መጽሓፍ ምሳሌ 2

2:1-9 እቶም ሰማያዊ ጥበብ ብትግሃት ዚደልዩ፣ ጻዕሮም ከንቱ ከም ዝኸነ መመሊሶም ኣይተማረሩን። እቲ ውህበት ብነጻ ዝኸውን ምዃኑ ኸኣ ኣድላይነት ትግሃትና ኣየወግድን፣ ዮሃንስ 6:27። ይድለዩ እሞ ኺረኽቡዎ እዮም፤ ይለምኑ እሞ ኺወሃቦም እዩ። እቶም ከምዚ ዝኣመሰለ ሞገስ ዚረኽቡ መን ምዃኖም ነስተብህለሉ። እቶም ምስሊ ኣምላኽ ብሓዳስ ልደት ዚሕደሰሎም፣ እቲ ኸኣ ኣብ ጽድቂ ዚርከብ ጻድቃን እዮም። ኣብ ኣምላኽ እንተ ተወከልናን ንጥበብ እንተ ደለናዮን፣ መገዲ ፍርዲ ንኽንሕሉ ኺገብረና እዩ።

ምዕራፍ 2 ሰሎሞን ነቶም ብሓጢኣቶም ዝጸንዑ ጥፍኣቶም ድሕሪ ምትንበዩ፡ ኣብዛ ምዕራፍ እዚኣ ነቶም ኪምሃሩ ድልዋት ዝኾኑ ሰባት ይምዕድ።

I. ንሳቶም ብትግሃት ንመገዲ ፍልጠትን ጸጋን እንተ ተጠቒሞም፡ ካብ ኣምላኽ ዝደልይዎ ፍልጠትን ጸጋን ከም ዚረኽቡ የርእዮም (ቁ. 1-9)።

II. እዚ ንኣኦም ክሳዕ ክንደይ ዘይነገርካ ጥቕሚ ከም ዘለዎ የርእዮም።

1. ካብ መፈንጠራ እኩያት ሰብኡት (ቁ. 10-15) ከምኡውን ካብ እኩያት ኣንስቲ (ቁ. 16-19) ኪሕልዎም እዩ።

2. ናብ መገዲ ጽቡቓት ሰባት ኪመርሖምን ኣብኣ ኪሕልዎምን እዩ (ቁ. 20-22)። ስለዚ ኣብዛ ምዕራፍ እዚኣ ጥበብ ከመይ ጌርና ኸም እንረክብን ምስ ረኸብናያ ኸኣ ከመይ ጌርና ኸም እንጥቀመላን ንምሃር ኢና፡ ምእንቲ ኸንደልያ ወይ ከኣ ብኸንቱ ኸይንቕበላ።

ቁጽሪ 1-9 እዮብ ቅድሚ እዚ ነዊሕ እዋን፡ ጥበብ ኣበይ ትርከብ፧ ጥበብ ካበይ ትመጽእ፧ (እዮብ 28:12, 20) ኢሉ ሓቲቱ ነይሩ፡ እዚ ድማ እቲ ዝሃቦ መልሲ እዩ (ቁ. 23)፡ ኣምላኽ ንቦታኣ ይፈልጣ እዩ። ሰሎሞን ግና ኣብዚ ንላዕሊ ይኸይድ፡ ኣበይ ከም እንረኽባን ከመይ ጌርና ኸም እንረኽባን ይነግረና። ኣብዚ ኸኣ ንምሃር፡

