መጽሐፈ ነህምያ 13

ምዕራፍ 13 ነህምያ ቅድስቲቱን ከተማ ለመከለልና ለመሙላት የጀመረውን ሥራ ከጨረሰ በኋላ፣ ያለ እርሱ ለረጅም ጊዜ መቆየት ያልፈለገው ወደ ንጉሡ ወደ ጌታው ተመለሰ (ቁ. 6)። ነገር ግን ከጥቂት ጊዜ በኋላ፣ በሌለበት ጊዜ የገቡ አንዳንድ ብልሹ ነገሮችን ለማረም እና ቅሬታዎችን ለማስተካከል ወደ ኢየሩሳሌም ለመመለስ ፈቃድ አገኘ፤ እዚህ ላይ የምናገኘው በርካታ በደሎችን በማረም ረገድ በጣም ንቁ ነበር።

I. ከተቀላቀለው ሕዝብ፣ በተለይም ከሞዓባውያንና ከአሞናውያን እስራኤልን አነጻ (ቁ. 1-3)። በተለየ ቁጣ፣ ጠብያን በቤተ መቅደሱ አደባባይ ካገኛቸው ማደሪያዎች አስወጣው (ቁ. 4-9)።

II. ለካህናትና ለሌዋውያን የነበረውን ድርሻ ከበፊቱ ይበልጥ አጠናከረ (ቁ. 10-14)።

III. የሰንበትን ቀን መርከስ ከለከለ፣ እናም በአግባቡ እንዲቀደስ አደረገ (ቁ. 15-22)።

IV. ከባዕድ ሴቶች ጋር የማግባት እየጨመረ የመጣውን ክፋት ገታ (ቁ. 23-31)።

ቁጥር 1-9 የእስራኤል ክብርና ቅድስናቸውን ለመጠበቅ ትልቁ ነገር ልዩ ሕዝብ መሆናቸው ነበር፤ ስለዚህም ራሳቸውን መጠበቅ፣ ከሌሎች ሕዝቦች ጋር አለመቀላቀል፣ እናም አንዳቸውም ከእነርሱ ጋር እንዳይቀላቀሉ ማድረግ ነበረባቸው። አሁን እዚህ ላይ የምናገኘው፣

I. በዚህ ጉዳይ ላይ የወጣው ሕግ፣ በዚያ ቀን በሕዝቡ ጆሮ ፊት የተነበበው (ቁ. 1)፣ ግድግዳው በተመረቀበት ቀን ይመስላል፤ ምክንያቱም ከጸሎታቸውና ከምስጋናቸው ጋር የእግዚአብሔርን ቃል ማንበብን አጣምረው ነበር። ምንም እንኳን እዚህ የተጠቀሱት ሌሎች ቅሬታዎች በነህምያ ሥልጣን የተስተካከሉት ከረጅም ጊዜ በኋላ ቢሆንም፣ ይህ የተቀላቀለው ሕዝብ ጉዳይ ግን በዚያን ጊዜ በሕዝቡ የራሱ ድርጊት ሊስተካከል ይችል ነበር፤ ምክንያቱም ቁ. 3 ላይ እንደዚያው ይመስላል። ወይም ምናልባት ከጥቂት ዓመታት በኋላ የዚያ ቀን ዓመታዊ መታሰቢያ ላይ ነበር፣ ስለዚህም በዚያ ቀን እንደሆነ ተነግሯል። አሞናውያንና ሞዓባውያን ተወላጆች መሆን እንደሌለባቸው፣ በእነርሱ መካከል መኖር እንደሌለባቸው፣ ወይም ከእነርሱ ጋር መዋሐድ እንደሌለባቸው የሚገልጽ ሕግ አገኙ (ቁ. 1)። የተሰጠው ምክንያት ለእግዚአብሔር ሕዝብ ለእስራኤል ጎጂና ክፉዎች ስለነበሩ ነው (ቁ. 2)፤ የተለመደውን ጨዋነት አላሳዩአቸውም፣ ነገር ግን ጥፋታቸውን ፈለጉ፣ ምንም እንኳን እነርሱን ምንም ጉዳት ባያደርጉባቸውም፣ እንዲያውም ምንም ጉዳት እንዳያደርጉባቸው በግልጽ ተከልክለው ነበር። ይህንን ሕግ ከዚህ ምክንያት ጋር ዘዳግም 23:3-5 ላይ እናገኛለን።

