1ይ ሳሙኤል 30

30:1-6 ሓላፍነትና ንምፍጻም ካብ ገዛና ምስ እንርሕቕ፡ ኣብ ዘይንህለሉ እዋን ኣምላኽ ንስድራቤትና ክከናኸን ምዃኑ ብጽቡቕ ክንተስፋ ንኽእል ኢና። ብኻልእ መገዲ ግና ኣይኮነን። ካብ ጉዕዞና ምስ እንምለስ፡ መዓንጣና ብሰላም፡ ዘይተባራረሰ ወይ ዘይተዓንወ ኮይኑ እንተረኺብናዮ፡ ዳዊት ኣብዚ ከም ዝረኸቦ፡ ንእኡ እግዚኣብሔር ይወድስ ይኹን። ሰብኡት ዳዊት ኣጕረምረሙሉ። ዓብይ እምነት ከምዚ ዝኣመሰለ ከቢድ ፈተና ክትጽበ ኣለዋ። ግናኸ፡ ኣስተውዕል፡ ዳዊት ናብዚ ዝኸድ ዝባን ወሪዱ ዝረኸቦ፡ ንዙፋን ቅድሚ ምምጻኡ ጥራይ እዩ ነይሩ። ምስ ቤተ ክርስቲያንን ህዝቢ ኣምላኽን ኩነታት እቲ ዝኸፍአ ምስ ዝኸውን፡ ሽዑ እዮም ዝመሓየሹ ዝጅምሩ። ዳዊት ኣብ እግዚኣብሔር ኣምላኹ ንነፍሱ ኣተባብዐ። ሰብኡቱ ብኸስራኦም ተበሳጨዉ፡ ነፍሲ እቲ ህዝቢ መሪር ነበረ፤ ሕጉስ ዘይምንባሮምን ትዕግስቲ ዘይምንባርን ኣብቲ መከራን ጸበባን ወሰኹ። ግናኸ ዳዊት፡ ካብ ኩሎም ንምርምራም ዝበለጸ ምኽንያት እንተነበሮ እኳ፡ ብዝሓሸ ኣርኣያ ተሰከሞ። ንሳቶም ንፍቓዳት ስጋኦም ፈቐድሎም፡ ንሱ ግና ንጸጋታቱ ናብ ግብሪ ኣውዓለ፤ ንሓድሕዶም ተስፋ እናሰኣኑ ኸለዉ ኸኣ፡ ንሱ ኣብ ኣምላኽ ንርእሱ ብምትብባዕ፡ መንፈሱ ህዱእ ገበሮ። እግዚኣብሔር ኣምላኾም ገይሮም ዝሓዙ፡ ኣብቲ እቲ ዝኸፍአ ግዜ ካብኡ ምትብባዕ ክረኽቡ ይኽእሉ።

ምዕራፍ 30 ዳዊት ካብ ሰራዊት ፍልስጥኤማውያን ምስ ተሰናበተ፡ ናብ ሰፈር እስራኤል ኣይከደን። የግዳስ፡ ብሳኦል ስለ እተባረረ፡ ምሉእ ብምሉእ ገለልተኛ ኮይኑ፡ ሰራዊት ንውግእ ድሉዋት ኮይኖም ከለዉ፡ ብህድኣት ናብ ከተማኡ ጺቅላግ ተመልሰ። ሕጂ ድማ፡ እዚ ዝስዕብ ንረክብ፦

I. ንከተማ ብኣማሌቃውያን ምሉእ ብምሉእ ከም እተባሕገት፡ ንዕኡን ንሰቡን ድማ እንታይ ጸበባ ከም ዘምጽኣሎም (ቁ. 1-6)።

II. ዝሰኣኖ ንምምላስ ዝወሰዶ ስጉምቲ። ንኣምላኽ ሓተተ፡ ካብኡ ድማ ፍቓድ ወሰደ (ቁ. 7, 8)፡ ንጸላኢ ሰዓበ (ቁ. 9, 10)፡ ካብ ሓደ ዝተበተነ ሰብ ሓበሬታ ረኸበ (ቁ. 11-15)፡ ንዘራፍቲ ኣጥቂዑ ሰዓሮም (ቁ. 16, 17)፡ ዝወሰድዎ ኩሉ ድማ መለሰ (ቁ. 18-20)።

