ኦሪት ዘሌዋውያን 10

ምዕራፍ 10 ታሪኽ እዚ ምዕራፍ እዚ፡ ከምቲ ናይ ወርቂ ዕጕሎም ንምጥያስ ድንኳን ዝነበረ፡ ንስርዓታት ሕጊ ሌዋውያን ዘሕዝን ምብትታኽ እዩ። ኣብዚ ዝርከብ ድማ፡

I. ሓጢኣትን ሞትን ናዳብን ኣቢሁን፡ ደቂ ኣሮን (ቁ. 1, 2)።

II. ኣሮን በዚ ብርቱዕ ሓዘን እዚ ምጽንናዑ (ቁ. 3)።

III. ብዛዕባ ቀብሪን ሓዘንን ዝተዋህበን ዝተሓለወን ትእዛዛት (ቁ. 4-7)።

IV. ንኻህናት፡ ንምግልጋል ክኣትዉ ከለዉ ወይኒ ከይሰትዩ ዝተዋህበ ትእዛዝ (ቁ. 8–11)።

V. ሙሴ፡ በዚ ፍጻመ እዚ ዝመጸ ምዝባዕ እኳ እንተነበረ፡ ስርሖም ከም ዝቕጽሉ ዝገበሮ ሓልዮት (ቁ. 12, ወዘተ.)።

ቁጽሪ 1-2 ኣብዚ ዝርከብ ድማ፡

I. ናዳብን ኣቢሁን ዝፈጸምዎ ዓብዪ ሓጢኣት፡ እዚ ድማ ኣብ ዓይንና ክንደይ እኳ ንእሽቶ እንተመሰለና፡ ዓብዪ ሓጢኣት ክንብሎ ኣሎና። ምኽንያቱ፡ ብመቕጻዕቱ ርዱእ ከም ዝኾነ፡ ንኣምላኽ ሰማይ ኣዝዩ ዘቖጥዕ ነበረ፡ ፍርዱ ኸም ሓቂ ምዃኑ ድማ ንርግጽ። ሓጢኣቶም ግን እንታይ ነበረ፧ ኣብዚ ዝተዋህበና ኹሉ ሓበሬታ፡ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዘይተፈቕደ ሓዊ ከም ዘቕረቡ እዩ፡ እዚ ድማ ኣይኣዘዞምን (ቁ. 1)፡ ከምኡ ድማ ኣብ ዘኍልቍ 3:4።

1. ኣብዚ እዋን እዚ ዕጣን ንምብራህ ዝኾነ ትእዛዝ ከም ዘይነበሮም ኣይረአን። ቅድሚ ሓደ መዓልቲ ምቕዳሶም ከም ዝተፈጸመ ሓቂ እዩ፡ ኣብ መሰውኢ ዕጣን ምግልጋል ድማ ሓደ ኽፋል ስርሖም ነበረ፤ እንተኾነ ግን፡ እቲ ናይዚ ፍሉይ መዓልቲ ምረቓ ኣገልግሎት ብኣሮን ባዕሉ ክፍጸም ዝነበሮ ይመስል፡ ንሱ መስዋእቲ ኣቕረበ እሞ (ምዕ. 9:8, 15, 18)፡ ደቁ ድማ ንዕኡ ጥራይ ክሕግዝዎ ነበሮም (ቁ. 9, 12, 18)፤ ስለዚ ሙሴን ኣሮንን ጥራይ ናብ ድንኳን ኣተዉ፡ ቁ. 23። ናዳብን ኣቢሁን ግን፡ በቲ ሓድሽ ዝረኸብዎ ክብሪ ኣዝዮም ተሓበዩ፡ ነቲ ዝለዓለን ዝኸበረን ክፋል ስርሖም ብቕጽበት ንምስራሕ ድማ ዝጓየዩ ነበሩ፡ እቲ ናይዚ መዓልቲ ኣገልግሎት ፍሉይ እሞ ብፍሉይ መምርሒ ሙሴ ዝፍጸም እኳ እንተነበረ፡ ትእዛዝ ከይተቐበሉ ወይ ካብኡ ፍቓድ ከይሓተቱ፡ ዕጣኖም ወሲዶም ናብ ድንኳን ክኣትዉ ደለዩ፡ ኣብ ኣፍ ደገኡ ድማ ንነዊሕ እዋን ከም ዝተኻፈሉ ይሓስቡ ነበሩ፡ ዕጣን ድማ ከቃጽሉ ደለዩ። ሽዑ እቲ ዘይተፈቕደ ሓዊ ምቕራቦም፡ ምስቲ ብግሉጽ ዝተኸልከለ ዘይተፈቕደ ዕጣን ምቕራብ ሓደ እዩ፡ ዘጸኣት 30:9። ሙሴ፡ ንዚ ዕላማ እዚ ዝተዳለወ ዕጣን ይሕሉ ነበረ ክንብል ንኽእል ኢና (ዘጸኣት 39:38)፡ ንሳቶም ድማ እዚ ብዘይፍቓዱ ስለ ዝገበሩ፡ እቲ ክቐርብ ዝነበሮ ዕጣን ኣይነበሮምን፡ ግን ናይ ግዳም ዕጣን ነበረ፡ ስለዚ ትኪ ዕጣኖም ካብ ዘይተፈቕደ ሓዊ መጸ። ኣምላኽ ንኻህናት ዕጣን ከቃጽሉ ኣዚዝዎም ነበረ፡ ግን ኣብዚ እዋን እዚ፡ ኣይኣዘዞምን ነበረ፤ ስለዚ በደሎም ከምቲ ናይ ንጉስ ዑዝያ ነበረ፡ 2 ዜና መዋእል 26:16። ካህናት ዕጣን ከቃጽሉ ዝነበሮም፡ እቲ ዕድሎም ክኸውን ከሎ ጥራይ እዩ (ሉቃስ 1:9)፡ ኣብዚ እዋን እዚ ድማ ናቶም ኣይነበረን።

