ኦሪት ዘሁልቊ 10

10:1-10 ኣብዚ ብዛዕባ እቲ ህዝቢ ብድምጺ መዓስ-ቀንዲ ዝወሃቦ ህዝባዊ መረባሓት መምርሒታት ኣሎ። ሕግታቶም ኣብ ኩሉ ጉዳያት ሰማያዊ ክኸውን ነበሮ፡ ስለዚ ኸኣ፡ ኣብዚ እውን ሙሴ ተመሪሑ እዩ። እዞም መዓስ-ቀንዲ ንዝተሰብከ ወንጌል የርምዙ። ንሓጥኣን መጠንቀቕታ ይቕርዕ፡ ናብ ንስሓ ይጽውዖም፡ ንመማረኽቲ ወግዙኣት ሰይጣን ድማ ሓርነት የውጅ፡ ንኣምለኽቲ ኣምላኽ ድማ ይሰብስቦም። ንሰማያዊ ጉዕዞኦም ይመርሖን የባራትዖን፡ ንዓለምን ሓጢኣትን ንምውጋእ ይትንስዖም፡ ብምርግጋጽ ዓወት ድማ የበራትዖም። ናብ መስዋእቲ ክርስቶስ ድማ ኣቓልቦኦም ይመርሕ፡ ንምክልኻሎም ከኣ ናይ እግዚኣብሔር ምህላው የርኢ። ከምኡ እውን፡ መዓስ-ቀንዲ ወንጌል፡ ከምቲ እተጸውዑ ሰባት ወይ ከምቲ እተሓስበ ዕላማ፡ ፍሉይ ድምጺ ምሃቡ ኣድላይ እዩ፡ ንምእማን፡ ንምትሕትና፡ ንምጽንናዕ፡ ንምምዓድ፡ ንምግሳጽ፡ ወይ ንምትምሃር ይኹን። ድምጺ መዓስ-ቀንዲ ወንጌል ናይ ኣምላኽ ስርዓት እዩ፡ ንኹሎም እተላእከሎም ድማ ኣቓልቦኦም ይሓትት።

ምዕራፍ 10 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፣

I. ብዛዕባ ኣሰራርሓን ኣጠቓቕማን ናይ ብሩር መለኸት ዝወሃብ ትእዛዛት፣ እዚ ኻብቶም ኣምላኽ ኣብ ደብረ ሲና ዝሃቦም ትእዛዛት እቲ ዳሕረዋይን እቲ ዝነኣሰን ኰይኑ ይርአ፣ እንተኾነ ግን ትርጉም ዘይብሉ ኣይነበረን (ቁ. 1-10)።

II. ታሪኽ ምውጻእ ሰፈር እስራኤል ካብ ደብረ ሲና፣ ከምኡ’ውን ብስርዓት ናብ ምድረበዳ ፋራን ምኻዶም (ቁ. 11-28)።

III. ሙሴ ምስ ሖባብ፣ ሓሙኡ፣ ዝገበሮ ስምምዕ (ቁ. 29-32)።

IV. ሙሴ ኣብ እዋን ምንቅስቓስን ዕረፍትን ታቦት ዝገበሮ ጸሎት (ቁ. 33, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-10 ኣብዚ ብዛዕባ እቲ ህዝቢ ብመለኸት ድምጺ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ክወሃቦ ዝነበሮ ህዝባዊ ምልክታት መምርሒታት ንረክብ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ነገር፣ ሓደ ሰብ ሙሴ ካብ ኣምላኽ ምምሃር ኣየድለዮን ነይሩ ክብል ይኽእል እዩ፡ ምኽንያቱ ንሱ ባዕሉ ብምኽንያቱ ኣገዳስነት መለኸት ክፈልጥ ይኽእል ነይሩ እዩ። እንተኾነ ግን፣ ስርዓት እስራኤል ኣብ ኩሉ ነገር መለኮታዊ ክኸውን ነይሩዎ እዩ፣ ስለዚ ኣብዚ ንእሽቶ ዝመስል ጉዳይ እውን እንተኾነ። ሙሴ ኣብዚ መምርሒ ተዋሂቡዎ፣

