ኦሪት ዘጸአት 4

4:1-9 ሙሴ፡ ህዝቢ ንምልክት እንተዘይኣርኣዮም፡ ቃሉ ከምዘይቕበሎም ተቓወመ። ኣምላኽ ድማ ተኣምራት ንምግባር ሓይሊ ሃቦ። ሕጂ ግና እቶም መልእኽቲ ኣምላኽ ናብ ሰባት ንምብጻሕ እተመደቡ፡ ሓይሊ ተኣምራት ኣየድልዮምን እዩ። ስነ-ምግባሮምን ትምህርቶምን ድማ በቲ ዝምርኵሱሉ ቃል ኣምላኽ ክፈተኑ ኣለዎም። እዞም ተኣምራት እዚኦም ብፍላይ ናብ ተኣምራት ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ይምርከቡ። ሓይሊ ድያብሎስ ካብ ነፍሲ ንምውጻእን፡ ነፍሲ ድማ ካብ ለምጺ ሓጢኣት ንምሕዋይን ንእኡ ጥራይ እዩ ዝምልከት። በዚ ድማ ንሱ ብቐዳምነት ድያብሎስ ካብ ሰብነት ንምውጻእን፡ ለምጺ ናይ ሰብነት ንምሕዋይን እዩ።

ምዕራፍ 4 እዚ ምዕራፍ እዚ፣

I. ኣምላኽ ንእስራኤል ካብ ግብጺ ምውጻእ ብዛዕባ እዚ ዓብዪ ጉዳይ እዚ ምስ ሙሴ ኣብ ቁጥቋጦ ዝገበሮ ዘረባ ይቕጽልን ይዛዝምን።

1. ሙሴ ንዘይምእማን ህዝቢ ይቃወም (ቁ. 1)፣ ኣምላኽ ድማ ተኣምራት ንምግባር ስልጣን ብምሃብ ነቲ ተቓውሞኡ ይምልሰሉ፣ (1.) በትሩ ናብ ተመን ክቕይር፣ ድሕሪኡ ድማ ናብ በትሪ ክምልሳ (ቁ. 2-5)። (2.) ኢዱ ለምጻም ክትከውን፣ ድሕሪኡ ድማ እንደገና ክትሓዊ (ቁ. 6-8)። (3.) ማይ ናብ ደም ክቕይር (ቁ. 9)።

2. ሙሴ ንርእሱ ምዝራብ ከም ዝኸብዶ ይቃወም (ቁ. 10)፣ ክቕረየሉ ድማ ይልምን (ቁ. 13)፤ ኣምላኽ ግና ነዚ ተቓውሞ እዚ ይምልሰሉ፣ (1.) ምሳኡ ከም ዝኸውን ብምውሳእ (ቁ. 11, 12)። (2.) ኣሮን ኣብ ኣገልግሎት ምሳኡ ብምጽምባር (ቁ. 14-16)። (3.) ኣብ ኢዱ ኣብ ዝነበረት በትሪ ክብሪ ብምግባር (ቁ. 17)።

II. ሙሴ ንትእዛዙ ምፍጻም ይጅምር።

1. ናብ ግብጺ ንምምላስ ካብ ሓሙኡ ፍቓድ ይረክብ (ቁ. 18)።

2. ካብ ኣምላኽ ተወሳኺ መምርሒታትን ምትብባዕን ይቕበል (ቁ. 19, 21-23)።

3. ምኻዱ የፋጥን፣ ስድራቤቱ ድማ ምሳኡ ይወስድ (ቁ. 20)።

4. ብዛዕባ ግዝረት ወዱ ኣብ መገዲ ገለ ጸገም የጋጥሞ (ቁ. 24-26)።

5. ምስ ሓዉ ኣሮን ብምርኻቡ ዕግበት ይረክብ (ቁ. 27, 28)።

6. ንትእዛዙ ኣብ ቅድሚ ሽማግለታት እስራኤል የቕርብ፣ ንሳቶም ድማ ኣዝዮም ይሕጎሱ (ቁ. 29-31)። በዚ ኸኣ እቲ ዓብዪ ምድሓን ንምምጻእ እቲ መንኮርኮር ተጀመረ።

