መዝሙር ዳዊት 19

19:1-6 ሰማያት ክብርታት ኣምላኽ ክሳዕ ክንድዚ ብግልጺ የውጅዎ፣ ጥበቡን፣ ሓይሉን፣ ጽቡቕነቱን ከኣ የርእዩ፣ ስለዚ ዅሎም እቶም ዘይእምነተኛታት ሰባት መመኽነይታ የብሎምን። ንርእሶም ግብሪ ኣእዳው ኣምላኽ ምዃኖም ይገልጹ፤ ከመይሲ ፈጣሪ ክህልዎም ኣለዎ፣ ንሱ ድማ ዘለኣለማዊ፣ ብዘይገደብ ጥበበኛ፣ ሓያልን፣ ጽቡቕን እዩ። ምልውዋጥ መዓልትን ለይትን ንሓይሊ ኣምላኽ ዓብዪ መርትዖ እዩ፣ ከምኡ'ውን ከነስተብህል ይዕድመና፣ ከምቲ ኣብ መንግስቲ ተፈጥሮ፣ ከምኡ'ውን ኣብ መንግስቲ ኣድህኦኡ (ፕሮቪደንስ)፣ ንሱ ብርሃን ዚፈጥር፣ ጸልማት ከኣ ዚገብር እዩ፣ ኢሳ 45:7፣ ነንሓድሕዶም ከኣ የቑሞም። ጸሓይ ኣብ ጠፈር ንጸሓይ ጽድቂ፣ ንመርዓዊ ቤተክርስትያን፣ ከምኡ'ውን ንብርሃን ዓለም ምሳሌ እዩ፣ ንሱ ድማ ሰማያዊ ብርሃንን ድሕነትን ብወንጌሉ ገይሩ ናብ ህዝብታት ምድሪ የዘርግሕ። ንቤተክርስትያኑ፣ ንሳ ድማ ናብኡ ዘሐትማ፣ ክባርኻ ይፈትው፤ ጉዕዞኡ ኸምቲ ናይ ጸሓይ ዘይድክም ክኸውን እዩ፣ ክሳዕ ዅላ ምድሪ ብብርሃኑን ድሕነቱን እትመልእ። ብብሩኽ ድሕነት፣ ንዅሎም ህዝብታት ኣብ ምድሪ ብርሃን ኪህብ፣ ኬሐጉስ፣ ከምኡ'ውን ፍርያም ኪገብር እቲ ጊዜ ንምጽባይ ንጸሊ። ንሳቶም ዘረባ ወይ ቛንቋ የብሎምን፣ ገሊኦም ከምኡ ገይሮም የንብብዎ፣ ገና ድማ ድምጾም ይሰማዕ። ዅሎም ህዝብታት እዞም ሰበኽቲ ግሩም ግብሪ ኣምላኽ ብቛንቋኦም ኪዛረቡ ኪሰምዑ ይኽእሉ እዮም። ስለ ዅሉ እቲ ብብርሃናት ሰማያት እንረኽቦ ምጽንናዕን ጥቕምን ንኣምላኽ ክብሪ ንሃቦ፣ ካብኦም ንላዕሊን ንወጻእን ናብ ጸሓይ ጽድቂ እናጠመትና።

ቁጽሪ 1-6

መዝሙር 19

ዓብዪ ኣምላኽ ንትምህርትን ንምህናጽን ደቂ ሰብ ዘሕተሞም ክልተ ኣዝዮም ጽቡቓት መጻሕፍቲ ኣለዉ፤ እዚ መዝሙር እዚ ብዛዕባ እዞም ክልቲኦም ይዛረብ፣ ንኽልቲኦም ድማ ብትግሃት ክንጽንዖም ይምዕድ።

I. መጽሓፍ ፍጥረት፣ ኣብኡ ሓይልን መለኮትን ፈጣሪ ብቐሊሉ ከንብብ ንኽእል ኢና (ቁ. 1-6)።

II. መጽሓፍ ቅዱሳት ጽሑፋት፣ እቲ ብዛዕባ ግዴታና ፍቓድ ኣምላኽ ዜፍልጠና። ንልዑልነትን ጥቕምን እቲ መጽሓፍ የርኢ (ቁ. 7-11) ድሕሪኡ ድማ ከመይ ጌርና ከም እንጥቀመሉ የምህረና (ቁ. 12-14)። ንሓለቓ መዘምራን። መዝሙር ዳዊት።