1. ብዛዕባ ኣሰራርሓኦም። ካብ ብሩር ክስርሑ ኣለዎም ነይሩ፤ ከም ገሊኦም ዝትርጉምዎ፣ ብምድላብ እምበር ብምቅልጣው ኣይኮነን፣ እቲ ንብረትን ቅርጽን ድማ ንዕላማኡ ብጣዕሚ ዝበቅዕ ከም ዝነበረ ፍሉጥ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ክልተ ጥራይ ክሰርሕ ተኣዚዙ ነይሩ፣ ምኽንያቱ ክጥቀሙሉ ዝኽእሉ ክልተ ኻህናት ጥራይ ስለ ዝነበሩ። ግን ኣብ ዘመን ሰሎሞን 120 ኻህናት ብመለኸት እናነፍሑ ከም ዝነበሩ ኣብ 2 ዜና 5:12 ንረክብ። እቲ ቅርጺ ናይዞም መለኸታት ምስ ናይ ሎሚ መለኸታትና ዝመሳሰል ከም ዝነበረ ይግመት።

2. መን ከም ዝጥቀመሎም። ዝኾነ ትሑት ሰብ ኣይኮነን፣ የግዳስ እቶም ካህናት ባዕሎም፣ ደቂ ኣሮን፣ ቁ. 8። ምንም እኳ ዓበይቲ እንተነበሩ፣ ኣብ ቤት ኣምላኽ መለኸት ነፋሕቲ ምዃኖም ውርደት ጌሮም ክርእይዎ ኣይግባእን ነይሩ፤ ኣብኡ ዝነበረ ዝተሓተ ኣገልግሎት እውን ክብሪ ነይሩዎ። እዚ ድማ ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር ከም መለኸት ድምጾም ከዕውዩ፣ ንህዝቢ ሓጢኣቶም ከርእዩ (ኢሳ. 58:1)፣ ከምኡ’ውን ናብ ክርስቶስ ክጽውዕዎም ከም ዝግባእ የመልክት። ኢሳ. 27:13።

3. መለኸታት ኣብ ኣየኖት ኣጋጣሚታት ክንፍሑ ከም ዝነበሮም።

(1.) ንጉባኤታት ምጽዋዕ፣ ቁ. 2። ከምዚ ድማ ኣብ ጽዮን መለኸት ክነፍሑ ተነጊርዎም ነይሩ፣ ንሓደ ፍሉይ ጉባኤ ንምእካብ፣ ንጾም ንምቕዳስ፣ ዮኤል 2:15። ህዝባዊ ምልክት ብዛዕባ ግዜን ቦታን ሃይማኖታዊ ኣኼባታት ክወሃብ ይግባእ፤ ምኽንያቱ ናብቲ ረብሓ ወይ ስርዓታት ዝቐርብ ዕድመ ኩሉ ዝሓቘፈ እዩ፡ ዝደለየ ይምጻእ። ጥበብ ኣብ ቀንዲ መአከቢ ቦታታት ትዕውይ። ግን፣ እቲ መለኸት ዘይተረጋገጸ ድምጺ ከይህብ፣ እቶም መሳፍንትን ሽማግለታትን ጥራይ ክእከቡ እንተኾይኖም፣ ሓንቲ መለኸት ጥራይ ክነፍሑ መምርሒ ተዋሂብዎም ነይሩ፤ ንሳቶም ኣብ ዝኾነ ጽቡቕ ነገር ቀዳሞት ክኾኑ ዝግባኦም ስለ ዝኾኑ፣ ንኣቶም ንምጽዋዕ ሓንቲ እኹል እያ። ግን፣ እቲ ህዝቢ ብሓፈሻ ክእከብ እንተኾይኑ፣ ክልቲኡ መለኸታት ክንፋሕ ኣለዎ፣ ምእንቲ ኣብ ዝበለጸ ርሑቕ ቦታ ክስማዕ። ነዚ ብምምልካት፣ እቶም ባህ ዘብል ድምጺ ዝሰምዑ ብጹኣን እዮም ተባሂሉ ይንገር (መዝ. 89:15)፣ ማለት፣ ኣብ ህዝባዊ ስርዓታት ንኣምላኽ ንምግልጋል ዝተዓደሙን ዝተጸውዑን፣ መዝ. 122:1። እቲ ኣብቲ ዓቢ መዓልቲ ዝኸውን ዓቢ ጉባኤ ድማ ብድምጺ መለኸት ሊቀ መላእኽቲ ክጽዋዕ እዩ፣ ማቴ. 24:31።

