ኦሪት ዘዳግም 20

20:1-9 እስራኤል ብፍቓድ ኣምላኽ ኣብ ዝተሳተፈቶም ውግኣት፣ መለኮታዊ ሓገዝ ክጽበዩ ይኽእሉ ነበሩ። እግዚኣብሔር ጥራይ እዩ ምትእምማኖም ክኸውን ነበሮ። በዚ መዳይ እዚ ድማ ንውግእ ክርስትያን ምስላታት ነበሩ። እቶም ክዋግኡ ዘይደለዩ ክስጎጉ ነበሮም። እቲ ዘይምድላይ ካብ ግዳማዊ ኩነታት ሰብ ክመጽእ ይኽእል ነበረ። ኣምላኽ ብግዳይ ፍቓዶም ብዝተገደዱ ሰባት ኣይግልገልን ነበረ። ህዝብኻ ድሉዋት ክኾኑ እዮም፣ መዝ 110:3። ነቲ ክርስትያናዊ ቅድድም ክንጓየን ነቲ ጽቡቕ ውግእ እምነት ክንዋጋእን ከለና፣ ዘይድሉዋት ዝገብረና ኩሉ ክንደርቢ ኣሎና። ናይ ሓደ ሰብ ዘይምድላይ ካብ ድኻምን ፍርሃትን እንተመጺኡ፣ ካብቲ ውግእ ክምለስ ፍቓድ ተዋሂቡዎ ነበረ። እቲ ኣብዚ እተዋህበ ምኽንያት ድማ ልቡ ኸይድንጽጽ ከምኡ’ውን ልቢ ኣሕዋቱ ከይድንጽጽ ኢሉ እዩ። ብፍርሃት እቶም ዝፈርሑ ከይንፈርህ ክንጥንቀቕ ኣሎና፣ ኢሳ 8:12።

ምዕራፍ 20 እዚ ምዕራፍ እዚ ንውትድርና ዝምልከት ሕግታትን ስርዓታትን ውግእን የቕውም።

I. ንወተሃደራት ዝምልከት።

1. እቶም ንውግእ ዝተዳለዉ ክተባብዑ ኣለዎም (ቁ. 1-4)።

2. እቶም ብሕታዊ ጉዳያቶም ኣብ ገዛኦም ክህልዉ ዘገድዶም (ቁ. 5-7) ወይ ድማ ድኻሞምን ፍርሖምን ንውትድርና ዘይበቕዖም (ቁ. 8, 9) ክፋነዉን ናብ ገዝኦም ክምለሱን ኣለዎም።

II. ንዝዋግእዎም ጸላእቲ ዝምልከት።

1. ምስ ርሑቕ ከተማታት ክገብርዎ ዘለዎም ውዕላት (ቁ. 10-15)።

2. ናብ ምድሮም ዝኣትዉዎም ህዝብታት ክገብርዎ ዘለዎም ምጥፋእ (ቁ. 16-18)።

3. ከተማታት ክኸብቡ ከለዉ ፍረ ዝህባ ኣእዋም ከየጥፍኡ ክወስድዎ ዘለዎም ጥንቃቐ (ቁ. 19, 20)።

ቁጽሪ 1-9 እስራኤል በዚ ግዜ እዚ ኸም መንግስቲ ዘይኮነስ ኸም ሰፈር ክርአ ዝግባእ ነበረ፣ ናብ ምድሪ ጸላኢ ዝኣትዉ ነበሩ እሞ ገና ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም ምድሪ ኣይተቐመጡን ነበሩ። ንምቕማጦም ዝኸውን ውግእ ይጅምሩ ከም ዝነበሩ ኾይኑ፣ ድሕሪ ምቕማጦም እውን ከይተረፈ፣ ንገምገም ባሕሮም ክሕልዉን ከስፍሑን ኣይክእሉን ነበሩ፣ እንተ ዘይኮይኑ ድምጺ ውግእ ይሰምዑ ነበሩ። ስለዚ ኣብ ወትሃደራዊ ጉዳያቶም መምርሒ ክወሃቦም ኣድላዪ ነበረ። ኣብዚ ቁጽርታት እዚ ድማ ንሓይልታቶም ብኸመይ ከም ዝመርሑን ከም ዝሰርዑን ከም ዝዳለዉን መምርሒ ተዋሂብዎም ኣሎ። ኣብዚ ተገሊጹ ዘሎ ስርዓት ውግእ፣ ከምቲ ኣብ ወትሃደራዊ ሕጊ ልሙድ ዝኾነ፣ ጭካነ ወይ ብርቱዕነት ዘይብሉ ምዃኑ ዝረአ እዩ። ብኣንጻሩ፣ ዕላማ እቲ ኩሉ ንወተሃደራት ምትብባዕን ኣገልግሎቶም ቀሊል ምግባርን እዩ።