ቁጽሪ 1-9 ኣምላኽ ንሙሴ ንእስራኤል ካብ ግብጺ ከውጽእ ትእዛዝ ምስ ሃቦ፡ እቲ ሙሴ ዝተጸውዓሉ ዓብዪ ክብሪ ነበረ። እንተኾነ፡ ነቲ ትእዛዝ ክቕበል ብጸገም እዩ ዝተሰሓበ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ብብዙሕ ድንጋጸ እዩ ዝገበሮ። እዚ ድማ ንኣምላኽን ንቓሉን ንሓይሉን ዘይምእማን ዘርኢ ዘይምትእምማን ካብ ምባልሲ፡ ንርእሱ ብትሕትና ዘይምትእምማንን ዘይምብቕዑን ዝገልጽ እዩ።

እሞ እቶም ኣምላኽ ንክብሪ ዝሓስቦም፡ ብትሕትና ይኸድኖም። እቶም ንኣገልግሎት ዝበቕዑ፡ እቶም ዝሓለፉ ዘይኮኑስ፡ እቶም ዝተሓተ ዝኾኑ እዮም።

I. ሙሴ ህዝቢ ንቓሉ ከም ዘይሰምዑ ይቃወም (ቁ. 1)፣ ማለት፡ ገና ክገብሮ ዘይተመሃሮ ምልክት እንተ ዘይኣርኣዮም፡ ንባዶ ቃሉ ከም ዘይቕበልዎ ይገልጽ። እዚ ተቓውሞ እዚ ቅኑዕ ኣይኮነን፣ ከመይሲ ኣምላኽ ዝበሎ (ዘጸ. 3:18)፡ “ንቓልካ ኺሰምዑ እዮም” ዝብል ይጻረር። ኣምላኽ “ክሰምዑ እዮም” እንተበለ፡ ሙሴ “ኣይሰምዑን እዮም” ክብል ይግባኦዶ፧ ርግጽ እዩ፡ “ምናልባት ኣብ ፈለማ ወይ ገሊኦም ኣይሰምዑን እዮም” ማለቱ እዩ። ኣብ መንጎኦም ንትእዛዙ ዝጠራጠሩ ተቓወምቲ እንተ ዝህልዉ፡ ከመይ ገይሩ ምተዓመቶም፧ ንኣቶም ንምእማንከ እንታይ መገዲ ምወሰደ፧ ሓደ እዋን ከመይ ገይሮም ከም ዝነጸግዎ ዘከረ፡ እንደገና ድማ ከምኡ ከይከውን ፈርሀ።

እሞ፡ 1. ሕጂ ዘጋጥም ተስፋ ምቑራጽ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ዝሓለፉ ተስፋ ምቑራጻት እዩ ዝመጽእ። 2. ጥበበኛታትን ጽቡቓትን ሰባት፡ ሓድሓደ ግዜ ካብ ዝግብኦም ንላዕሊ ንሰባት ብሕማቕ ይርእይዎም። ሙሴ “ኣይኣምኑንን እዮም” በለ (ቁ. 1)፣ እንተኾነ ብሓጎስ ተጋግዩ ነበረ፣ ከመይሲ (ቁ. 31)፡ “እቲ ህዝቢ ኣመነ” ተባሂሉ ኣሎ። እንተኾነ፡ ኣምላኽ ነዚ ተቓውሞ እዚ ንምምላስ ዝመደቦም ምልክታት፡ ቅድሚኡ ኣብ ቅድሚኦም ተገብሩ።

II. ኣምላኽ ተኣምራት ንምግባር ስልጣን ይህቦ፣ ብፍላይ ድማ ሰለስተ ተኣምራት ይነግሮ፣ ካብኣቶም ድማ ክልተ ንርእሱ ንምርግጋጽ ብኡ ንብኡ ተገብሩ።

እሞ፡ ሓቀኛ ተኣምራት፡ ንመለኮታዊ መልእኽቲ ዝምስክሩ ዝበለጹ ደጋዊ መርትዖታት እዮም። ስለዚ፡ መድሓኒና መብዛሕትኡ ግዜ ናብ ግብሩ ይምርሓሉ ነበረ (ከም ዮሃንስ 5:36)፣ ኒቆዲሞስ ድማ ብኣታቶም ከም ዝኣመነ ይእመን (ዮሃንስ 3:2)። ኣብዚ ድማ ሙሴ ንእስራኤል ፈራድን ሕጊ ዝህብን ኰይኑ ፍሉይ ትእዛዝ ስለ እተዋህቦ፡ እዚ ማሕተም እዚ ኣብ ትእዛዙ ተነቢሩሉ፡ በዚ መርትዖታት እዚ ድማ ይድገፍ።

