ኦሪት ዘጸአት 25

25:1-9 ኣምላኽ ንህዝቢ እስራኤል፡ ካብ ኩሎም ህዝቢ ንላዕሊ፡ ንርእሱ ፍሉይ ህዝቢ ገይሩ መረጾም፣ ንሱ ድማ ንጉሶም ኪኸውን እዩ። ንሱ ድማ ኣብ መንጎኦም፡ መቕደስ ወይ ቅዱስ ቦታ ወይ መርገፍ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ንጉሳዊ ቤተ-መንግስቲ ንርእሱ ኪስራሕ ኣዘዘ። ኣብኡ ድማ ኣብ መንጎኦም መገብሩ ኣርኣየ። ኣብ ምድረበዳ ድንኳናት ስለ ዝነበሩ ድማ፡ እዚ ንጉሳዊ ቤተ-መንግስቲ ምሳኦም ኪንቀሳቐስ ምእንቲ፡ ድንኳን ኪኸውን ተኣዘዘ። ህዝቢ ድማ ብናይ ገዛእ ፍቓዶም፡ ንሙሴ ነቲ ኣቑሑት ኬዳልውዎ ነበሮም። ካብ ሃብቲ ዓለምና እንገብሮ ዝበለጸ ምጥቃም፡ ኣምላኽ ብኡኡ ብግብሪ ኣምልኾን ምሕረትን ምኽባር እዩ። ክንሓትት ኣሎና፡ ብሓደገኛነት፡ "እንታይ ክንገብር ኣሎና?" ጥራይ ዘይኮነስ፡ "እንታይ ደኣ ንኣምላኽ ክንገብር ንኽእል?" ዝሃብዎ ዝኾነ ይኹን፡ ብሓጐስ ኪህቡ ኣሎዎም፡ ብዕዘርታ ኣይኮነን፡ ኣምላኽሲ ፈታው ዝሃበ የፍቅር እዩ እሞ፡ 2ቆሮ 9:7። ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ዝወፈረ ነገር፡ ጽቡቕ ተወፊሩ ኸም ዝረኤ ክንርእዮ ኣሎና። ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ዝግበር ዝኾነ ይኹን ድማ፡ ብመሪሕነቱ ኪኸውን ኣሎዎ።

ምዕራፍ 25 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡ ኣምላኽ ንሙሴ ኣብ ከረን ንኽብሪ ኣምላኽ ዝኸውን ድንኳን ንምስራሕን ንምምላእን ዝሃቦ ትእዛዛትን መምርሕታትን ይጅምር። ኣብዚ ንረክብ።

I. ነዚ ዕላማ እዚ ኣብ ህዝቢ ገንዘብ ንምእካብ ዝወሃብ ትእዛዝ (ቁ. 1-9)።

II. ፍሉይ መምርሒታት፣ 1. ብዛዕባ ታቦት ኪዳን (ቁ. 10–22)። 2. ማዕድ ንብረት (ቁ. 23–30)። 3. ወርቃዊ ቐንዴል (ቁ. 31 ወዘተ)።

ቁጥር 1-9 ሙሴ ናብ ማእከል ደበና ምስ ኣተወ፡ ቅዱሳን መላእኽቲ ንኽብሪ ኣምላኽ ወይ ንመለኮታዊ ግርማ ኣብ ዝተኣከቡሉ፡ ንነዊሕ እዋን ኣብኡ ምስ ጸንሐ፡ ብዛዕባ ላዕለዋይ ዓለም ብዙሕ ክብሪ ዘለዎ ነገራት ከም ዝረኣየን ከም ዝሰምዐን ክንገምት ንኽእል ኢና። እዚ ግን ክንዛረቦ ዘይፍቀድን ዘይከኣልን ነገር እዩ ነይሩ። ስለዚ፡ ኣብቲ ብዛዕባ እቲ ኣብኡ ዝተፈጸመ ነገራት ዝሓዞ መዝገባት፡ ነቶም ዘይረኣይዎ ነገራት ክፈልጡ ዝደልዩ ሰባት ንምርዋይ ዝኸውን ምንም ኣይገለጸን፡ የግዳስ ነቲ ንደቂ እስራኤል ክነግሮ ዝነበሮ ጥራይ ጸሓፈ። ቅዱስ ጽሑፍ ንኣእምሮና ብግምታት ንምምላእ ወይ ንሃዋህውና ንምርዋይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ግዴታና ንኽመርሓና እዩ ተሰሪሑ።

