1ይ ሳሙኤል 1

1:1-8 ኤልቃና ኣብ ስድራቤቱ ዘሎ ዘይጥዑይ ፍልልያት ከይዓገቶ፡ ኣብ መሰውኢ ኣምላኽ ምብጻሑ ቀጺሉ ነበረ። እቲ ናይ ስድራቤት ኣምልኾ ንፍልልያት ደው ንምባል ተባዕተወ ዘይሰርሕ እንተኾነ እኳ፡ እቶም ፍልልያት ግና ንኣምልኾ ደው ከየብሉ ኣለዎም። ንሓደ ሰብ ዘሎና ቅኑዕ ፍቕሪ፡ ብዘይክእሉዎ ድኻም ወይ መከራኦም ምኽንያት እንተነኪስናዮ፡ እዚ ንምሕረት ኣምላኽ ምስ ትእዛዙ ክቃረን ምግባርን፡ ንመከራ ዝወረዶም ሰባት ድማ ብዘይሕያውነት መከራ ምውሳኽን እዩ። ንሓዘንተኛታት መንፈስ ምጕሃይ፡ ከምኡውን ንምሕማቕን ንምስንካልን ዝቐልጥፉ ሰባት ኣእምሮኦም ምበርባር፡ ናይ ሕሱም ባህሪ ምልክት እዩ። ሓድሕድና ጾርና ክንጸውር ይግብኣና፡ ኣይንወስኸሉ እምበር። ሓና ነቲ ምግጣጥ ክትጸውሮ ኣይከኣለትን። እቶም ዝምርምር መንፈስ ዘለዎም፡ ከምኡውን ምግጣጥ ኣዝዩ ናብ ልቦም ዘእትዉ ሰባት፡ ንርእሶም ጸላእቲ እዮም፡ ካብ ብዙሓት ምጽንናዕ ናይ ህይወት ይኹን ናይ ኣምልኾ ድማ ይሓርቁ። ካብ መስቀል ምጕሃይ ንኽንዕቀብ፡ ንምጽንናዕ ክንምልከት ይግብኣና። ምእንታና ዘሎ ነገር፡ ከምኡውን ንዓና ዝጻረር ክንምልከት ይግብኣና።

1:9-18 ሓና ንንብዓ ምስ ጸሎታ ኣደዓዕበቶ፤ ንዝተጨነቐት ነፍሲ ዚፈልጥ ምሕረት ኣምላኽና ድማ ኣስተብሃለት። ኣምላኽ ብጸሎት፡ ጽቡቕ ነገር ብሓፈሻ ኽንሓትት ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቲ ብብዝሒ እንደልዮን እንደድልዮን ፍሉይ ጽቡቕ ነገር ክንጠቅስ እውን ይፈቕደልና። ንሳ ብቐስ ኢላ ተዛረበት፤ ሓደ እውን ኪሰምዓ ኣይከኣለን። በዚ ድማ ንኣምላኽ ንልቢን ንድሌታቱን ምፍላጡ ዘለዋ እምነት መስከረት። ኤሊ ሊቀ ኻህናትን ኣብ እስራኤል ዳኛን ነበረ። እቲ ነገር ዘጠራጥርን ዘይተረጋገጸን ከሎ፡ ኣብ ምግናይ ካልኦት ህጹጻትን ቅልጡፋትን ክንከውንን ሰባት ብሕማቕ ነገራት ገበነኛታት ጌርካ ኽንሓስብን ኣይበቅዕናን። ሓና ነቲ ክሲ ኣይመለሰትን፡ ንኤሊ ድማ ብገበነኛ ምግባር ውሉዱ ኣይወቐሰቶን። ኣብ ዝኾነ ግዜ ብዘይፍትሒ እንተተወቐስና፡ ወቐሳ ንወቐሳ ከይንምልስ፡ ኣብ ቅድሚ ማዕጾ ኣፍና ዕጽፍ ዝኾነ ሓለውታ ኽንገብር የድልየና። ሓና ንርእሳ ምጽራይ ጥራይ ይኣክል እዩ ኢላ ሓሰበት፡ ንሕና እውን ከምኡ ክንገብር ይግብኣና። ኤሊ ስሕተቱ ኺእምን ፍቓደኛ ነበረ። ሓና ብዕግበት ልቢ ኸደት። ንሳ ነቲ ጉዳያ ብጸሎት ንኣምላኽ ኣውሂባቶ ነይራ፡ ኤሊ እውን ንኣኣ ጸልዩላ ነይሩ። ጸሎት ንጸጋ ዝመልኣ ነፍሲ ምጽንናዕ ልቢ እዩ። ጸሎት ገጽ የልምልም፤ ከምኡ ኪገብር ይግብኦ እዩ። እቲ ናብ ዝፋን ምሕረት ናይ ብክርስቶስ የሱስ ዝተዓረቐ ኣምላኽ ናይ ምኻድ መሰል ብግቡእ ዚጥቀም፡ ንነዊሕ እዋን ሕሱም ኰይኑ ኣይነብርን።

ቁጽሪ 9-18 ኤልቃና ንሃና ብዛዕባ እቲ ዝበዝሐ ሓዘና ብህድኣት ገሰጻ፣ እዚ ድማ እቲ ናይ ምግሳጽ ጽቡቕ ፍረ ንረኽበሉ ኢና።

I. ናብ ምግቢ መለሳ። በልዐትን ሰተየትን፣ ቁ. 9። ብሓዘና ኣይተደነነትን፣ ወይ ምስ ተገሰጸትሉ ኣይተቖጥዐትን። እንተኾነ ግን፣ ሰብኣያ ምስኦም ከይትበልዕ ምእንቲ ምጽንባር ከም ዝተጨነቐ ምስ ፈለጠት፣ ንርእሳ ብዝኸኣለቶ መጠን ኣበራታዕታ፣ ናብ መኣዲ ድማ መጸት። ንስምዒታትና ምቁጽጻር ከም ንምግብና ምቁጽጻር ዓብዪ መስዋእቲ ርእሲ እዩ።

II. ናብ ጸሎታ መለሳ። ንርእሳ ኸምዚ ኢላ ከተስተንትን ገበራ፡ "ምቕጣዕ ጽቡቕ ድዩ? ምጭናቕ ጽቡቕ ድዩ? እንታይ ጥቕሚ ይህበኒ? እዚ ጾር እዚ ኣብ ኣፍልበይ ምእሳርሲ፣ ካብኡ ንርእሰይ ምፍታሕን ብጸሎት ኣብ እግዚአብሔር ምድርባይን ኣይሓይሽን ድዩ?" ኤልቃና፡ "ኣነ ኻብ ዓሰርተ ኣወዳት ኣይሓይሽኩን ድየ?" ኢሉ ነይሩ። እዚ ድማ ንሳ ኣብ ውሽጣ፡ "ንሱ ይኹን ኣይኹን፣ እግዚአብሔር ግን እዩ፣ ስለዚ ናብኡ ክቐርብ እየ፣ ቅሬታይ ድማ ኣብ ቅድሚኡ ኸፍስስ እየ፣ እቲ ዝህበኒ ምጽንናዕ ድማ ክርኢ እየ" ኢላ ንኽትሓስብ ምኽንያት ኮይኑዋ ይኸውን። ካብቲ ልሙድ ንዝበለጸ ብኽብሪ ዝመልአ ልማኖ ናብ ዝፋን ጸጋ ከተቕርብ እንተኾይና፣ ሕጂ እዋኑ እዩ። ኣብ ሲሎ፣ ኣብ ኣፍ ድንኳን እግዚአብሔር ኣለዉ፣ እግዚአብሔር ንህዝቡ ኸም ዝራኸቦም ዝተመባጽዓሉ፣ እቲ ድማ ቤት ጸሎት ዝነበረ። ንሳቶም ንጸጋ እግዚአብሔርን ንኹሉ ጽቡቕን ንምርካብ፣ ከምኡውን ምስኡ ዘለዎም ሓድነት ንምግላጽ፣ ናይ ሰላም መስዋእቶም ኣቕሪቦም ነይሮም። ብምቕባሎም ድማ ተጸናኒዖም፣ ካብቲ መስዋእቲ በሊዖም ነይሮም። ሕጂ ድማ ብሓይሊ እቲ መስዋእቲ፣ ማለት ናይ ሰላም መስዋእቲ፣ ጸሎታ ከተቕርብ ግቡእ እዩ ነይሩ። በዚ መስዋእቲ እዚ ሓጢኣት ጥራይ ኣይድበስን፣ የግዳስ ምስማዕን ምቕባልን ናይ ጸሎትናን ሰላማዊ መልስን ንረክብ ኢና። ኣብ ኩሉ ልማኖና ናብቲ መስዋእቲ ክንጥምት ኣሎና። ሕጂ ብዛዕባ ጸሎት ሃና ኸምዚ ክንብል ንኽእል ኢና፡

1. ኣብኡ ዝነበረ ፍሽኽ ዝበለን ህያው ዝኾነ ኣምልኾ፣ ንጸሎትና መምርሒ ዝኸውን ብብዙሕ መገዲ ተገሊጹ። (1.) ነቲ ኣብኡ ዝነበረ ሓዘንን ጭንቀትን መንፈሳ ንሃይማኖታዊ ስምዒታ ኣብ ጸሎት ንምትንሳእን ንምሕያልን ተጠቐመቶ፡ "ብመሪር ነፍሲ ኾይና ጸለየት" ቁ. 10። ካብ መከራና እዚ ጽቡቕ ኣጠቓቕማ ክንገብር ይግባእ፣ ንሳቶም ኣብ ልማኖና ናብ እግዚአብሔር ዝያዳ ህያዋን ክንከውን ይገብሩና። እቲ ብሩኽ መድሓኒና ባዕሉ፣ ኣብ ስቓይ ከሎ፣ ብዝያዳ ብትግሃት ጸለየ፣ ሉቃስ 22:44። (2.) ንንብዓታ ምስ ጸሎታ ደባለቶ። ንቑጽ ጸሎት ኣይነበረን፡ ብብዙሕ ኣንበዐት። ከም ሓቀኛ እስራኤላዊት፣ ኣንበዐትን ለመነትን (ሆሴእ 12:4)፣ ናብቲ ንጭንቕቲ ነፍሲ ዝፈልጥ ለዋህ ምሕረት ኣምላኽና እናጠመተት። እቲ ጸሎት ካብ ልባ ወጸ፣ ከምቲ ንብዓት ካብ ኣዒንታ ዝወጸ። (3.) ኣብ ልማኖኣ ኣዝያ ፍሉይትን ግናኸ ትሑት ዝኾነትን ነበረት። ቈልዓ፣ ወዲ፣ ኣብ ድንኳን ንምግልጋል ዝበቅዕ ክኸውን ለመነት። እግዚአብሔር ኣብ ጸሎት፣ ጽቡቕ ነገራት ብሓፈሻ ንኽንሓትት ጥራይ ዘይኮነስ፣ እቲ ዝበለጸ ዘድልየናን እንብህጎን ፍሉይ ጽቡቕ ነገር ክንጠቅስ ይፈቕደልና። ግናኸ ከም ራሄል፡ "ደቂ ሃበኒ" ዘፍጥረት 30:1፣ ኣይበለትን። ንሓደ ኣዝያ ተመስገንቲ ክትከውን እያ። (4.) እግዚአብሔር ወዲ እንተሃባ፣ ንእግዚአብሔር ከም እትውፍዮ ብኽብሪ ዝመልአ መብጽዓ ወይ ተስፋ ገበረት፣ ቁ. 11። ንሱ ብውልደት ሌዋዊ፣ ስለዚ ድማ ንኣገልግሎት እግዚአብሔር ዝተወፈየ ክኸውን እዩ፣ ግናኸ ብመብጽዓኣ ናዚራዊ ክኸውን እዩ፣ እቲ ንእስነቱ ድማ ቅዱስ ክኸውን እዩ። እግዚአብሔር ወዲ እንተሃባ፣ ንእግዚአብሔር ከም እትውፍዮ ብኽብሪ ዝመልአ መብጽዓ ወይ ተስፋ ገበረት፣ ቁ. 11። ንሱ ብውልደት ሌዋዊ፣ ስለዚ ድማ ንኣገልግሎት እግዚአብሔር ዝተወፈየ ክኸውን