ በትክክል ይረዱታል፣ ከእነርሱ ጋር በሚያደርገው ግንኙነትም አስተዋይ ሆኖ ይታያል፣ በብልህነትና በጥንቃቄ ይሠራል። መልካም ስኬት ያገኛል (አንዳንዶች እንዲህ ይተረጉሙታል)፣ የመልካም ማስተዋል የተለመደ ውጤት ነው።

III. በእግዚአብሔር አቅርቦት ላይ ዘወትር ትኩረት ማድረግ አለብን፣ በሁሉም ጉዳዮቻችን በእምነትም በጸሎትም በእርሱ ላይ መታመን አለብን።

1. በእምነት። በእግዚአብሔር ጥበብ፣ ኃይልና መልካምነት ሙሉ በሙሉ መታመን አለብን፣ አቅርቦቱ ሁሉንም ፍጥረታትና ተግባራቸውን እንደሚያጠቃልል እርግጠኞች መሆን አለብን። ስለዚህ በጌታ በሙሉ ልባችን መታመን አለብን (ቁጥር 5)፤ የሚፈልገውን ማድረግ እንደሚችል፣ የተሻለውን ለማድረግ ጥበበኛ እንደሆነ፣ እና ከወደድነውና ካገለገልነው ለእኛ የተሻለውን ለማድረግ እንደ ተስፋው መልካም እንደሆነ ማመን አለብን። ሁሉንም ነገር ለእኛ እንዲያደርግለት ሙሉ በሙሉ በመታዘዝ እና በመርካት በእርሱ ላይ መታመን አለብን፣ ያለ እግዚአብሔር በራሳችን ጥበብ ራሳችንን መርዳትና ጉዳዮቻችንን ወደ መልካም ፍጻሜ ማምጣት እንደምንችል በማሰብ በራሳችን ማስተዋል መደገፍ የለብንም። ራሳቸውን የሚያውቁ ሰዎች የራሳቸው ማስተዋል የተሰበረ ሸንበቆ እንደሆነ ያገኙታል፣ በእርሱም ከተደገፉ በእርግጥ ይከዳቸዋል። በሁሉም ምግባራችን የራሳችንን ፍርድ መጠራጠር አለብን፣ በእግዚአብሔር ጥበብ፣ ኃይልና መልካምነት መተማመን አለብን፣ ስለዚህም አቅርቦቱን መከተል እንጂ ማስገደድ የለብንም። ብዙ ጊዜ የተሻለ የሚሆነው እኛ ያደረግነው ትንሽ የሆነው ነው።

2. በጸሎት (ቁጥር 6)፡- በሁሉም መንገዶችህ እግዚአብሔርን እወቅ። በእኛና በሁሉም ጉዳዮቻችን ላይ የሚገዛ የእግዚአብሔር እጅ እንዳለ በፍርዳችን ማመን ብቻ ሳይሆን፣ በይፋ ልንቀበለውና በዚህ መሠረት ወደ እርሱ ልንቀርብ ይገባል። ፈቃዱን መጠየቅ አለብን፣ ሕጋዊ መሆኑን እርግጠኛ ከሆንንበት በስተቀር ምንም ነገር ማቀድ የለብንም። ምክሩን መጠየቅና ከእርሱ መመሪያን መለመን አለብን፣ ጉዳዩ አስቸጋሪ ሲሆን ብቻ ሳይሆን (ምን ማድረግ እንዳለብን ሳናውቅ፣ ዓይኖቻችንን ወደ እርሱ በማንሳታችን ምስጋና የለብንም)፣ ነገር ግን በሁሉም ጉዳይ፣ ምንም ያህል ግልጽ ቢሆንም፣ ሩጫው ለፈጣኖች እንዳልሆነ እንደሚያውቁ ሰዎች ከእርሱ ስኬትን መጠየቅ አለብን። ፍርዳችን ከእርሱ እንደሚመጣ አድርገን ራሳችንን ለእርሱ አሳልፈን መስጠት አለብን፣ በትዕግስትና በቅዱስ ግድየለሽነት ፍርዱን መጠበቅ አለብን። ቀጥተኛ፣ ፍትሃዊና አስደሳች በሆኑት፣ ዓላማችንን በምናሳካባቸው መንገዶቻችን ሁሉ እግዚአብሔርን በአመስጋኝነት ማወቅ አለብን። አስቸጋሪና የማይመቹ፣ በእሾህ የታጠሩ በሚሆኑት መንገዶቻችን ሁሉ እግዚአብሔርን በመታዘዝ ማወቅ አለብን። ዓይኖቻችን ሁልጊዜ ወደ እግዚአብሔር መሆን አለባቸው፤ በሁሉም ነገር ልመናችንን ለእርሱ ማሳወቅ አለብን፣ እንደ ዮፍታሔ ቃሉን ሁሉ በምጽጳህ በጌታ ፊት እንደተናገረ፣ መሳፍንት 11:11። ይህን እንድናደርግ ለማበረታታት፣ “መንገድህን ያቀናልሃል፣ ስለዚህም መንገድህ አስተማማኝና መልካም ይሆናል፣ መጨረሻውም ደስተኛ ይሆናል” የሚል ተስፋ ተሰጥቷል። ማስታወሻ፣ በመለኮታዊ መመሪያ ስር ራሳቸውን የሚያስገቡ ሁልጊዜም ጥቅሙን ያገኛሉ። እግዚአብሔር እንዲመራ የሚያስችል ጠቃሚ ጥበብ ይሰጣቸዋል፣ ስለዚህም ወደ ኃጢአት መንገዶች አይዞሩም፣ ከዚያም እርሱ ራሱ ክስተቱን በጥበብ ያዘጋጃል ይህም እንደ ፍላጎታቸው ወይም (ተመጣጣኝ በሆነ መልኩ) ለጥቅማቸው ይሆናል። የደመናውንና የእሳቱን ምሰሶ በታማኝነት የሚከተሉ፣ ምንም እንኳን ቢያዞራቸውም ትክክለኛውን መንገድ እንደሚመራቸውና በመጨረሻም ወደ ከነዓን እንደሚያመጣቸው ያገኛሉ።

ምሳሌ 3:7-12

በልብ ውስጥ ለእግዚአብሔር ፍርሃት ትልቁ ጠላት የራሳችን ጥበብ ኩራት ነው። ሃይማኖት የሚያስተምረው ጥንቃቄና ራስን መግዛት የነፍስን ጤንነት ብቻ ሳይሆን የሰውነትንም ጤንነት ያበረታታል። የዓለም ሀብት እጅግ ዝቅተኛ ነገር ቢሆንም፣ ባለብን መጠን እግዚአብሔርን በእርሱ ልናከብረው ይገባል።