ኦሪት ዘኍልቍ 22

ቍጥር 22:1-14 የሞዓብ ንጉሥ የእስራኤልን ሕዝብ እንዲረገሙ ለማድረግ አሰበ፤ ይህም እስከዚያን ጊዜ ድረስ ለእነርሱ ሲዋጋላቸው የነበረውን አምላክ በእነርሱ ላይ እንዲቃወማቸው ማድረግ ነበር። አንድ ነቢይ በእነርሱ ላይ ክፉ እንዲጸልይባቸው፣ በእርሱና በሠራዊቱ ላይ ደግሞ በረከትን እንዲናገር ቢያደርግ፣ ያን ጊዜ ከእነርሱ ጋር ሊያሸንፋቸው እንደሚችል የተሳሳተ ግንዛቤ ነበረው። እንደ በለዓም ያለ ታላቅ ዝና የነበረው ሌላ ማንም አልነበረም፤ በለቅም በጣም ሩቅ ቦታ ሰው ቢልክለትም እርሱን ለመቅጠር ወሰነ። ጌታ ከዚህ በፊት በለዓምን አነጋግሮት እንደነበረ ወይም በእርሱ አማካይነት ተናግሮ እንደነበረ አይታወቅም፤ ምንም እንኳ አነጋግሮት ሊሆን እንደሚችል ቢገመትም፣ በኋላ ግን እርግጥ ነው እንደተናገረው ይታወቃል። ሆኖም ግን እርሱ ክፉ ሰው ሆኖ እንደኖረና ለእግዚአብሔርና ለሕዝቡ ጠላት ሆኖ እንደሞተ ብዙ ማስረጃ አለን። ምክንያት ከሌለ፣ ሰዎች ቢናገሩትም እንኳ እርግማን በእኛ ላይ አይመጣም። በለዓም እንዲስማማ ለማድረግ የዓመፅን ደመወዝ ይዘው መጡ፤ ነገር ግን እግዚአብሔር በበለዓም ላይ ገደብ አደረገበት፣ እስራኤልን እንዳይረግምም ከለከለው። በለዓም የእስራኤልን ጉዳይ የማያውቅ አልነበረም፤ ስለዚህም እግዚአብሔር የባረከውን ሕዝብ ከቶ እንደማይረግምባቸው መልእክተኞቹን ወዲያውኑ ሊመልስላቸው ይገባ ነበር፤ እርሱ ግን ምን ማድረግ እንዳለበት ለማሰብ የአንድ ሌሊት ጊዜ ወሰደ። ከፈተናዎች ጋር ስንደራደር፣ የመሸነፍ ታላቅ አደጋ ላይ እንወድቃለን። በለዓም የእግዚአብሔርን መልስ ለመልእክተኞቹ በመመለስ ታማኝ አልነበረም። መለኮታዊ ገደቦችን የሚያቀሉ፣ የእግዚአብሔርን ሕግ መተላለፍ ፈቃዱን ሳያገኙ መሄድ ብቻ እንደሆነ አድርገው የሚመለከቱ ሰዎች ለሰይጣን ፈተና ቀላል ኢላማ ይሆናሉ። መልእክተኞቹም የበለዓምን መልስ ለበለቅ በመመለስ ታማኞች አልነበሩም። በዚህም መንገድ ብዙዎች በአካባቢያቸው ባሉ ሰዎች ሽንገላ ይጎዳሉ፣ የራሳቸውን ስህተቶችና ሞኝነቶች እንዳያዩም ይከለከላሉ።

ምዕራፍ 22 በዚህ ምዕራፍ የባላቅና የበለዓም ታዋቂ ታሪክ ይጀምራል፤ እስራኤልን ለመርገም ያደረጉት ሙከራና ያ ሙከራ እንዴት እንደከሸፈ ይተርካል፤ የእግዚአብሔር ሕዝብ ከብዙ ጊዜ በኋላ የሞዓብ ንጉሥ ባላቅ ምን እንዳሰበና የቢዖር ልጅ በለዓም ምን እንደመለሰለት እንዲያስታውሱ ተነግሯቸዋል፤ ይህም የእግዚአብሔርን ጽድቅ እንዲያውቁ ነው (ሚክ. 6:5)። በዚህ ምዕራፍ ውስጥ የሚከተሉትን እናገኛለን፦ I. ባላቅ እስራኤልን የፈራበትና እንዲረገሙ ያሴረበት ሴራ (ቁ. 1-4)። II. ለዚሁ ዓላማ በለዓምን፣ ጠንቋዩን፣ እንዲያመጣለት የላከው መልእክትና በመጀመሪያው መልእክት ያጋጠመው ብስጭት (ቁ. 5-14)። III. በለዓም በሁለተኛው መልእክት ወደ እርሱ መምጣቱ (ቁ. 15-21)። IV. በለዓም በመንገድ ላይ ያጋጠመው ተቃውሞ (ቁ. 22-35)። V. በመጨረሻም በባላቅና በበለዓም መካከል የተደረገው ውይይት (ቁ. 36፣ ወዘተ)።