2. ከምዚ ገይሮም ብዘይትእዛዝ ናይ ገዛእ ርእሶም ዕጣን ንምብራህ ስለ ዝደፈሩ፡ ካልእ ስሕተት ምግባሮም ኣየገርምን። እቲ ሓዊ ኻብ መሰውኢ ምውሳድ ዝነበሮም ክንሱ፡ እቲ ሓዊ ኻብ ቅድሚ እግዚአብሔር ሓድሽ ዝተባርዐን ካብኡ ንደሓር ንመስዋእትን ዕጣንን ንምቕራብ ክጥቀሙሉ ዝነበሮም (ራእይ 8:5)፡ ናይ ግዳም ሓዊ ወሰዱ፡ ምናልባት ካብቲ ስጋ መስዋእቲ ሰላም ዝበሰለሉ ሓዊ ወሲዶም፡ ንዕጣን ንምብራህ ተጠቕሙሉ፤ ቅዱስ ሓዊ ስለ ዘይነበረ፡ ዘይተፈቕደ ሓዊ ተባህለ፤ ብግሉጽ እኳ እንተዘይተኸልከለ፡ ኣምላኽ ኣይኣዘዞን ምባሉ በደል እኹል ነበረ። ምኽንያቱ (ከምቲ ጳጳስ ሃል ኣብዚ ጽቡቕ ገይሩ ዝገልጾ)፡ "ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ፡ ካብቲ ናይ ገዛእ ርእሱ ስርዓታት ምጥፍፋእ ሓደገኛ ነገር እዩ፤ ምስ ኣምላኽ ኢና ንነብር፡ ንሱ ንኣምልኾኡ ንምምራሕ ጥበበኛ፡ ንዝኣዘዞ ንምሕታት ቅኑዕ፡ ንዘይኣዘዞ ንምፍዳይ ድማ ሓያል እዩ።"

3. ዕጣን ኩሉ ግዜ ብሓደ ካህን ጥራይ ክቃጸል ነበሮ፡ ኣብዚ ግን ክልቲኦም ሓቢሮም ክገብርዎ ደለዩ።

4. ብዕብዳንን ብቕልጡፍን ገበርዎ። ዕጣኖም ብቕልጡፍ ወሰዱ፡ ገሊኦም ከምኡ ይትርጉምዎ፡ ብዘይግቡእ ኣኽብሮትን ጽንዓትን ብቐሊልን ብዘይሓልዮትን መገዲ፡ ኩሉ ህዝቢ ኣብ ቅድሚ ግርማ እግዚአብሔር ኣብ ገጾም ክወድቁ ከለዉ፡ ንሳቶም ክብሪ ኣገልግሎቶም ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ምውራድ ከም ዝገላግሎም ሓሰቡ። እቲ ዝተዋህቦም ቅርበት ንመለኮታዊ ግርማ ንዕቀት ፈጠረ፤ ሕጂ ካህናት ስለ ዝኾኑ ድማ ዝደለይዎ ክገብሩ ከም ዝኽእሉ ሓሰቡ።

