ኦሪት ዘዳግም 13

13:1-5 ሙሴ ካብ ከነኣናውያን ክመጽእ ንዝኽእል ሓደጋ ኣጠንቂቑ ነበረ። ኣብዚ ድማ ኣብ መንጎኦም ንዝኽሰት ጣኦት ኣምልኾ የጠንቅቕ ኣሎ። ንሕና ንሓቅታትን ትእዛዛትን መጽሓፍ ቅዱስ ጽቡቕ ገይርና ክንፈልጦም የድልየና፤ ከመይሲ ብጽቡቕ መልክዕ ዝመጹ ፈተናታት ክፉእን ብሓቂ መልክዕ ዝመጽእ ጌጋን ክንፍተን ንጽበ ኢና፤ ንኸምዚኦም ፈተናታት ድማ፡ እቲ ግልጽን ንጹርን ተቓራኒ ዝኾነ ምስክርነት ቃል ኣምላኽ ጥራይ እዩ ብቕንዕና ክቃወሞም ዝኽእል። እዚ ንኣምላኽ ዘሎ ቅንዕና ፍቕሪ መርኣያ ምኾነ፥ ብመልክዕ ጽቡቕ ዝቐርቡ ምምሕዳራት እኳ እንተኾኑ፡ ንኣምላኽ ከይገድፉን ንኻልኦት ኣማልኽቲ ከገልግልዎም ከይስዕቡን።

ቁጽሪ 1-5 ኣብዚ፡

I. ኣዝዩ ዘገርም ግምት ኣሎ፡ ቁ. 1, 2። 1. ካብ ገዛእ ርእሶም፡ ብፍላይ ድማ ነብያት ኢና ዝብሉ፡ ንኻልኦት ኣማልኽቲ ኸይዶም ከም ዜምልኹ ዜተባብዑ ሰባት ምምጻኦም ዘገርም እዩ። ነብዪ ኾይኑ ኺቐርብ ዚኽእል መጠን ብዛዕባ መለኮታዊ ምግላጽ ብዙሕ ፍልጠት ዘለዎ ሰብ፡ ብዛዕባ መለኮታዊ ባህርይን ፍቓድን ግን ኣዝዩ ውሑድ ፍልጠት ኪህልዎ እሞ ንሱ ባዕሉ ኸይዱ ንብጾቱ ናብ ካልኦት ኣማልኽቲ ኺስሕቦም ይከኣልዶ? ሓደ እስራኤላዊ ኸምዚ ዝበለ ርኽሰት ፈጺሙ ይፈልጥዶ? ሓደ ኣስተውዓሊ ሰብ ከምዚ ዝበለ ዘይርጉድነት ፈጺሙ ይፈልጥዶ? ኣብዚ ዘመንና ንርእዮ ኢና፡ ስለዚ ኸኣ ብዙሕ ዘገርም ኣይኮነን። ብዙሓት ምሁራትን ሃይማኖተኛታትን ዝኾኑ ሰባት፡ ንርእሶምን ንኻልኦትን፡ ንኣምላኽ ብምስልታት ከም ዜምልኹ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንቕዱሳንን መላእኽትን መለኮታዊ ክብሪ ኺህቡ የለዓዕሉ እዮም፡ እዚ ኸኣ ናብ ካልኦት ኣማልኽቲ ኸይድካ ምምላኽ ማለት እዩ። ከምዚ ዝበለ ብርቱዕ ምትላል ሓይሊ ኣለዎ። 2. እቲ ንምርግጋጽ እዚ ሓሶት ትምህርቲ እዚ ዝተውሃበ ምልክት ወይ ተኣምር ምፍጻሙ ግን ዝበለጸ ዘገርም እዩ። ኣምላኽ ባዕሉ ንኸምዚ ዝበለ ርኹስ ተግባር ደገፍ ኪህብ ይከኣልዶ? ሓሳዊ ነብዪ ሓቀኛ ተኣምር ፈጺሙ ይፈልጥዶ? ኣብዚ ክልተ ምኽንያታት ጥራይ እዩ ተገሚቱ ዘሎ፡— (1.) ንኸምዚ ዝበለ ሰብ ከይሰምዑ ዝተውሃበ መጠንቀቕታ ንምድልዳል እዩ። "ሓቀኛ ተኣምር ኪገብር እንተ ኽኢሉ እኳ፡ ናብ ካልኦት ኣማልኽቲ ኽትከዱ ኣለኩም እንተ በለኩም ግን፡ ኣይትእመንዎ፡ ምኽንያቱ እቲ ንዕኡ ዚጻረር መለኮታዊ ሕጊ ንዘለኣለም ዘይቅየርን ዘይጠፍእን እዩ።" እቲ ግምት ከምቲ ኣብ ገላትያ 1:8 ዘሎ እዩ፡ "ግናኸ ንሕና ወይስ መልኣኽ ካብ ሰማይ ካብቲ ንሕና ዝሰበኽናልኩም ሓሊፉ ኻልእ ወንጌል እንተ ሰበኸልኩም፡ ርጉም ይኹን።" እዚ ኸኣ መልኣኽ ካልእ ወንጌል ኪሰብኽ ይከኣል ማለት ኣይኮነን፡ የግዳስ እቲ ዝተቐበልናዮ ወንጌል ርግጸኛነትን ዘለኣለማውነትን ብብርቱዕ ይገልጽ። ከምኡ ኸኣ ኣብዚ፡ (2.) ካብ ሓሰውቲ ተኣምራትን ምትላልን ንምክልኻል እዩ (2 ተሰሎንቄ 2:9)፡ "ምጽኣት እቲ ዓማጺ ግና ብምስጢር ሰይጣን ብዅሉ ሓይሊን ምልክታትን ሓሰውቲ ተኣምርን"። "እቲ ዜቕርቦ መረጋገጺታት ብኸምዚ ዝበለ ብልሓት ዝተሰርሐ እንተ ኾይኑ እሞ ነቲ ምትላል ክትፈልጥዎ ወይ ክትነጽግዎ እንተ ዘይከኣልኩም እኳ፡ ናብ ኣምልኾ ካልኦት ኣማልኽቲ ኺስሕበኩም እንተ ኾይኑ ግን፡ እዚ ጥራይ ንምድሓሩ እኹል እዩ። ንሓድነት ኣምላኽን ንሓደ ህያው እውነተኛ ኣምላኽ ምምላኽን ዝምልከት ንጹር ሕግን ዝጻረር ዝኾነ መረጋገጺ ኺቕበል ኣይከኣልን።" ኣምላኽ ሓቂ ንሓሶት፡ ንኸምቲ ኣብቲ ፈተና ዘሎ ዓብዪ ሓሶት፡ ናብ ካልኦት ኣማልኽቲ ንኺድ ዝብል፡ ማሕተም ተኣምራቱ ኺገብር ኣይከኣልን። እንተኾነ ግን፡ እዚ ሓሳዊ ነብዪ እዚ ነዚ ዓብዪ ማሕተም ኪሰርቕ ስለምንታይ ተፈቒዱሉ? ኣብዚ (ቁ. 3) መልሲ ተዋሂቡ ኣሎ፡ "እግዚኣብሄር ኣምላኽኩም ይፍትንኩም ኣሎ።" ንጽንዓትኩም ንምፍታን፡ እቶም ፍጹማትን እቶም ሓሰውትን ብልሹታትን ኪግለጹ፡ ብኸምዚ ዝበለ ፈተና ኽትፍተኑ ይፈቅደልኩም ኣሎ። ንምፍታንኩም እዩ፡ ስለዚ ኣብቲ ፈተና ጽቡቕ ገይርኩም ክትሰርሑን ቦታኹም ክትሕዙን ኣለኩም።