III. ንምዝራፍ ዝተረኽበ ገንዘብ ብኸመይ ከም ዝመቐሎ (ቁ. 21-31)።

ቁጥር 1-6 ኣብዚ ድማ፡

I. ኣማሌቃውያን ዳዊት ኣብ ዘይነበረሉ እዋን ኣብ ጺቅላግ ዝገበርዎ ወራርን ኣብኡ ዘምጽእዎ ጥፍኣትን ንረክብ። እታ ከተማ ዘይተሓለወት ኮይና ከላ ኣንፈት ኣስኣንዎም፡ ዘረፍዋ፡ ኣንደድዋ፡ ንኹለን ኣንስትን ቈልዑን ድማ ማረኹወን (ቁ. 1, 2)። በዚ ድማ ዳዊት ቀደም ኣብኦምን ኣብ ሃገሮምን ዝገበሮ ምብትታን ክፈድዩ ደለዩ (1 ሳሙኤል 27:8)። ብዙሓት ጸላእቲ ዝፈጠረ ሰብ፡ ንነገራቱ ከምኡ ዕርቃንን ዘይተሓለወን ገዲፉ ክኸይድ ኣይግባእን ነይሩ። ኣብ ካልኦት ዝድፍሩ፡ ካልኦት ድማ ኣብኦም ከም ዝድፍሩ ክጽበዩን በዚ መሰረት ድማ ክዳለዉን ይግባእ። ሕጂ ኣብዚ እዚ ዝስዕብ ኣስተብህሉ፦

1. ሳኦል ንኣማሌቃውያን ብምሕራሙ ዝረኣየቶ ጭካነ (ከም ዝረኣናዮ)። ከምቲ ዝግባእ ምሉእ ብምሉእ ኣጥፊእዎም እንተ ዝኸውን፡ እዞም እኩያት እዚኦም እዚ ክፉእ ተግባር ንምፍጻም ኣይምሃለዉን ነይሮም።

2. ዳዊት ምስ ፍልስጥኤማውያን ኴይኑ ንእስራኤል ንምውጋእ ብምቕልጣፉ ብኸመይ ከም እተገስጸ። ኣምላኽ ኣብ ቤቱ ተሪፉ ንነገራቱ እንተ ዝከናኸን ምሓሾ ነይሩ ምባሉ ኣርኣዮ። ብመገዲ ግዴታና ናብ ወጻኢ ክንከይድ ከለና፡ ኣምላኽ ኣብ ዘይንህለሉ እዋን ንቤተሰብና ክከናኸን ምዃኑ ብተስፋ ክንጽበ ንኽእል፡ ብኻልእ መገዲ ግን ኣይኮነን።

3. ኣምላኽ ንልቢ እዞም ኣማሌቃውያን ንኣንስትን ቈልዑን ማሪኾም ንምውሳድ እምበር ንምቕታል ዘይኮነስ፡ ብኸመይ ብድንቂ ከም ዘዘንበሎም። ዳዊት ምስ ወረሮም፡ ንኹሎም ብሰይፊ ቀተሎም (1 ሳሙኤል 27:9)፡ ንሳቶም ድማ ኣብዛ ከተማ እዚኣ ዘይፈደዩሉ ምኽንያት የልቦን፡ እንተ ዘይኮይኑ ኣምላኽ ስለ ዝገትኦም እዩ። ንሱ ንኹሉ ልቢ ኣብ ኢዱ ስለ ዝሕዝ፡ ንቘራጽነት እቶም ዝበለጹ ጨካናት ሰባት ድማ፡ ‘ክሳብ እዚ ጥራይ ክትመጽእ ኢኻ፡ ካብዚ ንላዕሊ ግን ኣይትኸይድን ኢኻ’ ይብሎም። ንሳቶም ንምብራህ፡ ወይ ንምሻጥ፡ ወይ ንባሮት ንምጥቃም እንተ ሓረምዎም፡ ኣምላኽ ንኣማሌቃውያን ንምግሳጽ እምበር ንምጥፋእ ዘይኮነስ፡ ንቤት ዳዊት ንምጥቃም ስለ ዝሓሰበ፡ ኢዱ ክንእመን ኣለዎ።