5. በቲ ኣብዚ ኣጋጣሚ እዚ ዝተዋህበ ሕጊ፡ ቁ. 8፡ እቲ ዝገበርዎ ከለዉ ሰኺሮም ከም ዝነበሩ ክጥርጠር ምኽንያት ኣሎ። ኣብ መስዋእቲ ሰላምን ምስኡ ዝነበረ መስዋእቲ መስተን ይበልዑ ነበሩ፡ ስለዚ ርእሶም ቀሊል ነበረ፡ ወይ ድማ ልቦም ብወይኒ ተሓጎሰ፤ ሰተዩ እሞ ሕጊ ረሰዑ (ምሳሌ 31:5)፡ በዚ ድማ ነዚ ገዳዪ ስሕተት እዚ ፈጸሙ።

6. ብዘይጥርጥር ብትዕቢት እዩ ዝተገብረ፤ ምኽንያቱ ብዘይፍላጥ እንተዝኸውን ነይሩ፡ እቲ ሓድሽ ዝወጸ ሕጊ፡ ንኻህናት እኳ እንተኾነ፡ መስዋእቲ ሓጢኣት ከቕርቡ ምተፈቕደሎም ነይሩ፡ ምዕ. 4:2, 3። እቲ ብትዕቢት ዝገብርን ንግርማን ስልጣንን ፍትሕን ኣምላኽ ዝንዕቕን ነፍሲ ግን፡ እታ ነፍሲ እቲኣ ኽትብተኽ እያ፡ ዘኍልቍ 15:30።

II. እቲ ዘስካሕክሕ መቕጻዕቲ ናይዚ ሓጢኣት እዚ፡ ሓዊ ኻብ እግዚአብሔር ወጺኡ በልዖም፡ ቁ. 2። እዚ ነቲ መስዋእቲ ዝበልዐ ሓዊ፡ ከምቲ ነቲ መስዋእቲ ዝበልዐ ሓዊ (ምዕ. 9:24) ብሓደ መገዲ እዩ ዝመጸ፡ እዚ ድማ እንተዘይኮይኑ ዘይተወሰነ ምሕረት ቤዛ እንተዘይረኸበን እንተዘይተቐበለን፡ ፍትሒ ንኹሉ እቲ ገበነኛ ህዝቢ እንታይ ምገበረቶ ምበለ። እቲ ሓዊ ንህዝቢ ከምኡ ዝኣመሰለ ፍርሂ እንተፈጢሩ፡ እዚ ሓዊ እዚ ድማ ብዝያዳ ክገብር እዩ።