(2.) ንምንቅስቓስ ሰፈራት፣ ነፍሲ ወከፍ ክፍሊ ሰራዊት መዓስ ከም ዝንቀሳቐስ ንምሕባር፤ ምኽንያቱ ድምጺ ሰብ ንትእዛዝ ንምሃብ ክበጽሕ ኣይክእልን እዩ፡ እቶም ምሳና ዘለዉ ብስሩዕ ዝሰልጠኑ ወተሃደራት ብድምጺ ከበሮ ክሰልጥኑ ይኽእሉ እዮም። መለኸታት ንዚ ዕላማ እዚ ክንፍሑ ከለዉ፣ ድምጺ መጥቃዕቲ (ቁ. 5)፣ ማለት ዝተሰባበረ፣ ዝንቀጥቀጥ፣ ዝተቋረጸ ድምጺ ክገብሩ ነይሩዎም፣ እዚ ድማ ንህዝቢ ኣብ ምጉዓዞም ንጸላእቶም ንምቅዋም ንምትንሳእን ንምብርትታዕን ዝበቅዕ እዩ ነይሩ፤ እቲ ቀጻልን ማዕረን ድምጺ ግን ንጉባኤ ንምእካብ ዝበለጸ ዝበቅዕ እዩ ነይሩ (ቁ. 7)። እንተኾነ ግን፣ ህዝቢ ንፍርዲ ኣምላኽ ንምልማን ክእከቡ ከለዉ፣ ድምጺ መጥቃዕቲ ከም ዝተነፍሐ ኣብ ዮኤል 2:1 ንረክብ። ኣብቲ ቀዳማይ ምፍናሕ፣ ክፍሊ ሰራዊት ይሁዳ ተንቀሳቐሰ፣ ኣብቲ ካልኣይ ናይ ሮቤል፣ ኣብቲ ሳልሳይ ናይ ኤፍሬም፣ ኣብቲ ራብዓይ ድማ ናይ ዳን፣ ቁ. 5, 6። ገሊኦም ድማ እዚ ንምጉዓዞም ንምቕዳስ ዝዓለመ ከም ዝነበረ ይሓስቡ፣ ምኽንያቱ ብኸምዚ ኣገባብ ብካህናት፣ እቶም ንህዝቢ ኣፍ ኣምላኽ ዝነበሩ፣ ንምጉዓዝ ዝተዋህቦም መለኮታዊ ትእዛዛት ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣብ ኩሉ ምንቅስቓሳቶም ዝነበሮም መለኮታዊ በረኸት እውን ይእወጅ ነይሩ። እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ፣ ኣምላኽ ብሓቂ ምሳታቶም ከም ዝነበረ። ንጉስ ኣብያ ነዚ ብጣዕሚ ይምክሓሉ ነይሩ (2 ዜና 13:12)፣ “ኣምላኽ ባዕሉ መራሒና እዩ፣ ካህናቱ ድማ ብዝነፍሑ መለኸታት ምሳና እዮም።”