ካብቶም ኩሉ ዓለም ኩሉ መዓልቲ ዚርእዮም ነገራት እቲ መዝሙር ደራሲ ኣብዞም ፍቕድታት እዚኦም ናብ ምሕሳብ ዘይርኣዩ ነገራት ኣምላኽ ይመርሓና፣ ህልውናኡ ብዘይጥርጥር ንጹር ኮይኑ ዚርአ፣ ክብሩ ድማ ኣብቲ ዚርአ ሰማያት ብልዑል ብርሃን ዚበርህ፣ ኣሰራርሓኦምን ጽባቐኦምን፣ ስርዓትን ጽልዋን ሰማያዊ ኣካላት። እዚ ኣብነት መለኮታዊ ሓይሊ እዚ ንዕሽነት ዘይኣምኑ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ሰማይ ከም ዘሎ ርእዮም እሞ “ኣምላኽ የልቦን” ዚብሉ፣ ፍረ ርእዮም እሞ “ምኽንያት የልቦን” ዚብሉ፣ ንዕሽነት ኣምለኽቲ ጣኦትን ንኸንቱነት ሓሳባቶምን እውን የርኢ፣ እቶም ሰማያት ንኽብሪ ኣምላኽ ዜግልጹ እኳ እንተኾኑ፣ ነቲ ክብሪ ግና ነቶም ብርሃናት ሰማይ ዝሃቡ፣ እቶም ብርሃናት እቶም ንበይኑ ንኣምላኽ፣ ንኣቦ ብርሃናት፣ ከም ዚህብዎም ዝመርሑዎም እዮም። ሕጂ ኣብዚ እዚ ኣስተብህል፡

1. ፍጥረት ዜፍልጠና እንታይ እዩ። ብብዙሕ መገዲ ይጠቕሙናን የገልግሉናን እዮም፣ ግናኸ ካብዚ ዝበለጸ የልቦን፣ ንሳቶም ንኽብሪ ኣምላኽ የውጁ፣ ንግብሪ ኢዱ ብምርኣይ፣ ቁ. 1። ንሳቶም ግብሪ ኢድ ኣምላኽ ምዃኖም ብንጹር ይዛረቡ፤ ከመይሲ ካብ ዘለኣለም ክህልዉ ኣይክእሉን እዮም፤ ኩሉ ምትካእን ምንቅስቓስን መጀመርታ ክህልዎ ኣለዎ፤ ንርእሶም ክፈጥሩ ኣይክእሉን እዮም፣ እዚ ምጽብጻብ እዩ፤ ብዘይፍላጥ ብዝተረኽበ ምትሕሓዝ ኣቶማት ክምርሑ ኣይክእሉን እዮም፣ እዚ ንምምላስ ዘይኮነስ ንምዝባዕ ዝበቅዕ ዕሽነት እዩ፤ ስለዚ ፈጣሪ ክህልዎም ኣለዎ፣ እሱ ድማ ካብ ዘለኣለማዊ ኣእምሮ፣ ብዘይገደብ ጥበበኛ፣ ሓያልን ጽቡቕን ክኸውን ኣይክእልን እዩ። በዚ ኸምዚ ግብሪ ኣምላኽ፣ ግብሪ ኣጻብዑ (መዝ. 8:3) ምዃኖም ይርአ፣ ስለዚ ድማ ክብሩ የውጁ። ካብ ልዑልነት እቲ ግብሪ ንዘይገደብ ፍጽምና እቲ ዓብዪ ደራሲኡ ብቐሊሉ ክንመዝን ንኽእል ኢና። ካብ ብርሃን ሰማያት ፈጣሪ ብርሃን ምዃኑ ክንእክብ ንኽእል ኢና፤ ስፍሓቶም ንዘይገደብነቱ የርኢ፤ ልዕልነቶም ንልዕልነቱን ንሉዓላውነቱን፣ ጽልዋኦም ኣብዛ ምድሪ እዚኣ ንግዝኣቱን፣ ንምምሕዳሩን፣ ንኹሉ ዝሓቖፈ ምሕረቱን የርኢ፤ ኩሎም ድማ ነቲ ብኡኡ መጀመርታ ዝተፈጥሩሉን፣ ክሳዕ እዛ መዓልቲ እዚኣ ብመሰረት እቲ ሽዑ ዝተሰርዐ ስርዓት ዚቕጽሉሉን ኩሉ ዚኽእል ሓይሉ የውጁ።