ቁጥር 1-14 የእስራኤል ልጆች በመጨረሻ በምድረ በዳ የነበራቸውን መንከራተት አጠናቀው (ምዕ. 21:18)፣ አሁን በዮርዳኖስ አቅራቢያ በሚገኘው የሞዓብ ሜዳ ሰፍረዋል፤ በዚያም ሙሴ ከሞተ በኋላ በኢያሱ መሪነት ዮርዳኖስን እስኪያቋርጡ ድረስ ቆዩ። አሁን እዚህ ላይ የሚከተሉትን እናገኛለን፦

I. እስራኤል ሲቃረብ ሞዓባውያን የገባቸው ፍርሃት፣ ቁ. 2-4። እግዚአብሔር ከሞዓባውያን ጋር እንዳይጣሉ ወይም እንዳይዋጉ ለእስራኤል የሰጠውን ትእዛዝ (ዘዳ. 2:9) ቢያውቁ ኖሮ (ሙሴም እንዳሳወቃቸው አይቀርም) ከእነርሱ ምንም ጉዳት ሊደርስባቸው አይገባም ነበር። ነገር ግን ይህን ቢያውቁም፣ በቀላሉ ለመሸነፍ እንዲመቻቸው ለማታለል የተደረገ ማታለያ እንደሆነ በመጠራጠር ቀኑ። በአብርሃምና በሎጥ መካከል የነበረው የድሮ ወዳጅነት ቢኖርም፣ ሞዓባውያን እስራኤልን ሊያጠፉ ቆርጠው ነበር፤ ስለዚህም ያለ ምንም ጥርጣሬ እስራኤል እነርሱን ለማጥፋት እንደወሰነ አድርገው ገመቱ። ክፉ ለማድረግ የሚያስቡ ሰዎች ክፉ እንደሚደረግባቸው ማስመሰል የተለመደ ነው፤ መሠረተ ቢስ ቅናታቸውም መሠረተ ቢስ ክፋታቸው ሽፋን ይሆናል። በአሞራውያን ላይ ያገኙትን ድል ሰምተው (ቁ. 2)፣ የጎረቤታቸው ቤት ሲቃጠል የራሳቸው ቤት አደጋ ላይ እንደሆነ አሰቡ። ብዛታቸውን ተመለከቱ (ቁ. 3)፦ ብዙ ነበሩ፤ ስለዚህም የድል አድራጊ ጦራቸውን ግስጋሴ ለማስቆም ፈጣንና ውጤታማ እርምጃ ካልተወሰደ አገራቸውንና በዙሪያቸው ያሉትን ሁሉ በቀላሉ እንዴት እንደሚቆጣጠሩ ገመቱ። “በሬ ሣርን እንደሚበላው ሁሉ እነርሱም እኛንና በዙሪያችን ያሉትን ሁሉ በፍጥነትና በማይገታ ሁኔታ ይልሱናል ወይም ይበሉናል” (ቁ. 4) በማለት፣ ለዚህ አስፈሪ ጠላት እኩል ተጋጣሚ እንዳልሆኑ አምነዋል። ስለዚህም እጅግ ፈሩና ተጨነቁ፤ በዚህም ክፉዎች ፍርሃት በሌለበት ቦታ እጅግ ፈሩ (መዝ. 53:5)። እነዚህን ፍርሃቶች ለጎረቤቶቻቸው፣ ለምድያም ሽማግሌዎች፣ አሳወቁ፤ ይህም ለጋራ ደህንነታቸው አንዳንድ እርምጃዎች እንዲወሰዱ ነበር፤ ምክንያቱም የሞዓብ መንግሥት ከወደቀ፣ የምድያም ሪፐብሊክ ለረጅም ጊዜ ሊቆም አይችልም። ሞዓባውያን ቢፈልጉ ኖሮ የእስራኤልን መምጣትና በአሞራውያን ላይ ያገኙትን ድል በጥሩ ሁኔታ ሊጠቀሙበት ይችሉ ነበር። ከሞዓብ አገራቸው ክፍል የወሰደባቸውንና የቀረውንም ሊቆጣጠር የነበረውን የአሞራውያን ንጉሥ ሲሆንን አስጊ ኃይል በማስወገድ እግዚአብሔርንና እስራኤልን ለማመስገን ምክንያት ነበራቸው። የእስራኤልን ወዳጅነት ለመሻትና ለመርዳትም ምክንያት ነበራቸው፤ ነገር ግን የአባታቸውን የሎጥን ሃይማኖት ትተው ወደ ጣዖት አምልኮ በመውረድ፣ የአብርሃምን አምላክ ሕዝብ ጠሉ፤ በምክራቸውም በትክክል ተደናገሩና ለጭንቀት ተዳረጉ።