I. ጥበብ ምእንቲ ኸንረክብ እንታይ መገዲ ኽንጥቀም ከም ዘሎና።

1. ንቓል ኣምላኽ ብቐረባ ኽንሰምዖ ኣሎና፡ ከመይሲ ንምድሓን ጥበበኛታት ኪገብረና ዚኽእል ቃል ጥበብ እዩ (ቁ. 1, 2)።

(1.) ቃላት ኣምላኽ ምንጪን መለክዒን ጥበብን ምስትውዓልን ምዃኖም ክንኣምን ኣሎና፡ ካብቲ ዚገብሩና ንላዕሊ ጥበበኛታት ክንከውን ከም ዘየድልየናውን ክንኣምን ኣሎና። ንእዝንና ኸነድንን ንልብና ኸኣ ናብኦም ከነቕንዕ ኣሎና፡ ከም ናብ ጥበብ ወይ ምስትውዓል ባዕሉ ኸም ዝኾነ። ኣብ ሰብኣዊ ጽሑፋት ብዙሕ ጥበበኛዊ ነገራት ኪርከብ ይኽእል እዩ፡ ግናኸ መለኮታዊ ምግላጽን ኣብኡ እተሰረተ ናይ ሓቂ ሃይማኖትን ኩሉ ጥበብ እዩ።

(2.) በዚ መሰረት ድማ ንቓል ኣምላኽ ብምሉእ ድልየት ልቢ ኽንቕበሎን ብደሓን ምጽኣት ክንብሎን ኣሎና፡ ንትእዛዛት ከምኡውን ንተስፋታት፡ ብዘይ ምጕርምራም ወይ ምብኣስ። ጐይታይ፡ ባርያኻ ይሰምዕ ኣሎ እሞ፡ ተዛረብ።

(3.) ከምቲ ንመዝገብና እንሓብኦ፡ ከይስረቕናዮ ፈሪሕና፡ ንኣኦም ምሳና ኽንሓብኦም ኣሎና። ንቓል ኣምላኽ ክንቕበሎ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ክንሕዞን ኣብ ልብና ኸነቐምጦን ኣሎና፡ ምእንቲ ዅሉ ሳዕ ድሉው ኪኸውን።

(4.) ንእዝንና ኸነድንን ኣሎና፡ ንቓል ኣምላኽ ንምስማዕ ኲሉ ዕድላት ክንጥቀምን ብትኩረትን ብቁምነገርን ክንሰምዖን ኣሎና፡ ከምቶም ኪጠፍኦም ዝፈርሑ።

(5.) ንልብና ኸኣ ናብኦም ከነቕንዕ ኣሎና፡ እንተ ዘይኮይኑ ንእዝኒ ናብኦም ምድናይ ጥቕሚ ኣይህልዎን።

2. ብጸሎት ብዙሓት ክንከውን ኣሎና (ቁ. 3)። ከምቲ ብጥሜት ኪጠፍእ ዝቐረበ ሰብ ንእንጌራ ብትሪ ዚልምን፡ ንፍልጠት ክንጽውዕ ኣሎና። ድኹም ድሌታት ኣይሰፍሕን እዩ፡ ከምቶም ዋጋ ፍልጠትን ናይ ገዛእ ርእስና ድሌትን ዚፈልጡ፡ ብትሪ ኽንልምን ኣሎና። ከምቶም ሕጂ እተወልዱ ቘልዑ፡ ንንጹህ ጸባ ቓል ክንጽውዕ ኣሎና። (1 ጴጥ. 2:2) ንምስትውዓል ድምጽና ኸነልዕል ኣሎና፡ ናብ ሰማይ ከነልዕሎ ኣሎና፡ ካብኡ እዞም ጽቡቓትን ፍጹማትን ውህበታት ኪድለዩ ኣለዎም (ያዕ. 1:17፤ እዮብ 38:34)። ንምስትውዓል ድምጽና ኽንህብ ኣሎና (እዚ እዩ እቲ ቓል)፡ ንእኡ ኽንዛረብ፡ ንእኡ ኽንመርጽ፡ ንልሳን ናብ ትእዛዝ ጥበብ ከነቕንዕ። ድምጽና ንእኡ ኽንውፍዮ ኣሎና፡ ልብና ናብኡ ድሕሪ ምቕናዕና፡ ድምጽና ንምድላይ እኡ ኽንጥቀመሉ ኣሎና። ሰሎሞን probatum est—ዝተፈተነ መድሓኒት፡ ኣብዚ ኣገባብ እዚ ኺጽሕፍ ይኽእል ነይሩ እዩ፡ ንጥበብ ጸለየ እሞ ረኸባ።

