መጽሓፍ መሳፍንቲ 2

2:1-5 እቲ ዓቢ መልኣኽ ኪዳን፡ እቲ ቃል፡ ወዲ ኣምላኽ፡ ብመለኮታዊ ስልጣን ከም የሆዋ ኮይኑ እዩ ተዛሪቡ፡ ሕጂ ድማ ስለ ዘይምእዛዞም ተሓተትዎም። ኣምላኽ ንእስራኤል እንታይ ከም ዝገበረን እንታይ ከም ዝተመባጽዓሎምን ይገልጽ። እቶም ምስ ኣምላኽ ዘለዎም ርክብ ዝሰሓቡን ምስ ፍረ ዘይብሉ ግብሪ ጸልማት ዝወሓጡን፡ ሕጂ እንታይ ከም ዝገብሩ ኣይፈልጡን፡ ኣብቲ ቀሪቡ ዘሎ መዓልቲ ሕሳብ ድማ ንርእሶም ዝብልዎ ኣይህልዎምን። ስለዚ ዕሽነቶም ክሳቐዩ ከም ዝግብኦም ኪጽበዩ ኣለዎም። እቶም ምስ ጸላእቲ ኣምላኽ ብምሕባር ረብሓ ዝጽበዩ ሰባት ንርእሶም የታልሉ። ኣምላኽ ነቲ ሓጢኣት ሰባት መብዛሕትኡ ግዜ መቕጻዕቶም ይገብሮ፡ እሾኽን መፈንጠራን ከኣ ኣብ መገዲ እቶም ንኣምላኽ ተጻሪኦም ዝመላለሱ ዕሉላት ይርከብ። እቶም ህዝቢ፡ ብዕሽነቶምን ብዘይምግስጋሶምን እናበኹ፡ ንርእሶም ወቐሱ። ነቲ ቃል ረበሹሉ፡ እዚ ድማ ብዘይ ምኽንያት ኣይነበረን። ሓጥኣን ንመጽሓፍ ቅዱስ ብዘይ ንብዓት ከንብቡ ምኽኣሎም ዘደንቕ እዩ። ንኣምላኽን ንግብኦኦምን ኣትሪሮም እንተ ዝሕዝዎ፡ ኣብ ማሕበሮም ድምጺ ምስጋና እምበር ካልእ ኣይምተሰምዔን ነይሩ። ግናኸ ብሓጢኣቶምን ብዕሽነቶምን ካልእ ዕዮ ፈጢሮም፡ ድምጺ ብኽያት እምበር ካልእ ኣይተሰምዐን። ኣምልኾ ኣምላኽ ብባህርዩ ሓጎስን ውዳሴን ምስጋናን እዩ። ንብዓት ዜድልየና ሓጢኣትና ጥራይ እዩ። ሰባት ንሓጢኣቶም ክበኽዩ ምርኣይ ባህ ዜብል እዩ። ግናኸ ንብዓትና፡ ጸሎትናን፡ ከምኡውን ምምሕያሽና ንሓጢኣት ዜተካእ ኣይኮነን።

ምዕራፍ 2 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፣

I. ኣምላኽ ብመልኣኽ ገይሩ ናብ እስራኤል ዝሰደዶ ፍሉይ መልእኽቲ፣ እዚ ድማ ኣብኦም ዝገበሮ ጽልዋ (ቍ. 1-5)።

II. ኣብ እዋን ግዝኣት ፈረዶም ዝነበረ ሓፈሻዊ ኩነታት እስራኤል፣ ኣብዚ ድማ እዚ ዝስዕብ ንርኢ፦ 1. ኢያሱን ዓበይትን ክሳዕ ዝነብሩ ንኣምላኽ ምእማኖም (ቍ. 6-10)። 2. ድሕሪኡ ናብ ጣኦት ኣምልኾ ምምላሶም (ቍ. 11-13)። 3. ቍጥዓ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊኦም፣ በዚ ድማ ዝመጾም ፍርድታቱ (ቍ. 14, 15)። 4. ኣድሓንቲ ብምትንሳእ ዝገለጾ ምሕረቱ (ቍ. 16-18)። 5. ድሕሪ ፍርዲ ናብ ጣኦት ኣምልኾ ምምላሶም (ቍ. 17-19)። 6. ኣምላኽ ብቍጥዓኡ ንዓወቶም ምሉእ ብምሉእ ምዕጋቱ (ቍ. 20-23)። እዚኣቶም ትሕዝቶታት ናይዚ ምዕራፍ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ናይ ምሉእ እቲ መጽሓፍ እውን እዮም።