II. የሞዓብ ንጉሥ የእስራኤልን ሕዝብ ለማስረገም ያቀደው ዕቅድ፣ ማለትም፣ እስከዚያ ጊዜ ድረስ ለእነርሱ ሲዋጋላቸው የነበረውን አምላክ በእነርሱ ላይ ለማስነሳት። እርሱ በጦር ኃይሉ ላይ ሳይሆን በጥበቡ ላይ የበለጠ ታምኖ ነበር፤ አንድ ነቢይ ወይም ሌላ ሰው በኃይለኛ ድግምቱ በእነርሱ ላይ ክፉ እንዲመኝላቸውና በእርሱና በሠራዊቱ ላይ በረከትን እንዲናገር ማድረግ ከቻለ፣ ምንም እንኳን ደካማ ቢሆንም፣ እነርሱን መቋቋም እንደሚችል አሰበ። ይህ አስተሳሰብ የመጣው፣

1. ከአንዳንድ ሃይማኖት ቅሪቶች ነው፤ ምክንያቱም በሰው ልጆች ጉዳይ ላይ የሚገዙና የሚወስኑ አንዳንድ የሚታዩ የበላይ ኃይሎች እንዳሉና ለእነዚህ ኃይሎች ማመልከት እንዳለብን ያምናል።

2. ከእውነተኛው ሃይማኖት ውድቀት ነው፤ ምክንያቱም ምድያማውያንና ሞዓባውያን ከቅዱሳን አባቶቻቸው፣ ከአብርሃምና ከሎጥ፣ እምነትና አምልኮ ባይወድቁ ኖሮ፣ ከእውነተኛው አምላክ አገልግሎት ራሳቸው የራቁትን፣ እርሱን ብቻ የሚያገለግሉትን ሕዝብ በርግማናቸው ሊጎዱ እንደሚችሉ ሊያስቡ አይችሉም ነበር።

III. እስራኤልን እንዲረግም ለማግባባት የቢዖር ልጅ በለዓምን፣ ታዋቂውን ጠንቋይ፣ የጠየቀበት መንገድ። በለዓም የኖረው አብርሃም ከመጣበትና ላባን ከኖረበት አገር ርቆ ነበር፤ ነገር ግን በአቅራቢያው ብዙ የጥንቆላ አስመሳይ ሰዎች ቢኖሩም፣ በለዓም ያህል በስኬት የታወቀ ማንም አልነበረም፤ ባላቅም ይህን ዕቅዱን እጅግ ስለፈለገ፣ ሩቅ ቢሆንም እንኳ ሊያገኘው የሚችለውን ምርጡን ሰው ለመቅጠር ፈለገ። እርሱን ለማግባባትም፣

1. ወዳጁ አደረገው፤ የእስራኤል ሰፈር ብዛትና ቅርበት ስላስከተለበት አደጋ እንደ ሚስጥረኛው ሰው አድርጎ አጉረመረመው፦ “የምድርን ፊት ሸፍነዋል፣ በእኔም ፊት ሰፍረዋል” (ቁ. 5)።

