ኦሪት ዘሁልቊ 21

21:1-3 ህዝቢ ንሃገር ኤዶም ዙርያ ጕዕዞም ቅድሚ ምጅማሮም፡ ንጉስ ዓራድ፡ ሓደ ካብቶም ከነኣናውያን፡ ኣብ ደቡባዊ ኽፋል እታ ሃገር ዚነብር ዝነበረ፡ ኣብ ምድረ በዳ ኣጥቀዖም እሞ ገለ ምሩኻት ወሰደ። እዚ ኸኣ ንእስራኤላውያን ብዝያዳ ኣቕሊቦም ናብ እግዚአብሔር ኪጥምቱ ምኽንያት ኪኸውን እዩ ነይሩ።

ምዕራፍ 21 እስራኤላውያን ሰራዊት ሕጂ ኻብ ምድረበዳ ክወጹን ናብ ዝነብሩሉ ምድሪ ክበጽሑን፣ ንግብሪ ክዳለዉን፣ ንዶባት ምድሪ ተስፋ ክወርሱን ይጅምሩ። እዚ ምዕራፍ እዚ ብፍላይ ኣብ ዳሕረዋይ ክፋሉ ብዛዕባ ሓደ ክብሪ ዝመልኦ ወፍሪ ታሪኽ ይነግረና። ኣብዚ ዘሎ፦

I. ኣራድ እቲ ከነኣናዊ ዝተሳዕረሉ (ቁ. 1-3)።

II. ህዝቢ ብምርምራቶም እተሰዓበሎም ብሓዊ ዝነድድ ኣትማን ዝተቐጽዑሉን፣ ብምምላሶም ድማ ብናስ ኣትማን ምሕረት ዝረኸቡሉን (ቁ. 4-9)።

III. ገለ ናብ ቅድሚት ዝገበሩዎም ጉዕዞታትን፣ ኣብ መገዲ ዘጋጠሙ ገለ ፍጻሜታትን (ቁ. 10-20)።

IV. ሲሆን ንጉስ ኣሞራውያንን (ቁ. 21-32)፣ ዖግ ንጉስ ባሳንን (ቁ. 33-35) ዝገበሩዎም ፍሉጣት ወፍርታት ስዕረትን፣ ምድሮም ምውራሶምን።

ቁጥር 1-3 ኣብዚ ዘሎ፦

1. ኣራድ እቲ ከነኣናዊ፣ እስራኤላውያን ብመገዲ ሰለይቲ ከም ዝመጹ ምስ ሰምዐ፣ ኣብ ሰፈር እስራኤል ዝገበሮ ወፍሪ። ሙሴ ሰላሳን ሾሞንተን ዓመት ቅድሚኡ ዝለኣኾም ሰለይቲ ብዘይ ምግንዛብ እንተሓለፉን እንተተመልሱን እኳ፣ ምምጽኦምን ዕላማኦምን ድሕሪኡ ንከነኣናውያን ከም ዝፍለጥ፣ ንኣቶም ከም ዘስግኦምን፣ ንእስራኤል ክከታተሉን ንኹሉ ምንቅስቓሳቶም ክፈልጡን ከም ዝደረኾምን ይገመት። ሕጂ ድማ ናብ ከነኣን ከም ዝምለሱ ምስ ፈለጡ፣ እዚ ኣራድ እዚ ውግእ ርሑቕ ክኸውን ምግባር ጥበብ እዩ ኢሉ ብምሕሳብ፣ ኣብ ልዕሊኦም ወፍሪ ገበረ እሞ ተዋግኦም። ግናኸ ንርእሱ ከም ዝጎድአ ተረጋገጸ። እንተዝቕመጥ ነይሩ፣ ህዝቡ ኻብ ኩሎም ከነኣናውያን ዳሕረዋይ ክጠፍኡ ይኽእሉ ነይሮም፣ ሕጂ ግና ንሳቶም ቀዳሞት ኮኑ። ከምኡ እቶም ኣዝዮም እኩያት ቅድሚ ግዜኦም ይሞቱ እዮም፣ መክ. 7:17።