II. ዳዊትን ሰቡን ኣባይቶም ብሓዊ ከም እተቓጸሉን ኣንስቶምን ቈልዑን ድማ ማረኻ ኮይኖም ከም እተወስዱ ምስ ረኣዩ ዝነበሮም ግርምትን ስምብራትን። ካብ ሰፈር ፍልስጥኤማውያን ናብ ጺቅላግ ሰለስተ መዓልቲ ጉዕዞ ነበሮም። ሕጂ ድማ ደኺሞም፡ ኣብ ኣባይቶም ዕረፍቲ፡ ኣብ ቤተሰቦም ድማ ሓጎስ ክረኽቡ ተስፋ እናገበሩ ምስ በጽሑ፡ ጸሊምን ዘስካሕክሕን ትርኢት ተራእዮም (ቁ. 3)፡ እዚ ድማ ኩሎም (ዳዊት እውን ከይተረፈ)፡ ውግእ ዝፈልጡ ሰባት እኳ እንተ ነበሩ፡ ክሳብ ደጊም ክበኽዩ ዘይክእሉ ምብካይ ኣበኸዮም (ቁ. 4)። ኣንስቲ ዳዊት፡ ኣኪኖዓምን ኣቢጋይልን፡ ከም እተማረኻ ምጥቃሱ፡ እዚ ኩነታት እዚ ካብ ዝኾነ ይኹን ካልእ ንልቡ ዝያዳ ከም ዝትንክፎ የርኢ። መወከሲ፦ ንዝደፈሩን ዝበለጹን ጅግና መንፈሳት፡ ንጸበባ ኣዝማድን ፈተውትን ምብካይ ውርደት ኣይኮነን። ኣስተብህሉ፦

1. እዚ ጸበባ እዚ ኣብ ዘይነበሩሉ እዋን እዩ ኣጋጢምዎም። ንእስራኤል ብጥቕሚ ምሓዝ ጥንታዊ ስልቲ ኣማሌቅ እዩ ነይሩ።

2. ኣብ ምምላሶም እዩ ኣጋጢምዎም፡ ከም ዝረአ ድማ፡ ኣዒንቶም እዮም ነቲ ሓበሬታ ፈለማ ዝሃብዎም። መወከሲ፦ ናብ ወጻኢ ክንከይድ ከለና፡ ናብ ቤትና ክንምለስ ከለና እንታይ ክፉእ ዜና ከም ዝጽበየና ክንርኢ ኣይንኽእልን ኢና። ምውጻእ ኣዝዩ ባህ ዘብል ክኸውን ይኽእል፡ ምምላስ ግን ኣዝዩ ሓዘን ዝመልኦ ክኸውን ይኽእል። ስለዚ፡ ብጽባሕካ ኣይትተሃርር፡ ብሎሚ ምሸትካ እውን ኣይትተሃርር፡ ከመይሲ ሓንቲ መዓልቲ ወይ ሓንቲ ክፋል መዓልቲ እንታይ ከም እተምጽእ ኣይትፈልጥን ኢኻ (ምሳሌ 27:1)። ካብ ጉዕዞ ምስ ተመለስና፡ ድንኳናትና ብሰላም እንተ ረኺብናዮም፡ ከምቲ ዳዊት ኣብዚ ዝረኸቦ ዘይተባሕጉ እንተ ኮይኖም፡ ንእግዚአብሔር ንእመኖ።

III. ሰባት ዳዊት ኣብ ልዕሊኡ ዘልዓልዎ ዕልዋን ምጕርምራምን (ቁ. 6)፦ ዳዊት ኣዝዩ ሓዘነ፡ ከመይሲ ኣብ ማእከል ኩሉ ዝሰኣኖ ነገራት፡ ህዝቡ ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎ ተዛረቡ።

1. ንኣማሌቃውያን ብምቕስቓሱ፡ ንጺቅላግ ድማ ብዘይ ሓለዋ ብምግዳፉ፡ ንሱ ምኽንያት ጸበባኦም ከም ዝኾነ ስለ ዝሓሰቡ። ከምኡ ድማ፡ ኣብ ጸበባ ክንህሉ ከለና፡ ንመለኮታዊ ምድላው እናዘንጋዕና፡ ንስምዒታትና ዘህድእን ትዕግስተኛታት ዝገብረና ድማ ንግብሪ ኢድ ኣምላኽ ኣብኡ ዘይንግደስ ኮይንና፡ ብዝኾነ ይኹን መገዲ ምኽንያት ጸበባና ኣብ ዝኾኑ ሰባት ክንኵርኩር ንቐልጥፍ ኢና።

