ኦሪት ዘሌዋውያን 17

17:1-9 ኣብ ምድረበዳ ከለዉ፡ እቶም እስራኤላውያን ዝሓረድዎም ኩሎም እንስሳታት፡ ኣብ ቅድሚ ማዕጾ ድንኳን ስሩዕ ክቐርቡ ነበሮም፡ ስጋኦም ድማ ንዘቕረቦ ሰብ ክምለስ ነበሮ፡ ከም መስዋእቲ ሕብረት ኮይኑ፡ ከም ሕጊ ክበላዕ ነበሮ። ናብ ከነኣን ምስ ኣተዉ፡ እዚ ድማ ብዛዕባ መስዋእቲ ጥራይ ቀጺሉ ነበረ። እቶም ሕጂ እንቐርቦም መንፈሳውያን መስዋእትታት፡ ሓደ ቦታ ጥራይ ኣይተሓጽሩን። ሕጂ ገጸ በረኸት ዝቕድስ ቤተ መቕደስ ወይ መሰውኢ የብልናን። ሓድነት ወንጌል ድማ ሓደ ቦታ ጥራይ ኣይቕመጥን፡ የግዳስ ኣብ ሓንቲ ልቢን ሓድነት መንፈስን እዩ። ክርስቶስ መሰውኢናን እቲ ሓቀኛ ድንኳን ስሩዕናን እዩ። ኣብኡ ድማ ኣምላኽ ኣብ ሰባት ይቕመጥ። መስዋእትታትና ንኣምላኽ ቅቡል ዝኾኑሉ ኣብኡ እዩ፡ ብእኡ ጥራይ ድማ እዩ። ካልኦት ሽምጋሎታት ወይ ካልኦት መሰውኢታት ወይ ካልኦት መስዋእቲ ንምሕደራ ሓጢኣት ምትካል፡ ብተግባር፡ ካልኦት ኣማልኽቲ ምትካል ማለት እዩ። ኣምላኽ ንስድራቤታዊ መስዋእትታትና ብጸጋ ክቕበል እኳ እንተኾነ፡ በዚ ምኽንያት ግን ኣብ ድንኳን ስሩዕ ምብጻሕ ክንግድፍ የብልናን።

ምዕራፍ 17

ድሕሪ እቲ ሊቀ ካህናት ኣብ ድንኳን ሕጊ ብደም ኣባጊዕን ኣጣልን ንኹሉ እስራኤል ዝገብሮ ምትክፍኣል ዝምልከት ሕጊ፡ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ነቲ ምትክፍኣል ክብሩ ንምሕላው ኣድለይቲ ዝኾኑ ክልተ እገዳታት ንረክብ።

I. መስዋእቲ ብኻህናት እንተዘይኮይኑ ብኻልእ ሰብ ከይቀርብ፡ ከምኡውን ኣብ ደገ ድንኳን ሕጊ እንተዘይኮይኑ ኣብ ካልእ ቦታ ከይቀርብ፡ እዚ ድማ ብሞት ዝቕጻዕ እዩ (ቁ. 1-9)።

II. ደም ከይበልዑ፡ እዚ ድማ ብተመሳሳሊ ቅጽዓት (ቁ. 10, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-9

እዚ ሕጊ እዚ ንኹሉ ህዝቢ እስራኤል ንኹሉ መስዋእቶም ናብ መሰውኢ ኣምላኽ ከምጽኡን ኣብኡ ከቕርቡን ኣገድዶም። ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ድማ ክንርኢ ዘሎና፡

I. ቅድሚ ሕጂ ከመይ ከም ዝነበረ።

1. ንኹሉ ሰብ መሰውኢ ኺሰርሑን ኣብ ዝደለይዎ ቦታ ንኣምላኽ መስዋእቲ ኼቕርቡን ፍቑድ ነበረ። ኣብርሃም ድንኳን ኣብ ዝሰፈረሉ ኩሉ ቦታ መሰውኢ ይሰርሕ ነበረ፡ ኩሉ ሓላዊ ስድራቤት ድማ ከም ኢዮብ 1:5 ንስድራቤቱ ካህን ነበረ።