2. ኣብዚ ፈተነ እዚ ኣብ ፈለማ ዝረኸቦ ዓወት። ቅድሚት ዝነበሩ ሰራዊቱ ገለ ዝተበታተኑ እስራኤላውያን ኣሲሮም ማረኹዎም፣ ቁ. 1። እዚ ብርግጽ ኣዕበዮ፣ ነዚ ዘስግእ ሓይሊ ብምድኻም ንሃገሩ ኻብቲ ዝስግኣ ዝነበረ ጥፍኣት ከድሕን ክብሪ ከም ዝረክብ ድማ ክሓስብ ጀመረ። ንእምነት እስራኤላውያን ፈተና፣ ንዘይምእማኖምን ንዘይምርጋኦምን ድማ መረጋገጺ ነበረ።

3. እስራኤል ብዛዕባ እዚ ኣጋጣሚ እዚ ናብ ኣምላኽ ዝገበሩዎ ትሕትና ዝመልኦ ልመና፣ ቁ. 2። ከም ኣቦታቶም ከም ዝምርምሩን ንከነኣን ምውራስ ከም ዝስንብዱን ፈተና ነበረ። ግናኸ ኣምላኽ፣ ብምድላዩ ዝፈተኖም፣ ብጸጋኡ ኣብቲ ፈተና ጽቡቕ ገይሮም ክሓልፉን፣ ነዚ ጨካንን ሓያልን መጥቃዕቲ ዝገብር ሰብ ንምድሓን ኣብኡ ክእመኑን ኣኽኣሎም። ንሳቶም፣ ብሽማግለታቶም፣ ንዓወት ብምጽላይ መብጽዓ ኣተዉ። ሕጂ፣ ኻብ ኣምላኽ ምሕረት ክንደሊን ክንጽበን ከሎና፣ ንዕኡ ብተኣማንነት ግቡእና ከም እንፍጽም፣ ብፍላይ ድማ ነቲ እንደልዮ ዘሎና ምሕረት ብእኡ ከም እነኽብሮ፣ ንነፍስና ብመብጽዓ ክንኣስራ ይግባእ። ከምኡ ድማ እስራኤል ኣብዚ ንኸተማታት እዞም ከነኣናውያን፣ ንኣምላኽ ዝተወፈያ ስለ ዝነበራ፣ ከጥፍኡወን እሞ ንብዝበዝአን ንገዛእ ርእሶም ከይጥቀሙሉ መብጽዓ ኣተዉ። ኣምላኽ ዓወት እንተሃቦም፣ ኩሉ ምስጋና ንዕኡ ክኸውን፣ ንሳቶም ድማ ንገዛእ ርእሶም ረብሓ ኣይገብሩሉ። ኣብዚ መንፈስ እዚ ክንህሉ ከሎና ምሕረት ንምቕባል ድሉዋት ኢና።

4. እስራኤላውያን ኣብ ልዕሊ ከነኣናውያን ዝረኸቡዎ ዓወት፣ ቁ. 3። ሓያል ጉጅለ፣ ምናልባት ብትእዛዝ እያሱ፣ ተላኢኹ፣ ነዞም ከነኣናውያን ጥራይ ኣይሰጎጎምን፣ የግዳስ ናብ ከተማታቶም፣ ምናልባት ኣብ ወሰን ምድረበዳ ዝነበራ፣ ሰዓቦም እሞ ብምሉኡ ኣጥፍኦም፣ ከምኡ ድማ ናብ ሰፈር ተመልሱ። Vincimur in praelie, sed non in bello—ውግእ ንስዕር፣ ግናኸ ኣብ መወዳእታ ንዕወት። ብዛዕባ ነገድ ኣምላኽ ዝተባህለ ንኹሉ ህዝቢ ኣምላኽ እውን ሓቂ እዩ፣ ሓደ ሰራዊት ክስዕሮም ይኽእል እዩ፣ ግናኸ ኣብ መወዳእታ ንሳቶም ክዕወቱ እዮም። እቲ ቦታ ሖርማ ተባሂሉ ተሰምየ፣ ንጥፍኣት መዘከርታ፣ ንከነኣናውያን ንምፍርራህ፣ ምናልባት ድማ ንወለዶታት እዘን ንኣምላኽ ዝተወፈያ ከምኡ ድማ ንመለኮታዊ ፍትሒ መስዋእቲ ዝኾና ዝጠፍኣ ከተማታት ከይሃንጹ ንምጠንቃቕ። ካብ ኣብነት ኤሪኮ ድማ፣ ብዛዕባ ከምዚኣተን ከተማታት ዝነበረ ሕጊ ፈጺመን ከይህነጻ ምዃኑ ይረአ። ኣብ ትንቢት ምውዳቕ ሓዳስ ኪዳን ባቢሎን (ራእይ 16:16)፣ ሓይልታታ ኣብ ኣርማጌዶን ዝተባህለ ቦታ ከም ዝተኣከቡ ዝተነግረሉ፣ ምስዚ ስም እዚ ዝተዛመደ ነገር ዘሎ ይመስል።