1. እታ ኣብ ኢዱ ዝነበረት በትሪ፡ ናይ ተኣምር፡ ማለት ናይ ክልተ ተኣምር፡ ኣርእስቲ ኾነት። ካብ ኢዱ ምስ ደርበያ፡ ተመን ኾነት። እንደገና ምስ ኣልዓላ ድማ፡ እንደገና በትሪ ኾነት (ቁ. 2-4)። ሕጂ፡ (1.) ኣብቲ ምቕይያር ባዕሉ መለኮታዊ ሓይሊ ተገሊጹ ነበረ፡ ማለት ሓንቲ ደረቕ በትሪ ናብ ህያው ተመን ክትቅየር፡ ህያው ዝኾነ፡ ኣዝዩ ዘፍርህ፡ ሙሴ ባዕሉ፡ ብሓደ መገዲ ዘፍርህ ኮይኑ ዝተራእዮ፡ ካብኡ ሃዲሙ። ኣብቲ በረኻ ተመን ንዕኡ ዘይገርም ነገር እንተኾነ እኳ፡ ብተኣምር ዝተፈጥረ ኩሉ ግዜ ዝበለጸን ዝሓየለን እዩ ነይሩ፡ ከምቲ ማይ ናብ ወይኒ ዝተቐየረ። ድሕሪኡ ድማ፡ እዚ ህያው ተመን እዚ እንደገና ናብ ደረቕ በትሪ ምቕያሩ፡ እዚ ግብሪ እግዚኣብሔር እዩ ነይሩ። (2.) ኣብ ሙሴ ክብሪ ተነቢሩ ነበረ፡ እዚ ምቕይያር እዚ ንሱ ምስ ደርበያ ወይ ምስ ኣልዓላ፡ ብዘይ ዝኾነ ጥንቆላ ወይ ድግምት፡ ስለ እተገብረ። ከምዚ ገይሩ ኣብ ትሕቲ ኣምላኽ ክዓዪ ስልጣን ምሃቡ፡ ካብቲ ልሙድ ናይ ተፈጥሮን ኣምላኻዊ ምምሕዳርን ወጻኢ፡ ንሓድሽ ምምሕዳር መንግስቲ ጸጋ ንምምስራት፡ ኣብ ትሕቲ ኣምላኽ ዘለዎ ስልጣን መርኣያ ነበረ። ኣምላኽ ሓቂ ከምዚ ዝበለ ስልጣን ንሓሳዊ ከም ዝህብ ክንሓስብ ኣይንኽእልን ኢና። (3.) ኣብቲ ተኣምር ባዕሉ ትርጉም ነበሮ። ፈርኦን ንበትሪ እስራኤል ናብ ተመን ቀይርዋ ነበረ፡ ከም ሓደገኛታት ገይሩ ብምግላጽ (ዘጸ. 1:10)፡ ከብዶም ናብ ሓመድ ከም ዝልጠፍ ብምግባር፡ ጥፍኣቶም ድማ ይደሊ ነበረ። ሕጂ ግና እንደገና ናብ በትሪ ክቕየሩ ነበሮም። ወይ ከምዚ፡ ፈርኦን ንበትሪ ምምሕዳር ናብ ተመን ጭቆና ቀይርዋ ነበረ፡ ካብኡ ድማ ሙሴ ባዕሉ ናብ ምድያም ሃዲሙ ነበረ። ግናኸ ብግብሪ ሙሴ እቲ ኩነታት እንደገና ተቐየረ። (4.) ንደቂ እስራኤል፡ ሙሴ ብሓቂ ካብ ኣምላኽ ከም እተላእከ ንዝገበሮ ነገር ንምእማን፡ ቀጥታዊ ዝንባለ ነበሮ (ቁ. 5)። ተኣምራት ንዘይኣመኑ ምልክታት ነበሩ (1 ቈረ. 14:22)።