2. እዚ ናጽነት እዚ ንጣኦት ኣምልኾ ምኽንያት ኮይኑ ነበረ። ኩሉ ሰብ ባዕሉ ካህኑን ባዕሉ መሰውኢኡን ምስ ኮነ፡ ብቑሩብ ብቑሩብ ኣብ ሓሳቦም ከንቱ ምስ ኮኑ፡ ናይ ገዛእ ርእሶም ኣማልኽቲ ፈጠሩ፡ መስዋእቶም ድማ ንኣጋንንቲ ኣቕረቡ፡ ቁ. 7። እቲ ቃል፡ እኩያት መናፍስቲ ንመስዋእቶም ንምዕዳም ከምኡውን ምቕባሎም ንምሕባር፡ ብመልክዕ ጸጉራም ኣጣል ይረኣይዎም ስለ ዝነበሩ፡ ጸጉራም ኣጣል ማለት እዩ። እቲ ድያብሎስ ካብ ኣምላኽ ካብ ዝዓለወን ንዕኡ ካብ ዝዓመጸን ግዜ ጀሚሩ፡ ምስኡ ተቐናቒኑ፡ መለኮታዊ ክብሪ ኺውሃቦ ደልዩ ነበረ። ንቡሩኽ መድሓኒና ኺወድቕን ኪሰግደሉን ክሳዕ ምሕታት ድፍረት ነበሮ። እስራኤላውያን ባዕሎም ኣብ ግብጺ ንኣጋንንቲ መስዋእቲ ከቕርቡ ተማሂሮም ነበሩ። ገሊኦም ድማ፡ ኣምላኽ እስራኤል ብኸምኡ ዝኸበረ ተኣምራት ምስኦም ካብ ዝገበረሎም እውን እንተኾነ፡ ይገብርዎ ዝነበሩ ይመስል። ድሕሪ እዞም ኣጋንንቲ ምንዝርና ይገብሩ ከም ዝነበሩ ተነጊሩሎም ኣሎ። እዚ ድማ ከምቲ ምንዝርና ንኪዳን መርዓ ዝጥሕሶ፡ ንኪዳኖም ምስ ኣምላኽ ዝጥሕስ ስለ ዝነበረ እዩ። ከምቶም ንርእሶም ንምንዝርና ዝሃቡ፡ ብስስዔ ንኹሉ ርኽሰት ንምግባር፡ ንኣምልኾ ጣኦቶም ብርቱዕ ምትእስሳር ነበሮም፡ ካብኡ ድማ ንምምላስ ኣጸጋሚ ነበረ። ስለዚ ድማ እዩ ኣምላኽ ንርእሱ ቀናእ ኣምላኽ ዝበለ።

II. እዚ ሕጊ እዚ ከመይ ገይሩ ከም ዝሰፈሮ።

1. ገሊኦም፡ ደቂ እስራኤል ብእዚ ሕጊ እዚ፡ ኣብ ምድረበዳ ከለዉ፡ ዝኾነ ይኹን ላሕሚ፡ በጊዕ፡ ዕያው፡ ገንሸል፡ ወይስ ጤል፡ ንምብላዕ እውን እንተኾነ፡ ኣብ ደገ ድንኳን ሕጊ እንተዘይኮይኑ ከይሓርዱ ተኸልኪሎም ነበሩ ይብሉ። ኣብኡ ድማ ደምን ስብሕን ኣብ መሰውኢ ንኣምላኽ ይቐርብ፡ ስጋ ድማ ከም መስዋእቲ ሰላም፡ ከምቲ ሕጊ፡ ናብቲ ኣቕራቢ ንምብላዕ ይምለስ ነበረ። እቲ ሕጊ ድማ (ቁ. 3, 4) ነዚ ርእይቶ እዚ ዝድግፍ ኮይኑ ተሰሪዑ ኣሎ፡ ከመይሲ ብሓፈሻ ብዛዕባ ምሕራድ ዝኾነ ይኹን ላሕሚ፡ በጊዕ፡ ወይስ ጤል ይዛረብ። እቲ ምሁር ዶክተር ኩድዎርዝ ነዚ ትርጉም እዚ ይህበሉ፡ ኣብ ማእከል ሰፈሮም ድንኳን ሕጊ ኣብ ጥቓኦም ከሎ፡ ቅድሚ ንኣምላኽ ምቕራቡ ዝኾነ ስጋ ኣይበልዑን ነበሩ፡ እንተኾነ ግን ናብ ከነኣን ክኣትዉ ከለዉ እዚ ስርዓት እዚ ተቐይሩ (ዘዳ. 12:21)፡ ኣብ ገዝኦም ከም ሓርማዝን ሚዳቕን፡ እንስሳታት መጓሰን ከብትን ኪሓርዱ ተፈቒዱሎም ነበረ። ኣብ ዓመት ሰለስተ ግዜ ጥራይ ኣብ ድንኳን ሕጊ ንኣምላኽ ኪርእዩን ኣብኡ ኪበልዑን ኪሰትዩን ነበሮም። ኣብ ምድረበዳ ድማ ብዙሕ ስጋ ዘይበልዑ፡ እንተኾነ ግን ናይ መስዋእቲ ሰላም ጥራይ ዝበልዑ ይመስል፡ ናብ ከነኣን ክሳዕ ዝበጽሑ ድማ ንእንስሳታቶም ንምውላድ ይሕልውዎም ነበሩ። ስለዚ ድማ እዩ ብመንና ስለ ዝሰልከዩ ስጋ ዝሓተቱ፡ ሙሴ ድማ በቲ ኣጋጣሚ እቲ ብዛዕባ መጓሰን ከብትን ኣዝዮም ሓላፍነት ዝነበሮም ከም ዝነበሩ ገይሩ ዝዛረብ፡ ዘሁ. 11:4, 22። እንተኾነ ግን፡ ንዘለኣለም ዝጸንዕ ሕጊ (ቁ. 7) ተባሂሉ ብንጹር ተነጊሩ ከሎ፡ ነዚ ከም ግዝያዊ ሕጊ ምትርጓም ኣጸጋሚ እዩ። ስለዚ ድማ፡