ቁጽሪ 1-5 እስራኤል ካብ ሰማይ ብሓፈሻ ንሓደ ግዜ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ናብ ሓጐስ ዝመርሖምን ኣብኡ ዘጽንዖምን ሕጊ ምቕባሎም ፍሉይ መሰሎም ነበረ። የግዳስ፣ ካብታ መገዲ እቲኣ ኣብ ዝኾነ እዋን ምስ ዝጥምዘዙ፣ ንተግሳጽ፣ ንምእራምን ብጽድቂ ንምምሃርን፣ ከም ኣድላይነቱ ካብ ሰማይ ፍሉያት መልእኽትታት ይልኣኸሎም ነበረ። ቅድሚኦም ንምንባብ ዝነበሮም ጽሑፍ ቃል ከምኡ እውን፣ ብዙሕ ግዜ ድሕሪኦም፣ “እዚኣ እያ እታ መገዲ” ዝብል ቃል ይሰምዑ ነበሩ። ኢሳ. 30:21። እዚ ኣምላኽ ምስኦም ዝተዓማመሎ መገዲ ኣብዚ ይጅምር። ንሙሴ ክሰምዑ ምስ ዘይደለዩ፣ ንነብያት እንተ ይሰምዑ ይፈተን። ኣብዚኣቶም ፍቕድታት እዚኣቶም፣ ኣብ ሃይማኖቶም ክዝሕሉ ምስ ጀመሩ ዝተሰብከሎም ኣዝዩ ዘንቕሕ ስብከት ንረክብ።

I. እቲ ሰባኺ መልኣኽ እግዚኣብሔር ነበረ (ቍ. 1)፣ ነብዪ ኣይነበረን፣ ከምቲ ኣይሁድ ዝሓስብዎ ፊንሃስ እውን ኣይነበረን። ኣገልገልቲ ወንጌል ብሓቂ መልኣኽቲ ኣብያተ ክርስቲያናት ተባሂሎም ይጽውዑ እዮም፣ ግናኸ ነብያት ብሉይ ኪዳን መልኣኽቲ እግዚኣብሔር ተባሂሎም ፈጺሞም ኣይተጸውዑን። እዚ ካብ ሰማይ ዝመጸ መልእኽተኛ ምዃኑ ኣየጠራጥርን። ከምዚኦም ዝበሉ ፍሉያት መልእኽተኛታት ኣብዚ መጽሓፍ እዚ ንእስራኤል ዘድሓኑ ፈረዶም ንምትንሳእ ከም ጌዴዎንን ሳምሶንን ተጠቒሞም ንረክብ። ሕጂ ድማ፣ ንደቂ እስራኤል ዝገብርዎ ጽቡቕ ኣገልግሎት ክንደይ ዝተፈላለየ ምዃኑ ንምርኣይ፣ ካብ ሓጢኣትን ሽግርን ከይወድቁ ንምክልኻል፣ ክሰብከሎም ሓደ ተላኢኹ። እዚ ፍሉይ መልእኽተኛ እዚ፣ እንተተኻኢሉ፣ ንመልእኽቲ ዝዓበየ ኣቓልቦ ንምሃብን፣ ብስምዒት ጥራይ ዝጽለዉ ዝመስሉ ህዝቢ ንምጽላውን ተላኢኹ። እቲ ምሁር ጳጳስ ፓትሪክ፣ እዚ ፍጡር መልኣኽ ዘይኮነስ፣ እቲ መልኣኽ ኪዳን፣ ንኢያሱ ከም ሓላቒ ሰራዊት እግዚኣብሔር ኮይኑ ዝተራእየ፣ ንሱ ድማ ኣምላኽ ባዕሉ ምዃኑ ብንጹር ይኣምን። ዶክተር ላይትፉት ድማ፣ ክርስቶስ ባዕሉ እዩ ይብል። “ካብ ግብጺ ዘውጻእኩኹም ኣነ እየ” ክብል ዝኽእል ኣምላኽን ክርስቶስን እንተዘይኮይኑ መን እዩ? ኢያሱ ቅድሚ ሕጂ ምስ ከነኣናውያን ከይተሓባበሩ ተጠንቀቑ ኢሉ መኺርዎም ነበረ፣ ግናኸ ንቓላት ሓደ ዝመውት ሰብ ኣይተገደሱሉን። ስለዚ እቲ ዝተመሳሰለ መጠንቀቕታ ኣብዚ ብህያው ኣምላኽ ባዕሉ፣ ወዲ ኣምላኽ ከም መልኣኽ ኮይኑ ብምግላጽ መጺኡሎም። ንኣገልገልቱ እንተ ዘየኽበሩ፣ ንወዱ ግና ከኽብሩዎ እዮም ርግጽ እዩ። እዚ መልኣኽ እግዚኣብሔር ካብ ጊልጋል ከም ዝመጸ ተነጊሩ ኣሎ፣ ምናልባት ኣብ ምድሪ ብምኻድ ዘይኮነስ፣ ከምቲ መልኣኽ ገብርኤል ንዳንኤል ኣብ ክፉት ሰማይ ብቕልጡፍ ዝነፈረ፣ ብምብራር እዩ። እንተኾነ ግና፣ ብምኻድ ይኹን ብምብራር፣ ካብ ጊልጋል ዝመጸሉ ፍሉይ ምኽንያት ነበሮ። ጊልጋል ናብ ከነኣን ምስ ኣተዉ ንነዊሕ እዋን ዋና መዓስከሮም ነበረ፣ ብዙሕ ፍሉይ ጸጋታት ካብ ኣምላኽ ኣብኡ ተቐቢሎም ነበሩ፣ ኣብኡ ድማ ኪዳን ግዝረት ተሓዲሱ ነበረ (ሚክ. 6:5)። ካብ ጊልጋል ብምምጽኡ፣ ነዚ ኩሉ ክዝክርዎ ተባሂሉ እዩ። ዝተቐበልናዮን ዝሰማዕናዮን ምዝካር፣ ንሓያል መጠንቀቕታ ንኽንጸንዕ የዳልወና እዩ። ራእ. 3:2, 3።