3. ጻዕሪ ኽንገብር ድልዋት ክንከውን ኣሎና (ቁ. 4)፡ ከም ብሩር ክንደልያ ኣሎና፡ ካብ ኩሉ ሃብቲ እዛ ዓለም እዚኣ ንላዕሊ ኽንመርጻ፡ ከምቶም ኣብ ማዕድን ዚቘፍሩ፡ ብዙሕ ጻዕሪ ዚገብሩን ዓብዪ ሓደጋ ዚወስዱን፡ ብዘይ ምሕላፍ ጻዕሪን ብዘይ ምፍራስ ጽንዓትን ቈራጽነትን፡ ንማዕድን ንምድላይ ዚጽዕሩ፡ ወይ ከምቶም ሃብታማት ኪኾኑ ዚደልዩ፡ ንግሆ ዚለዓሉን ድሕሪ ምሸት ዚድቅሱን፡ ገንዘብ ንምርካብን መዝገቦም ንምምላእን ኲሉ ነገር ዚገብሩ። በዚ ኸምዚ፡ ንፍልጠት ንምርካብ ብትግሃት ክንጽዕር ኣሎና፡ ንእግዚኣብሄር ንምፍላጥ ክንቅጽል ኣሎና።

II. ነዘን መገድታት እዚኤን ብምጥቃም እንታይ ዓወት ክንጽበ ከም እንኽእል። ጻዕርና ብኸንቱ ኣይከውንን እዩ፡ ከመይሲ፡

1. ምስ ኣምላኽ ዘሎና ምልላይን ሓድነትን ከመይ ጌርና ኸም እንሕሉ ኽንፈልጥ ኢና፡ “ንፍርሃት እግዚኣብሄር ክትፈልጥ ኢኻ (ቁ. 5)፡ ማለት፡ ከመይ ጌርካ ኸም እትሰግዶ ኽትፈልጥ ኢኻ፡ ናብ ትርጉምን ምስጢርን ነፍሲ ወከፍ ስርዓት ክትኣቱ ኢኻ፡ ዕላማ ምምስራቱ ኸኣ ከተማልእ ክትኽእል ኢኻ።” ንኣምላኽ ብግቡእ ንምፍራህ ዘድሊ ፍልጠት ኣምላኽ ክትረክብ ኢኻ። ንኣምላኽ ምፍላጥ ክሳዕ ክንደይ ረብሓና ምዃኑን ብምስምማዕ ፍቕርን ኣምልኾን ናብኡ ኸም እንገልጾን ምስትውዓል የድልየና።

2. ንኹሎም ሰባት ብግቡእ ከመይ ጌርና ኸም እንመሓደር ክንፈልጥ ኢና (ቁ. 9)፡ “ብቓል ኣምላኽ ጽድቅን ፍርድን ቅንዕናን ክትፈልጥ ኢኻ፡ ነተን ኣብ ምሉእ ህይወትካ ዚመርሓኻን ዚገዝኣኻን መትከላት ፍትሕን ምሕረትን ቅንዕናን ክትምሃር ኢኻ፡ ንነፍሲ ወከፍ ዝምድና፡ ንነፍሲ ወከፍ ዕዮ፡ ከምኡውን ንነፍሲ ወከፍ እምነት ብቑዕን እሙንን ክትከውን ከተኽእለካ እያ። ንፍትሒ ቅኑዕ ኣረኣእያ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንምምምማር እውን ድሌት ክትህበካ እያ፡ ንኹሎም ድማ ግቡኦም ክትህብ። ከመይሲ እቶም ቅኑዕ ዘይገብሩ፡ ብግቡእ ኣይርድኡዎን እዮም።” እዚ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ጽቡቕ መገዲ ኺመርሖም እዩ፡ ከመይሲ ጽሑፍ ንሰብ ኣምላኽ ፍጹም ኪገብሮ እዩ። ማስታወሻ፡ እቶም ግቡኦም ዚፈልጡ እዮም ዝበለጸ ፍልጠት ዘለዎም (መዝ. 111:10)።