ኣብዚ ቁጽርታት እዚ፡ ኣምላኽ ንሙሴ ብሓፈሻዊ መገዲ ዕላማኡ ይነግሮ፡ ደቂ እስራኤል ቅዱስ ስፍራ ኪሰርሑሉ ምዃኖም፡ ከመይሲ ኣብ ማእከሎም ኪነብር ይሓስብ ነይሩ (ቁ. 8)። ገሊኦም ከኣ፡ ቅድሚ እዚ ንሃይማኖታዊ ኣምልኾ ዝውዕሉ መሰውኢታትን ኣግራብን እኳ እንተነበሩ፡ ቅድሚ እዚ ድንኳን እዚ ብሙሴ ምትካሉ ግን፡ ኣብ ዝኾነት ሃገር ንቕዱስ ዕላማ ዝተሰርሐ ቤት ወይ ቤተ መቕደስ ኣይነበረን፡ ድሕሪኡ ኣብ ኣህዛብ ዝተመስገኑ ቤተ መቕደሳት ኩሎም ካብዚ ከም ዝተበገሱን ከምኡ ከም ዝገበሩን ይሓስቡ። ኣምላኽ ንህዝቢ እስራኤል ንርእሱ ፍሉይ ህዝቢ ገይሩ መሪጽዎም ነይሩ (ካብ ኩሎም ህዝብታት ንላዕሊ)፡ ኣብ መንጎኦም መለኮታዊ ምግላጽን ብእኡ ዝምራሕ ሃይማኖትን ክቕመጥን ክጸንዕን ነይሩ፡ ንሱ ባዕሉ ንጉሶም ክኸውን ነይሩ። ከም ንጉሶም መጠን፡ ንርእሶም ንምምሕዳርን ንሓድሕድ ንምርኻብን፡ ምስ ገለ ሓፈሻዊ ስርዓታት ሃይማኖታዊ ኣምልኾ፡ ብብርሃን ምኽንያትን ሕጊ ተፈጥሮን፡ ኣብ ዓሰርተ ትእዛዛትን ኣብኡ ዝሰዓቡ ትርጉማትን ሕግታት ሂብዎም ነይሩ። እዚ ግን ካብ ካልኦት ህዝብታት ንምፍላይ ወይ ኣምላኾም ንምዃን ምስኦም ክገብሮ ዝነበሮ ኪዳን ንምምላእ እኹል ኣይነበረን ተባሂሉ ኣይተሓስበን፡ ስለዚ ድማ፡

I. ንሱ ንርእሱ ኣብ ማእከሎም ንጉሳዊ ቤተ መንግስቲ ክትከል ኣዘዘ፡ ኣብዚ ቅዱስ ስፍራ ወይ ቅዱስ ቦታ ወይ መሕደሪ ተባሂሉ ይጽዋዕ፡ ብዛዕባኡ ከኣ (ኤር. 17:12)፡ "ካብ መጀመርታ ዝኸበረ ልዑል ዝፋን፡ ቦታ መቕደስና እዩ።" ተባሂሉ ኣሎ። እዚ ቅዱስ ስፍራ እዚ ክርአ ዝግብኦ፡

1. ከም ስነ-ስርዓታዊ፡ ምስ ካልኦት ስርዓታት እቲ ዘመን ዝሰማማዕ፡ እዚ ድማ ስጋዊ ስርዓታት ዝሓዘ ነይሩ (እብ. 9:10)፡ ስለዚ ከኣ ዓለማዊ መቕደስ ተባሂሉ ይጽዋዕ፡ እብ. 9:1። ኣምላኽ ከም ንጉስ እስራኤል ኣብኡ ቤተ መንግስቱ ይሕሉ ነይሩ። (1.) ኣብኡ ኣብ ማእከሎም ምህላዉ ገለጸ፡ እዚ ድማ ምልክት ወይ መርኣያ ምህላዉ ነይሩ፡ እዚ ኣብ ማእከሎም እንተሎ፡ "እግዚአብሔር ኣብ ማእከልና ኣሎ ድዩ የለን?" ኢሎም ከቶ ከይሓትቱ። ከምኡውን፡ ኣብ ምድረ በዳ ድንኳናት ስለ ዝነበሩ፡ እዚ ንጉሳዊ ቤተ መንግስቲ እዚ እውን ድንኳን ክኸውን ተኣዘዘ፡ ምእንቲ ምስኦም ክንቀሳቐስን ንትሕትና መለኮታዊ ጸጋ መርኣያ ክኸውንን። (2.) ኣብኡ ንተገዛእቱ ብምስጋናኦምን ብግብሮምን ክመጽእዎ ኣዘዘ። ኣብኡ ንትንቢታቱ ክሓትቱ፡ ኣብኡ መስዋእቶም ከምጽኡ፡ ኣብኡ ድማ ኩሎም እስራኤላውያን ንኣምላኽ እስራኤል ብሓባር ክብሪ ንምሃብ ክእከቡ ነይሮም።