(3.) ንሰራዊቶም ንምብርትታዕን ንምሕያልን፣ ናብ ውግእ ክወጹ ከለዉ (ቁ. 9)፡ “ናብ ውግእ እንተኸድኩም፣ ብመለኸት ንፍሑ፣ በዚ ድማ ንሰማይ ንውሳነ እቲ ባእሲ ከም እትልምኑ፣ ከምኡ’ውን ንኣምላኽ ዓወት ንኽህበኩም ከም እትጽልዩ ተመልክቱ፤ ኣምላኽ ድማ ነዚ ናይ ባዕሉ ስርዓት ክቕበሎ እዩ፣ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ድማ ክትዝከሩ ኢኹም።” ኣምላኽ ነዚ ድምጺ መለኸት ክሰምዖ እዩ፣ ንውግኣቶም ድማ ክዋጋእ እዩ፣ ኩሉ ህዝቢ ድማ ነዚ ክፈልጥን ንውግኣቱ ንምውጋእ ክብርትዕን ይግባእ፣ ከም ዳዊት፣ ኣብ ልዕሊ ርእሲ ኦም በለስ ድምጺ ምንቅስቓስ ምስ ሰምዐ። ኣምላኽ ብድምጺ መለኸት ክበራበር ከም ዘድለዮ ማለት ኣይኮነን፣ ከምቲ ክርስቶስ ብደቀ መዛሙርቱ ኣብ ማዕበል ክበራበር ዘየድለዮ፣ ማቴ. 8:25። ግን ምሕረት ክገብር ኣብ ዝደለየሉ፣ ንሕና ክንልምኖ ፍቓዱ እዩ፤ ኣገልገልቲ ንጽቡቓት ወተሃደራት የሱስ ክርስቶስ ብድፍረት ንሓጢኣት፣ ንዓለም፣ ከምኡ’ውን ንሰይጣን ክዋግኡ ከም ዝግባእ ከበራትዕዎም ኣለዎም፣ ክርስቶስ መራሒ ምድሓኖም ከም ዝኾነን ንሰይጣን ከም ዝረግጾን ብምርግጋጽ።

(4.) ንቕዱሳት በዓላቶም ንምኽባር፣ ቁ. 10። ሓደ ኻብ በዓላቶም መዘከርታ ምፍናሕ መለኸታት ተባሂሉ ይጽዋዕ ነይሩ፣ ዘሌ. 23:23, ወዘተ.። ከምኡ’ውን ብኸምዚ ኣገባብ ንኹሎም በዓላቶም (መዝ. 81:3)፣ ከምኡ’ውን ንመስዋእቶም (2 ዜና 29:27) ክብሪ ክህቡ ነይሩዎም፣ እዚ ድማ ንኣምላኽ ግቡኦም ብኸመይ ሓጎስን ፍስሃን ከም ዝፍጽሙ፣ ከምኡ’ውን ኣእምሮ እቶም ኣብ ኣገልግሎት ዝተሳተፉ ናብ ቅዱስ ዓወት ኣብቲ ዝሰግድዎ ኣምላኽ ንምዕባይ እዩ። ሽዑ ድማ ተግባራቶም ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ መዘከርታ ይኸውን ነይሩ፤ ምኽንያቱ ንሕና ኣብ ሃይማኖታዊ ተግባራትና ባህ ምስ በለና፣ ንሱ እውን ባህ ይብሎ። ቅዱስ ዕዮ ብቅዱስ ሓጎስ ክስራሕ ይግባእ።