I. እቶም ክዋግኡ ዝደለዩ ካብ ፍርሖም ንላዕሊ ክተባብዑን ክሕየሉን ኣለዎም።

1. ሙሴ ኣብዚ ንመራሕትን ኣዘዝትን ውግእ ክወስድዎ ዝግባእ ሓፈሻዊ ምትብባዕ ይህብ፡ “ኣይትፍርህዎም” (ቁ. 1)። ጸላኢ ብብዝሒ (ካባኻትኩም ዝበዝሑ ስለ ዝኾኑ)፣ ከምኡ’ውን ብፈረሰኛታት (ሰራዊቶም ብፈረሳን ሰረገላን ዝመልአ ስለ ዝኾነ፣ ንስኻትኩም ግን ከምኡ ክትገብሩ ኣይፍቀደልኩምን እዩ) ዝበለጸ ብልጫ እንተ ሃለዎም እውን፣ ምስኦም ምውጋእ ኣይትሕደጉ፣ ንውጽኢቱ ኣይትፍርሑ፣ ወይ ድማ ኣብ ዓወት ኣይትጠራጠሩ።” ኣብ ውግኣቶም ክተባብዑሉ ዝግባእ ክልተ ነገራት ኣለዉ፣ እንተኾነ ግን ምስ ኣምላኾምን ሃይማኖቶምን ጥቡቕ ርክብ እንተ ሃለዎም እዩ፣ እንተ ዘይኮይኑ ነዚ ምትብባዕ እዚ ይስእኑ፡—

(1.) ኣምላኽ ምሳኦም ምህላዉ፡ “እግዚኣብሔር ኣምላኽካ ምሳኻ እዩ፣ ስለዚ ኣብ ሓደጋ ኣይትህሉን፣ ክትፈርህ እውን ኣየድልየካን እዩ።” ኢሳ. 41:10 ተመልከት።

(2.) ንሳቶምን ኣቦታቶምን ካብ ምድሪ ግብጺ፣ ንፈርኦንን ንኹሉ ሰራዊቱን ብምብዳህ፣ ኣምላኽ ብዝገበሮ ሓይሉን ሰናይነቱን ዝረኸብዎ ተመክሮ። እዚ ብሓፈሻ ንመለኮታዊ ኩሉ ዝኽእል ሓይሊ መርኣያ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ብፍላይ ድማ ኣምላኽ ንሳቶም እንታይ ከም ዝገብረሎም መብጽዓ ነበረ። ካብቶም ዝዓበዩ ጸላእቲ ዘድሓኖም፣ ብዝተፈላለየ መገዲ ንኣሽቱ ብዝኾኑ ጸላእቲ ክስዕሩ ኣይፈቅድን እዩ፣ በዚ ድማ ዝገበሮ ኩሉ ከም ዘይተገብረ ክኸውን ኣይፈቅድን።