III. ንጥበብ ኣብ ምድላይና እዚ ዓወት እዚ ኸም ዚርከብ እንታይ ምኽንያት ኣሎና፡ ኣብዚ ኻብ ኣምላኽ ጥራይ ምትብባዕ ክንወስድ ኣሎና (ቁ. 6-8)።

1. ኣምላኽ ዚህቦ ጥበብ ኣለዎ (ቁ. 6)። እግዚኣብሄር ባዕሉ ጥበበኛ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ጥበብውን ይህብ እዩ፡ እዚ ኸኣ ካብቲ ዝበለጹ ጥበበኛታት ሰባት ኣብ ዓለም ኪገብርዎ ኻብ ዚኽእል ንላዕሊ እዩ፡ ከመይሲ ንኣእምሮ ምኽፋት ናይ ኣምላኽ መሰል እዩ። ኣብ ዝኾነ ፍጥረት ዘሎ ኩሉ ጥበብ ናቱ ውህበት እዩ፡ ናቱ ናጻ ውህበት እዩ፡ ብልግስናውን ይህቦ እዩ (ያዕ. 1:5)፡ ንብዙሓት ሂብዎም እዩ፡ ሕጂውን ይህብ ኣሎ፡ ስለዚ ንእኡ ኽንልምኖ ኣሎና።

2. ንዓለም ብምግላጽ ፍቓዱ ባሪኽዋ እዩ። ካብ ኣፉ፡ ብሕግን ነብያትን፡ ብጽሑፍ ቃልን ብኣገልገልቱን፡ ክልቲኦም ንደቂ ሰብ ኣፉ ዝኾኑ፡ ፍልጠትን ምስትውዓልን ይወጽእ፡ ከምኡውን ሓቅን ጽቡቕን ምግላጽ፡ ነቲ ጽልዋኡ እንተ ተቐቢልናዮን እንተ ተቐቢልናዮን፡ ብሓቂ ፍሉጣትን ምስትውዓል ዘለዎምን ኪገብረና እዩ። ጥበብ ንምድላይ ምጽዓር ምትብባዕን ምትብባዕን እዩ፡ ኣብ ጽሑፋት ክንደልያ ኣሎና፡ ብትግሃት እንተ ደሊናያ ኸኣ ክንረኽባ ኢና።

3. እቶም ፍቓዱ ኺገብሩ ብቕንዕና ድልዋት ዝኾኑ ጽቡቓት ሰባት፡ ነቲ ዘድልዮም ፍልጠትን ምስትውዓልን ከም ዚረኽቡ ብፍላይ ኣዳልዩ እዩ (ዮሃ. 7:17)። ጥበብ ይድለዩ እሞ ኺረኽብዋ እዮም፡ ይሓትቱ እሞ ኺወሃቦም እዩ (ቁ. 7, 8)። ኣብዚ እሞ ኣስተብህል፡

(1.) እቶም ከምዚ ዝበለ ሞገስ ዝረኸቡ መን እዮም፧ ንሳቶም ጻድቃን እዮም፡ ኣብኦም ምስሊ ኣምላኽ ዝሓደሰ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ጽድቂ ዚርከብ እዩ፡ ከምኡውን እቶም ብቕንዕና ዚመላለሱ፡ ምስ ኣምላኽን ሰብን ብቕንዕና ዚዋስኡን ግቡኦም ክሳዕ ዝፈልጥዎ ኺገብሩ ሕልና ዚገብሩን። ንሳቶም ቅዱሳቱ እዮም፡ ንኽብሩ እተወፈዩን ንኣገልግሎቱ እተፈልዩን።

