መጽሐፈ ኢዮብ 12

፲፪፥፩-፭ ኢዮብ ጓደኞቹን የራሳቸውን ጥበብ ከእርሱ ጥበብ ይልቅ ከፍ አድርገው በመቁጠራቸው ወቀሰ። እኛ ተግሳጽን እንደ ስድብ የመቁጠር፣ ስንመከርና ስንገሰጽም እንደተሳለቅንብን የማሰብ ዝንባሌ አለብን፤ ይህ የእኛ ሞኝነት ነው፤ ሆኖም በዚህ ሁኔታ ግን ለዚህ ክስ መሠረት የሚሆን ምክንያት ነበረ። ኢዮብም የጓደኞቹ ድርጊት እውነተኛ ምክንያት በድህነት ምክንያት የወደቀውን እርሱን በመናቃቸው የመጣ እንደሆነ ጠረጠረ። ይህ የዓለም ባሕርይ ነው። ጻድቅና ቅን ሰው እንኳ ቢሆን መከራ ከደረሰበት በንቀት ይታያል።

ምዕራፍ 12 በዚህና በሚቀጥሉት ሁለት ምዕራፎች ኢዮብ ለጾፋር ንግግር የሰጠውን መልስ እናገኛለን። በዚህም ውስጥ፣ እንደ ቀድሞው ሁሉ፣ መጀመሪያ ከጓደኞቹ ጋር ይከራከራል (13:19ን ተመልከት) ከዚያም ወደ አምላኩ በመመለስ እስከ ንግግሩ መጨረሻ ድረስ ቅሬታውን ለእርሱ ያቀርባል። በዚህ ምዕራፍ ለጓደኞቹ ሲናገር፣

I. ስለ እርሱ የተናገሩትንና ስለ ባሕርዩ የሰጡትን ፍርድ ያወግዛል (ቁ. 1-5)።

II. በዚህ ዓለም የክፉዎች ጥፋት በተመለከተ የተናገሩትን ይቃወማል፤ ብዙ ጊዜ እንደሚበለጽጉ ያሳያል (ቁ. 6-11)።

III. ስለ እግዚአብሔር ጥበብ፣ ኃይልና ሉዓላዊነት፣ እንዲሁም ስለ ሰብአዊ ልጆችና ስለ ጉዳዮቻቸው ሁሉ ባለው አገዛዝ የተናገሩትን ይስማማል፤ ይህንንም ያረጋግጣል፤ ያሰፋዋልም (ቁ. 12-25)።

ቁጥር 1-5 ኢዮብ እዚህ ላይ ለጓደኞቹ የሰጣቸው ተግሣጾች፣ ትክክል ይሁኑ አይሁኑ፣ በጣም ስለታም ነበሩ፤ ለትዕቢተኞችና ለንቀት የተሞሉ ሁሉ እንደ ተግሣጽ፣ እንዲሁም የሞኝነታቸውን መገለጫ ሆነው ሊያገለግሉ ይችላሉ።

I. በራሳቸው ላይ ባላቸው ትዕቢትና ከእርሱ ጋር ሲነጻጸር በራሳቸው ጥበብ ላይ የነበራቸውን መልካም አስተያየት ይነቅፋቸዋል፤ ከዚህ የበለጠ ደካማና የማይገባ፣ እንዲሁም እዚህ ላይ እንደተደረገው ለመሳለቅ የሚገባው ነገር የለም።