2. እዚ ምትብባዕ እዚ ብፍላይ ንሓለፍቲ ወተሃደራት ብዝተሾመ ካህን ክወሃብ ነበሮ፣ ኣይሁድ ከም ዝብልዎ ድማ፣ ንዚ ዕላማ እዚ ዝተቐብአ፣ ንዕኡ ድማ ቅቡእ ውግእ ይብልዎ፣ እዚ ንቕቡእ መድሓኒና፣ ንሓለቓ ምድሓንና፣ ኣዝዩ ዝግባእ ስም እዩ። እዚ ካህን እዚ ብስም ኣምላኽ ንህዝቢ ከበራትዕ ነበሮ። ንሳቶም ከም ካህን መጠን ክጽልዩሎም ዝግባእ ዝነበረ፣ ካብኡ ንላዕሊኸ መን እዩ ነዚ ዝበቅዕ? እቲ ዝበለጸ ምትብባዕ ካብቲ ብጸሎት እምነት ዝወሃብ ክቡር መብጽዓታት እዩ ዝመጽእ። እዚ ካህን እዚ፡ (1.) ከይፈርሁ ክእዝዞም ኣለዎ (ቁ. 3)፣ ከመይሲ ልቢ ዘርዕድ ነገር ንኣእዳው ከምኡ ዝኣክል ኣየድክምን እዩ (ቁ. 3)። ከምዚ ኣብዚ ዘሎ፣ ኣብ ልዕሊ ትእዛዝ ትእዛዝ የድሊ፡ ልብኹም ለስላሲ ኣይኹን (እቲ ቃል ከምኡ እዩ)፣ ንኹሉ ስምዒታት ፍርሂ ንምቕባል፣ የግዳስ ብሓይሊ ኣምላኽን ብመብጽዓኡን ዘለዎ እምነታዊ እምነት ከበርትዖም። ኣይትፍርሑ፣ ኣይትሃንጥጡ (እቲ ቃል ከምኡ እዩ)፣ ከመይሲ ዝኣምን ካብ ጽቡቕ ፍጥነት ንላዕሊ ኣይሃንጥጥን እዩ። “ንጥቕምታትኩም ብዕብዳን ንምቕድዳም ወይ ድማ ብሕፍረት ኣብ ዝኾነ ይኹን ጉድለት ንምህዳም ኣይትሃንጥጡ።” (2.) ኣምላኽ ምሳኦም ከም ዘሎ፣ ንጽድቂ ጉዳዮም ክድግፍን ክምጉትን፣ ካብ ጸላእቶም ከድሕኖም ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣብ ልዕሊኦም ዓወት ክህቦም ከም ዝኾነ ክኣምንዎ ኣለዎ (ቁ. 4)። ማስታወሻ፡ ኣምላኽ ምሳኦም ዘለዎም ክፈርሁ ምኽንያት የብሎምን። እዚ ምትብባዕ እዚ ብካህን፣ ማለት ሓደ ካብ ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር ምሃቡ፣ [1.] ሰራዊት መምህራን ሃይማኖት ክህልዎም ኣዝዩ ዝግባእ ምዃኑ የርኢ፣ ንሳቶም ክጽልዩሎም ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንዓቶም ክሰብኩሎም እውን፣ ንዓወቶም ዝዓግት ዘሎ ንምግሳጽን ተስፋኦም ንምዕባይን። [2.] ንጽቡቓት ወተሃደራት ክርስቶስ ኣብ መንፈሳዊ ውግኦም ምስ ዓለምን ስጋን ምትብባዕ፣ ከምኡ’ውን ብክርስቶስ ብዝፈቕረና ገይሮም ዓወት፣ እወ፣ ካብ ዓወት ንላዕሊ ዓወት ከም ዝረኽቡ ምርግጋጽ፣ ናይ ኣገልገልቲ ክርስቶስ ዕዮ ምዃኑ የርኢ።