(2.) ንኣኦም እተዳለወ እንታይ እዩ፧

[1.] ምምሃር። መገዲ ጥበብ ንኹሉ ይወሃብ እዩ፡ ግናኸ ጥበብ ባዕሉ፡ ቅኑዕ ጥበብ፡ ንጻድቃን ተቐሚጡ ኣሎ፡ ኣብ ክርስቶስ ርእሶም ተቐሚጡ ኣሎ፡ ኣብኡ ዅሉ መዝገብ ጥበብን ፍልጠትን ተሓቢኡ ኣሎ፡ ንሱ ኸኣ ካብ ኣምላኽ ጥበብ ኾይኑልና እዩ። እቲ ኣብ ቃል መንፈስ ምግላጽ ዝኾነ፡ ኣብ ነፍሲ እቶም እተቐደሱ መንፈስ ጥበብ እዩ፡ እቲ ጥበብ እቶም ለባማት ንመገዱ ምስትውዓል እዩ፡ እዚ ኸኣ ቅኑዕ ጥበብ እዩ፡ መሰረቱ ጽኑዕ፡ መትከላቱ ጽኑዕ፡ ፍርያቱ ኸኣ ንዘለኣለም ዚጠቅም እዩ።

[2.] ዕግበት። ገሊኦም ከምዚ ኢሎም የንብብዎ፡ ንጻድቃን ንብረት የቐምጠሎም፡ ጥራይ ዘይኮነስ ጽኑዕ ፍልጠት፡ ግናኸ ጽኑዕ ሓጐስን ምጽንናዕን (ምሳ. 8:21)። ሃብቲ ዘይብሉ ነገር እዩ፡ እቶም ዘለዎም ከኣ ርእሶም ሓጐስ ከም ዘለዎም ጥራይ ይሓስቡ፡ ግናኸ ኣብ ተስፋታትን ኣብ ሰማይን ንጻድቃን እተቐመጠ፡ ብሓቂ፡ ብምሉእ፡ ንዘለኣለም ሓጐስ ኪገብሮም እዩ።

[3.] ምክልኻል። እቶም ብቕንዕና ዚመላለሱ እውን ንእምነቶም ንምፍታን ናብ ሓደጋ ኺኣትዉ ይኽእሉ እዮም፡ ግናኸ ኣምላኽ ንኣኦም ጋሻ እዩ፡ ኪኸውን እዩ፡ ስለዚ ዝኾነ ነገር እንተ ወረዶም፡ ብሓቂ ኣይጎድኦምን እዩ፡ ወይ ከኣ ብዝኾነ ዘፍርህ ስምዒት ኣይመልኦምን እዩ፡ ንሳቶም ድሑናት እዮም፡ ከምኡውን ርእሶም ከምኡ ኺሓስቡ እዮም። ኣይትፍራህ ኣብርሃም፡ ኣነ ጋሻኻ እየ። እቲ እግዚኣብሄር ዚፈልጦን ዚውንኖን ዚከናኸኖን መገዶም፡ ማለት መገዲ ፍርድታት እዩ።

[4.] ክሳዕ መወዳእታ ንምጽናዕ ጸጋ። ኣብ ኣምላኽ እንተ ተመኪልናን ንጥበብ እንተ ደሊናዮን፡ ንቕንዕናና ኺሕልወና እዩ፡ ንመገዲ ፍርድታት ክንሕሉ ኺሕግዘና እዩ፡ ብኸመይ እኳ ኻብኣ ንምጥዋይ እንተ ተፈተንና፡ ከመይሲ ንመገዲ ቅዱሳቱ ይሕልዋ እዩ፡ ከይትጠዋይ፡ በዚ ኸኣ ንኣኦም ኣብኣ ድሑናትን ብዘይ ገለ ነቐፌታን ናብ ሰማያዊ መንግስቱ ይሕልዎም።