1. የጥበብ ሞኖፖሊ እንደያዙ አድርጎ ያቀርባቸዋል፣ ቁ. 2። በፌዝ እንዲህ ይላል፡- “እናንተ ብቻ ሕዝብ እንደሆናችሁ ምንም ጥርጥር የለውም፤ ለሰው ልጆች ሁሉ ትእዛዝ ለመስጠትና ሕግ ለማውጣት ብቁ እንደሆናችሁ ታስባላችሁ፤ የእናንተ ፍርድም የእያንዳንዱ ሰው አስተያየት የሚለካበትና የሚፈተንበት መስፈርት እንደሆነ ታስባላችሁ፤ ከእናንተ በቀር እውነትንና ሐሰትን፣ መልካምንና ክፉን ማንም መለየት እንደማይችል አድርጋችሁ። ስለዚህም እያንዳንዱ የመርከብ ሸራ ለእናንተ መውረድ አለበት፤ ትክክልም ይሁን ስህተት፣ ሁላችንም እናንተ እንደምትሉት ማለት አለብን፤ እናንተ ሦስታችሁም የመጨረሻውን ድምፅ ለመስጠት ብዛት ያላችሁ ሕዝብ መሆን አለባችሁ።” ማስታወሻ፡- ማንም ሰው ከሌሎች የሰው ልጆች ሁሉ የበለጠ ጠቢብ እንደሆነ ማሰብ፣ ወይም እንደዚያ እንደሚያስብ አድርጎ በልበ ሙሉነትና በትዕቢት መናገርና መሥራት በጣም ሞኝነትና ኃጢአት ነው። እንዲያውም፣ ከዚህም በላይ ይሄዳል፡- “እንደ እናንተ ጠቢብ ማንም እንደሌለ ብቻ ሳይሆን፣ ወደፊትም እንደማይኖር ታስባላችሁ፤ ስለዚህም ጥበብ ከእናንተ ጋር መሞት አለበት፤ እናንተ ከሄዳችሁ በኋላ ዓለም ሁሉ ሞኝ መሆን አለበት፤ ፀሐያችሁ ከጠለቀች በኋላም በጨለማ ውስጥ መሆን አለበት።” ማስታወሻ፡- እግዚአብሔር የቀረውን መንፈስ ስላለውና ከእኛ የበለጠ ብቁ የሆኑ ሌሎችንም ሥራውን እንዲሠሩ ሊያስነሳ ስለሚችል፣ እኛ ከሄድን በኋላ ምንም ትልቅ የማይጠገን ኪሳራ እንደሚኖርብን ወይም እኛን ማጣት ከባድ እንደሆነ ማሰብ ሞኝነት ነው። ጠቢባንና መልካም ሰዎች ሲሞቱ፣ ጥበብና መልካምነት ከእነርሱ ጋር እንደማይሞት ማሰብ መጽናኛ ነው። አንዳንዶች ኢዮብ እዚህ ላይ ጾፋር እርሱን (እርሱ እንዳሰበው) እና ሌሎችን ከዱር አህያ ግልገል ጋር በማነጻጸሩ (ምዕ. 11:12) ላይ እንደሚያንጸባርቅ ያስባሉ። “አዎን” ይላል፣ “እኛ አህዮች መሆን አለብን፤ እናንተ ብቻ ናችሁ ሰዎች።”

2. እርሱም የጥበብ ስጦታዎች ተካፋይ እንደሆነ የይገባኛል ጥያቄውን በማቅረብ ለራሱ ፍትሕ ይሰጣል (ቁ. 3)፡- “እኔም እንደ እናንተ ማስተዋል (ልብ) አለኝ፤ እንዲያውም ከእናንተ አላንስም”፤ በኅዳግ ላይ እንደተጻፈው። “እኔም እንደ እናንተ የእግዚአብሔርን አቅርቦት ዘዴዎችና ትርጉሞች ለመፍረድ፣ እንዲሁም አስቸጋሪ ምዕራፎቹን ለመተርጎም እችላለሁ።” ይህን የሚለው ራሱን ለማድነቅ አይደለም። “እኔም እንደ እናንተ ማስተዋል አለኝ” ማለት ለራሱ ትልቅ ምስጋና አልነበረም፤ “ይህን ጉዳይ እንደ እናንተ እረዳለሁ” ማለትም አይደለም፤ ምክንያቱም እርሱም ሆነ እነርሱ ለቀላልና ለዝቅተኛው ሰው አቅም ለሚመጥን ነገር በመረዳት ሊኮሩበት የሚገባ ምን ምክንያት ነበራቸው? “አዎን፣ እንደነዚህ ያሉትን ነገሮች የማያውቅ ማን ነው? እናንተ የተናገራችኋቸው እውነተኛ ነገሮች ግልጽ እውነቶችና የተለመዱ ርዕሶች ናቸው፤ ብዙዎችም እንደ እናንተ ወይም እንደ እኔ በጥሩ ሁኔታ ሊናገሩባቸው ይችላሉ።” ነገር ግን ይህን የሚለው እነርሱን ለማዋረድና እንደ ሊቃውንት ለራሳቸው የነበራቸውን ግምት ለመግታት ነው። ማስታወሻ፡- (1.) እኛ የምናውቀውን ያህል የሚያውቁ፣ ምናልባትም ከእኛ የበለጠና ለተሻለ ዓላማ የሚያውቁ ስንት ሰዎች እንዳሉ ማሰብ በእውቀታችን እንዳንኮራ በትክክል ሊያደርገን ይችላል። (2.) ከእኛ ከሚለያዩና ከምንከራከርባቸው ሰዎች ጋር በምንሰጠው ፍርድ ጨካኞች ለመሆን ስንፈተን፣ እነርሱም እንደ እኛ ማስተዋል እንዳላቸው፣ የመፍረድ ችሎታና ለራሳቸው የመፍረድ መብት እንዳላቸው ማሰብ አለብን፤ እንዲያውም ምናልባት ከእኛ የማያነሱ ሳይሆኑ የሚበልጡ ሊሆኑ ይችላሉ፤ እነርሱ ትክክል እኛ ደግሞ ስህተት ልንሆን እንችላለን፤ ስለዚህም ልንፈርድባቸው ወይም ልንናቃቸው አይገባም (ሮሜ 14:3)፤ ሁላችንም ወንድማማቾች ሳለን ራሳችንን መምህራን ነን ብለን ልናስመስል አይገባም (ማቴ. 23:8፣ ያዕ. 3:1)። ከምንነጋገርባቸውና ከምንከራከርባቸው ሁሉ ጋር፣ እነርሱም እንደ እኛ ምክንያታዊ ፍጥረታት መሆናቸውን ማሰብ በጣም ምክንያታዊ የሆነ ግምት ነው።