1. ጽንዓት መቕጻዕቶም ኣስተብህል። (1.) ሞቱ። ከም ዑዝያ ብለምጺ እንተዝወቕዑ፡ ወይ ከም ዘካርያስ ዓባስ እንተዝኾኑ፡ ክልቲኦም ድማ ኣብ መሰውኢ ዕጣን፡ ኣይበቕዕን ነይሩዶ፧ ኣይፋሉን፤ ክልቲኦም ሞቱ። ዓስቢ እዚ ሓጢኣት እዚ ሞት ነበረ። (2.) ብሃንደበት ሞቱ፡ ኣብቲ ናይ ሓጢኣቶም ተግባር ከለዉ፡ "ጐይታይ፡ ምሓረና!" ኢሎም ክጭድሩ እኳ ግዜ ኣይረኸቡን። ኣምላኽ ንኣና ትዕግስተኛ እኳ እንተኾነ፡ ገሊኡ ግዜ ግን ምስ ሓጥኣን ብቕልጡፍ ይፍጽም፤ ፍርዲ ብቕልጡፍ ይፍጸም፡ ዕቡያት ሓጥኣን ኣብ ርእሶም ቕልጡፍ ጥፍኣት የምጽኡ፡ ንንስሓ እኳ ዕድል ብቕንዕና ይኽልከሉ። (3.) ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ሞቱ፤ ማለት፡ ኣብ ቅድሚ እቲ መኽደን ምሕረት ዝሽፍን መጋረጃ፤ ምሕረት ባዕሉ እኳ ክብሩ ክዋረድ ኣይፈቅድን። እቶም ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዝሓጥኡ ኣብ ቅድሚኡ ሞቱ። እቶም ዝተረግሙ ሓጥኣን ኣብ ቅድሚ እቲ ገንሸል እናተሰቀዩ ከም ዝነበሩ ይንገር፡ እዚ ድማ ንሱ ኣብ ክንኦም ከም ዘይተኣታተወ የርኢ፡ ራእይ 14:10። (4.) ብሓዊ ሞቱ፡ ከምቲ ብሓዊ ዝሓጥኡ። ነቲ ኻብ ቅድሚ እግዚአብሔር ንመስዋእቲ ንምብላዕ ዝመጸ ሓዊ ንዒቖምዎ፡ ካልእ ሓዊ ድማ ልክዕ ከምኡ ጽቡቕ ገይሩ ክሰርሕ እዩ ዝበሉ፤ ሕጂ ድማ ኣምላኽ ነቲ ዘየኽበርዎ ሓዊ ሓይሉ ከም ዝስምዖም ብቕንዕና ገበረ። ከምኡ ድማ እቶም ብሓዊ መለኮታዊ ጸጋ ንምጽራይ ዝጸልኡ፡ ብሓዊ መለኮታዊ ቍጥዓ ብዘይጥርጥር ክጠፍኡ እዮም። እቲ ሓዊ ከምቲ ንመስዋእቲ ዝገበሮ፡ ንኣኦም ኣየንደዶምን፡ ወይ ክዳውንቶም እኳ ኣየንደዶን (ቁ. 5)፡ ግን ከም መብረቕ፡ ብቕጽበት ሞት ወቕዖም፤ በዚ ፍልይ ዝበለ ውጽኢት ናይቲ ሓደ ሓዊ፡ ኣምላኽ እዚ ናይ ግዳም ሓዊ ከም ዘይነበረ፡ ግን ብትንፋስ እቲ ኩሉ ዝኽእል ዝተባርዐ ከም ዝነበረ ኣርኣየ፡ ኢሳይያስ 30:23። (5.) ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ክልተ ግዜ ብዘይ ውሉድ ከም ዝሞቱ ተጠቒሱ ኣሎ፡ ዘኍልቍ 3:4, 1 ዜና መዋእል 24:2። ብትዕቢቶም ስም ኣምላኽ ኣዋረዱ፡ ኣምላኽ ድማ ብቕንዕና ኣስማቶም ደምሰሰ፡ ነቲ ዝሓበዩሉ ክብሪ ድማ ኣብ መሬት ደርበየ።