ቁጽሪ 4-9

እዚ ኣብዚ ዘሎ፣

I. እስራኤል ብሰሪ ነዊሕ ጉዕዞ ብኸባቢ ሃገር ኤዶም ዝገበሮም ድኻም፣ ምኽንያቱ ብዝቐረበ መገዲ ክሓልፉ ኣይከኣሉን፡ ነፍሲ እቲ ህዝቢ ብሰሪ እታ መገዲ ኣዝያ ተስፋ ቖሪጻ ነበረት፣ ቁ. 4። ምናልባት እታ መገዲ ሸኻኻሕን ዘይማዕዱን ወይ ርኹስን ጭቃን ነበረት፤ ወይ ድማ ርሑቕ ምምልላስን ብሃገር ኤዶማውያን ሓይሎም ክሓልፉ ዘይምፍቃዶምን ኣሕሪቕዎም ነበረ። እቶም ሓራቕን ዘይዕጉብን መንፈስ ዘለዎም ሰባት ንርእሶም ዘየተሓጉስ ነገር ኩሉ ግዜ ይረኽቡ።

II. ብሰሪ እዚ ኣጋጣሚ እዚ ዘይምእማኖምን ምጕርምራሞምን፣ ቁ. 5። ምስ ከነኣናውያን ዓብዪ ዓወት እኳ እንተረኸቡ፣ እናዓወቱ ክዓውቱ ድማ ይኸዱ እኳ እንተነበሩ፣ ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ዝገበረሎም ብዘይዕግበት ተዛረቡ፣ ብዛዕባ እቲ ክገብሮ ዝኽእል ድማ ብዘይምእማን ተዛረቡ፣ ካብ ግብጺ ብምውጻኦም ተቖጢዖም፣ ከም ካልኦት ህዝብታት ብገዛእ ርእሶም ብዝገብርዎ ጻዕሪ እንጀራን ማይን ዘይረኸቡ፣ እንተኾነ ግን ብተኣምራት፣ ከመይ ከም ዝኾነ ኣይፈልጡን ነበሩ። እኹል እንጀራን ዝተርፍን ነበሮም፤ እንተኾነ ግን እንጀራ የብልናን ኢሎም የጉረምርሙ፣ ምኽንያቱ መግቢ መላእኽቲ እኳ እንተበልዑ፣ ደኺሞምዎ ነበሩ፤ ማና እውን ተጸሊኡ፣ ንህጻናት ዝኸውን እምበር ንሰብን ንወተሃደራትን ዘይኸውን ቀሊል እንጀራ ተባህለ። ማና ዘየሐጎሶም እንታይ ከሐጉሶም እዩ፧ እቶም ንምብኣስ ዝቐንዑ ኣብ ዘይብሉ በደል ይረኽቡ። ከምኡ ድማ እቶም ንነዊሕ እዋን ጸጋ ዝረኸቡ ሰማያዊ ማና እውን ይጸልኡን ቀሊል እንጀራ ይብልዎን። እንተኾነ ግን ገሊኦም ንቓል ኣምላኽ ዘርእይዎ ንዕቀት ንሕና ኣነኣኢስና ከይንርእዮ ኣይግበሮ፡ ንሱ እንጀራ ህይወት እዩ፣ ሓቀኛ እንጀራ እዩ፣ ብእምነት ዝበልዕዎ ድማ ናብ ዘለኣለማዊ ህይወት የዕብዮም፣ ዝኾነ ይኹን ቀሊል እንጀራ ይበሎ።