10:11-28 እስራኤላውያን ኣብ ደብረ ሲና ንሓደ ዓመት ኣቢሉ ድሕሪ ምቕናዮም፡ ብዛዕባ ናይ መጻኢ ኣምልኾኦም ኩሉ ምስ ተሰነዐ፡ ናብ ከነዓን ጉዕዞኦም ጀመሩ። ሓቀኛ ሃይማኖት ብፍልጠት ቅዱስ ሕጊ ኣምላኽን ንሓጢኣት ምትሓትን ዝጅምር እዩ፡ ግናኸ ብዕምቆት ምፍላጥ ክርስቶስን ወንጌሉን፡ ከምኡ'ውን በቶም ወንጌል ንቅድስና ዘቕርቦም ተባዕተዉ ዝኾኑ ምትብባዓት፡ ምንቅስቓሳት፡ ከምኡ'ውን ደገፋት ኣቢልና ናብ ምሉእነት ክንዓቢ ኣለና። ከም ትእዛዝ እግዚኣብሔር (ዘዳግም 1:6-8) ከምቲ ደበና ዝመርሖም ድማ ጉዕዞኦም ጀመሩ። ነብስኦም ንምርሓት ቃል ኣምላኽን መንፈስ ቅዱስን ዝውፍዩ ጽኑዕ መገዲ ይኸዱ፡ ምስ ተሓናፍሩ ዝመስሉ እኳ እንተኾኑ። ንኣምላኾምን መራሒኦምን ከም ዘይስእንዎም ክተኣማመኑ እንከለዉ፡ ምጥፋእ መገዲ ክፈርሁ ኣየድልዮምን። ካብ ምድረበዳ ሲና ወጹ፡ ኣብ ምድረበዳ ፋራን ከኣ ዓረፉ። ኩሉ ምልውዋጥና ኣብዛ ዓለም ካብ ሓደ ምድረበዳ ናብ ካልእ ጥራይ እዩ። ንሓዋርያ ዝኸውን ንመስለና ምልውዋጣት፡ ኩሉ ሳዕ ከምኡ ኣይኮነን ዝኸውን። ክሳብ ናብ ሰማይ እንበጽሕ፡ መዓስ'ኳ ዕረፍቲ ኣይንረክብን፡ መዓስ'ኳ ከኣ ኣብ ገዛና ኣይንኸውንን፡ ግናኸ ኣብኡ ኩሉ ጽቡቕ ክኸውን እዩ።

ቁጽሪ 11-28

እዚኣ፡

I. እስራኤል ካብ ደብረ ሲና ዝገበሮም ምንቅስቓሳት ብሓፈሻ እትገልጽ እያ። ኣብዛ ኸረን እዚኣ ንሓደ ዓመት ዝኸውን ጸኒሖም ነይሮም እዮም፣ ኣብዚ ግዜን ቦታን ድማ ብዙሕ ዘይርሳዕ ነገር ተፈጺሙ እዩ። ብዛዕባ እዚ ምንቅስቓስ እዚ ድማ ኣምላኽ ቅድሚ ሕጂ ኣቐዲሙ ኣፍሊምዎም ነይሩ እዩ (ዘዳ. 1:6, 7)፡ «ኣብዚ ኸረን እዚ ንነዊሕ እዋን ተቐሚጥኩም ኢኹም እሞ፡ ተመሊስኩም ናብ ምድሪ ተስፋ ጉዕዞኹም ጀምሩ።» ሃዋርያ ድማ ደብረ ሲና ንባርነት ከም እተፍሪ (ገላ. 4:24)፣ ኣብኡ እተዋህበ ሕጊ ድማ ናብ ክርስቶስ ንምምጻእ ከም መምህር ኰይኑ የገልግል እዩ፣ ግናኸ ኣብኡ ኽንጸንሕ ኣይግባእን፣ የግዳስ ናብ ሓጎስን ናጽነትን ደቂ ኣምላኽ ክንሰግር ኣሎና፣ ምኽንያቱ ሓጎስና ብሕጊ ዘይኰነስ ብተስፋ እዩ ዝወሃበና።

1. ምልክት ተዋህበ (ቁ. 11)፡ ደበና ተላዕለ፣ ንሳቶም ንጉዕዞ ክዳለዉ ኸለዉ ድማ ንገለ ግዜ ደው ኢሉ ጸኒሑ ክኸውን ይኽእል እዩ። ነቶም ድንኳናት ምፍራስን ነቲ ኣብኡ ዝነበሮም ንብረት ምእካብን ብዙሕ ዕዮ ነይሩዎም እዩ። ግናኸ ነፍሲ ወከፍ ስድራቤት ብናታቶም ዕዮ ስለ እተዋፈሩን ኩሎም ብሓንሳብ ስለ ዝሰርሑን፣ ብዙሓት ኣእዳው ነቲ ዕዮ ብቕልጡፍ ፈጺሞሞ።

2. ጉዕዞ ተጀመረ፡ ብትእዛዝ እግዚኣብሔርን ከምቲ ደበና ዝመርሖምን ጉዕዞኦም ጀመሩ (ቁ. 13)።