II. እቶም እዚ ስብከት እዚ ዝተሰብከሎም ሰባት ኩሎም ደቂ እስራኤል ነበሩ፣ ቍ. 4። ንሓያል ሰባኺ ዓባይ ጉባኤ! ንውግእ፣ ነፍሲ ወከፍ ነገድ ንሓደ ዓቢ ወፍሪ ሰራዊቱ ብምልኣኽ፣ ወይ ድማ ንኣምልኾ ተኣኪቦም ነበሩ፣ ሽዑ እቲ ዝተኣከቡሉ ቦታ ድንኳን ዝነበረሉ ሲሎ ምዃኑ ኣይተርፍን፣ ኣብኡ ድማ ዓመት ሰለስተ ግዜ ኩሎም ክእከቡ ነበሮም። ኣብ ዝተሰርዑ ስርዓታት ንኣምላኽ ክንእዘዝ ከሎና፣ ካብኡ ክንሰምዕን ኣብ ደገታቱ ድማ ህያባቱ ክንቅበልን ንጽበ። እቲ ቦታ ቦኪም (ቍ. 1) ተባሂሉ ተጸዊዑ፣ ምኽንያቱ በዚ ኣጋጣሚ እዚ እዚ ስም እዚ ረኺቡ። ኩሉ እስራኤል ኣብዚ ዝተዋህበ ተግሳጽን መጠንቀቕታን የድልዮ ነበረ፣ ስለዚ ድማ ንኹሎም ተነጊሩ።