II. ሕዝቡ ለዚህ ሕግ የሰጡት ፈጣን ምላሽ (ቁ. 3)። የእግዚአብሔርን ቃል በሕዝብ ፊት የማንበብን ጥቅም ተመልከቱ፤ በትክክል ሲሰማ ኃጢአትንና ግዴታን፣ መልካምንና ክፉን ያሳየናል፣ እንዲሁም የት እንደሳትን ያሳየናል። ከዚያም በዚህ ግኝት አማካኝነት ራሳችንን ከለመድነው ክፉ ነገር ሁሉ ለመለየት ስንነሳ እንጠቀማለን። ከእስራኤል የተቀላቀለውን ሕዝብ ሁሉ ለዩ፤ ይህም ከጥንት ጀምሮ ወጥመድ ሆኖባቸው ነበር፣ ምክንያቱም የተቀላቀለው ሕዝብ ተመኘ (ዘኍልቍ 11:4)። እነዚህን ነዋሪዎች እንደ ወራሪዎችና አደገኛዎች አድርገው አስወጧቸው።

III. የጠብያ ልዩ ጉዳይ፣ እርሱ አሞናዊ ነበር፣ እናም ታሪክ ጸሐፊው ሕጉን (ቁ. 1) እና ምክንያቱን (ቁ. 2) ሲያነሳ እርሱን በአእምሮው ይዞት እንደነበር አይቀርም። ምክንያቱም እርሱ ለአባቶቹ ለእስራኤል የነበራቸውን ተመሳሳይ ጥላቻ ነበረው፣ የአሞናዊ መንፈስ፣ በነህምያ ላይ የነበረው ቁጣ (ምዕ. 2:10) እና ለሥራዎቹ የሰጠው ተቃውሞ (ምዕ. 4:7, 8) ምስክር ናቸው። ልብ በሉ፣

1. ሊቀ ካህናቱ ኤልያሺብ ይህን ጠብያን በቤተ መቅደሱ አደባባዮች ውስጥም እንኳ እንዴት በውርደት እንዳስገባው። (1.) በመጀመሪያ በትዳር ከዚያም በወዳጅነት ከጠብያ ጋር ተዛምዶ ነበር (ቁ. 4)። የልጅ ልጁ የሰንባላጥን ልጅ አግብቶ ነበር (ቁ. 28)። ምናልባት ከቤተሰቡ ውስጥ ሌሎችም የጠብያን ቤተሰብ አግብተው ይሆናል፣ እናም (ታስቡት ይሆን?) ሊቀ ካህናቱ ይህን ዝምድና ለቤተሰቡ ክብር እንደሆነ አድርጎ ይቆጥረው ነበር፣ እናም በእርሱም በጣም ይኮራ ነበር፣ ምንም እንኳን በእርግጥ ትልቁ ውርደቱ እና ሊያፍርበት የሚገባው ነገር ቢሆንም። ሕጉ ሊቀ ካህናቱ ከራሱ ሕዝብ መካከል ማግባት እንዳለበት በግልጽ ደንግጎ ነበር፣ አለበለዚያ ዘሩን በሕዝቡ መካከል ያረክሳል (ዘሌዋውያን 21:14, 15)። ኤልያሺብ ከአሞናዊ፣ ከአገልጋይ (እንደተጠራው) ጋር ዝምድና መመሥረቱ እና በእርሱም መኩራቱ፣ ምናልባት ብልህና ቆንጆ ስለነበር፣ እናም እንደ ጥሩ ሰው ስለተመሰገነ (ምዕ. 6:19)፣ የቅድስናውን አክሊል እንደዚህ መናቁ በጌት እንዳይነገር ወይም በአሽቀሎን ጎዳናዎች እንዳይሰበክ የማይፈለግ ነበር። (2.) ከእርሱ ጋር ስለተዛመደ፣ ከእርሱ ጋር መተዋወቅ ነበረበት። ጠብያ የንግድ ሰው ስለነበር፣ ብዙ ጊዜ ወደ ኢየሩሳሌም የመምጣት አጋጣሚ ነበረው፣ በጥሩ ዓላማ እንዳልሆነ እጠራጠራለሁ። ኤልያሺብ በአዲሱ ዘመዱ ይደሰታል፣ በጓደኝነቱ ይደሰታል፣ እናም በተቻለ መጠን ከእርሱ ጋር እንዲቀርብለት ይፈልጋል። በቤተ መቅደሱ አደባባዮች ውስጥ ባለው የራሱ ክፍል ውስጥ ለእርሱ የሚሆን በቂ የሚያምር ክፍል አልነበረውም፤ ስለዚህም፣ ለመጋዘንነት ከሚያገለግሉ በርካታ ትናንሽ ክፍሎች ውስጥ፣ ግድግዳዎቹን በማፍረስ፣ አንድ ትልቅ ክፍል፣ ለጠብያ የሚሆን የክብር ክፍል ለመሥራት አሰበ (ቁ. 5)። ይህ በጣም አሳዛኝ ነገር ነበር፣ [1.] አሞናዊው ጠብያ በእስራኤል ውስጥ በአክብሮት መስተናገዱ እና ታላቅ አቀባበል ማግኘቱ። [2.] ሕዝቡን ሕግ ማስተማርና መልካም ምሳሌ መሆን የነበረበት ሊቀ ካህናት፣ ከሕጉ በተቃራኒ፣ ለእርሱ መስተንግዶ መስጠቱ፣ እናም የቤተ መቅደሱን ክፍሎች ተቆጣጣሪ እንደመሆኑ መጠን የነበረውን ሥልጣን ለዚህ ዓላማ መጠቀሙ። [3.] እርሱን በእግዚአብሔር ቤት አደባባዮች ውስጥ ማስቀመጡ፣ እግዚአብሔርን ራሱን እንደመጋፈጥ ነበር፤ ይህ ከጥንት ክፉ ነገሥታት እንዳደረጉት ጣዖት እዚያ ከማቆም ቀጥሎ ነበር። አሞናዊ ወደ ጉባኤው መግባት የለበትም፤ ታዲያ ከሁሉ የከፋውና እጅግ አስጸያፊው አሞናዊ ወደ ቤተ መቅደሱ ራሱ ተጋብዞ እዚያ ይንከባከባልን? [4.] ለእርሱ ቦታ ለመስጠት የቤተ መቅደሱን ዕቃዎች ማውጣቱ፣ እናም የካህናት ድርሻ ቢሆኑም፣ ጠብያን ለማስደሰት ብቻ እንዲጠፉ፣ እንዲባክኑና እንዲሰረቁ ማጋለጡ። በዚህ መንገድ የሌዊን ቃል ኪዳን አበላሸው፣ በዚህ ጊዜ ሚልክያስ እንደተናገረው (ምዕ. 2:8)። ነህምያም (ቁ. 6) “በዚህ ሁሉ ጊዜ ግን እኔ በኢየሩሳሌም አልነበርኩም” ማለቱ ትክክል ነበር። እዚያ ቢሆን ኖሮ፣ ሊቀ ካህናቱ እንዲህ ያለ ነገር ለማድረግ ባልደፈረ ነበር። በእግዚአብሔር እርሻ ውስጥ እንክርዳድን የሚዘራው ምቀኛ፣ አገልጋዮች ሲተኙ ወይም በማይኖሩበት ጊዜ ይህን ለማድረግ ዕድልን እንዴት እንደሚጠቀም ያውቃል (ማቴዎስ 13:25)። ሙሴ በተራራው ላይ በነበረበት ጊዜ የወርቅ ጥጃ ተሠራ።

