መጽሓፍ ነህምያ 9

9:1-3 ቃል ኣምላኽ ንጸሎት ክመርሕን ከሕይልን እዩ፣ ምኽንያቱ ብእኡ መንፈስ ቅዱስ ንድኻምና ኣብ ጸሎት ይድግፈና። ንቃል ኣምላኽ ብንቕሓት ምጽናዕና፡ ንሓጥኣትነትናን ምልኣት ድሕነቱን ብዝያዳ ክገልጸልና እዩ። በዚ ኸኣ፡ ስለ ሓጥኣት ክንሓዝንን ብእኡ ክንሕጎስን ይጽውዓና። ነፍሲ ወከፍ ምግላጽ ናይ ሓቂ ኣምላኽ፡ ኣብ ቃል ቅዱሱን ኣብ ኣምልኾኡን ብዝያዳ ዘይሰልኪ ክገብረና ይግባእ።

ምዕራፍ 9

እታ ኣብ መንጎ በዓል መለኸት (ምዕ. 8:2) ከምኡውን በዓል ዳስ (ቁ. 14) ዝነበረት ዓሰርተ መዓልቲ ናይ ሻውዓይ ወርሒ፣ መዓልቲ ስርየት ክትከውን ተሰሪዓ ነበረት፤ እዚ እኳ እንተዘይተጠቕሰ፣ ብሃይማኖታዊ መንገዲ ከም ዝተኻየደት ክንሓስብ ምኽንያት የብልናን። እንተኾነ ግን፣ ኣብዚ ብዛዕባ እቲ ድሕሪኡ ድሕሪ ሓደ ወርሒ ዝተኻየደ ግዝያዊ ጾም ንረክብ፣ እዚ ድማ ነቲ ናይ ሽዑ ኩነታት ዝምልከት ነበረ፣ ከምኡውን ከምቲ ቐዳማይ መዓልቲ ትሕትና ነበረ። ከምቲ ናይ ምሕቋቕ ግዜ ዘሎ፣ ናይ ምብካይ ግዜ እውን ኣሎ። ኣብዚ ብዛዕባ እዚ ንረክብ።

I. እዚ ጾም እዚ ከመይ ከም ዝተኻየደ (ቁ. 1-3)።

II. በቲ ኣጋጣሚ ናብ እግዚአብሔር ዝቐረበ ጸሎት ቀንዲ ነጥብታት እንታይ ከም ዝነበረ፣ እዚ ድማ ንምሕረት ኣምላኽ ምስጋና ምቕራብ፣ ንሓጢኣት ብንስሓ ምእማን፣ ኣብ ልዕሌኦም ንዝመጸ ፍርዲ ድማ ንጻድቕ ኢድ ኣምላኽ ብትሕትና ምእማን፣ ብሓድሽ ምእዛዝ ብዝምልከት ብጽኑዕ ውሳነ ዝዛዘም (ቁ. 4–38)።

ቁጽሪ 1-3

ኣብዚ ብዛዕባ እቲ ደቂ እስራኤል ዝጾምዎ ህዝባዊ ጾም ሓፈሻዊ ጸብጻብ ንረክብ፣ እዚ ድማ ምናልባት ብትእዛዝ ነህምያ፣ ብምኽሪን ፍቓድን ናይቶም ቀንዲ ኣቦታት ዝተኻየደ ነበረ። እዚ ሰባት ዝሰርዕዎ ጾም እኳ እንተነበረ፣ እግዚአብሔር ዝመረጾ ጾም ግን ነበረ፤ ምኽንያቱ፣

1. ንነፍሲ ምትሓት ዝውዕል መዓልቲ ነበረ፣ ኢሳ. 58:5። ምናልባት ኣብ ኣጸድ ቤተ መቕደስ ተኣኪቦም፣ ኣብኡ ድማ ብማቕን ከም ሓዘንተኛታት ብምዃንን፣ ምድሪ ኣብ ርእሶም ብምፍሳስ ተራእዩ፣ ቁ. 1። በዚ ናይ ወጻኢ ምልክታት ሓዘንን ትሕትናን ንእግዚአብሔር ክብሪ ሃቡ፣ ንርእሶም ድማ ሓፍረት ኣምጽኡ፣ ንሓድሕዶም ድማ ናብ ንስሓ ኣተባብዑ። ካብ ምብካይ ተኸልኪሎም ነበሩ፣ ምዕ. 8:9፣ ሕጂ ግን ክበኽዩ ተመሪሖም። ሓጎስ ቅዱስ በዓላትና፣ ግዜኡ ምስ በጽሐ፣ ንሓዘን ናይ ቅዱስ ጾምና ክገድፍ ኣለዎ። ኵሉ ነገር ብግዜኡ ጽቡቕ እዩ።