2. ግን እግዚአብሔር ስለምንታይ ከምዚ ገይሩ ብጽንዓት ተዋግአዮም፧ ደቂ ኣሮን፡ ቅዱስ እግዚአብሔር፡ ደቂ ሓው ሙሴ፡ ዓብዪ ፍቑር ሰማይ ኣይነበሩንዶ፧ ቅዱስ ቅብኣት ዘይቲ፡ ኣምላኽ ንርእሱ ዝፈልዮም ሰባት ከም ዝኾኑ፡ ኣብ ልዕለኦም ኣይተንጠብጠበንዶ፧ ኣብቲ ሾውዓተ መዓልቲ ምቕዳሶም ብትግሃት ኣይተኻፈሉንዶ፡ ትእዛዝ እግዚአብሔር ድማ ኣይሓለዉንዶ፡ እዚ ድማ ነዚ ዕብዳን እዚ ኣይሽፍኖንዶ፧ መንእሰያት ስለ ዝነበሩ፡ ገና ኣብዚ ኣገልግሎት ዘይተመኩሮ ዘለዎም፡ እዚ ቀዳማይ በደል ስለ ዝነበረ፡ ብምዕባዮም ዝመጸ ፍሉይ ሓጎስ ስለ ዝነበሮም፡ ኣይሰርሖምንዶ፧ ብተወሳኺ፡ ካብዚ ዝኸፍአ ክተርፉ ኣይከኣሉን ነይሮም፡ ሕጂ ንኻህናት ብዙሕ ስራሕ ተዳልዩ ነበረ፡ ክህነት ድማ ንኣሮንን ዘርኡን ተሓጺሩ ነበረ፤ ንሱ ኣርባዕተ ደቅን ጥራይ ነበሮ፤ ክልተኦም እንተሞቱ፡ ንኣገልግሎት ድንኳን ዝኸውን እኹል ኢድ ኣይክህሉን እዩ፤ ብዘይ ውሉድ እንተሞቱ፡ ቤት ኣሮን ክደክም እዩ፡ ክህነት ድማ ብሰንኪ ወረስቲ ናይ ምጥፋእ ሓደጋ ክገጥሞ እዩ። ግን ካብዚ ኩሉ ምሕሳባት እዚ፡ ነቲ በደል ንምምሕዳር ወይ ነቶም ገበነኛታት ንምድሓን ዝኸውን ኣይነበረን። ምኽንያቱ፡ (1.) እቲ ሓጢኣት ኣዝዩ ዝኸበደ ነበረ። ንሙሴን ነቲ ብሙሴ ዝተዋህበ መለኮታዊ ሕግን ግሉጽ ንዕቀት ነበረ። ክሳብ ሕጂ፡ ብዛዕባ ዝተገብረ ኩሉ ነገር፡ እግዚአብሔር ንሙሴ ከም ዝኣዘዞ ገበሩ ተባሂሉ ብግሉጽ ይሕበር ነበረ፡ ኣብዚ ግን እግዚአብሔር ዘይኣዘዞም ነገር ከም ዝገበሩ ተባሂሉ ኣሎ፡ ግን ብገዛእ ርእሶም ገበርዎ። ኣምላኽ ሕጂ ንህዝቡ ምእዛዝን ኩሉ ነገር ብሕጊ ምግባርን፡ ከም ባሮት ዝግባእ፡ የምህር ነበረ፤ ስለዚ ንኻህናት ሕግታት ምጥሓስን ዘይምእዛዝን፡ ብዘይመቕጻዕቲ ክሓልፍ ዘይከኣል ምቕጣዕ ነበረ። ባህርያቶም ሓጢኣቶም ብዝያዳ ሓጢኣተኛ ገበሮ። ንደቂ ኣሮን፡ ዓበይቲ ደቁ፡ ኣምላኽ ንርእሱ ቀጥታዊ ኣገልገልቲ ገይሩ ዝመረጾም፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ናይ ትዕቢት ተግባር ንምፍጻም፡ ክፍቀደሎም ኣይከኣልን። ኣብ ሓጢኣቶም ንኽብሪ ኣምላኽ ንዕቀት ነበረ፡ እዚ ድማ ሕጂ ብሓዊ ዝተገለጠ ነበረ፡ እቲ ሓዊ ዘየድሊ ከም ዝነበረ፡ ቅድሚኡ ናይ ገዛእ ርእሶም ሓዊ ከም ዝነበሮም ይመስል። (2.) መቕጻዕቶም፡ ሕጂ ኣብ መጀመርያ ምትካል ናይቲ ስርዓተ ኣምልኾ፡ ኣድላዪ ፍትሒ ነበረ። ኣብ ሕጊ ብዙሕ ግዜ፡ ከምዚ ዝኣመሰሉ ገበነኛታት ካብ ህዝቢ ክብተኹ ከም ዝኾኑ ይፍራህ ነበረ፤ ኣብዚ ድማ ኣምላኽ ነቲ መፈራርሒ ብምስክር ገሊጽዎ። ሕጂ እቲ ብዛዕባ መስዋእቲ ዝምልከት ሕግታት ሓድሽ ስለ ዝተገብረ፡ ገሊኦም ብቐሊሉ ክርእይዎ ከይፍተኑ፡ ምኽንያቱ ንብዙሓት ንኣሽቱ ዝመስሉ ነገራት ዝምልከት ስለ ዝነበረ፡ እዞም ቀዳሞት ገበነኛታት ከምዚ ገይሮም ተቐጽዑ፡ ንኻልኦት መምሃሪ፡ ኣምላኽ ኣብ ጉዳያት ኣምልኾኡ ክንደይ ቀናእ ምዃኑ ንምርኣይ።