ኦሪት ዘጸአት 12

12:1-20 ጌታ ከሰይጣን ባርነት ለሚያድናቸውና ለራሱ ሕዝብ እንዲሆኑ አድርጎ ለሚቀበላቸው ሰዎች ሁሉንም ነገር አዲስ ያደርጋል። ይህን የሚያደርግበት ጊዜ ለእነርሱ የአዲስ ሕይወት መጀመሪያ ነው። እግዚአብሔር ከግብፅ የሚወጡበት በዚያች ሌሊት እያንዳንዱ ቤተሰብ በግ እንዲያርድ፣ ወይም ጥቂቶች ከሆኑ ሁለት ወይም ሦስት ቤተሰቦች አንድ በግ እንዲያርዱ አዘዘ። ይህ በግ እዚህ በተጠቀሰው መንገድ መበላት ነበረበት፣ ደሙም የእስራኤላውያንን ቤቶች ከግብፃውያን ለመለየት በበሩ መቃኖች ላይ ይረጫል። የጌታ መልአክ የግብፃውያንን በኩሮች ሲመታ፣ የበጉ ደም ምልክት ያለባቸውን ቤቶች ያልፍ ነበር፤ ስለዚህ የዚህ ቅዱስ በዓል ወይም ሥርዓት ስም ፋሲካ ተባለ። ፋሲካ በየዓመቱ ይከበር የነበረው የእስራኤልን ከግብፅ መዳንና ነጻነት ለማስታወስ፣ እንዲሁም የክርስቶስን አስደናቂ ምሳሌ ለመሆን ነው። ደህንነታቸውና ነጻነታቸው የራሳቸው ጽድቅ ሽልማት ሳይሆን የምሕረት ስጦታ ነበር። በዚህም ይታወሱ ነበር፤ በዚህም ሥርዓት ደም በመፍሰስና በመርጨት ሁሉ በረከት እንደሚመጣላቸው ተምረዋል።

አስተውሉ፣ 1. የፋሲካ በግ ምሳሌያዊ ነበር። ክርስቶስ ፋሲካችን ነው፣ 1ቆሮ 5:7። ክርስቶስ የእግዚአብሔር በግ ነው፣ ዮሐ 1:29፤ በራእይ መጽሐፍም በተደጋጋሚ በግ ተብሎ ተጠርቷል። ገና ያልደረሰና ዕድሜው ሙሉ የሆነ (በጉልምስናው) መሆን ነበረበት፤ ክርስቶስ ራሱን ያቀረበው በቤተልሔም ሕፃን ሳለ ሳይሆን በሕይወቱ መካከል (በጉልምስናው) ነው። ነውር የሌለበት መሆን ነበረበት፤ ጌታ ኢየሱስ ነውር የሌለበት በግ ነበር፤ ክርስቶስን የፈረደበት ዳኛ ንፁህ እንደሆነ አውጇል። አራት ቀን አስቀድሞ ይለይ ነበር፣ ይህም ጌታ ኢየሱስ በአሳቡም ሆነ በቃል ኪዳኑ መድኃኒት እንዲሆን መታቀዱንና መለየቱን ያመለክታል። ሊታረድና በእሳት ሊጠበስ ነበረበት፣ ይህም የጌታ የኢየሱስን የሞት፣ የመስቀል ሞትን ጨምሮ የሚያሠቃዩ መከራዎችን ያመለክታል። የእግዚአብሔር ቁጣ እንደ እሳት ነው፣ ክርስቶስም ስለ እኛ እርግማን ሆነ። አጥንቱ መሰበር የለበትም ነበር፣ ይህም በክርስቶስ ተፈጽሟል (ዮሐ 19:33)፣ የጌታ የኢየሱስን ያልተሰበረ ጥንካሬ ያመለክታል።

2. የደም መርጨት ምሳሌያዊ ነበር። የበጉ ደም ሊረጭ ይገባው ነበር፣ ይህም የክርስቶስን የሞት ዋጋ ለነፍሳችን ሙሉ በሙሉ መተግበርን ያመለክታል፤ እርቅን መቀበል አለብን፣ ሮሜ 5:11። እምነት የሂሶፕ ዘለላ ነው፣ በእርሱም በክርስቶስ ደም ውስጥ የተቀመጡትን የተስፋ ቃላትና በረከቶች ለራሳችን እንተገብራለን። በበሩ መቃኖች ላይ ይረጭ ነበር፣ ይህም በክርስቶስ ላይ ያለንን እምነት በግልጽ መመስከር እንዳለብን ያመለክታል። በመድረኩ ላይ አይረጭም ነበር፤ ይህም የቃል ኪዳኑን ደም በእግር ከመረገጥ እንድንጠነቀቅ ያስጠነቅቀናል። እርሱ ውድ ደም ነው፣ ለእኛም ውድ መሆን አለበት። በዚህ መንገድ የተረጨው ደም እስራኤላውያንን ከሚያጠፋው መልአክ የመጠበቂያ መንገድ ነበር፤ ደሙ በነበረበት ቦታ እርሱ የሚሠራው ነገር አልነበረም። የክርስቶስ ደም አማኙን ከእግዚአብሔር ቁጣ፣ ከሕግ እርግማንና ከሲኦል ፍርድ የሚጠብቅ ነው።