II. በእርሱ ላይ ስላሳዩት ታላቅ ንቀት ያማርራል። ትዕቢተኞችና ስለ ራሳቸው ከልክ በላይ የሚያስቡ ሰዎች ብዙውን ጊዜ ንቀት የተሞሉና በዙሪያቸው ባሉ ሁሉ ላይ ለመረማመድ ዝግጁ ናቸው። ኢዮብም እንደዚያ ሆኖ አገኘው፣ ቢያንስ እርሱ እንደዚያ አሰበ (ቁ. 4)፡- “እኔ እንደ ተሳለቀብኝ ሰው ነኝ።” ለዚህ ክስ ምክንያት ነበር ማለት አልችልም፤ የኢዮብ ጓደኞች እርሱን ለመሳደብ አስበው ነበር ብለን አናስብም፣ ወይም እርሱን ከማሳመንና በትክክለኛው መንገድ ከማጽናናት በቀር ሌላ ዓላማ አልነበራቸውም፤ ሆኖም ግን “እኔ እንደ ተሳለቀብኝ ሰው ነኝ” ብሎ ጮኸ። ማስታወሻ፡- ተግሣጾችን ስድብ ብለን የመጥራትና ምክርና ተግሣጽ ሲሰጠን ብቻ እንደተሳለቀብን የማሰብ ዝንባሌ አለን፤ ይህ ንዴት የኛ ሞኝነት ነው፤ ለራሳችንና ለጓደኞቻችንም ትልቅ ጉዳት ነው። ሆኖም ግን ለዚህ ክስ ምክንያት ነበር ማለት አንችልም፤ እነርሱን ሊያጽናኑት መጡ፣ ነገር ግን አስከፉት፤ ምክርና ማበረታቻ ሰጡት፣ ነገር ግን አንዱም ሆነ ሌላው ውጤት እንደሚያመጣ ትልቅ እምነት አልነበራቸውም፤ ስለዚህም እርሱን እንደሳቁበት አሰበ፤ ይህ ደግሞ ሐዘኑን ጨመረበት። ከብልጽግና ከፍታ ወደ መከራ ጥልቀት ለወደቁ ሰዎች፣ ሲወድቁ መረገጥና መሳደብ ከዚህ የበለጠ የሚያሳዝን ነገር የለም፤ በዚህም ጉዳይ ላይ ጥርጣሬያቸው ከልክ በላይ ነው። ልብ በል፣

1. ይህን ቅሬታ ለእርሱ ያባባሰው ነገር። ሁለት ነገሮች ነበሩ፡- (1.) እነርሱ ጎረቤቶቹ፣ ወዳጆቹ፣ ጓደኞቹ (ቃሉ የሚያመለክተው ይህን ነው) መሆናቸው፤ የእነዚህ ሰዎች ስላቅ ብዙውን ጊዜ በክፋት የሚሰጥና ሁልጊዜም በታላቅ ቁጣ የሚቀበል ነው። መዝ. 55:12, 13፣ “የሰደበኝ ጠላት አልነበረም፤ ያን ጊዜ እጸናው ነበር፤ ነገር ግን አንተ፣ እኩሌታዬ የሆንህ ሰው ነበርክ።” (2.) እነርሱ ሃይማኖተኞች፣ እግዚአብሔርን የሚጠሩና እርሱም እንደሚመልስላቸው የሚናገሩ መሆናቸው ነበር፤ አንዳንዶች ይህንን የሚያፌዙት ሰዎች እንደሆኑ አድርገው ይረዱታል። “እነርሱ ሰማይን የሚያከብሩና በሰማይ ድርሻ ያላቸው ናቸው፤ ስለዚህም ጸሎታቸውን ደስ ብሎኝ እቀበል ነበር፤ መልካም አስተያየታቸውንም እመኝ ነበር፤ ስለዚህም ትችታቸው የበለጠ ያሳዝነኛል።” ማስታወሻ፡- እግዚአብሔርን የሚጠሩ ወንድሞቻቸውን መሳለቃቸው ያሳዝናል (ያዕ. 3:9, 10)፤ መልካም ሰው መልካም አድርጎ በሚያስባቸው ሰዎች ዘንድ መጥፎ ሆኖ መታሰቡ ከባድ ሸክም ሊሆንበት ይችላል፤ ሆኖም ግን ይህ አዲስ ነገር አይደለም።