እዩ፣ ግናኸ ብመብጽዓኣ ናዚራዊ ክኸውን እዩ፣ እቲ ንእስነቱ ድማ ቅዱስ ክኸውን እዩ። ንሳ ንኤልቃና ብዛዕባ ዕላማኣ ቅድሚ ሕጂ ኣፍሊጣቶን ፍቓዱን ምቕባሉን ረኺባቶ ክትከውን ትኽእል እያ። ማስታወሻ፡ ወለዲ ንደቆም ንእግዚአብሔር ከም ህያዋን መስዋእትን መንፈሳውያን ካህናትን ንምውፋይ መሰል ኣለዎም፣ በዚ ድማ ንኹሉ ዘመናት ህይወቶም ንእግዚአብሔር ብእምነት ንምግልጋል ግዴታ ይወድቕ። ማስታወሻ ብተወሳኺ፡ ሓደ ምሕረት ንምርካብ እንጽዕር ከለና፣ ነፍስና ብመብጽዓ ምእሳር ኣዝዩ ግቡእ እዩ፣ ማለት እግዚአብሔር እንተሃበና፣ ንኽብሩ ከነውፍዮን ብሓጎስ ኣብ ኣገልግሎቱ ክንጥቀመሉን ኢና። በዚ ድማ ንስጦታ ክንበቅዕ ንኽእል ኢና ማለት ኣይኮነን፣ የግዳስ በዚ ንእኡን ንምጽንናዑን ብቑዓት ንኸውን ኢና። ብተስፋ ምሕረት፣ ግዴታ ክንገብር ንመባጽዕ። (5.) እዚ ኩሉ ብኸምዚ ዝበለ ህድኣት ተዛረበቶ እሞ ሓደ እኳ ክሰምዓ ኣይከኣለን። ከናፍራ ተንቀሳቐሳ፣ ድምጻ ግን ኣይተሰምዐን፣ ቁ. 13። በዚ ድማ እግዚአብሔር ንልብን ንትምኒታቱን ከም ዝፈልጥ እምነታ መስከረት። ሓሳባት ንእኡ ቃላት እዮም፣ ከምቶም ብዓውታ ክጽውዑ ዘለዎም ኣማልኽቲ ድማ ኣይኮነን፣ 1 ነገስት 18:27። እዚ ድማ ኣብ ምቕራባ ናብ እግዚአብሔር ዝነበራ ትሕትናን ቅዱስ ሕፍረትን መርኣያ እዩ ነይሩ። ከምቶም ድምጾም ብዓውታ ዝሰምዑ ኣይነበረትን፣ ኢሳይያስ 58:4። ምስጢራዊ ጸሎት ነበረ፣ ስለዚ ድማ ኣብ ህዝባዊ ቦታ እኳ እንተተገብረ፣ ብኸምዚ ብምስጢር ተገብረ፣ ከምቶም ፈሪሳውያን ንሰብ ንምርኣይ ዝጸልዩ ኣይነበረን። ሓቀኛ ጸሎት ክንሓፍረሉ ዘለና ነገር ኣይኮነን፣ ግናኸ ኩሉ መልክዕ ናይ ምምካሕ ክንወግድ ኣሎና። ኣብ መንጎ እግዚአብሔርን ነፍስናን ዝሓልፍ ነገር ንርእስና ንሓዞ።

2. በዚ ዝተሰንበደትሉ ከቢድ ነቀፌታ። ኤሊ ኣብቲ እዋን እቲ ሊቀ ኻህን ነበረ፣ ኣብ እስራኤል ድማ ዳኛ ነበረ። ኣብቲ ቤተ መቕደስ ኣብ ወንበር ተቐሚጡ፣ ኣብኡ ዝካየድ ዝነበረ ንምቁጽጻር፣ ቁ. 9። እቲ ድንኳን ኣብዚ ቤተ መቕደስ ተባሂሉ ተጸዊዑ ኣሎ፣ ምኽንያቱ ሕጂ ስለ ዝተሰርዐን ንኹሉ ዕላማታት ቤተ መቕደስ ስለ ዘገልገለ። ኣብኡ ኤሊ ንልማኖታት ንምቕባልን መምርሒ ንምሃብን ተቐሚጡ ነበረ፣ ኣብ ሓደ ቦታ (ብምስጢራዊ ኩርናዕ ክኸውን ይኽእል እዩ) ንሃና ኣብ ጸሎታ ረኣያ፣ ብዘይተለመደ ኣገባባ ድማ ሰኺራ ከም ዝነበረት ገመተ፣ ብመሰረት እዚ ድማ ተዛረባ (ቁ. 14)፡ "ክሳዕ መዓስ ኢኺ እትሰኽሪ?"