1ይ ሳሙኤል 7

7:1-4 ኣምላኽ ንታቦቱ ዕረፍቲ ዝኸውን ስፍራ ኺረክብ እዩ። ገሊኣቶም እንተደኣ ኻብኦም ገፍዕዎ፣ ልቢ ናይ ካልኦት ግን ንምቕባሉ ኺዘንብል እዩ። ታቦት ኣምላኽ ኣብ ውልቃዊ ቤት ምህላዉ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን። ክርስቶስን ሃዋርያቱን ድማ ህዝባዊ ቦታታት ምስ ዘይረኸቡ፣ ካብ ቤት ናብ ቤት ሰበኹ። ቅድሚ ቤት እስራኤል ንፍቕድ ታቦት ኣምላኽ ምሕላዉ ዕስራ ዓመት ሓለፈ። ኣብዚ እዋን እዚ ነብዪ ሳሙኤል ንሓቀኛ ሃይማኖት ንምሕዳስ ደቀሰ። እቶም ዝተጠቕሙ ቁሩብ ቃላት ብሉጽ መግለጺ እዮም። እዚ ድማ ሓደ ካብቶም ኣብ እስራኤል ዝተራእዩ ዝበለጹ ተባዕትዋዊ ምሕዳሳት ሃይማኖት ነይሩ።

ምዕራፍ 7 ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፣

I. ክብሪ ታቦት ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ቂርያት-የዓሪም ብምሕባኡ ምድኻሙ (ቁ. 1, 2)።

II. ክብሪ ሳሙኤል ንጥቕሚ እስራኤል ኣብ ዝገበሮ ህዝባዊ ኣገልግሎቱ ምግላጹ፣ ንሱ ኸኣ ዳኛ ኾይኑ ዝተንስአን ነዚ መዓርግ እዚ ዝጸወረ ናይ መወዳእታ እዩ ነይሩ። እዚ ምዕራፍ እዚ ብዛዕባኡ ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ ዝነበረ ኩሉ ሓበሬታ ይህበና፤ ከመይሲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረና ብዛዕባ ህጻንነቱ (ምዕ. 2ን 3ን) እዩ ነይሩ፤ ድሕሪኡ ዘሎና ኸኣ ብዛዕባ እርግናኡ (8:1) እዩ። ኣብዚ ንሱ ንጡፍ ኮይኑ ንረኽቦ፣

1. ንእስራኤል ካብ ኣምልኾ ጣኦት ኣብ ምምላስ (ቁ. 3, 4)።

2. ኣብ መንጎኦም ንሃይማኖት ኣብ ምሕዳስ (ቁ. 5, 6)።

3. ንወራር ፍልስጥኤማውያን ኣብ ምጽዋዕ (ቁ. 7-9)፣ ኣምላኽ ከኣ ንጸሎቱ መልሲ ብምሃብ ዓባይ ዓወት ሃቦም (ቁ. 10, 11)።

4. ነታ ዓወት እቲኣ ዘመስግን መዘከርታ ኣብ ምትካል (ቁ. 12)።

5. ነታ ዓወት ኣብ ምጥቃም (ቁ. 13, 14)።

6. ፍርዲ ኣብ ምምሕዳር (ቁ. 15–17)። እዚኣቶም ከኣ ኣምላኽ ብቐደም ዝሃቦ ጸጋኡ ገይሩ ንሳሙኤል ዝዳለወሉን ዝሓሰበሉን ነገራት እዮም።

ቁጽሪ 1-2 ኣብዚ ነታ ታቦት ናብ ቂርያት-የዓሪም ክንሰግዓ ኣሎና፣ ድሕሪኡ ኸኣ ዳዊት ድሕሪ ኣርባዓ ዓመት ካብኡ ክሳዕ ዝወስዳ (1 ዜና 13:6)፣ ሓንሳብ ጥራይ (ምዕ. 14:18) እንተዘይኮይኑ፣ ብዛዕባኣ ሓንቲ ቃል እኳ ከይንሰምዕ ኣብኡ ክንሓድጋ ኢና።

I. ናብኡ ክንሰግዓ ፍቓደኛታት ኢና፣ ከመይሲ ሰብ ቤት-ሸሜሽ ብገዛእ ዕሽነቶም በረኸት ክኸውን ዝኽእል ዝነበረ ጾር ገይሮምዎ እዮም፤ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኣብ ዝነበረቶ ኩሉ ቦታ ናይ ሞት ሽታ ናብ ሞት ስለዝነበረት፣ ኣብ መንጎ እቶም ናይ ህይወት ሽታ ናብ ህይወት እትኸውንሎም ክንርእያ ብሓጎስ ንምነ። ሕጂ ኸኣ፣

1. ሰብ ቂርያት-የዓሪም ብሓጎስ ናብ መንጎኦም ኣምጽእዋ፣ ቁ. 1። ብቐጥታ መጺኦም ታቦት እግዚኣብሔር ኣምጽእዋ። እቶም ጎረባብቶም ሰብ ቤት-ሸሜሽ ካብኣ ንምድሓን ዝነበሮም ሓጎስ፣ እዞም ሰብ ቂርያት-የዓሪም ንምቕባላ ዝነበሮም ሓጎስ ኣይበልጾምን፤ ከመይሲ እታ ታቦት ኣብ ቤት-ሸሜሽ ዝገበረቶ ቅትለት ናይ ግዝኣት ስልጣን ዘይኮነስ፣ ናይ ግድን ፍትሒ ምዃኑ ብጽቡቕ ይፈልጡ ነበሩ፣ እቶም ብእኣ ዝተሰቕዩ ኸኣ ንገዛእ ርእሶም እምበር ንታቦት ክወቅሱ ኣይግባእን፤ ኣብቲ ኣምላኽ ዝበሎ ቃል ክንውከል ንኽእል ኢና (ኤር. 25:6)፣ ኣይተቖጥዑንን፣ ኣነ ኸኣ ኣይጎድኣኩምን። ማስታወሻ፣ ፍርዲ ኣምላኽ ኣብቶም ስርዓታቱ ዘርክሱ፣ ንዓና ካብ ስርዓታት ክንፈርህ ዘይኮነስ፣ ንሳቶም ከይንርክስን ብሕማቕ ከይንጥቀመሎምን ከፍርሓና ይግባእ።

2. ብጥንቃቐ ንኽትቅበልዋ ምቹእ ዝኾነ ምድላው ገበሩ፣ ከም ዝተቐበለት ጋሻ ብሓቀኛ ፍቕሪ፣ ከም ክቡር ጋሻ ኸኣ ብኽብሪን ብምስጋናን።

(1.) ንምቕባላ ዝኸውን ምቹእ ቦታ ኣዳልዩ። ብእኣ ንምጽባቕ ዝኸውን ህዝባዊ ህንጻ ኣይነበሮምን፣ ግናኸ ኣብ ቤት ኣቢናዳብ ኣቐመጥዋ፣ እታ ቤት ኣብ ዝለዓለ ቦታ እትነብር ነበረት፣ ምናልባት ከኣ ኣብ ከተማኦም ዝበለጸት ቤት ነበረት፤ ወይ ከኣ እቲ ወናኒኣ ብሃይማኖት ዝበለጸን ንታቦት ዝያዳ ዝፈቱን ሰብ ነይሩ ክኸውን ይኽእል። ሰብ ቤት-ሸሜሽ ኣብ ግልጺ መሬት ኣብ ሓደ እምኒ ገዲፎምዋ ነበሩ፣ እታ ከተማ ናይ ካህናት ከተማ እኳ እንተነበረት፣ ሓደ እኳ ናብ ቤቱ ኣየእተዋን፤ ግናኸ ሰብ ቂርያት-የዓሪም፣ ንቡራት እስራኤላውያን እኳ እንተነበሩ፣ ኣብ ቤቶም ቦታ ሃብዋ፣ ጥርጥር የብሉን ኣብታ ዝመጸትላ ቤት ዝበለጸት ዝተሰርዐት ክፍሊ ሃብዋ። ማስታወሻ፣ [1.] ኣምላኽ ንታቦቱ መዕረፊ ቦታ ክረክብ እዩ፤ ገሊኦም እንተደኣ ደፊኦምዋ፣ ልቢ ካልኦት ግና ንምቕባላ ክቐንዕ እዩ። [2.] ታቦት ኣምላኽ ናብ ውልቃዊ ቤት ምእታዋ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን። ክርስቶስን ሃዋርያቱን ህዝባዊ ቦታታት ክረኽቡ ምስ ዘይከኣሉ ካብ ቤት ናብ ቤት ይሰብኩ ነበሩ። [3.] ከምኡ’ውን ካህናት ብንቡራት እስራኤላውያን ብሃይማኖት ይሓፍሩን ይበልጹን።