2. ኢዱ ባዕላ ድማ ቀጺላ ናይ ተኣምር ኣርእስቲ ኾነት። ሓደ ግዜ ናብ ሕቕፉ ኣእተዋ፡ ለምጻም ኾይና ድማ ኣውጽኣ። እንደገና ናብቲ ሓደ ቦታ ኣእተዋ፡ ሓዊያ ድማ ኣውጽኣ (ቁ. 6, 7)። እዚ ድማ፡ (1.) ሙሴ ብሓይሊ ኣምላኽ ኣብ ግብጺ ከቢድ ሕማማት ከምጽእ፡ ብጸሎቱ ድማ ከም ዝለቅቑ የመልክት። (2.) እቶም ኣብ ግብጺ ዝነበሩ እስራኤላውያን ብሓጢኣት ተበኪሎም፡ ብጭቆና ድማ ከም ዝጠፍኡ (ለምጻም ከም ምዉት እዩ፡ ዘሁ. 12:12)፡ ናብ ሕቕፊ ሙሴ ብምእታዎም ከም ዝነጽሑን ከም ዝሓውዩን፡ ኩሉ ጸገማቶም ድማ ከም ዝፍታሕ የመልክት። (3.) ሙሴ ተኣምራት ብገዛእ ሓይሉ ወይ ንገዛእ ክብሩ ዘይኮነስ፡ ብሓይሊ ኣምላኽን ንኽብሩን ከም ዝገብር የመልክት። እታ ለምጻም ኢድ ሙሴ ንኩሉ ግዜ ትምክሕቲ ትኸልክል እያ። ሕጂ ድማ፡ እቲ ቀዳማይ ምልክት እንተ ዘይኣእመነ፡ እዚ ዳሕረዋይ ከም ዘእምን ተሓሲቡ ነበረ።

እሞ፡ ኣምላኽ ንሓቂ ቃሉ ብብዝሒ ንምርኣይ ድሉው እዩ፡ ኣብ መርትዖታቱ ድማ ኣይሕስስን እዩ። እቲ ብዝሒ ተኣምራትን ፍልልዮምን ነቲ መርትዖ የደልድሎ።

3. ናብ ግብጺ ምስ ከደ፡ ገለ ማይ እቲ ርባ ናብ ደም ክቕይር ተመሪሑ (ቁ. 9)። እዚ ኣብ ፈለማ፡ ከም ምልክት እዩ ተገይሩ፡ እንተኾነ ግን ምስ ፈርኦን ቅቡልነት ስለ ዘይረኸበ፡ ድሕሪኡ ኩሉ እቲ ርባ ናብ ደም ተቐየረ፡ ድሕሪኡ ድማ መዓት ኾነ። ብኻልኦት ክልተ እንተ ዘይኣመኑ፡ ነዚ ተኣምር እዚ ክገብር ተኣዚዙ።

እሞ፡ ዘይምእማን ዘይቕረየሉን ብፍቓደኛ ንጽግና ዝፍረድን እዩ። ንህዝቢ እስራኤል ከም ዝምልከት፡ ኣምላኽ (ዘጸ. 3:18)፡ “ክሰምዑ እዮም” ኢሉ ነበረ። እንተኾነ ግን፡ ነዚኣቶም ንምእማን ነዚ ተኣምራት እዚ ክግበር መደበ፡ ከመይሲ እቲ መወዳእታ ዝመደበ፡ ነቲ መገዲ እውን መዲቡ እዩ።

ቁጽሪ 10-17 ሙሴ ኣምላኽ ንዝመደቦ ኣገልግሎት ድሕሪት ክብል ቀጸለ፣ እዚ ድማ ገበን እዩ ነይሩ። ምኽንያቱ ሕጂ እዚ ንትሕትናኡን ንትዕግስቱን ክንውድኦ ኣይንኽእልን ኢና፣ የግዳስ ብዙሕ ፍርሂ፣ ስንፍናን ዘይምእማንን ከም ዝነበሮ ክንእመን ኣለና። ኣብዚ እሞ እዚ ንርአ፡