2. ንመሰንሰሊ እከይ ምፍታሕ ዝውዕል መዓልቲ ነበረ፣ እዚ ድማ እግዚአብሔር ዝመረጾ ጾም እዩ፣ ኢሳ. 58:6። ብዘይ እዚ፣ ማቕን ሓሙኽሽትን ኣብ ትሕቲና ምዝርጋሕ መላገጺ ጥራይ እዩ። ዘርኢ እስራኤል፣ ቅዱስ ዘርኢ ስለ ዝነበሩ፣ ንእግዚአብሔር ዝተፈልዩን ካብ ጎረባብቶም ዝበለጹን ስለ ዝነበሩ፣ ምስቶም ዝተሓዋወሱዎምን ዝተዛመዱዎምን ኩሎም ወጻእተኛታት ተፈልዩ፣ ቁ. 2። እዝራ ቕድሚ ገለ ዓመታት ካብቶም ወጻእተኛታት ኣንስቶም ፈሊዩዎም ነበረ፣ ንሳቶም ግን ናብቲ ሓደ ሓጢኣት ተመሊሶም፣ ወይ መርዓ ፈጺሞም ወይ ድማ ቢያንስ ምሕዝነት ፈጢሮም፣ ከምኡውን መፈንጠራ ዝኾኖም ቅርበት ፈጢሮም ነበሩ። ሕጂ ግን ካብቶም ወጻእተኛታት ኣንስቲ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ካብቶም ወጻእተኛታት ውሉዳት እውን ተፈልዩ። እቶም ብጸሎትን ኪዳንን ምስ እግዚአብሔር ክሓብሩ ዝሓስቡ፣ ካብ ሓጢኣትን ሓጥኣንን ክፈልዩ ርእሶም ኣለዎም፤ ከመይሲ ብርሃን ምስ ጸልማት እንታይ ሓድነት ኣለዎ?

3. ምስ እግዚአብሔር ሓድነት ዝግበረሉ መዓልቲ ነበረ። ንእኡ፣ ንእኡ ጾሙ (ዘካ. 7:5)፤ ምኽንያቱ፣ (1.) ብጸሎት ተዛረብዎ፣ ንሓጢኣት ብምእማን ከምኡውን ከም ጐይታኦምን ኣምላኾምን ብምምላኽ ቅዱስን ሃይማኖታዊ ስምዒታቶምን ኣቕረቡሉ። ጸሎት ዘይብሉ ጾም፣ ነፍሲ ዘይብሉ ስጋ፣ ዋጋ ዘይብሉ ሬሳ እዩ። (2.) ብቓሉ ገይሩ ክዛረቦም ሰምዕዎ፤ ምኽንያቱ፣ ኣብ መጽሓፍ ሕጊ ኣንበቡ፣ እዚ ድማ ኣብ መዓልትታት ጾም ኣዝዩ ዝግባእ እዩ፣ ከመይሲ ብመስትያት ሕጊ ዕሽነትናን ርኽሰትናን ክንርኢ፣ እንታይ ከም እንእመን እንታይ ከም እንእርምን ክንፈልጥ ንኽእል ኢና። እቲ ቃል ጸሎትና ክመርሕን ከፋጥንን እዩ፣ ምኽንያቱ ብእኡ መንፈስ ንጸሎታዊ ድኻምና ይሕግዘና። እቲ ግዜ ኣብ መንጎ እዞም ክልተ ከመይ ብማዕረ ከም ዝተመቕለ ኣስተብህሉ። ሰለስተ ሰዓታት (ምኽንያቱ እዚ ሓደ ሲሶ ናይ መዓልቲ እዩ) ንቕዱሳት ጽሑፋት ብምንባብ፣ ብምትርጓምን ብምትግባርን ኣሕለፍዎ፣ ሰለስተ ሰዓታት ድማ ንሓጢኣት ብምእማንን ብምጽላይን፤ በዚ ድማ ሽዱሽተ ሰዓታት ብሓንሳእ ጸኒሖም፣ ኩሉ ግዜ ብሃይማኖታዊ ተግባራት ኣሕለፍዎ፣ “እንሆ፣ ክንደይ ደኻም እዩ!” ከይበሉ ድማ። ምቕያር ተግባራት ንዕኡ ዝሓሰረ ገበሮ፣ ከምቲ እቲ ዘንበብዎ ቃል ንጸሎት ሓሳብ ዝህቦም፣ ከምኡ ድማ ጸሎት ነቲ ቃል ዝያዳ ጥቕምቲ ክገብሮ እዩ። ጳጳስ ፓትሪክ፣ ንኹሉ ዓሰርተ ክልተ ሰዓታት ናይ መዓልቲ ብኣምልኾ ከም ዘሕለፍዎ ይሓስብ፣ ማለት ካብ ሰዓት ሽዱሽተ ናይ ንግሆ ክሳብ ሰዓት ትሽዓተ ኣንበቡ፣ ድሕሪኡ ኻብ ሰዓት ትሽዓተ ክሳብ ዓሰርተ ክልተ ጸለዩ፣ ካብ ዓሰርተ ክልተ ክሳብ ሰለስተ እንደገና ኣንበቡ፣ ካብ ሰለስተ ክሳብ ሰዓት ሽዱሽተ ናይ ምሸት ድማ እንደገና ጸለዩ። ቃል ናይ ጾም መዓልቲ ጽቡቕ ዕዮ እዩ፣ ስለዚ ድማ ናይ ሓደ መዓልቲ ዕዮ፣ ጽቡቕ ናይ መዓልቲ ዕዮ ክንገብሮ ክንጽዕር ኣለና።