2. ከም ምሳሌያዊ፡ ብኢድ ዝተሰርሑ ቅዱሳት ቦታታት ናይ ሓቂ ምሳሌታት ነበሩ፡ እብ. 9:24። ቤተ ክርስቲያን ወንጌል፡ እግዚአብሔር ዝተኸሎ እምበር ሰብ ዘይተኸሎ ሓቀኛ ድንኳን እያ፡ እብ. 8:2። ስጋ ክርስቶስ፡ ብእኡ ድማ ምትዕርራቕ ዝገበረ፡ ዝዓበየን ዝፍጹምን ድንኳን ነይሩ፡ እብ. 9:11። እቲ ቃል ስጋ ኮይኑ፡ ከም ኣብ ድንኳን ኣብ ማእከልና ሓደረ።

II. ሙሴ ነዚ ቤተ መንግስቲ እዚ ክሰርሖ ምስ ደለየ፡ መጀመርታ ነቲ ንምስራሕ ዘድሊ ነገራት ካበይ ከም ዝረክብን ነቲ ስእሊ ካበይ ከም ዝረክብን ክምህርዎ ኣድለየ፡ ከመይሲ ብብልሓቱ ክሰርሖ ወይ ብገንዘቡ ክሃንጾ ኣይከኣለን፡ ስለዚ ኣብዚ ብዛዕባ ክልቲኡ መምርሒ ተዋሂብዎ ኣሎ።

1. ህዝቢ ነቲ ንምስራሕ ዘድሊ ነገራት ከቕርቡሉ ኣለዎም፡ ብግብሪ ዘይኮነስ፡ ብፍቓዶም ብዝገብርዎ ወፈያ። እዚ ኣብዚ ትእዛዝ ዝወሃበሉ ቀዳማይ ነገር እዩ።

(1.) ንደቂ እስራኤል ንኣይ ወፈያ ከምጽኡለይ ንገሮም፡ እዚ ድማ ኣብ ዓለም ዘሎ ኩሉ ምኽንያት ነይሩ፡ ከመይሲ (ቁ. 1)፡ [1.] ኣምላኽ ባዕሉ እዩ ዘስፍሖም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብምዝማት ግብጻውያን ከኣ ዘበልጸጎም። ክልቃሑ መምርሒ ሂብዎም ነይሩ፡ ንግብጻውያን ከኣ ከለቅሑ ኣዘንቢልዎም ነይሩ፡ ስለዚ ካብኡ እዮም ሃብቶም ረኺቦም፡ ስለዚ ድማ ንእኡ ከውፍይዎን ንእኡ ከውዕልዎን ይግባእ ነይሩ፡ በዚ ድማ ንዝረኸብዎ ጸጋታት ምስጋና ክገልጹ። ማስታወሻ፡ ቀዳማይ፡ ንዓለማዊ ሃብትና ክንጥቀመሉ እንኽእል ዝበለጸ መገዲ፡ ብግብሪ ሃይማኖትን ምጽዋትን ንኣምላኽ ክብሪ ምሃብ እዩ። ካልኣይ፡ ኣብ ጉዳያትና ብፍሉይ ዓወት ምስ ተባረኽና፡ ከም እንብሎ ድማ ጽቡቕ ለውጢ ምስ ረኸብና፡ ንኽብሪ ኣምላኽ ካብቲ ንቡር ንላዕሊ ገለ ክንገብር፡ ረብሓና ብቑዕ መጠን ንጐይታ ምሉእ ምድሪ ኸነወፍይ ብሓቂ ክንጽበ ንኽእል ኢና፡ ሚክ. 4:13። [2.] እቲ ክስራሕ ዝነበሮ መቕደስ ንጥቕሞምን ንምጽንናዖምን እዩ ተሓሲቡ ነይሩ፡ ስለዚ ድማ ንሳቶም እዮም ወጻኢኡ ክሽፍኑ ነይሮም። ነቲ ወጻኢ እንተ ዝሓርቁ ነይሮም፡ ነቲ መሰል ዘይግብኦም ምኾኑ ነይሩ። ንሳቶም ንኽብሪ ኣምላኽ ብልግስና ከውፍዩ ይኽእሉ ነይሮም፡ ከመይሲ ብነጻ ይነብሩ ነይሮም፡ ንርእሶምን ንስድራቤቶምን መዓልታዊ ካብ ሰማይ ዝወርድ ምግቢ ነይርዎም። ንሕና እውን ኩሉ ካብ ልግሲ ኣምላኽ ከም ዝረኸብና ክንኣምን ኣሎና፡ ስለዚ ድማ ኩሉ ንኽብሩ ክንጥቀመሉ ይግባእ። ብእኡ ስለ እንነብር፡ ንእኡ ክንነብር ኣሎና።