III. ኣምላኽ ብሰሪ ምጕርምራሞም ዘምጽኣሎም ቅኑዕ ፍርዲ፣ ቁ. 6። ኣብ መንጎኦም ሓዊ ዝነበሮም ኣትማን ለኣኸ፣ እዚኦም ድማ ንብዙሓት ካብኦም ነኺሶም ወይ ነዲቖም ቀተልዎም። እታ ዝሓለፍዋ በረኻ ብሓዊ ዝነበሮም ኣትማን ምሉእ ብምሉእ ተመሊኣ ነበረት፣ ከምቲ ዘርእስቶ ዘሎ፣ ዘዳግም 8:15። እንተኾነ ግን ክሳዕ ሕጂ ኣምላኽ ንህዝቡ ካብኦም ክጎድኡ ብድንቂ ይሕልዎም ነበረ፣ ክሳዕ ሕጂ ግን ኣጕረምረሙ፣ ንምቕጻዕ ድማ እዞም ክሳዕ ሕጂ ሰፈሮም ዝርሕቑ ዝነበሩ እንስሳታት ሕጂ ወረርዎም። ንጸጋታቱ ዘየመስግኑ ንፍርድታት ኣምላኽ ክስምዖም ቅኑዕ እዩ። እዞም ኣትማን ብሕብሮም፣ ወይ ብቝጥዓኦም፣ ወይ ድማ ብንክሳኦም ዝመጽእ ሳዕቤን፣ ንኣካላት ብምልሓብ፣ ብኡብኡ ናብ ዝለዓለ ረስኒ ብምእታው፣ ብዘይጸግብ ጽምኢ ብምጽማእ፣ ሓዊ ዝነበሮም ተባሂሎም ይጽውዑ። ብዘይቅኑዕ ብሰሪ ስእነት ማይ ኣጕረምሪሞም ነበሩ (ቁ. 5)፣ ንምቕጻዕ ድማ ኣምላኽ እዚ ጽምኢ እዚ ለኣኸሎም፣ እዚ ድማ ብዝኾነ ማይ ኣይጠፍእን። ብዘይ ምኽንያት ዝበኽዩ ብቅኑዕ ምኽንያት ንኽበኽዩ ተዋሂብዎም። ኣብ በረኻ ክሞቱ ከም ዝኾኑ ብዘይምእማን ደምደሙ፣ ኣምላኽ ድማ ቃሎም ተቐበለ፣ ንጥፍኣቶም መረጸ፣ ዘይእሙን ፍርህታቶም ድማ ኣምጽኣሎም፤ ብዙሓት ካብኦም ሞቱ። ንኣምላኽ ባዕሉ ብዕብዳን ተቓዊሞም ነበሩ፣ መርዚ ኣስፒድ ድማ ኣብ ትሕቲ ከናፍሮም ነበረ፣ ሕጂ ድማ እዞም ሓዊ ዝነበሮም ኣትማን (እዚኦም ድማ በራሪ ኣትማን ዝነበሩ ይመስሉ፣ ኢሳ. 14:29) ኣብ ገጾም በሪሮም መርዞም ኣትሓዝዎም። ብትዕቢቶም ንኣምላኽን ንሙሴን ተቓዊሞም ነበሩ፣ ሕጂ ድማ ኣምላኽ ነዞም ንኡሳን እንስሳታት መዓት ብምግባር ኣዋረዶምን ኣሕፈሮምን። እቲ ቅድሚ ሕጂ ንምክልኻሎም ካብ ግብጻውያን ዝጥቀሙሉ ዝነበሩ ኣጽዋር ሕጂ ናባቶም ተመሊሱ። ንኽምገቡ ድርጭታት ዘምጽአሎም፣ ኣትማን ንኽነክስዎም ከም ዝኽእል ኣፍለጠም፤ ምሉእ ፍጥረት ምስቶም ንኣምላኽ ዝጻረሩ ኣብ ውግእ እዩ።