II. እዚ ዜፍልጡ ገለ ካብቶም ነገራት እንታይ እዮም፧

1. ሰማያትን ጠፈርን—እቲ ሰፊሕ ኣየርን ኢተርን፣ ከምኡውን ሉል ፕላኔታትን ዘይነቓነቑ ከዋኽብትን። ሰብ ካብ እንስሳታት ብኣሰራርሓ ስጋኡ እዚ ዝበለጸ ረብሓ ኣለዎ፣ ንሳቶም ናብ ታሕቲ ኪርእዩ ኸም እተፈጥሩ፣ መንፈሶም ድማ ናብኡ ኪኸይድ ከም ዘለዎ፣ ንሱ ግና ቀጥ ኢሉ ናብ ላዕሊ ኪርኢ ተፈጢሩ እዩ፣ ከመይሲ መንፈሱ ድሕሪ ሓጺር እዋን ናብ ላዕሊ ኪኸይድ ኣለዎ፣ ሓሳባቱ ድማ ሕጂ ናብ ላዕሊ ኪዓርግ ኣለዎ።

2. እቲ ዘይቋረጽን ስሩዕን ምትካእ መዓልትን ለይትን (ቁ. 2)፡ መዓልቲ ንመዓልቲ፣ ለይቲ ድማ ንለይቲ፣ ንኽብሪ እቲ ብርሃንን ጸልማትን ፈለማ ዝፈላልየን፣ ካብ መጀመርታ ኽሳዕ እዛ መዓልቲ እዚኣ ድማ ነቲ ዝተሰርዐ ስርዓት ብዘይለውጢ ዝሓለወ ኣምላኽ ይዛረባ፣ ብመሰረት እቲ ኣምላኽ ምስ ኖህ ዝኣተዎ ኪዳን (ዘፍ. 8:22)፣ ምድሪ ኽሳዕ ዘላ፣ መዓልትን ለይትን ኣይኪብተኻን እዩ፣ እዚ ኪዳን ምምሕዳር እዚ ድማ ንኪዳን ጸጋ ብጽንዓቱ ይምሰል፣ ኤር. 33:20፤ 31:35። እቲ ምልውዋጥ መዓልትን ለይትን፣ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ትኽክለኛ ኣገባብ፣ ዓብዪ ኣብነት ሓይሊ ኣምላኽ እዩ፣ ከምኡውን ኣብ መንግስቲ ተፈጥሮ ከምኡ ድማ ኣብ መንግስቲ ምምሕዳር፣ ንሱ ብርሃን ከም ዚፈጥርን ጸልማት ከም ዚፈጥርን (ኢሳ. 45:7)፣ ሓደ ድማ ኣብ ልዕሊ እቲ ሓደ ከም ዜንብርን ክንርኢ ይዕድመና። ከምኡውን ንሰብ ዝገበሮ ሰናይ ተግባር እዩ፤ ከመይሲ ንመውጽኢ ንግሆን ምሸትን ኬሐጕስ ይገብር፣ መዝ. 65:8። ብዘይቋረጽ ምልውዋጥ እዚ ንርእሱ ጥራይ ኣየኽብርን፣ ንዓና እውን የሐጕሰና እዩ፤ ከመይሲ ብርሃን ንግሆ ንዕዮ መዓልቲ ኸም ዚሕግዝ፣ ከምኡ ድማ ጽላሎት ምሸት ንዕረፍቲ ለይቲ ይሕግዝ፤ ኩሉ መዓልትን ኩሉ ለይትን ንጽቡቕነት ኣምላኽ ይዛረባ፣ ምስ መሰከራ ድማ፣ ነቲ ዚቕጽል መዓልቲ፣ ነቲ ዚቕጽል ለይቲ፣ ነቲ ሓደ ንሓደ ይሓድግኦ።