2. ዋናው ገዥ ነህምያ እንዴት በጀግንነት እርሱንና የርሱ የሆኑትን ሁሉ እንዳስወጣቸው፣ እናም ክፍሎቹን ወደ ትክክለኛ አገልግሎታቸው እንደመለሰ። ወደ ኢየሩሳሌም ሲመጣ፣ እናም በዚህ የተቸገሩት መልካም ሰዎች በሊቀ ካህናታቸውና በዋና ጠላታቸው መካከል ምን ያህል ቅርርብ እንደተፈጠረ ሲነግሩት፣ የእግዚአብሔር ቤት እንደዚህ መረከሱ፣ ጠላቶቹ እንደዚህ መወደዳቸውና መታመናቸው፣ እናም ጉዳዩ ጠባቂውና ደጋፊው መሆን በሚገባው ሰው መከዳቱ በጣም አሳዘነው (ቁ. 7, 8)። መልካም ሰው፣ መልካም ባለሥልጣን፣ የእግዚአብሔር ቤት አገልጋዮች ክፉ ነገር ሲያደርጉ ከማየት የበለጠ የሚያሳዝነው ነገር የለም። ነህምያ ሥልጣን አለው እናም ለእግዚአብሔር ይጠቀምበታል። (1.) ጠብያ ይባረራል። እርሱን ላለማስከፋት አይፈራም፣ የርሱን ወይም የኤልያሺብን ቁጣ አይፈራም፣ ወይም በሊቀ ካህናቱ ሥልጣን ሥር ባለው ጉዳይ ውስጥ ጣልቃ ከመግባት ራሱን አያመካኝም፤ ነገር ግን በመልካም ነገር ቀናተኛ እንደሆነ ሰው፣ ሁሉንም የቤቱን ዕቃዎች በማውጣት ወራሪውን አስወጣ። ለራሱ ጥቅም አልያዘውም፣ ነገር ግን አወጣው፣ ምናልባት አሁን ያልነበረው ጠብያ፣ እንደገና ሲመጣ፣ እዚያ ለመቀበል የሚያስችል ምቾት እንዳይኖረው። አዳኛችንም የጸሎት ቤት የሌቦች ዋሻ እንዳይሆን ቤተ መቅደሱን በዚህ መንገድ አነጻ። እናም ኃጢአትን ከልባቸው፣ ከእነዚያ ሕያው ቤተ መቅደሶች፣ ለማስወጣት የሚፈልጉ ሁሉ የቤቱን ዕቃዎች እና ለእርሱ የተዘጋጀውን ሁሉ መጣል፣ ማራቆት፣ ማስራብ፣ እና የፍትወት ምግብና ነዳጅ የሆኑትን ነገሮች ሁሉ ማስወገድ አለባቸው፤ ይህ በእርግጥ እርሱን መግደል ነው። (2.) የቤተ መቅደሱ ዕቃዎች እንደገና ይመለሳሉ፣ እናም የእግዚአብሔር ቤት ዕቃዎች በቦታቸው ይቀመጣሉ፤ ነገር ግን ክፍሎቹ በመጀመሪያ በንጽሕና ውኃ መረጨት አለባቸው፣ እናም ስለረከሱ በዚህ መንገድ ይነጻሉ። ስለዚህ፣ ኃጢአት በንስሐ ከልብ ሲወጣ፣ የክርስቶስ ደም በእምነት በእርሱ ላይ ይተግብር፣ ከዚያም ለእያንዳንዱ መልካም ሥራ በእግዚአብሔር መንፈስ ጸጋዎች ይሞላ።