III. እቲ ስብከት ባዕሉ ሓጺር እዩ፣ ግናኸ ኣዝዩ ጥቡቕ እዩ። ኣምላኽ ኣብዚ ብንጹር ይነግሮም፦ 1. ንሳቶም እንታይ ከም ዝገበረሎም፣ ቍ. 1። ካብ ግብጺ፣ ምድሪ ባርነትን ጻዕርን፣ ናብ ከነኣን፣ ምድሪ ዕረፍቲ፣ ሓርነትን ምብዛሕን ኣውጺኡዎም። መከራ ናይ ሓደ፣ ንሓጐስ ናይቲ ሓደ መወዳድርቲ ኮይኑ ኣገልጊሉ። ኣምላኽ ኣብዚ ንሳቶም ለዋህ ነበረ፣ ንኣቦታቶም ዝመሓሎም መብጽዓ እሙን ነበረ፣ እንተ ዘይኣመኑሉ ዘየማሓርሮም ናይ ስልጣኑ መርትዖታት፣ ንኣገልግሎቱ ድማ እንተ ዝገድፍዎ ዘየማሓርሮም መብጽዓታት ሂቡ ነበረ። 2. እንታይ ከም ዝመበጽዓሎም፦ “ኪዳነይ ምስኹም ፈጺመ ኣይጥሕስን እየ” በለ። ንሳቶም ፍሉያት ህዝቡ ክኾኑ ምስ ወሰዶም፣ እንደገና ንምድርባይ ወይ ብድሌቱ ንኻልእ ህዝቢ ንምቕያር ዝብል ሓሳብ ኣይነበሮን። ንሱ እሙናት እንተኾኑሉ ጥራይ፣ ንሱ ድማ ዘይቅየር ምዃኑ ክረኽቡዎ እዮም። እቲ ምስኦም ዝኣተዎ ኪዳን፣ ካብ ወገኖም እንተ ዘይተጣሕሰ፣ ፈጺሙ ከም ዘይጥሕስ ብንጹር ነገሮም። 3. ካብኦም ዝነበሮ ቅኑዕን ግቡእን ትጽቢታቱ እንታይ ነበረ (ቍ. 2)፦ ምስ ኣምላኽ ኪዳን ስለ ዝኣተዉ፣ ምስ ከነኣናውያን፣ ንሱ እውን ጸላኢኦም ንሳቶም እውን ጸላእቶም ዝነበሩ፣ ኪዳን ከይኣስሩ፣—መሰውኢኡ ምስ ኣቖሙ፣ ንኣማልኽቶም ንኸየገልግሉ መፈተኒ ከይኾኖም፣ መሰውኢታቶም ከፍርሱ። ካብዚ ዝቐለለ ነገር ክሕተት ይከኣልዶ? 4. ኣብዚ እቲ ኣዝዩ ዝጸበቖ ነገር፣ ንሱ ዝበዝሐ ዝጸበቖ ነገር፣ ከመይ ገይሮም ከም ዘይተኣዘዝዎ፦ “ግናኸ ኣብዚ ንእሽቶ ነገር ድምጸይ ኣይሰማዕኩምን።” ንኪዳኖም ምስ ኣምላኽ ብምጥላዕ፣ ከምኡ እውን ኣብቲ ኪዳን እቲ ንሓድሕዶም ዝነበሮም ሓድነት ብምጥላዕ፣ ምስቶም ጣኦት ዘምልኹ ዝተወፈዩ ከነኣናውያን ናይ ዕርክነት ኪዳን ኣሰሩ፣ መሰውኢታቶም ድማ ምስ ኣምላኽ ዝወዳደሩ እኳ እንተነበሩ፣ ሓሊፎምዎም። “ስለምንታይ እዚ ገበርኩም? ኣብ ቅድሚ ቅኑዕ ምኽንያት ንዚ ምጥምዛዝኩም እንታይ መግለጺ ክትህቡ ትኽእሉ? ንርእስኹም እንታይ ምኽንያት ወይ ምምካሕ ክትህቡ ትኽእሉ?” ምስ ኣምላኽ ዘለዎም ሓድነት ዝድርብዩ፣ ከምኡ እውን ምስ ፍረ ዘይብሉ ግብሪ ጸልማት ሓድነት ዘለዎም፣ ሕጂ እንታይ ከም ዝገብሩ ኣይፈልጡን፣ ኣብ መዓልቲ ሕሳብ ድማ ንርእሶም ዝብልዎ ነገር ኣይህልዎምን። 5. በዚ ዕሽነቶም እዚ ድሕሪ ገለ ግዜ ከመይ ገይሮም ከም ዝሳቐዩ ክጽበዩ ከም ዘለዎም፣ ቍ. 3። ንከነኣናውያን ኣብ መንጎኦም ምጽዋሮም፣ (1.) ንዓወቶም መወዳእታ ከምጽኣሎም፦ ኣምላኽ “ንስኻትኩም ኣይተባርርዎምን ኢኹም፣ ስለዚ ኣነ እውን ኣየባርሮምን እየ” ይብል። በዚ ድማ ሓጢኣቶም መቕጻዕቶም ኮነ። ከምኡ ድማ እቶም ክቐትልዎም ዝግብኦም ትምኒቶም ዘዕብዩን ብልሽውናኦም ዘዕብዩን፣ ጸጋ ኣምላኽ ይስእኑ፣ ብቕንዕና ድማ ካብኦም ይውሰድ። ንዲያብሎስ ክንቃወም እንተ ዘይደለና፣ ኣምላኽ ኣብ ትሕቲ እግርና ከም ዝረግጾ ክንጽበ ኣይንኽእልን። (2.) ኣብ ቀጻሊ ሽግራት ከእትዎም እዩ። “ኣብ ጐድንኹም እሾኽ ክኾኑኹም እዮም፣ ናብ ዝኾነ ወገን እንተ ዘወርኩም፣ ኩሉ ግዜ ሓደ ወይ ካልእ መከራ ከምጽኡልኩም እዮም።” ምስቶም ጸላእቲ ኣምላኽ ብምዕርራኽ ረብሓ ክረኽቡ ዝጽበዩ ንርእሶም የታልሉ እዮም። (3.) እዚ ድማ (ዝኸፍአ ኩሉ) ንቐጻሊ ፈተና ከቃልዖምን ናብ ሓጢኣት ከእትዎምን እዩ። “ኣማልኽቶም” (ጽያፍቶም፣ ከምቲ ኬልዳውያን ዝብልዎ) “መፈንጠራ ክኾነኩም እዩ፣ ብኣኦም ብጽቡቕ ክትጠላልፉን ጥፍኣትኩም ክኸውንን ምዃኑ ክትረኽቡ ኢኹም” ከምኡ ድማ ገሊኦም የንብብዎ። ናብ ሓጢኣት ዝቐርቡ፣ ብቕንዕና ንሓጢኣት ንኽወድቁን ኣብኡ ንኽጠፍኡን ንርእሶም ይሕደጉ። ኣምላኽ ብዙሕ ግዜ ሓጢኣት ሰባት መቕጻዕቶም ይገብሮ፣ እሾኽን መፈንጠራን ድማ ኣብ መገዲ እቶም ንኣምላኽ ዝጻረሩ እዮም።