2. በዚህ ሁኔታ ውስጥ ያበረታው ነገር። (1.) ይግባኙን ሊያቀርብለት የሚችል አምላክ እንደነበረው፤ አንዳንዶች የተሳለቀበት ሰው እግዚአብሔርን ይጠራል እርሱም ይመልስለታል ብለው እነዚህን ቃላት ይረዱታል፤ ስለዚህም ከምዕ. 16:20 ጋር ይስማማል። “ወዳጆቼ ይንቁኛል፣ ነገር ግን ዓይኔ እንባን ወደ እግዚአብሔር ታፈሳለች።” ወዳጆቻችን ለቅሬታዎቻችን ደንቆሮዎች ቢሆኑም፣ እግዚአብሔር ግን አይደለም፤ እነርሱ ቢኮንኑን፣ እግዚአብሔር ታማኝነታችንን ያውቃል፤ እነርሱ መጥፎ አድርገው ቢያቀርቡን፣ እርሱ ምርጥ አድርጎ ያቀርበናል፤ እነርሱ አስቸጋሪ መልስ ቢሰጡን፣ እርሱ ደግ መልስ ይሰጠናል። (2.) ጉዳዩ ልዩ ሳይሆን በጣም የተለመደ መሆኑ፡- “ጻድቅና ቅን ሰው ይሳለቅበታል።” በብዙዎች ዘንድ በጽድቁና በቅንነቱ፣ በሰዎች ዘንድ ባለው ታማኝነቱና በእግዚአብሔር ዘንድ ባለው ሃይማኖታዊነቱ እንኳን ይሳለቅበታል፤ እነዚህ ነገሮች ሞኞች ሰዎች ያለአግባብ ራሳቸውን የሚያስሩባቸው ሞኝ ነገሮች እንደሆኑ ይሳለቅባቸዋል፣ ሃይማኖት ቀልድ እንደሆነና ስለዚህም መቀለጃ መሆን እንዳለበት ያህል ነው። በአብዛኞቹ ዘንድ ደግሞ በጽድቁና በቅንነቱ ቢሆንም እንኳ በማንኛውም ትንሽ ድክመት ወይም ጉድለት ይሳለቅበታል፣ ክብሩ የሆነው ነገር ምንም ሳይታሰብበት። ማስታወሻ፡- ታማኝና መልካም ሰዎች በጥንት ጊዜም ቢሆን የሚናቁና የሚሳለቅባቸው ነበር፤ ስለዚህም እንግዳ ነገር አድርገን ልናስበው አይገባም (1 ጴጥ. 4:12)፤ አይ፣ የእኛ ዕጣ ቢሆንም እንኳ ከባድ አድርገን ልናስበው አይገባም፤ ነቢያትን ብቻ ሳይሆን የአባቶች ዘመን ቅዱሳንንም ጭምር እንደዚያ አሳደዷቸው (ማቴ. 5:12)፤ እኛም ከእነርሱ በተሻለ ሁኔታ እንኖራለን ብለን መጠበቅ እንችላለንን?

3. ለዚህ እውነተኛው ምክንያት እንደሆነ የጠረጠረው ነገር፣ በአጭሩ ይህ ነበር፡- እነርሱ ራሳቸው ሀብታም እና በምቾት የሚኖሩ ነበሩ፤ ስለዚህም ወደ ድህነት የወደቀውን እርሱን ናቁት። ይህ የዓለም መንገድ ነው፤ በየቀኑ ምሳሌዎቹን እናያለን። የሚበለጽጉ ሰዎች ይመሰገናሉ፣ ነገር ግን ወደ ታች ስለሚወርዱት ደግሞ “ወደቁ” ይባላል። በእግሩ ሊንሸራተትና ወደ ችግር ሊወድቅ የተዘጋጀ ሰው፣ ቀደም ሲል እንደ መብራት ቢያበራም፣ ያን ጊዜ እንደ ሻማ ጭስ እየጠፋ ያለ መብራት ተደርጎ ይታያል፤ እኛም መሬት ላይ ጥለን እንደምንረግጠው፣ በምቾት በሚኖር ሰው አሳብ ውስጥም እንደዚያው ይናቃል፣ ቁ. 5።