—እዚ እቲ ጴጥሮስን ሃዋርያትን መንፈስ ቅዱስ ምስ ኣዛረቦም ዝወረዶም ክሲ እዩ፣ ግብሪ ሃዋርያት 2:13። ምናልባት ኣብዚ ዝተበላሸወ ዘመን እዚ፣ ኣብ ኣፍ ድንኳን እግዚአብሔር ሰካራማት ኣንስቲ ምርኣይ ዘይተለመደ ነገር ኣይነበረን፣ ምኽንያቱ ብኻልእ መገዲ እንተዝኸውን፣ እቲ ርኹስ ስምዒት ናይ ሆፍኒን ፊንሃስን ኣብኡ ብቐሊሉ ምዝመተሉ ኣይመራኸበን ነይሩ፣ ምዕራፍ 2:22። ኤሊ ንሃና ሓንቲ ኻብኣቶም ጌሩ ወሰዳ። እዚ ሓደ ጽቡቕ ዘይኮነ ውጽኢት ናይ ምብዛሕ ዓመጽን ልሙድ ምዃኑን እዩ፣ ንጹሃት ንምጥርጣር ምኽንያት ይህብ። ሓደ ሕማም ምስ ተላብዐ፣ ኩሉ ሰብ ብእኡ ከም ዝተበከለ ይጥርጠር። ሕጂ፣ (1.) እዚ ናይ ኤሊ ጌጋ ነበረ፣ ከምኡ ዝበለ ከቢድ ነቀፌታ ብዘይ ዝበለጸ ምምርማር ወይ ሓበሬታ ምሕላፍ ድማ ዓብዪ ጌጋ ነበረ። ኣዒንቱ ድሮ ድብዝዝ እንተኾይነን፣ ነቶም ኣብ ከባቢኡ ዝነበሩ ክሓትት ነይርዎ። ሰካራማት ብሓፈሻ ድምጻውያንን ዓመጸኛታትን እዮም፣ እዛ ድኻ ሰበይቲ ግን ህድእትን ዝተረጋግአትን ነበረት። ጌጋኡ ዝኸፍአ ዝገበሮ ድማ፣ ንሱ ካህን እግዚአብሔር ስለ ዝነበረ፣ ንዘይፈልጡ ምሕረት ክገብር ዝነበሮ እዩ፣ እብራውያን 5:2። ማስታወሻ፡ ንኻልኦት ብቕልጡፍን ብዘይ ምምርማርን ምፍራድ፣ ከምኡውን ሰባት ናይ ሕማቕ ነገራት ገበነኛታት ምዃኖም ብቕልጡፍ ምእማን ኣይግባእን፣ እቲ ነቀፌታ ዝተሰረተሉ ሓቂ ዘጠራጥርን ዘይተረጋገጸን እንተኾነ ወይ ጽቡቕ ትርጉም ክወሃቦ ዝኽእል እንተኾነ። ፍቕሪ ንኹሉ ዝበለጸ ክንተስፍው ይእዝዘና፣ ነቀፌታ ድማ ይኽልክለና። ጳውሎስ ብሓደ ክፋል ጥራይ ምስ ኣመነ (1 ቈረንቶስ 11:18)፣ ከምኡ ከም ዘይኮነ ተስፋ ብምግባር፣ ኣዝዩ ጽቡቕ ሓበሬታ ነይርዎ። ብፍላይ ንኣምልኾ ናይ ካልኦት ክንነቅፍ ከለና ጥንቁቓት ክንከውን ይግባእ፣ ምናልባት ንሓቀኛ ቅንኣት ፍረ ዝኾነን ብእግዚአብሔር ዝተቐበለን ነገር ግብዝና፣ ስምዒታዊነት፣ ወይ ኣጉል እምነት ኢልና ከይንጽውዖ።

3.