II. ኣብዚ ዅነታት እዚ ኣዝዩ ኣድላዪ ትእዛዝ ተዋሂቡ ኣሎ፡ 1. ንፈተና ከይትእዘዙ፡ "ንቓላት እቲ ነብዪ ኣይትስምዕ፡ ቁ. 3። እቲ ዜፈትነኩም ዘሎ ነገር ከይትገብሩ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ፈተና ብትዕግስቲ እኳ ኣይትስምዕዎ፡ የግዳስ ብዝለዓለ ንዕቀትን ምጽላእን ድሓርዎ። ከምዚ ዝበለ ሓሳብ ክትዕ ዚጻወር ኣይኮነን፡ የግዳስ እዝኒ ኽዕጾ ኣለዎ። ርሓቐኒ ሰይጣን።" ገለ ፈተናታት ብጣዕሚ ርኹሳት ስለ ዝኾኑ ክትዕ ኣይጻወሩን፡ ንሕና እኳ ኽንሰምዖም የብልናን። እቲ ዝስዕብ (ቁ. 4)፡ ንእግዚኣብሄር ክትስዕብዎ ኢኹም፡ (1.) ካብ ፈተና መከላኸሊ ኸም ዚኸውን ጌርካ ኺርአ ይከኣል፡ "ንግብርኹም ጽንዑ፡ ካብ ሓደጋ ኸኣ ትርሕቑ። ንሕና ኽሳዕ እንገድፎ ኣምላኽ ኣይገድፈናን።" ወይ፡ (2.) ንፈተና መልሲ ኸም ዚኸውን ጌርካ ኺርአ ይከኣል፡ "ጽሑፍ እዩ፡ ንእግዚኣብሄር ክትስዕብዎ ኢኹም፡ ንዕኡ ኸኣ ክትጥብቕዎ ኢኹም። ስለዚ ምስ ጣኦታት እንታይ ኣሎኒ?"