3. በግ በክብር መብላት ለክርስቶስ ያለብንን የወንጌል ግዴታ ያመለክት ነበር። የፋሲካ በግ ዝም ብሎ የሚታይ ሳይሆን የሚበላ ነበር። በዚሁ መንገድ እኛም በእምነት ክርስቶስን የራሳችን ማድረግ አለብን፤ ከእርሱም እንደ ምግብ መንፈሳዊ ጥንካሬና ምግብ መቀበል አለብን፣ ዮሐ 6:53,55 ተመልከቱ። ሁሉም መበላት ነበረበት፤ በእምነት ክርስቶስን የሚመገቡ ሁሉ ሙሉ ክርስቶስን መመገብ አለባቸው፤ ክርስቶስንና ቀንበሩን፣ ክርስቶስንና መስቀሉን፣ እንዲሁም ክርስቶስንና አክሊሉን መቀበል አለባቸው። አንድ ጊዜ መበላት ነበረበት፣ እስከ ጠዋት ድረስ መቀመጥ የለበትም። ዛሬ ክርስቶስ ቀርቧል፣ የሞት እንቅልፍ ከመተኛታችን በፊት ዛሬ በሚባለው ጊዜ ተቀባይነትን ማግኘት አለበት። ከግብፅ ባርነት መራራነት የተነሳ በመራራ ቅጠሎች መበላት ነበረበት፤ እኛም የኃጢአትን መራራነት በማስታወስ በኀዘንና በተሰበረ ልብ ክርስቶስን መመገብ አለብን። ኃጢአት መራራ ከሆነ ክርስቶስ ለእኛ ጣፋጭ ይሆናል። የሚሄዱ ለመሆናቸው ምልክት በትር ይዘው በቆሙበት መብላት ነበረባቸው። በእምነት ክርስቶስን ስንመገብ የኃጢአትን አገዛዝና ግዛት መተው አለብን፤ ለዓለምና ለሁሉም ነገር ተጠንቅቀን መኖር አለብን፤ ሁሉንም ነገር ስለ ክርስቶስ መተው አለብን፣ ይህም መጥፎ ልውውጥ እንደሆነ መቁጠር የለብንም፣ ዕብ 13:13,14።

4. የቂጣ በዓል የክርስትና ሕይወት ምሳሌያዊ ነበር፣ 1ቆሮ 5:7,8። ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስን ከተቀበልን በኋላ፣ በጌታ በኢየሱስ ክርስቶስ ዘወትር መደሰት አለብን። ከዚህ ቅዱስ ደስታ ጋር የማይስማማ ወይም የሚያጠፋ ምንም ዓይነት ሥራ መሠራት የለበትም፣ ማለትም ምንም ዓይነት አሳብ ተቀብሎ ማስወደድ የለበትም። አይሁዶች ፋሲካን በሚመለከት በጣም ጥብቅ ነበሩ፣ ስለዚህም በቤታቸው እርሾ እንዳይገኝ። በፍቅር የሚከበር በዓል መሆን አለበት፣ ያለ የክፋት እርሾ፤ በቅንነትም፣ ያለ ግብዝነት እርሾ። ይህ ለዘላለም ሥርዓት ነበር፤ በሕይወት እስካለን ድረስ ክርስቶስን መመገባችንን መቀጠል አለብን፣ ሁልጊዜም በእርሱ መደሰት አለብን፣ ለእኛ ያደረጋቸውን ታላላቅ ነገሮች በአመስጋኝነት እየጠቀስን።

ምዕራፍ 12

ይህ ምዕራፍ በብሉይ ኪዳን ከተመዘገቡት ሁሉ እጅግ የማይረሱ ሥርዓቶችና እጅግ የማይረሱ የአምላክ አቅርቦቶች (አስተዳደሮች) አንዱን ይተርካል።