9:4-38 ሓጺር መግለጺ ጸሎቶም ኣብዚ ተመዝጊቡ ኣሎ። ካብዚ ንላዕሊ ሓያሎ ተባሂሉ ከም ዝኸውን ጥርጥር የብሉን። ዝኾነ ይኹን ንግቡእ ዕዮና ክንፍጽም እንኽእሎ ዓቕሚ ይሃልወና እሞ፡ ብምሉእ ዓቕምና ኣምላኽ ከነገልግልን ክብሪ ክንህብን ኣሎና። ሓጢኣትና ክንእመን ከሎና፡ ንምሕረት ኣምላኽ ምምልካትና፡ ንሕና ዝበለጸ ንኽንትሕትን ንኽንሓፍርን ጽቡቕ እዩ። ኣገዳድሳ እግዚኣብሔር ንጽቡቑን ንትዕግስቱን፡ ከምኡውን ንጽንዕ ልቦም ኣርኣየ። ምስክርነት ነብያት፡ ምስክርነት መንፈስ ኣብቶም ነብያት እዩ ነይሩ፡ ኣብኦም ዝነበረ ድማ መንፈስ ክርስቶስ እዩ ነይሩ። ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኾም ተዛሪቦም፡ እቲ ዝበልዎ ድማ በዚ መሰረት ክቕበል ኣለዎ።

ውጽኢቱ ድማ፡ ብምሕረት እግዚኣብሔር ምግራም፡ ከምኡውን ሓጢኣቶም ናብ ሕጂ ዘለዉዎ ኩነታት ከም ዘምጸኦም ስምዒት እዩ ነይሩ፡ ካብኡ ኸኣ ካብ ዘይትግብኦም ፍቕሪ ሓንቲ እኳ ክድሕኖም ኣይትኽእልን። ግብሮምኸ ናይ ሰብኣዊ ባህርይ መርኣያ ኣይኮነን ድዩ? ታሪኽ ሃገርናን ታሪኽናን ነጽንዕ። ካብ ንእስነትና ዝረኸብናዮ ረብሓታት ነዘክር፡ ኣብ ፈለማኸ እንታይ ምላሽ ከም ዝሃብና ንሕተት? ንኽንትሕትን፡ ንኽንመስግንን፡ ንኽንጥንቀቕን፡ ከምዚ ኢልና ደጋጊምና ንግበር። ኩሉ ሰብ ትዕቢትን ጽንዕናን ንነፍሲ ዘጥፍኡ ሓጢኣታት ምዃኖም ይዘክር። ግን ንዝሰበረ ልቢ ተስፋ ንኽገብር ምእማን፡ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ንኽፈርሑ ምምጻእ ዝነበረ፡ ብዙሕ ግዜ ልክዕ ከምኡ ይኸብድ።