3. ብርሃንን ጽልዋን ጸሓይ፣ ብፍሉይ ኣገባብ ንኽብሪ ኣምላኽ የውጁ፤ ከመይሲ ካብ ኩሎም ሰማያዊ ኣካላት፣ ንሱ ብርእሱ ዝበለጸ ዚርአን ንታሕተዋይ ዓለም እዚኣ ዝበለጸ ጠቓምን እዩ፣ እዚኣ ድማ ብዘይኡ ኩሉ ጸልማትን ኩሉ በረኻን ምኾነት። ዳዊት ነዚ መዝሙር እዚ ኺጽሕፍ ከሎ፣ እታ እትወጽእ ጸሓይ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ከም ዝነበረት፣ ካብ ብርሃና ድማ ንኽብሪ ኣምላኽ ኬውጅ ኣጋጣሚ ኸም ዝረኸበ፣ ዘይከሓድ ግምት ኣይኮነን። ብዛዕባ ጸሓይ ኣብዚ እዚ ኣስተብህል፡ (1.) እቲ ንእኡ ዝተመደበሉ ቦታ። ኣብ ሰማያት ኣምላኽ ንጸሓይ ድንኳን ሰሪዑላ። ሰማያዊ ኣካላት ሰራዊት ሰማይ ይብሃሉ፣ ስለዚ ድማ ከም ወተሃደራት ኣብ ሰፈሮም ኣብ ድንኳናት ከም ዚነብሩ ብግቡእ ይንገር። ጸሓይ ድንኳን ከም ዝተሰርዓላ ይንገር፣ ምኽንያቱ ብቐጻሊ ምንቅስቓስ ስለ ዘላን ፈጺማ ዝተወሰነ መርገጺ ስለ ዘይብላን ጥራይ ዘይኮነስ፣ እቲ ዘለዋ ማሕደር ኣብ መወዳእታ ዘመን ከም ድንኳን ኪፈርስ እዩ፣ ሰማያት ከም ብራና ኺጥቕለሉን ጸሓይ ድማ ናብ ጸልማት ኪትልወጥን እያ። (2.) እቲ ንእኡ ዝተመደበሉ ጉዕዞ። እቲ ክብሪ ዘለዎ ፍጥረት ስራሕ ኣልቦ ኪኸውን ኣይተፈጥረን፣ ግናኸ ምውጻኡ (እንተወሓደ ንዓይና ኸም ዚርአ) ካብ ሓደ ነጥቢ ሰማያት እዩ፣ ጉዕዞኡ ድማ ካብኡ ናብቲ ተጻራሪ ነጥቢ፣ ካብኡ ድማ (ንዕለታዊ ምልውዋጡ ንምምላእ) ናብቲ ሓደ ነጥቢ እንደገና፤ እዚ ድማ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ጽንዓትን ምትእምማንን ስለ ዝኾነ፣ ጸሓይ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ቦታ፣ ኣብ ዝኾነት ሰዓትን ደቒቕን ከም እትወጽእ ብርግጽ ክንትንብይ ንኽእል ኢና። (3.) እቲ ዚርአሉ ብርሃን። ንሱ ኸምቲ ኻብ ክፍሉ ዚወጽእ መርዓዊ እዩ፣ ብሃብቲ ዝተሰለመን ዝተሰርዐን፣ ብኢድ ክሳዕ ዝኽእል ዝጸበቐ፣ ንርእሱ ብጥዑም ዚርኢን ንኹሉ ኣብ ከባቢኡ ዘሎ ዜሐጕስን፤ ከመይሲ ፈታዊ መርዓዊ ድምጺ መርዓዊ ምስ ሰምዐ ኣዝዩ ይሕጐስ፣ ዮሃ. 3:29። (4.) እቲ ነዚ ጉዕዞ ዚገብረሉ ባህታ። እቲ ዚኸዶ ዓብዪ ዙርያ ኸም ዝመስል፣ ንሓንቲ ደቒቕ እውን ዕረፍቲ ከም ዘይብሉ እኳ እንተኾነ፣ ግናኸ ንሕጊ እዚ ፍጥረት እዚ ብምእዛዝ፣ ንኣገልግሎት ሰብ ድማ፣ ንሱ ጥራይ ኣይገብሮን፣ ብብዙሕ ባህታ ድማ ይገብሮ፣ ከም ሓያል ሰብ ንውድድር ኪጐዪ ኸሎ ይሕጐስ። ክርስቶስ፣ ጸሓይ ጽድቂ፣ እቲ ኺገብሮ እተዋህቦ ስራሕ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ዕግበት ፈጸሞ። (5.) ኣብዛ ምድሪ እዚኣ ዘለዎ ኩሉ ዝሓቖፈ ጽልዋ፡ ካብ ልቡ ዝተሰወረ የልቦን፣ ኣይፋሉን፣ ኣብ ውሽጢ ምድሪ ዘለዉ ማዕድናት እውን የልቦን፣ እዚኦም ድማ ጸሓይ ጽልዋ ኣለዋ።