2. ሕጂ ንዳዊት ብምስዓብ ዝተስፋ ዝገበርዎ ምዕባለ ተስፋ ስለ ዝቖረጹ። ክሳብ ሕጂ ኩሎም መሳፍንቲ ክኾኑ ተስፋ ገይሮም ነበሩ። ሕጂ ድማ ኩሎም ለምበስቲ ኮይኖም ምምጻኦም፡ ኣዝዩ ዘሕዝን ስለ ዝነበረ፡ ንሳቶም ክቝጥዑን፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ብኣምላኽ ዝያዳ ዝተኣማመንዎ ሰብ ህይወቱ ከጥፍኡን ኣገደዶም። ዘይተገዝኡ ስምዒታት ንሰብ ናብ እንታይ ዘይግባእ ነገራት እዮም ዘእትዉዎ? እዚ ንሰብ ልቢ ኣምላኽ ኣዝዩ ከቢድ ፈተና ነበረ፡ ንልቡ ድማ ኣዝዩ ከም ዝትንክፎ ዘጠራጥር ኣይነበረን። ሳኦል ካብ ሃገሩ ኣባሪርዎ ነበረ፡ ፍልስጥኤማውያን ካብ ሰፈሮም ኣባሪሮምዎ ነበሩ፡ ኣማሌቃውያን ከተማኡ ዘሪፎምዋ ነበራ፡ ኣንስቱ ድማ ማረኻ ኮይነን ተወስዳ ነበራ። ሕጂ ድማ፡ ንሓዘኑ ንምምላእ፡ እቶም ዝኣመኖም፡ ዝሓለዎም፡ እንጌራኡ ዝበልዑ ዝነበሩ ናይ ቀረባ ፈተውቱ፡ ምትሕስሳብን ምሕጋዝን ኣብ ክንዲ ዝህብዎ፡ ኣብ ልዕሊኡ ተላዒሎም ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎ ኣፈራርሕዎ። ዓብዪ እምነት ከምዚ ዝኣመሰለ ከቢድ ፈተናታት ክትጽበ ኣለዋ። እንተኾነ ግን፡ ዳዊት ናብ ዝፋን ቅድሚ ምብጽሑ እዩ ናብዚ ኣዝዩ ዝኸፍአ ኩነታት ዝወረደ። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ምናልባት፡ ንምዕባለኡ ዝኸፈተቶ መትረብ ተወቕዐት። ነገራት ንቤተ ክርስቲያንን ንህዝቢ ኣምላኽን ቅድሚ ምምሕያሾም፡ ኣብ ዝኸፍአ ኩነታት ይበጽሑ።

IV. ዳዊት ኣብዚ ጸበባ እዚ ኣብ መለኮታዊ ምድላውን ጸጋን ዝነበሮ እምነት፦ ዳዊት ግን ብእግዚአብሔር ኣምላኹ ተባዕ ኮነ። ሰቡ ብዝሰኣንዎ ተቖጥዑ። ነፍሲ እቲ ህዝቢ መሪር ነበረ፡ ከምኡ እዩ እቲ ቃል ዝብል። ናይ ገዛእ ርእሶም ዘይምርጋእን ትዕግስቲ ዘይምንባርን ንጸበባን መከራን መሪርን ሓሞትን ወሰኸሉ፡ ንኩነታቶም ድማ ብዕጽፊ ኣኸበዶ።

1. ዳዊት ካብኦም ንላዕሊ ክሓዝን ምኽንያት እኳ እንተ ነበሮ፡ ዝበለጸ ተጻወሮ። ንሳቶም ንስምዒታቶም ዕድል ሃብዎም፡ ንሱ ግን ንጸጋታቱ ኣንቀሳቐሰ፡ ንሓድሕዶም እናተስፋ ኣቑረጹ ከለዉ፡ ንሱ ብኣምላኽ ተባዕ ብምዃን፡ መንፈሱ ህዱእን ጸጥ ዝበለን ገበሮ።