I. ከይሁዳ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓቶች ሁሉ የፋሲካ ሥርዓት የበለጠ ታዋቂ አልነበረም፤ በአዲስ ኪዳንም ከዚህ የበለጠ በተደጋጋሚ የተጠቀሰ የለም፤ እዚህ ላይ ደግሞ የዚህን ሥርዓት አጀማመር (መመስረት) እናገኛለን። ሥርዓቱ ሦስት ክፍሎችን ያቀፈ ነበር፦

1. የፋሲካ በግ መታረድና መበላት (ቁ. 1–6, 8-11)።

2. ደሙን በበሩ መቃኖች ላይ መርጨት፣ ይህም የተለየ ነገር ተብሎ የተጠቀሰ (ዕብ. 11:28) እና ለዚህ የመጀመሪያ ፋሲካ ብቻ የተለየ (ቁ. 7)፣ ከምክንያቱ ጋር (ቁ. 13)።

3. ለሰባት ቀናት የሚቆየው የቂጣ በዓል፤ ይህ ደግሞ ከዚህ ሥርዓት አከባበር በኋላ ስለሚደረገው ነገር ያመለክታል (ቁ. 14–20)።

ይህ ሥርዓት ለሕዝቡ ተነገረ፣ እነርሱም እንዲህ እንዲያደርጉ ታዘዙ፦ (1.) ይህን የመጀመሪያ ፋሲካ እንዲያከብሩ (ቁ. 21–23)። (2.) ከዚህ በኋላ የሚመጡትን ፋሲካዎች እንዲያከብሩ (ቁ. 24–27)። እስራኤላውያንም እነዚህን ትእዛዛት ታዘዙ (ቁ. 28)።

II. እግዚአብሔር ስለ ይሁዳ ቤተ ክርስቲያን ካደረጋቸው አቅርቦቶች (አስተዳደሮች) ሁሉ የእስራኤል ልጆች ከግብፅ መውጣት የበለጠ የከበረ ወይም በተደጋጋሚ የተጠቀሰ የለም።

1. የግብፃውያን በኩሮች ተገደሉ (ቁ. 29, 30)።

2. ወዲያውኑ እንዲለቀቁ ትእዛዝ ተሰጠ (ቁ. 31–33)።

3. ጉዟቸውን ጀመሩ። (1.) የራሳቸውን ንብረት ጭነው (ቁ. 34)። (2.) በግብፅ ምርኮ የበለፀጉ (ቁ. 35, 36)። (3.) ከተቀላቀለ ሕዝብ ጋር (ቁ. 37, 38)። (4.) ለጊዜያዊ አቅርቦት ራሳቸውን ችለው (ቁ. 39)።

ክስተቱ የተመዘገበው (ቁ. 40–42)። በመጨረሻም፣ ማጠቃለያው፣ [1.] የዚህ የማይረሳ ሥርዓት፣ ከተጨማሪ ነገሮች ጋር (ቁ. 43–49)። [2.] የዚህ የማይረሳ የአምላክ አቅርቦት (ቁ. 50, 51)።

ቁጥር 1-20

ሙሴና አሮን እዚህ ላይ ከእግዚአብሔር የተቀበሉት ነገር በኋላ ለሕዝቡ ስለ ፋሲካ ሥርዓት የሚያስተላልፉት ነበር፤ ይህም በወራቸው ውስጥ አዲስ አቆጣጠር እንዲጠበቅ ከትእዛዝ ጋር ቀርቧል (ቁ. 1, 2)፦ “ይህ ወር ለእናንተ የወሮች መጀመሪያ ይሁን።” እስከዚያ ጊዜ ድረስ ዓመታቸውን ከመስከረም አጋማሽ ይጀምሩ ነበር፣ ነገር ግን ከዚህ በኋላ ቢያንስ በሁሉም የቤተ ክርስቲያን ስሌቶቻቸው ከመጋቢት አጋማሽ መጀመር ነበረባቸው። ማስታወሻ፦ ቀንን መጀመር፣ ዓመትን መጀመር፣ በተለይም ሕይወታችንን በእግዚአብሔር መጀመር መልካም ነው። ይህ አዲስ ስሌት ዓመቱን በጸደይ ይጀምር ነበር፣ ይህም የምድርን ገጽታ የሚያድስ ሲሆን፣ የክርስቶስን መምጣት ምሳሌ ሆኖ ያገለግል ነበር (መኃ. 2:11, 12)። ሙሴ በአሥሩ መቅሰፍቶች ግብፃውያንን ሲመታ፣ እስራኤላውያንን በአንድ ሰዓት ማስጠንቀቂያ ለመውጣት እንዲዘጋጁ እየመራቸው እንደነበር መገመት እንችላለን። ምናልባትም ከየተበተኑበት ቦታ ቀስ በቀስ አንድ ላይ አሰባስቧቸው ይሆናል፣ ምክንያቱም እዚህ ላይ የእስራኤል ጉባኤ ተብለው ተጠርተዋል (ቁ. 3)፣ እናም ለዚህ ጉባኤ ትእዛዛት ተልከዋል። ግራ መጋባታቸውና መቸኮላቸው ታላቅ እንደነበር ለመገመት ቀላል ነው፤ ሆኖም አሁን ግን የእግዚአብሔርን ክብር ለማክበር ቅዱስ ሥርዓትን ለመጠበቅ ራሳቸውን ማዘጋጀት ነበረባቸው። ማስታወሻ፦ ጭንቅላታችን በጭንቀት ሲሞላ፣ እጆቻችንም በሥራ ሲጠመዱ፣ ሃይማኖታችንን መርሳት የለብንም፣ ወይም ለአምልኮ ተግባራት ራሳችንን ዝግጁ እንዳንሆን መፍቀድ የለብንም።