III. እዚ ምግላጽ ክብሪ ኣምላኽ ንመን እዩ ዚግበር። ንኹሉ ክፍሊ ዓለም እዩ ዚግበር (ቁ. 3, 4)፡ ድምጾም ዘይተሰምዓሉ ቛንቋ ወይ ዘረባ (ህዝቢ የልቦን፣ ከመይሲ ህዝብታት ብቛንቋኦም ተመቓቒሎም ነበሩ፣ ዘፍ. 10:31, 32) የልቦን። መስመሮም ኣብ ኩሉ ምድሪ ሓሊፉ እዩ (መስመር ኢኳቶር፣ ንበል)፣ ምስኡ ድማ ቃላቶም ክሳዕ ወሰን ዓለም፣ ንዘለኣለማዊ ሓይሊ ኣምላኽ ተፈጥሮ እናኣወጁ፣ ቁ. 4። ሃዋርያ ነዚ ምኽንያት ገይሩ፣ ኣይሁድ ንእኡን ንኻልኦትን ወንጌል ንኣህዛብ ብምስባኾም ኪቝጥዑ ዘይብሎም ምኽንያት ገይሩ ተጠቒሙሉ፣ ምኽንያቱ ኣምላኽ ንርእሱ ንዓለም ኣህዛብ ብግብሪ ፍጥረት ኣቐዲሙ ኣፍሊጡ ነይሩ እዩ፣ ኣብ መንጎኦም ድማ ብዘይ ምስክር ኣይሓደጎን (ሮሜ 10:18)፣ ስለዚ ጣኦት ኣምለኽቲ እንተ ነበሩ፣ ምኽንያት ኣይነበሮምን፣ ሮሜ 1:20, 21። እቶም ወንጌል ብምስባኽ ንኣህዛብ ካብ ኣምልኾ ጣኦቶም ኬምልሱ ዝጸዓሩ ድማ ብዘይ ገለ ገበን ነበሩ። ኣምላኽ ነዚኦም ንምምላስ እዚኦም እንተ ተጠቒሙ፣ እዚኦም ድማ ፍረ ዘይብሎም እንተ ነበሩ፣ ሃዋርያት ካብኡ ንምምላስ ካልእ መገዲ ምጥቃሞም ጽቡቕ ገበሩ። ንሳቶም ዘረባ ወይ ቛንቋ የብሎምን (ገሊኦም ከምዚ ይብሉ) እሞ ድምጾም ግና ይሰማዕ። ኩሎም ህዝብታት ነዞም ተፈጥሮኣዊ ዘይመውቱ ሰበኽቲ ብቛንቋኦም ንግሩም ግብሪ ኣምላኽ ኪዛረቡሎም ኪሰምዑ ይኽእሉ እዮም።

ነዞም ፍቕድታት እዚኦም ክንዝምር ከሎና፣ ብብርሃናት ሰማይ እንረኽቦ ኩሉ ምጽንናዕን ረብሓን ንኣምላኽ ክብሪ ኽንህብ ኣሎና፣ ካብኦም ንላዕሊን ንወጻእን ናብ ጸሓይ ጽድቂ እናጠመትና።

19:7-10 ቅዱስ ጽሑፍ ካብ ለይቲ ወይ መዓልቲ፡ ካብቲ እንትንፋሶ ኣየር ወይ ካብ ብርሃን ጸሓይ ንዓና እምብዛ ዓብዪ ረብሓ ኣለዎ። ንሰብ ካብ ዝወደቐሉ ኩነታት ንምምላስ፡ ቃል ኣምላኽ የድሊ።