2. ንመስዋእቲ ዝኸውን እንስሳ ኣብ መሰውኢ ኣምላኽ እንተዘይኮይኑ ኣብ ካልእ ቦታ ምሕራድ ጥራይ ዝኽልክል ይመስል። ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ግሉጽ መሮር ዝገብርዎ ዝነበሩ (ቁ. 5)፡ ንሓቀኛ ኣምላኽ እውን እንተኾነ፡ መስዋእቲ ከቕርቡ ኣይግባእን። እንተኾነ ግን ናብ ካህን ክመጽእ ኣለዎ፡ ኣብ መሰውኢ እግዚአብሔር ኪቐርብ ድማ ኣለዎ። እቲ ንኻህናትን ንመሰውኢን ዝተገብረሉ ቅዱስ ስርዓት፡ ኣምላኽ ብኸምኡ ዝኸበረ መገዲ ዝመዘዞን ዝተቐበሎን ስለ ዝኾነ፡ ነዚ ክልቲኡ ንምሕላው ጽቡቕ ምኽንያት ኪኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ሕጊ እዚ ንእስራኤላውያን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቶም ዝተገዝሩን ኣብ ማእከሎም ዝነበሩን ስደተኛታት እውን የገድድ ነበረ፡ እዞም ድማ ነቲ ናይ ቀደም ኣምልኾኦም ንምሕላው ኣብ ሓደጋ ዝነበሩ እዮም። ዝኾነ ሰብ ነዚ ሕጊ እዚ እንተጥሒሱ፡ ኣብ ድንኳን ሕጊ እንተዘይኮይኑ ኣብ ካልእ ቦታ መስዋእቲ እንተቕሪቡ፡

(1.) እቲ ገበን ዓብዪ ነበረ፡ ደም ናብኡ ይቑጸር፡ ደም ኣፍሲሱ እዩ፡ ቁ. 4። እንተኾነ ግን እንስሳ ጥራይ እንተሓረደ እውን፡ ኣምላኽ ብዘይመዘዞ መገዲ ስለ ዝሓረዶ፡ ከም ቀታል ይርአ ነበረ። ንታሕተዎት ፍጡራት ንምሕራድ ዘሎና ናጽነት ብመለኮታዊ ፍቓድ እዩ። ነቲ ናይዚ ረብሓ እዚ ድማ፡ ነቲ ገደብ እንተዘይተገዚእናሉ፡ ማለት ብጭካኔ ወይስ ብድርብ ኣምልኾ እንተዘይተገብረ፡ መሰል የብልናን፡ ዘፍ. 9:3, 4። ንታሕተዎት ፍጡራት ካብ ዝተገብረ ዝዓበየ ግፍዒ ድማ፡ ጣኦታት ወይስ መስዋእቲ ንጣኦታት ምስ ኮኑ እዩ። እቲ ሃዋርያ ብዛዕባ እቲ ፍጡር ዝተገዝኣሉ ከንቱነትን ባርነት ጥፍኣትን ክዛረብ ከሎ፡ ሮሜ 8:20, 21፡ ከምኡውን ምዕ. 1:23, 25 ኣነጻጽር፡ ነዚ ዝምልከት ይመስል። መስዋእቲ ጣኦታት ከም ምንዝርና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ከም ቅትለት እውን ይርአ ነበረ፡ እቲ ዘቕርቦ ኸምቲ ሰብ ዝቐተለ እዩ፡ ኢሳ. 66:3።

(2.