I. ሙሴ ካብቲ ዕዮ ንርእሱ ከመይ ገይሩ ከም ዝሰናበተ።

1. ጽቡቕ ተዛራባይ ከም ዘይነበረ ተማሕጸነ፡ ኦ ጐይታይ! ኣነ ብልሳን ዘይብሉ እየ፣ ቁ. 10። ዓብዪ ፈላስፋ፣ ፖለቲከኛን መለኮታዊ ምሁርን እዩ ነይሩ፣ ግናኸ ተዛራባይ ኣይነበረን። ንጹር ኣእምሮ፣ ዓብዪ ሓሳብን ጽኑዕ ፍርድን ዝነበሮ ሰብ እዩ ነይሩ፣ ግናኸ ቅልጡፍ ልሳን ወይ ድማ ቅሩብ ኣዘራርባ ኣይነበሮን፣ ስለዚ ድማ ኣብ ቅድሚ ዓበይቲ ሰባት ብዛዕባ ዓበይቲ ጉዳያት ንምዝራብ ዘይበቅዕ ከም ዝኾነን ብግብጻውያን ክድምሰስ ከም ዝኽእልን ሓሰበ። እሞ እዚ ንርአ፡ (1.) ንሰባት ብቕልጡፍን ብዘይዕንቅፋት ዝኾነ ኣዘራርባኦም ክንፈርድ የብልናን። ሙሴ ብቓሉ ብርቱዕ እዩ ነይሩ (ግብ. 7:22)፣ ግናኸ ብልሳን ኣይነበረን። ዝበሎ ሓያልን ጽኑዕን ንዕላማ ዝኸውንን ከም ጤዛ ዝንጠብጥብን እዩ ነይሩ (ዘዳ. 32:2)፣ እኳ ደኣ እቲ ሓሳቡ ብዓሰርተ እግሩ ዘይብሎም ሰባት ከም ዝገብርዎ ብቕልጡፍ፣ ብቐሊሉን ብውብ ኣዘራርባን ኣየቕረቦን። ኣዘራርባ ቅዱስ ጳውሎስ ንዕቀት ዝመልኦ እዩ ነይሩ፣ 2 ቈሮ. 10:10። ብዙሕ ጥበብን ሓቀኛ ዋጋን ብዝዘሓለ ልሳን ይሕባእ። (2.) ኣምላኽ ጸጋኡ ኣብኦም ዝያዳ ክብሪ ንኽረክብ፣ ሓድሓደ ግዜ ብፍልጠት ወይ ብባህሪ ዝተወሰነ ብቕዓት ዘለዎም ሰባት ከም ልኡኻቱ ይመርጽ። ደቀ መዛሙርቲ ክርስቶስ መንፈስ ቅዱስ ክሳዕ ዝገብሮም ተዛረብቲ ኣይነበሩን።

2. እዚ ምሕጽንታኡ ምስ ተነጸገን ኩሉ ምኽንያታቱ ምስ ተመለሰን፣ ኣምላኽ ካልእ ሰብ ነዚ ዕዮ ክልእኽን ንዕኡ ድማ ኣብ ምድያም ኣባጊዕ ክጓሲ ክገድፎን ለመነ (ቁ. 13)፡ “ብዘይካይ ብዝኾነ ይኹን ኢድ ልኣኽ፣ ንስኻ ብርግጽ ዝበለጸ ዝበቅዕ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።” እሞ እዚ ንርአ፡ ዘይድልየታዊ ኣእምሮ ካብ ዘይምምኽንያትሲ ዝተሓተ ምኽንያት ይቕበል፣ ዝኾነ ይኹን ዕንቅፋት ወይ ሓደጋ ዘለዎ ኣገልግሎታት ድማ ኣብ ካልኦት ንምውዳቕ ድሉው እዩ።

II. ኣምላኽ ንኹሉ ምኽንያታቱ ከመይ ገይሩ ብትሕትና ከም ዝመለሰሉ። እኳ ደኣ ቍጥዓ እግዚኣብሔር ኣብ ልዕሊኡ እንተ ነደደ (ቁ.