13:1-9 እስራኤል ልዩ ሕዝብ ነበረች፤ ከአሕዛብም ጋር እንዳትቀላቀል ነበር። የእግዚአብሔርን ቃል በአደባባይ የማንበብን ጥቅም ተመልከቱ፤ በትኩረት ሲነበብና ሲደመጥ፣ ኃጢአትንና ግዴታን፣ መልካምንና ክፉን ይገልጥልናል፤ ስህተታችንም የት እንደሆነ ያሳየናል። በዚህ መንገድ ከክፉ ለመለየት እንድንነቃቃ ስንደረግ፣ እኛም እንጠቀማለን። ኃጢአትን ከልባቸው፣ ሕያው ከሆኑት ቤተ መቅደሶች፣ ለማስወገድ የሚፈልጉ ሁሉ የኃጢአትን መሣሪያዎችና ለእርሷ የተዘጋጀውን ሁሉ መጣል አለባቸው፤ ምኞትን የሚመግቡትንና የሚያነቃቁትን ነገሮች ሁሉ ማስወገድም ይገባቸዋል። ይህ ደግሞ በእውነት ኃጢአትን መግደል ነው። ኃጢአት በንስሐ ከልብ ሲወገድ፣ የክርስቶስ ደም በእምነት በእርሱ ላይ ይሠራበት፤ ከዚያም ለእያንዳንዱ መልካም ሥራ የእግዚአብሔር መንፈስ ጸጋዎች ይሟሉለት።

ቁጥር 10-14 ነህምያ ያስተካከለው ሌላ ቅሬታ እዚህ አለ።

I. ሌዋውያን ተበድለው ነበር። ቅሬታውም ይህ ነበር፤ ድርሻቸው አልተሰጣቸውም ነበር (ቁ. 10)። ምናልባትም ጦቢያ የማከማቻ ክፍሎቹን በያዘ ጊዜ፣ እቃዎቹንም ወስዶ በኤልያሺብ ፈቃድ ለራሱ ጥቅም አውሎ ሊሆን ይችላል። ቅሬታው ከሕዝቡ አልተሰበሰቡም የሚል ሳይሆን፣ ለሌዋውያን አልተሰጡም የሚል ነበር፤ ሌዋውያንም እነርሱን ለመጠየቅ በጣም ልከኞች ነበሩ፤ ምክንያቱም ሌዋውያንና ዘማሪዎች እያንዳንዳቸው ወደ እርሻቸው ሸሽተው ነበር። ይህም እንደ ምክንያት የቀረበው፣ (1.) ክፍያቸው ለምን እንደተከለከለ ነው። ሌዋውያን በቦታቸው አልነበሩም፤ በቤተ መቅደሱ ውስጥ ሥራቸውን መሥራት ሲገባቸው፣ በገጠር እርሻቸው ላይ ነበሩ፤ ስለዚህም ሕዝቡ የኑሮ ድጋፋቸውን ለመስጠት ብዙም ፍላጎት አልነበረውም።