(2.) ንኣገልግሎታ ዝኸውን ምቹእ ሰብ ኣዳልዩ። ንወዱ ኣልኣዛር ክሕልዋ ቀደስዎ፤ ኣቦኡ ኣይኮነን፣ ወይ ብዕድመ ዝደኸመ ስለዝነበረ፣ ወይ ከኣ ናይ ቤቱን ስድራቤቱን ጉዳያት ስለዝነበሮ፣ ካብኡ ኸኣ ከየውጽእዎ ስለዝደለዩ። ግናኸ እቲ ወዲ፣ ምናልባት ሃይማኖተኛን ቅዱስን መንእሰይ ነይሩ፣ ንጽቡቕ ነገራት ከኣ ብቕንኣት ዝደሊ ነይሩ። ዕዮኡ ነታ ታቦት ካብ ክፉኣት ፍልስጥኤማውያን ከይትሕዝ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ካብቶም ኣዝዮም ፈተውቲ ዝኾኑ እስራኤላውያን ከይትትንከፍ ወይ ከይትርአ ምሕላው ነይሩ። እታ ታቦት ዝነበረቶ ክፍሊ ንጽሕትን ምቹእትን ክትከውን ነይርዎ፣ እቲ ቦታ ድብቕ እኳ እንተነበረ፣ ከም ዝተዘንግዐ ነገር፣ ሓደ እኳ ዘይከናኸኖ ነገር ኮይኑ ከይርአ። እዚ ኣልኣዛር ካብ ነገድ ሌዊ፣ ብፍላይ ከኣ ካብ ቤት ኣሮን ከም ዝነበረ ኣይረአን፣ ከምኡ ክኸውን ከኣ ኣየድለየን፣ ከመይሲ ኣብኡ ንመስዋእቲ ወይ ንዕጣን ዝኸውን መሰውኢ ኣይነበረን፣ ግናኸ ገሊኦም ሃይማኖተኛታት እስራኤላውያን መጺኦም ኣብ ቅድሚ ታቦት ክጽልዩ ከም ዝኽእሉ ንግምት፣ እቶም ከምኡ ዝገበሩ ኸኣ ንሱ ኣብኡ ንምግልጋልን ንምሕጋዝን ድሉው ነይሩ። በዚ ዕላማ እዚ ቀደስዎ፣ ማለት፣ ብፍቓዱ፣ ነዚ ዕዮኡ ክገብሮን ብቐጻሊ ክግልግልን ኣገድድዎ፤ ብስም ኩሎም ዜጋታቶም ንዕኡ ፈለይዎ። እዚ ዘይስሩዕ እኳ እንተነበረ፣ ብሰንኪ እቲ ዘሎ ጸገም ግና ይቕረ ዝብሃለሉ ነይሩ። እታ ታቦት ካብ ምርኮ ሓድሽ ምስ ወጸት፣ ብሃንደበት ናብ ንቡር ክብራ ክትምለስ ኣይንጽበን፣ ግናኸ ነገራት ከም ዘለዉ ክንወስዶምን ዝበለጸ ክንገብሮምን ኣሎና።

II. ገና ግና ኣብዚ ክንሓድጋ ኣይንደልን ኢና፣ ኣብ ሲሎ እንደገና ጽቡቕ ክትከውን ንምነ፣ ግናኸ እቲ ቦታ ምድረ በዳ ኮይኑ ኣሎ (ኤር. 7:14)፣ ወይ ከኣ ኣብ ኖብ፣ ወይ ኣብ ጊብዖን፣ ወይ ድንኳንን መሰውኢታትን ኣብ ዝርከብሉ ቦታ ክትከውን ንምነ፤ ግናኸ፣ ንቡር ቦታኣ ዘምጽእዋ ህዝባዊ መንፈስ ዘለዎም ሰባት ስለዝሰኣነት፣ ኣብ መንገዲ ክትጸንሕ ዘለዋ ትመስል።

