Tiglat Piileesor

Tiglaat Pileser, kan “Guddaa” yookaan “Puul” jedhamuunis beekamu, mootii Asoor isa humna qabeessa bara 745 hanga 727 Dh.K.D. bulche ture. Inni kutaa Kitaaba Qulqulluu adda addaa keessatti eerameera (2Ki.15.19,29; 16.7,10;1ffaa Seenaa Baraa 5:6,26;2ffaa Seenaa Baraa 28:20;Hos.5.13; 10.6). Bultoonni Tiglaat Pileser babalʼina mootummaa Neeʼoo-Asoorii fi jalqaba olaantummaa Baha Giddu Galeessaa durii agarsiisa. Inni injifannoo waraanaa fi jijjiirama siyaasaatiin beekama. Akka gabaasa Kitaaba Qulqulluutti, Tiglaat Pileser mootii Israaʼel Manaahem irraa gibira fudhateera (2ffaa Mootota 15:19); boodas kutaa Israaʼel kanneen akka Gilaad, Galiilaa fi Naftaaliin injifachuudhaan jiraattota isaa gara Asooritti boojiʼe (2ffaa Mootota 15:29;1ffaa Seenaa Baraa 5:26). Mootiin Yihudaa Ahaaz mootota Israaʼelii fi Sooriyaa irratti gargaarsa Tiglaat Pileser barbaade, garuu waltaʼinsi kun dhuma irratti Yihudaan akka bitamtuu fi walii galtee amantii akka dhabdu godhe (2ffaa Mootota 16:7-10;2ffaa Seenaa Baraa 28:20). Raajichi Hoseʼaa, Israaʼel Waaqayyotti amanuu mannaa, Asooritti (Tiglaat Pileseriin bakka buʼee) hirkachuun akka waaʼee hin baasne balaaleffateera (Hos.5.13; 10.6). Babalʼinni mootummaa Asoor sababa sodaa olaantummaa fi bilisummaa isaaniitiif dabalaa dhufeef, bultoonni Tiglaat Pileser yeroo seenaa Israaʼelii fi Yihudaa keessatti jijjiirama guddaa fide ture.