I. እግዚአብሔር ከግብፅ በሚወጡበት ምሽት እያንዳንዱ ቤተሰብ በግ እንዲያርድ፣ ወይም ሁለት ወይም ሦስት ትናንሽ ቤተሰቦች ለአንድ በግ እንዲተባበሩ አዘዘ። በጉ ከአራት ቀናት በፊት መዘጋጀት ነበረበት፣ እናም በዚያ ከሰዓት በኋላ እንደ መስዋዕትነት ያርዱት ነበር (ቁ. 6)፤ በጥብቅ መስዋዕትነት አልነበረም፣ ምክንያቱም በመሠዊያው ላይ አልቀረበም ነበር፣ ነገር ግን እግዚአብሔር ከግብፃውያን ላይ በደረሰው መቅሰፍት ከማዳኑም በላይ በመጠበቁ ለእነርሱ ያደረገውን መልካምነት የሚያውቅበት ሃይማኖታዊ ሥርዓት ነበር። የቤተሰብ ሃይማኖት ጥንታዊነትን ተመልከቱ፤ እንዲሁም ትናንሽ ቤተሰቦች ለአምልኮ አብረው ሲሰባሰቡ ያለውን ምቾት ተመልከቱ፣ ይህም ይበልጥ የተከበረ እንዲሆን።

II. በዚህ መንገድ የታረደውን በግ የተጠበሰ (በየክፍሉ እንደሆነ መገመት እንችላለን)፣ ከቂጣና ከመራራ ቅጠላ ቅጠል ጋር ይበሉ ነበር፣ ምክንያቱም በችኮላ መብላት ነበረባቸው (ቁ. 11)፣ እናም እስከ ጥዋት ድረስ ምንም ማትረፍ አልነበረባቸውም፤ እግዚአብሔር ለዕለት እንጀራቸው በእርሱ እንዲታመኑ እንጂ ስለ ነገ እንዳይጨነቁ ይፈልግ ነበርና። የመራቸው እርሱ ይመግባቸው ነበር።

III. የበጉን ሥጋ ከመብላታቸው በፊት ደሙን በበሩ መቃኖች ላይ ይረጩ ነበር (ቁ. 7)። በዚህም ቤቶቻቸው ከግብፃውያን ቤቶች ይለዩ ነበር፣ እናም በኩሮቻቸው ከገዳዩ መልአክ ሰይፍ ይጠበቁ ነበር (ቁ. 12, 13)። በዚያች ሌሊት በግብፅ ታላቅ አስፈሪ ሥራ ይሠራ ነበር፤ የሰውና የእንስሳት በኩሮች ሁሉ ይገደሉ ነበር፣ በግብፅ አማልክትም ላይ ፍርድ ይፈጸም ነበር። ሙሴ በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ፍጻሜውን ባይጠቅስም፣ በዘኍልቁ 33:4 ላይ ግን ይናገራል። ግብፃውያን ያመልኳቸው የነበሩት ጣዖታት፣ የብረት የሆኑት ቀልጠው፣ የእንጨት የሆኑት ተቃጥለው፣ የድንጋይ የሆኑት ተሰብረው እንደጠፉ በጣም አይቀርም፣ ከዚህም የተነሳ ዮቶር (ምዕ. 18:11)፦ “እግዚአብሔር ከሁሉ አማልክት ይበልጣል” ብሎ ደመደመ።