2. ንፈታኒ ከይትሕንፉ፡ ቁ. 5። እቲ ነብዪ ክቕተል ኣለዎ፡ (1.) ንዝገበሮ ፈተነ ንምቕጻዕ (እቲ መታለሊ ክመውት ኣለዎ፡ ብእኡ ዝተታለለ ሰብ እንተ ዘይነበረ እኳ፡ ኣብ ዘውዲ ምፍታን ክሕደት እዩ)፡ (2.) ካልእ ክፉእ ከይገብር ንምዕጋት። እዚ ኸኣ ንኽፉእ ምውጋድ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ንበደል ንምውጋድ እንኮ መገዲ ንበደለኛ ምውጋድ እዩ። ከምዚ ዝበለ ገበነኛ እንተ ዘይተቐጺዑ፡ እቶም ኪቐጽዕዎ ዝግብኦም ንርእሶም ተሓተቲ ይገብሩ። ከምኡ ኸኣ እቲ ክፉእ ክውገድ ኣለዎ። እቲ ሕማም ከይላባዕ፡ ነቲ ዝበስበሰ ኣካል ብምቑራጽን ንኽፉእ ዝገብሩ ብምውጋድን ክዕገት ኣለዎ። ከምዚ ዝበለ ሓደገኛ ሕማማት ብግዜኡ ክውሰዱ ኣለዎ።

13:6-11 ፖሊሲ ሰይጣን እዚ እዩ፦ ብእቶም እንፈትዎም፣ ንዝኾነ እኩይ ትልሚ ዘይንጠራጠሮም፣ ከምኡ'ውን ንኽንሕጉሶም እንደልዮም እሞ ሓሳቦም ክንቅበል ድሉዋት እንኸውን ሰባት ኣቢሉ ናብ ክፉእ ንኸእትወና። እዚ ፈተና እዚ፡ ካብ ሓው ወይ ውሉድ፡ ብባህርይና ጥቡቕ ዝኾኑ፤ ከምኡ'ውን ካብ ሰበይቲ ወይ ዓርኪ፡ ብምርጫና ጥቡቕ ዝኾኑ እሞ ኸም ነፍስና ዝኾኑና ኺመጽእ ይኽእል እዩ። ግናኸ፡ ካብቶም ኣብዛ ዓለም ዘለዉና ዝቐረቡናን ዝኸበሩናን ኣዕሩኽና ንላዕሊ፡ ንኣምላኽን ንሃይማኖትን ምምራጽ ግዴታና እዩ። ንኣዕሩኽና ንምሕጓስ ኢልና፡ ሕጊ ኣምላኽ ክንጥሕስ የብልናን። ኣይትሰማምዓዮ፡ ከምኡ'ውን ምስኡ ኣይትኺድ። ንዕርክነት ወይ ንምምርማር ጥራይ እኳ እንተኾነ፡ ከምኡ'ውን ፍቕሩ ንምርካብ ኢልካ ኸኣ ኣይትግበሮ። እዚ ሓፈሻዊ ሕጊ እዩ፦ 'ሓጥኣን እንተ ኣስሐቱኻስ፡ ኣይተሰማምዓዮም' (ምሳ 1:10)። ከምኡ'ውን ንመስርሕ ፍርዲ ኣምላኽ ክንዓግት የብልናን።

ቁጽሪ 6-11 ብዚ ሕጊ እዚ፡ ካብቶም ናትናን ፍቑራትን ዝኾኑ ሰባት፡ ብጣኦት ኣምልኾ ከይተበከልና ንምክልኻል ተወሳኺ ምድላው ተገይሩ ኣሎ።

I. ፈታኒ፡ ነቲ ፈተናኡ ብኢድ እቶም እንፈትዎም፡ እከይ ክገብሩና ኢሎም ከም ዘይሓስቡ እንኣምኖም፡ ከምኡውን ከሐጉሶም እንምነን ንሳቶም ከም ዝኾና እንገብር ሰባት ክልእኮም ባህርዩ እዩ። እዚ ፈተና እዚ፡ ብባህሪኦም ካባና ዘይርሕቁ ኣሕዋት ወይ ውሉዳት፡ ብምርጫና ድማ ናትና ዝኾኑን ከም ነፍስና እንርእዮምን ሰበይቲ ወይ ዓርኪ (ቁ. 6) ከም ዝመጽእ ተገሊጹ ኣሎ። ሰይጣን ንኣዳም ብሔዋን፡ ንክርስቶስ ድማ ብጴጥሮስ ፈቲንዎ። ስለዚ፡ ሓደ ሰብ ኣብ ልዕሌና መሰል ኣለዎ ኢሉ ክዛረብ ከሎ፡ ንሕና ድማ ንዓለም ዘለናና ዝበለጸ ዓርኪ ንምሕጓስ ኢልና ንኣምላኽ ከይንብድል፡ ካብ ሕማቕ ሓሳብ ንርእስና ክንከላኸል ይግባእ። እቲ ፈተና ብሕቡእ ከም ዝኸውን ተገሊጹ ኣሎ፡ “ብሕቡእ ኪፍትነካ እዩ”፡ እዚ ድማ ጣኦት ኣምልኾ ጸልማት ከም ዝኾነ፡ ንብርሃን ከም ዝፈርሕን ክሕባእ ከም ዝደልን፡ በዚ ድማ ሓጥእ ንርእሱ፡ ፈታኒ ድማ ንዕኡ ምስጢርን ድሕነትን ከም ዝውሕስ ይሕብር። ብዛዕባ እቶም ክግልገሉ ዝተሓሰቡ ሓሰኻ ኣማልኽቲ፡

1.