1. እቲ ኣብዚ ዝጸንሓትሉ እዋን ነዊሕ ነይሩ፣ ኣዝዩ ነዊሕ፣ ልዕሊ ኣርባዓ ዓመት ኣብዚ ገዳማዊ ቦታ፣ ርሑቕ፣ ድብቕ፣ ውልቃዊ ቦታ፣ ዘይተዘውተረን ብዘይካድ ዝነበረን (ቁ. 2) ተቐሚጣ ነበረት። እታ ታቦት ኣብ ቂርያት-የዓሪም ዝጸንሓትሉ እዋን ነዊሕ ነይሩ፣ ክሳዕ ዳዊት ካብኡ ዝወስዳ። ሳሙኤል ኣብ ዝገዝኣሉ ዝነበረ ኩሉ እዋን እታ ታቦት ናብ ቅድስተ ቅዱሳን ቦታኣ ዘይምምጻኣ ኣዝዩ ዘገርም ነይሩ፣ እዚ ኸኣ ኣብ መንጎኦም ቅዱስ ቅንኣት ከም ዝደኸመ ዘርኢ እዩ። ኣምላኽ ከምኡ ክኸውን ፈቒዱ፣ ንሳቶም ኣብ ቦታኣ ከላ ንታቦት ብዘይምግልጋሎም ንምቕጻዕን፣ እቲ ስርዓት ኣብ ታቦት ዝገበሮ ዓቢ ክብደት ናይ ክርስቶስን ናይቶም ዘይተንቀሳቐሱ ዝመጹ ጽቡቕ ነገራትን ምሳሌ ጥራይ ምዃኑ ንምርኣይን እዩ (እብ. 9:23፤ 12:27)። ካብ ስርዓቶም ዘይኮነ ሰብ ንታቦት ክሕሉ ምቕዳሱ ንካህናት ቅኑዕ ነቀፌታ ነይሩ።

2. ካብዚ እዋን እዚ ዕስራ ዓመት ሓሊፉ ነይሩ፣ ቅድሚ ቤት እስራኤል ንጥፍኣት ታቦት ምፍላጣ። እቲ ሰብዓ ሊቃውንቲ ካብና ንላዕሊ ብንጹር ኣንቢቦምዎ፤ ዕስራ ዓመት ነይሩ፣ (ማለት፣ ሽዑ) ኩላ ቤት እስራኤል እንደገና ንእግዚኣብሔር ደለየት። ታቦት ነዊሕ እዋን ብድብቕ ተቐሚጣ ነበረት፣ እስራኤላውያን ከኣ ነቲ ዘይምቹእ ኩነታት ኣይተረድኡን፣ ብዛዕባኣ እኳ ኣይሓተቱን፣ እንታይ ከም ዝኾነት፤ እኳ ደኣስ ካብ ድንኳን ምስ ጠፍአት፣ ምልክት ፍሉይ ምህላው ኣምላኽ ጠፊኡ ነይሩ፣ ከምኡ’ውን መዓልቲ ምምሕሓር ከም ዝግባእ ክሕልዉ ኣይከኣሉን። ብዘይ ታቦት ብመሰውኢታት ይረብሑ ነበሩ፤ ከምኡ’ውን እቶም ስሩዓት ምእመናን ብዘይ ምልክት ምህላው ኣምላኽ ወይ ምቕባል ብውሽጣዊ ተግባራት ክረብሑ ይኽእሉ። ግናኸ ኣብ መወዳእታ ተሓሲቦም፣ ንእግዚኣብሔር ክደልዩ ጀመሩ፣ ምናልባት ብስብከት ሳሙኤል ተለዓዒሎም፣ ምስኡ ኸኣ ፍሉይ ግብሪ መንፈስ ኣምላኽ ተጀመረ። ሕጂ ኣብ ኩሉ እስራኤል ናይ ንስሓን ምምላስን ዝምባለ ተራእየ፣ ንዝነዓቕዎ ኸኣ ክርእዩን ክሓዝኑን ጀመሩ (ዘካ. 12:10)። ዶክተር ላይትፉት እዚ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ካብ እንረኽቦም ኩሎም ነገራት ዝያዳ ፍሉይ ነገርን እዋንን ከም ዝነበረ ይሓስብ፤ እቲ ዓቢ ምምላስ፣ ግብሪ ሃዋርያት 2ን 3ን፣ ንዕኡ ዝመሳሰል እንኮ ነገር እዩ። ማስታወሻ፣ (1.) ስርዓታት ኣምላኽ ከመይ ከም ዝዋግኡ ዝፈልጡ፣ ንሳቶም ምጥፋኦም ኣዝዩ ዘሕዝን ነገር ምዃኑ ክሓስቡ ግድን እዩ። (2.) ሓቀኛ ንስሓን ምምላስን ንእግዚኣብሔር ብምድላይ ይጅምር፤ ብሓጢኣትና ንዕኡ ከም ዘቖጣዕናዮን ካብኡ ርሑቕ ኮይና እንተጸኒሕና ከም እንጠፍእን ክንፈልጥ ኣሎና፣ ጸጋኡ ክሳዕ እንረክብን ብጸጋኡ ክሳዕ ዝምለሰልናን ከኣ ዕረፍቲ ክንሰኣን ኣሎና። እስራኤላውያን ታቦት ምስ ሰኣኑን ንእኣ ምስ ደለዩን፣ ካብቲ ታቦት ምስ ነበሮምን ንእኣ ምስ መርመሩን ወይ ብእኣ ምስ ተመክሑን ዝሓሸ ነይሩ። ሰባት ኣብ ምጥፋእ መንገዲ ጸጋ ክምነዩ ካብቲ ኣብ ምብዛሕ መንገዲ ጸጋ ክጸልኡ ዝሓሸ እዩ።

