ያዱአ

ያዱአ ኣብ ዘመን ግዝኣት ንጉስ ዳርዮስ ፋርስ ዘገልገለ ሊቀ ካህን ከም ዝነበረ ኣብነህ 12:11ከምኡ'ውን 22 ተጠቒሱ ኣሎ። ንሱ ድማ ወዲ ዮናታን ሊቀ ካህን ዝነበረ ከምኡ'ውን ወዲ ወዲ ዮያዳ ነበረ (ነህ 12:11)። ኣብ ነህምያ 12 ዘሎ ወለዶ ካብ ግዜ ምምላስ እስራኤላውያን ካብ ምርኮ ባቢሎን ንመጀመርያ ግዜ ብኢያሱ መሪነት ጀሚሩ ክሳብ ዘመን ግዝኣት ዳርዮስ ፋርሳዊ (ዳርዮስ ሳልሳይ ወይ ዳርዮስ ኮዶማኑስ ተባሂሉ'ውን ይፍለጥ፤ 336-331 ቅ.ል.ክ.) ተኸታታሊ ሊቃነ ካህናት የርኢ። እዚ ድማ ያዱአ ሊቀ ካህን ዝነበረሉ ግዜ ኣብ መወዳእታ 4ይ ክፍለ ዘመን ቅድሚ ልደት ክርስቶስ የውድቖ።ነህ 12:22ሌዋውያን ሓላቑ ኣባይቲ ኣቦታቶም ኮይኖም ዝተመዝገቡ ኣብ ዘመን ኤልያሺብ፣ ዮያዳ፣ ዮሓናን ከምኡ'ውን ያዱአ ክሳብ ግዝኣት ዳርዮስ ፋርስ ከም ዝነበረ ይገልጽ። እዚ ድማ ያዱአ ንነዊሕ ግዜ ሊቀ ካህን ኮይኑ ከም ዘገልገለ፣ ምናልባት'ውን ንብዙሓት ነገስታት ፋርስ ከም ዝሸፈነ የርኢ። ከምቲ ኣብ መጽሓፍ ታሪኽ ዮሴፍ (Antiquities of the Jews) (XI8.4-5) ተመዝጊቡ ዘሎ ኣይሁዳዊ ልምዲ ዝገልጾ፣ ያዱአ ንጉስ መቄዶንያ ታላቁ እስክንድር ንግዝኣት ፋርስ ምስ ወረረ ናብ ኢየሩሳሌም ክቐርብ ከሎ ዝረኸቦ ሊቀ ካህን ነበረ። ይኹን እምበር እዚ ጸብጻብ እዚ ኣብ ጽሑፍ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይተጠቕሰን። ያዱአ ኣብ ነህምያ 12 ኣብ ወለዶ ሊቃነ ካህናት ምእታዉ ቀጻልነት መስመር ክህነት ከምኡ'ውን ድሕሪ ምርኮ ኣብ ዝነበረ ማሕበረሰብ ኣይሁድ ኣገዳስነት ቦታ ሊቀ ካህን የጕልሕ። ብተወሳኺ ንትረኻ መጽሓፍ ቅዱስ ምስ ሰፊሕ ታሪኽ ጥንታዊ ማእከላይ ምብራቕ ብምዝማድ ኣገዳሲ ታሪኻዊ መበገሲ ነጥቢ ይህብ።