II. እቶም ክዋግኡ ዘይደለዩ ክፋነዉ ኣለዎም፣ እቲ ዘይምድላይ እንተኾነ፣

1. ካብ ኩነታት ናይ ሓደ ሰብ ወጻኢ ኩነታት ዝመጽእ እንተኾነ፤ ንኣብነት፡ (1.) ሓድሽ ገዛ ሰሪሑ ወይ ገዚኡ እንተ ነይሩ፣ ገና ድማ ኣይኣተዎ እንተ ነይሩ፣ ኣይወፈዮ እንተ ነይሩ (ቁ. 5)፣ ማለት ንፈተውቱ ንምቕባልን ናብ ገዝኡ ንምብጻሕን ዓብዪ በዓል እንተ ዘይገይሩ፣ ናብ ገዝኡ ይኺድ እሞ ኣምላኽ ዝባረኾሉ ይጥቀም፣ ክሳዕ ንሓጺር ግዜ ብምጥቃም ካብኡ ዝነኣስ ፍቕሪ ዝህልዎ፣ በዚ ድማ ብሓሳባት ውግእ ዝነኣስ ምሽብራጥ ዝህልዎ፣ ንምድቃስን ንምግዳፍን ድማ ዝበለጸ ድሌት ዝህልዎ። ከመይሲ እዚ ናይ ኩሉ ዓለማዊ ሃብትና ባህርይ እዩ፣ መጀመርታ ዝበለጸ የሐጉሰና፣ ድሕሪ ገለ ግዜ ድማ ንከንቱነቱ ንርኢ። ገለ ሰባት እዚ ምውፋይ ገዛኦም ሃይማኖታዊ ተግባር ከም ዝነበረ ይሓስቡ፣ ብጸሎትን ምስጋናን፣ ንርእሶምን ንኹሉ ሃብቶምን ንኣገልግሎትን ንኽብሪ ኣምላኽን ብምውፋይ ከም ዝኣተዉ ይሓስቡ። ዳዊት መዝሙር 30 ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጋጣሚ እዩ ዝጸሓፎ፣ ከምቲ ብኣርእስቲ ዝረአ። ማስታወሻ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ገዛ ዘለዎ፣ ኣብኡ ንፍርህን ኣምልኾ ኣምላኽን ብምቕዋምን ብምሕላውን ንኣምላኽ ከወፍዮ ኣለዎ፣ በዚ ድማ ኣብ ገዝኡ ቤተ ክርስቲያን ክህልዎ፣ ካብዚ ድማ ሓደ ሰብ ክዕንቅፎ ዝፍቀድ ነገር የብሉን። ወይ ድማ፡ (2.) ሓደ ሰብ ንወይኒ ቦታ ንምጥባር ብዙሕ ገንዘብ ኣጥፊኡ እንተ ነይሩ፣ ካብ ፍረኡ ንምብላዕ ድማ ይናፍቕ እንተ ነይሩ፣ እዚ ድማ ንመጀመርታ ሰለስተ ዓመት ብሕጊ (ዘሌ. 19:23, ወዘተ.) ክገብሮ ኣይፍቀደሉን ነበረ፣ እንተ ደልዩ ናብ ገዝኡ ይኺድ እሞ ብፍረኡ ንገዛእ ርእሱ የሐጉስ (ቁ. 6)። ኣምላኽ ንህዝቡ ኣብ ንጹሃት ነገራት ክሳዕ ክንደይ ለዋህ ምዃኑን፣ ክሳዕ ክንደይ ካብ ጭካነ ዝረሓቐ ጐይታ ምዃኑን ተመልከት። ንዓይኒ ስራሕ ኢድና ንምብላዕ ብባህርይና ስለ እንምነ፣ ሓደ እስራኤላዊ ኣብኡ ከይዕንቀፍ፣ ኣገልግሎቱ ኣብ ውግእ ክሰርዖ እዩ። ወይ ድማ፡ (3.) ሓደ ሰብ ንምምርዓው ወሲኑ እንተ ነይሩ፣ እቲ መርዓ ድማ ኣይተፈጸመን እንተ ነይሩ፣ ክምለስ ፍቑድ ነበረ (ቁ. 7)፣ ከምኡ’ውን ድሕሪ መርዓ ንሓደ ዓመት ኣብ ገዛኡ ክጸንሕ (ምዕ. 24:5)፣ ከመይሲ ፍርሂ ውግእ ንሓደ ሰብ፣ ንስምዒታዊ ናይ ገዛእ ርእሱ ርክብ ዝቐበለ፣ ዘይተደላዪ ክኸውን እዩ።