2. ወይ እቲ ሰቡ ኣብ ልዕሊኡ ዝተዛረብዎ ዘፍርህ ቃላት ክኸውን ይኽእል። ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎ ተዛረቡ። ንሱ ግን፡ ነቲ ስድብ ንምፍዳይ ከይፈተነ፡ ወይ ብዛዕባኦም ከይፈራሕ፡ ብእግዚአብሔር ኣምላኹ ተባዕ ኮነ፡ ኣመነ፡ ንኣብዚ እዋን ዘሎ ኩነታቱ ድማ፡ ሓይልን ምድላውን ኣምላኽ፡ ጽድቁን ሕያውነቱን፡ ንትሑታት ናብ ላዕሊ ንምውጻእ ዝጥቀመሉ ልሙድ ኣገባብ፡ ንዘገልግልዎን ዝእምኑዎን ህዝቡ ዘለዎ ክንክን፡ ከምኡ እውን ብሰላም ናብ ዝፋን ንምብጻሕ ዝገበረሉ ፍሉይ ተስፋታት ብምጥቃም ኣስተንተነ። በዚ ምሕሳባት እዚ ድማ ርእሱ ደገፈ፡ እዚ ዘሎ ጸበባ ብጽቡቕ ከም ዝዛዘም ከይተጠራጠረ። መወከሲ፦ ንእግዚአብሔር ኣምላኾም ገይሮም ዝወሰዱ፡ ኣብ ዝኸፍአ እዋን ካብ ምትእስሳሮም ምስኡ ምትብባዕ ክረኽቡ ይኽእሉ። ንኹሎም ጽቡቕ ሰባት፡ ዝኾነ ይኹን እንተ ኣጋጠመ፡ ብኣምላኽ ከም ጐይታኦምን ኣምላኾምን ኴኖም ርእሶም ምትብባዕ ግዴታኦምን ረብሓኦምን እዩ፡ ንሱ ካብ ጸልማት ብርሃን፡ ካብ ጸበባ ሰላም፡ ካብ ክፉእ ድማ ጽቡቕ ከም ዘምጽእ፡ ንኹሎም ዘፍቅርዎን ብመሰረት ዕላማኡ ዝተጸውዑን ድማ ከም ዝገብር እናኣረጋገጹ (ሮሜ 8:28)። እዚ ልምዲ ዳዊት ነበረ፡ ንሱ ድማ ምጽንናዕ ረኺቡሉ፡ ‘ኣብ ዝፈርህሉ እዋን፡ ብኣኻ ክእመን እየ’። ኣብ መወዳእታ ኣእምሮኡ ምስ በጽሐ፡ ኣብ መወዳእታ እምነቱ ኣይበጽሐን።

ቁጥር 7-20 ሰሎሞን ጻድቕ ካብ ሽግር ከም ዝድሕን፡ እኩይ ድማ ኣብ ክንድኡ ከም ዝመጽእ፡ ጻድቕ መዓልታዊ ሾብዓተ ግዜ ይወድቕ እሞ እንደገና ይትንስእ ምባሉ ይዝክር፤ ንዳዊት ከኣ ከምኡ እዩ ነይሩ። ብዙሕ ሽግራት ነይርዎ እዩ፡ ግናኸ እግዚአብሔር ካብ ኩሉ ኣድሓኖ፡ ብፍላይ ድማ ካብዚ ኣብዚ ዘሎናዮ ዛንታ ዘሎ ሽግር።

I. ንእግዚአብሔር ብዛዕባ ግቡኡ — ነዚ ሰራዊት ክስዕቦዶ፧ — ከምኡውን ብዛዕባ ውጽኢቱ — ክረኽቦምዶ፧ — ኢሉ ሓተተ። ቁ. 8። ዳዊት ሊቀ ካህናት ምሳኡ ምህላዉን፡ ከም ህዝባዊ ሰብኣይ ኣብ ኩሉ ጉዳያቱ ኸማኽሮ ዝኽእል፡ ናይ ፍርዲ ኣፍልብ ምህላዉን ዓብዪ ረብሓ ነይርዎ እዩ። ዘሁ. 27:21።