IV. ብትሕቲ እዚ ፍርዲ እዚ ንኣምላኽ ዝገበርዎ ንስሓን ልማኖን፣ ቁ. 7። በደሎም ተናዘዙ፡ “ሓጢእና።” ኣብ ንስሓኦም ፍሉይ ነበሩ፡ “ንእግዚኣብሔርን ንኣኻን ተዛሪብና።” እቲ ቃንዛ እንተዘይስምዖም ነቲ ሓጢኣት ኣይምተኣመኑን ነይሮም ክኸውን ይፍራሕ እዩ፤ እንተኾነ ግን ብትሕቲ በትርታት ተለዋወጡ፤ ምስ ቀተሎም ድማ ደለይዎ። ንርእሶም ዘይበቕዑ ምዃኖም ስለ ዝፈልጡ፣ ሙሴ ኣብ ሰማይ ዓብዪ ቦታ ከም ዘለዎ ድማ ስለ ዝተረድኡ፣ ጸሎት ሙሴ ንኽገብረሎም ለመኑ። ቃናኦም ክንደይ ቅልጡፍ እዩ ተለዊጡ! እቶም ቅድሚ ሕጂ ከም ዝኸፍአ ጸላኢኦም ዝተቓወምዎ፣ ሕጂ ከም ዝበለጸ ዓርኮም ይቐርብዎ፣ ንኣምላኽ ድማ ኣማላዲኦም ገበርዎ። መከራታት ብዙሕ ግዜ ኣረኣእያ ሰባት ብዛዕባ ህዝቢ ኣምላኽ ይቕይር፣ ቅድሚ ሕጂ ዝነዓቕዎም ጸሎታት ድማ ከኽብርዎ ይምህር። ሙሴ፣ ብልቡ ይቕረ ከም ዝበለሎም ንምርኣይ፣ ንዝረገምዎ ባረኸ፣ ንዝጸልእዎ ድማ ጸለየ። በዚ ድማ ንክርስቶስ፣ ንሰዓብቱ ዝለመነ፣ ምሳሌ ኮነ፣ ንኣና ድማ ከምኡ ክንገብር፣ በዚ ድማ ንጸላእትና ከም እንፈቱ ንምርኣይ ምሳሌ ኮነ።

V. ኣምላኽ ንምድሓኖም ዝገበሮ ግሩም ምድላው። ንፍርዲ ንምጽዋዕ ንሙሴ ኣይተጠቕመሉን፣ እንተኾነ ግን ንሱ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተቐባልነት ንኽረክብ፣ ንምድሓኖም መሳርሒ ገበሮ፣ ቁ. 8, 9። ኣምላኽ ንሙሴ ሓዊ ዝነበሮ እባብ ክገብር ኣዘዞ፣ ንሱ ድማ ብነሓስ ገበሮ፣ ኣብ ነዊሕ ዕንጨይቲ ድማ ሰቐሎ፣ በዚ ድማ ካብ ኩሉ ክፍሊ ሰፈር ክርአ ይኽእል ነበረ፣ እቲ ብሓዊ ዝነበሮ እባብ ዝተነድቀ ኩሉ ናብዚ ናይ ነሓስ እባብ ብምጥማት ይሓዊ ነበረ። እቲ ህዝቢ ኣምላኽ ነቶም ኣትማን ካብኦም ከርሕቕ ለመኑ (ቁ. 7)፣ እንተኾነ ግን ኣምላኽ እዚ ክገብር ኣይደለየን፡ ምኽንያቱ ንሱ ብዝበለጸ መገዲ፣ እኳ እንተዘይኮነ ብመገዲና፣ ሓቀኛ ምድሓን ይህብ። በዚ ድማ እቶም ብሰሪ ምጕርምራሞም ዘይሞቱ፣ ንሱ ንኽስምዖም፣ ብዝያዳ ድማ ንኽንስሑን ንኽዋረዱን ተገብረ፤ ከምኡ ድማ ካብ ኣምላኽ፣ ብኢድ ሙሴ፣ ምሕዋይ ክረኽቡ ተገብረ፣ በዚ ድማ እንተተኻኢሉ ንኣምላኽን ንሙሴን ዳግማይ ከይዛረቡ ክምሃሩ። እዚ መገዲ ምሕዋይ ምሉእ ብምሉእ ተኣምራዊ ነበረ፣ ገሊኦም ተፈጥሮኣውያን ከም ዝብልዎ፣ ንብሩህን ዝተጸረበ ነሓስ ምጥማት ንሓዊ ዝነበሮም ኣትማን ንዝተነድቁ ጎዳኢ እንተኾይኑ፣ ዝያዳ ግሩም እዩ።