(2.) እዚ ወፈያ እዚ ብፍቓድን ብልብን ክወሃብ ኣለዎ፡ ማለት፡ [1.] ክንደይ ወይ ክንደይ ከም ዝህቡ ኣይተነግሮምን፡ የግዳስ ንልግሶም ተረፈ፡ ምእንቲ ንቤት ኣምላኽን ንኣገልግሎታቱን ዘለዎም ቅንዕና ከርእዩ፡ ብቕዱስ ቅንኣት ከኣ ክገብርዎ፡ ቕንኣት ሒደት ንብዙሓት ከም ዝቐስቅስ፡ 2 ቈረ. 9:2። ንሕና፡ "እንታይ ክንገብር ኣሎና?" ጥራይ ዘይኮነስ፡ "ንኣምላኽ እንታይ ክንገብር ንኽእል?" ኢልና ክንሓትት ይግባእ። [2.] ዝሃብዎ ኩሉ ብሓጎስ ክህቡ ኣለዎም፡ ብምሕራቕን ብዘይፍቓድን ኣይኮነን፡ ከመይሲ ኣምላኽ ንሓጎስ ዝህብ ይፈቱ፡ 2 ቈረ. 9:7። ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ዝወጸ ኩሉ ጽቡቕ ገይሩ ከም ዝተዋህበ ክንሓስብ ኣሎና።

(3.) ኣብዚ እቲ ክውፍይዎ ዘለዎም ፍሉያት ነገራት ተጠቒሱ ኣሎ (ቁ. 3-7)፡ ኩሎም ኣብ ድንኳን ወይ ኣብ ኣገልግሎቱ ዘድልዩ ነገራት እዮም። ገሊኦም ኣብዚ ወርቂ፡ ብሩርን ነሓስን ከም ዝተዳለወ ይገልጹ፡ ግን ድማ ሓጺን ኣይነበረን፡ እዚ ወትሃደራዊ ብረት እዩ፡ እዚ ድማ ቤት ሰላም ክኸውን ነይሩ። ዝተዳለወ ኩሉ ኣዝዩ ሃብታምን ጽቡቕን፡ ካብ ኩሉ ዝበለጸ ዓይነት እዩ ነይሩ፡ ከመይሲ ኣምላኽ፡ ዝበለጸ ስለ ዝኾነ፡ ዝበለጸ ክረክብ ይግባእ።

2. ኣምላኽ ባዕሉ ነቲ ስእሊ ክህቦ እዩ፡ "ከምቲ ዘርኣኹኻ ኩሉ"፡ ቁ. 9። ኣምላኽ ንእኡ ብንእሽቶ ዝርዝር ዝተሰርሐ ትክክለኛ ስእሊ ኣርኣዮ፡ ንሱ ድማ ብኹሉ መዳይ ክስዕቦ ነይርዎ። ከምኡ ድማ ህዝቅኤል ብራእይ ቅርጺ እታ ቤት ከምኡውን ኣሰራርሓኣ ረኣየ፡ ህዝ. 43:11። ማስታወሻ፡ ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ዝፍጸም ዝኾነ ይኹን ነገር ብመምርሒኡ ክኸውን ኣለዎ፡ ብኻልእ መገዲ ኣይኮነን። ኣምላኽ ግን ነቲ ስእሊ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ድንኳን ብኸመይ ከምቲ ስእሊ ብኹሉ ክፍላቱ ክሰርሖ ከም ዘለዎ ፍሉይ መምርሒታት እውን ሃቦ፡ እዚ ድማ ኣብዚ ምዕራፍን ኣብ ዝቕጽሉ ምዕራፋትን ብንጹር ይገልጾ። ሙሴ ኣብ መጀመርታ ዘፍጥረት ንፍጥረት ዓለም ክገልጽ ከሎ፡ እኳ ደኣ እዚ ዝኸበረን ዘደንቕን ህንጻን ብብዙሕ ዓይነትን ብብዝሒ ዝተሰርሐን እንተኾነ፡ ግን ድማ ኣዝዩ ሓጺርን ሓፈሻዊ መግለጺን ጥራይ ሃበ፡ ምስቲ ጥበብ እዛ ዓለም እዚኣ ካብ መለኮታዊ ምግላጽ ዝጸሓፈ ሰብ ክትደልዮን ክትጽበዮን ዝነበረት ምንም ኣይነበረን። ግን ድማ፡ ነቲ ድንኳን ክገልጽ ከሎ፡ ብዝኸኣሎ መጠን ብዝበለጸ ትክክለኛነትን ብዝርዝርን ይገልጾ።