IV. እቲ ጽቡቕ ውጽኢት ናይዚ ስብከት እዚ ኣዝዩ ፍሉይ እዩ፦ እቶም ህዝቢ ድምጾም ኣንሳእሉን በኸዩን፣ ቍ. 4። 1. እቲ መልኣኽ ንሓጢኣታቶም ነጊርዎም ነበረ፣ በዚ ድማ ሓዘኖም ገለጹ፦ ድምጾም ብምእማን ሓጢኣት ኣንሳእሉ፣ ንዕሽነቶምን ንዘይምስጋናኦምን እናበኸዩ፣ ንርእሶም ዝሓፈሩን ዝተቘጥዑን ኮይኖም በኸዩ፣ ምኽንያቱ ንምኽንያቶምን ንጥቕሞምን ብቐጥታ ዝጻረር ተግባር ስለ ዝፈጸሙ። 2. እቲ መልኣኽ ብፍርድታት ኣምላኽ ኣፈራሪሕዎም ነበረ፣ በዚ ድማ ፍርሖም ገለጹ፦ ድምጾም ናብ ኣምላኽ ብምጽላይ ንቍጥዓኡ ካብኦም ከርሕቕ ለመኑ፣ በቲ ቍጥዓ ድማ ፈሪሖም በኸዩ። በዚ መጠንቀቕታ እዚ ተለዋወጡ፣ ልቦም ድማ ኣብ ውሽጦም ቀለጸ፣ ንቓሉ ድማ ረዓዱ፣ እዚ ድማ ምኽንያት ኣይሰኣኖን። እዚ ጽቡቕ ነበረ፣ እቲ ዝሰምዕዎ ቃል ኣብኦም ጽልዋ ከም ዝገበረ ምልክት እዩ።