2. በቃሉ ላይ ባስቀመጠው ታላቅ ኃይል፣ በተግባር አምላኩ አደረገው፦ “አንተ የምትባርከው የተባረከ ነው፣ አንተም የምትርገመው የተረገመ ነው” (ቁ. 6)። የተማረው ጳጳስ ፓትሪክ፣ ከብዙዎቹ የአይሁድ ጸሐፊዎች ጋር በመሆን፣ በለዓም ታላቅ ነቢይ እንደነበረ ያምናሉ፤ ትንቢቶቹ በመፈጸማቸውና ጸሎቶቹ ለበጎም ለክፉም በመመለሳቸው፣ በእግዚአብሔር ዘንድ ታላቅ ተጽዕኖ ያለው ሰው እንደሆነ በትክክል ይታይ ነበር፤ ነገር ግን ኩሩና ስግብግብ በመሆኑ፣ እግዚአብሔር ከእርሱ ራቀ፤ ከዚያም እየቀነሰ የመጣውን ክብሩን ለመደገፍ ወደ ዲያብሎሳዊ ጥበቦች ተመለሰ። እርሱ ነቢይ ተብሏል (2 ጴጥ. 2:16)፣ ምክንያቱም ቀደም ሲል ነቢይ ስለነበረ፣ ወይም ምናልባትም ስምዖን ጠንቋይ ሕዝቡን አስማትቶ “የእግዚአብሔር ታላቅ ኃይል” ተብሎ እንደተጠራው (ሐዋ. 8:10)፣ ከመጀመሪያው ጀምሮ በአስማታዊ ድግምቶቹ ዝናውን ከፍ አድርጎ ሊሆን ይችላል። በእግዚአብሔር ነቢያት በእግዚአብሔር ስም የሚነገሩ እርግማኖች አስደናቂ ውጤት አላቸው፣ እንደ ኖኅ (ዘፍ. 9:25) እና ኤልሳዕ (2 ነገሥት 2:24)። ነገር ግን ያለ ምክንያት የሚመጣ እርግማን አይደርስም (ምሳ. 26:2)፣ ጎልያድ ዳዊድን በአማልክቱ ሲረግመው እንደደረሰበት (1 ሳሙ. 17:43)። የእግዚአብሔር አገልጋዮችና ሕዝቦች ጸሎት ለእኛ እንዲሆን እንመኝ፣ በእኛ ላይ እንዳይሆንም እንፍራ፤ ምክንያቱም በእውነት የሚባርከውና የሚረግመው በእርሱ ዘንድ እጅግ የተከበሩ ናቸው። ነገር ግን ባላቅ በለዓምን ለማግባባት እነዚህ ምስጋናዎች በቂ እንደሆኑ ሊታመን አይችልም፤ ዋናው ማበረታቻ ገና አልቀረበም ነበር (ቁ. 7)፦ “የጥንቆላውን ዋጋ በእጃቸው ይዘው መጡ”፣ እርሱ የወደደው የዓመፅ ዋጋ (2 ጴጥ. 2:15)።

IV. እግዚአብሔር በለዓምን እስራኤልን እንዳይረግም የከለከለው። በለዓም የማወቅ ጉጉት ያለው ሰው ስለነበር፣ የእስራኤልን ሁኔታና ማንነት የማያውቅ አልነበረም፤ እግዚአብሔር በእውነት ከእነርሱ ጋር እንደሆነ ሰምቶ ነበር፤ ስለዚህም እግዚአብሔር የባረከውን ሕዝብ ፈጽሞ እንደማይረግም ወዲያውኑ ለመልእክተኞቹ መልስ መስጠት ነበረበት፤ ነገር ግን መልእክተኞቹን አስቀመጠ፣ ምን ማድረግ እንዳለበት ለማሰብና ከእግዚአብሔር መመሪያ ለመቀበል የአንድ ሌሊት ጊዜ ወሰደ (ቁ. 8)። ከፈተናዎች ጋር ስንደራደር በእነርሱ የመሸነፍ ትልቅ አደጋ ውስጥ እንገባለን። በሌሊት እግዚአብሔር ወደ እርሱ መጣ፣ ምናልባትም በሕልም፣ እነዚያ እንግዶች ከእርሱ ጋር ምን ጉዳይ እንዳላቸው ጠየቀው። እርሱ ያውቃል፣ ነገር ግን ከበለዓም መስማት ፈለገ። በለዓም ስለ መልእክታቸው ነገረው (ቁ. 9-11)፣ እግዚብሔርም ከእነርሱ ጋር እንዳይሄድ ወይም ያንን የተባረከ ሕዝብ ለመርገም እንዳይሞክር አዘዘው (ቁ. 12)። በዚህ መንገድ እግዚአብሔር አንዳንድ ጊዜ ሕዝቡን ለመጠበቅ ሲል እንደ አቢሜሌክ (ዘፍ. 20:3) እና ላባን (ዘፍ. 31:24) ላሉ ክፉ ሰዎች ይናገር ነበር። ክፋትን የሚሠሩ፣ ነገር ግን በክርስቶስ ስም ትንቢት የተናገሩና ብዙ ድንቅ ሥራዎችን የሠሩ ሰዎች እንዳሉ እናነባለን። በለዓም ወደ ባላቅ እንዳይሄድ ብቻ ሳይሆን፣ ይህን ሕዝብ ለመርገም እንዳይሞክርም ታዝዟል፤ ይህም ከሩቅ ሊሞክረው ይችል ነበር፤ ምክንያቱም “የተባረኩ ናቸው” የሚል ምክንያት ተሰጥቷል። ይህ የአብርሃም በረከት ክፍል ነበር (ዘፍ.