ቁጽሪ 3-6 ሳሙኤል ኣብዚ ኹሉ እዋን ኣበይ ከም ዝነበረን እንታይ ከም ዝገብርን ክንሓስብ ንኽእል ኢና፣ ከመይሲ ካብ 4:1 ጀሚሩ ክሳዕ ሕጂ ስሙ ኣይተጠቕሰን። እዚ ማለት ግና ኣይግድሶን ነበረ ማለት ኣይኮነን፣ የግዳስ ኣብ ህዝቡ ዝገበሮ ዕዮታት ፍረኡ ክሳዕ ዝረአ ኣይተጠቕሰን። ህዝቢ ናብ እግዚአብሔር ኪምለሱ ኸም ዝጀመሩ ምስ ፈለጠ፡ ብቕልጡፍ ተንቀሳቐሰ። ንሳቶም ከም እሙን ኣገልጋሊ ኣምላኽን እሙን ዓርኪ ህዝቢ እስራኤልን ክገብረሎም ዝጸዓረ ክልተ ነገራት ኣለዋ።

I. ንሳቶምን ንጣኦታቶምን ንምፍላይ ጸዓረ፣ ምኽንያቱ ምሕዳስ ካብኡ ክጅምር ኣለዎ። ንኹሉ ቤት እስራኤል ተዛረቦ (ቁ. 3)፣ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝዘውር ሰባኺ ኮይኑ ዝኸይድ ይመስል (ክሳዕ ቁ. 5 ከም ዘይተኣከቡ ኣይንረኽብን ኢና)፣ ኣብ ዝኸዶ ቦታ ኹሉ እዚ ምዕዶኡ ነበረ፣ “ካብኡ ብምርሓቕኩምን ንሱ ኻባኻትኩም ብምርሓቑን እትሓዝኑ ስለ ዝመሰልኩም፡ ናብ እግዚአብሔር ብሓቂ እትምለሱ እንተ ዄንኩም፡ ሽዑ እዚ ፍለጡ።

1. ጣኦታትኩም ክትነጽጉን ክትሓድጉን ኣለኩም፣ ነቶም ወጻእተኛታት ኣማልኽቲ ኣርሕቑ፣ ምኽንያቱ ኣምላኽኩም ተቐናቓኒ ኣይቅበልን እዩ።