እዚ ኩነታትካ ድዩ? ነዛ ጥዑምቲ ተስፋ እሞ ርአ፡ ይቕረ ንምባል ዝተዳለወ ኣምላኽ! ብስምዒት ዘይግብርና ካብ ኣምላኽ ምራሕናስ፡ ምሕረት ምእንቲ ክንረክብ፡ ከምኡውን ኣብ ግዜ ሽግር ንመርዳእቲ ጸጋ ምእንቲ ክንረክብ፡ ብድፍረት ናብ ዝፋን ጸጋ ንቕረብ። ይቕረ ንምባል ዝተዳለወ ኣምላኽ እዩ።

ቁጽሪ 4-38 እዚ ናይ ጾም መዓልቲ እዚ ብኸመይ ከም ዝተኻየደ ዝገልጽ ጸብጻብ ኣሎና።

1. እቶም ዝተዋፈሩ ኣገልገልቲ ስሞም ክልተ ሳዕ ተጠቒሱ ኣሎ (ቁ. 4, 5)፣ ግናኸ ገለ ፍልልይ ኣለዎ። ወይ ከምቲ ሃዋርያ ዝሃቦ ስርዓት (1 ቈረ. 14:31፣ “ኵላትኩም ሓደ ብሓደ ኽትነብዩ ትኽእሉ ኢኹም”) ተኸታቲሎም ጸልዮም፣ ወይ ከምቲ ገሊኦም ዝሓስብዎ፣ ሓድሕዶም ርሑቕ ዝነበሩ ሾሞንተ ዝተፈላለዩ ኣኼባታት ነበሩ፣ ነፍሲ ወከፎም ከኣ ሓደ ሌዋዊ ይመርሖም ነበረ።

2. እቲ ዝተዋፈሩሉ ዕዮ። (1.) ንእግዚኣብሄር ጸለዩ፣ ንምሕረት ሓጢኣት እስራኤልን ንጸጋ ኣምላኽን ብዓውታ ናብኡ ጨደሩ (ቁ. 4)። ብዓውታ ጨደሩ፣ ኣምላኽ ብዝበለጸ ምእንቲ ኺሰምዖም ከምቶም ኣምለኽቲ በኣል ዘይኰነስ፣ ህዝቢ ምእንቲ ኺሰምዑን ንቕንኣቶም ምእንቲ ኼለዓዕሉን እዩ። (2.) ንእግዚኣብሄር ኣመስገኑ፤ ስራሕ ምስጋና ኣብ መዓልቲ ጾም ዘይግቡእ ኣይኰነን፤ ኣብ ኩሉ ተግባራት ኣምልኾ፣ ንስሙ ዝግባእ ክብሪ ንኣምላኽ ምሃብ ክንዓልም ኣሎና። እቲ ናይ ጸሎቶም መደምደምታ ኣብዚ ተመዝጊቡ ኣሎ፤ እዚ ኸኣ ንሌዋውያን እንታይ ከም ዘስፍሑ መምርሒ ዀይኑ ቅድሚኡ ተዳልዩ ይኹን ወይ ድሕሪኡ ከምቲ ኣብ ጸሎት ዘስፍሕዎ ዝነበሩ ነጥብታት ተኣኪቡ ይኹን፣ ዘይተረጋገጸ እዩ። ካብዚ ኣብዚ ተመዝጊቡ ዘሎ ብዙሕ ዝበለጸ ከም ዝተባህለ ኣየጠራጥርን እዩ፣ እንተ ዘይኰይኑ፣ ንኣምላኽ ምእማንን ምምላኽን ሓደ ራብዓይ ክፋል ናይ መዓልቲ፣ ክልተ ራብዓይ ክፋል እኳ ኣይወስድን ነይሩ።

ኣብዚ ናብ ኣምላኽ ዝቐረበ ክብሪ ዝመልኦ ኣድራሻ፣

I. ንኣምላኽ ከም ፍጹምን ክብሪ ዝመልኦን ህላወን ምንጪ ኩሉ ህላወን ዝገልጽ ፍርሃት ዝመልኦ ኣምልኾ፣ ቁ. 5, 6። እቲ ጉባኤ ብምትንሳእ ስምምዑ ኺገልጽ ተጸዊዑ፤ እቲ ኣገልጋሊ ኸኣ ናብ ኣምላኽ፡ “ስምካ ብሩኽ ይኹን” ኢሉ ይዛረብ። ኣምላኽ ኣብዚ ኸምዚ ተኣሚኑ ኣሎ፣

1. ከምቲ እንኮ ህያውን ሓቀኛን ኣምላኽ፡ “ንስኻ በይንኻ እግዚኣብሄር ኢኻ፣ ንርእስኻ ዝኸኣልካን ዘይተደገፍካን ኢኻ፤ ካባኻ ወጻኢ ካልእ ኣምላኽ የልቦን።”

2. ከም ፈጣሪ ኩሉ ነገር፡ “ሰማይን ምድርን ባሕርን ኣብኡ ዘሎ ኩሉን ፈጢርካ ኢኻ።” እቲ ናይ እምነትና ቀዳማይ ነጥቢ ንምስጋናና ቀዳማይ ነጥቢ ዀይኑ ምቕራቡ ግቡእ እዩ።

3. ከምቲ ዓቢ ሓላዊ ኩሉ ፍጥረት፡ “ንስኻ ንኹሎም እቶም ህላወ ዝሃብካዮም ፍጥረታት ኣብ ህላወ ተሕልፎም ኢኻ።” ምሕደራ ኣምላኽ ናብቶም ዝለዓሉ ህላወታት ይበጽሕ፣ ንሳቶም የድልዮም እዩ እሞ፣ ናብቶም ዝተሓቱ ድማ ይበጽሕ፣ ብእኡ ኣይናዓቑን እዮም እሞ። ኣምላኽ ዝፈጠሮ ኺሕልዎ እዩ፤ ዝገብሮ ድማ ብፍጹም ይፍጸም፣ መክ. 3:14፣ “እግዚኣብሄር ዚገብሮ ዘበለ ዅሉ ንዘለኣለም ከም ዚነብር ፈለጥኩ።”

4. ከም ዕላማ ምስጋና ፍጥረታት፡ “ሰራዊት ሰማይ፣ ዓለም ቅዱሳን መላእኽቲ፣ የምልኹኻ እዮም፣ ቁ. 6። ግናኸ ስምካ ካብ ኩሉ በረኸትን ምስጋናን ልዕል ዝበለ እዩ፤ ንምስጋና ፍጥረታት ኣየድልዮን እዩ፣ ብእቲ ምስጋና ድማ ንኽብሩ ዝውሰኽ የልቦን።” እቲ ዝበለጸ ተግባራት ኣብ ምስጋና ስም ኣምላኽ፣ እቶም ናይ መላእኽቲ እኳ እንተዀኑ፣ ካብቲ ዝግብኦ ብዘይመወዳእታ ይጎድል። ካብ በረኸትና ጥራይ ዘይኰነስ፣ ካብ ኩሉ በረኸት ልዕል ዝበለ እዩ። ኩሉ ምስጋና ሰማይን ምድርን ብሓደ እንተገበርናዮ፣ ካብቲ ብዛዕባ ክብሪ ኣምላኽ ኪበሃል ዝኽእልን ዝግባእን ሽሕ እብኡ እኳ ኣይተባህለን። ጽቡቕና ናብኡ ኣይበጽሕን እዩ።

II. ንጸጋታት ኣምላኽ ንእስራኤል ዝገልጽ ምስጋና ዝመልኦ ምእማን።

1. ብዙሓት ካብዚኦም ኣብ ቅድሚኡ ብስርዓት ተዘርዚሮም ኣለዉ፣ ንዕላማ ድማ ኣዝዮም ጠቓሚ እዮም፣ ምኽንያቱ፣ (1.) ንፍቕሪ እግዚኣብሄር ንምጥቃስ ኩሉ ኣጋጣሚ ክንጥቀም ኣሎና፣ ኣብ ኩሉ ጸሎት ድማ ከነመስግን ኣሎና። (2.