Nehemiyaa

Neehemiyaan, ilma Hakaaliyaa yoo ta'u, bara Faarsii keessa Yihudaatti bulchaa ta'ee kan tajaajile geggeessaa Yihudootaa beekamaa ture. Ijaarsa dallaa Yerusaalemii fi walakkaa jaarraa 5ffaa Dh.K.D. dura hawaasa Yihudootaa deebisee dhaabuu keessatti gahee murteessaa taphateera. Seenaan Neehemiyaa magaalaa guddoo Faarsii, Suusaa keessatti kan jalqabu yoo ta'u, achittis mootii Artaxerxesii fiixaan baasaa xoofoo ta'ee tajaajilaa ture (Neemiyaa 1:11). Haala Yerusaalemii hamaa ta'e, dallaan ishee diigamee ummannis dhiphina keessa jiraachuu isaa yommuu dhaga'u (Neemiyaa 1:1-3), Neehemiyaan gara Yihudaatti deebi'ee magaalaa sana akka ijaaru eeyyama mootichaa gaafate (Neemiyaa 2:1-8). Neehemiyaan bulchaa Yihudaa ta'ee, saba ollaa irraa mormii (Neh.4.1-23; 6.1-14) fi rakkoolee hawaasummaa fi dinagdee keessoo hawaasa Yihudootaa keessa jiran dabalatee qormaata hedduu isa mudateera (Neemiyaa 5:1-19). Rakkoolee kana hunda gidduutti, Neehemiyaan ijaarsa dallaa Yerusaalemii guyyaa 52 qofatti milkaa'inaan qopheessee geggeesseera (Neemiyaa 6:15). Neehemiyaan Yerusaalemii qaamaan deebisuu qofa osoo hin taane, haaromsa hafuuraa saba Yihudootaa keessattis hirmaateera. Seericha ummata barsiisuudhaan barreessaa Ezraa wajjin dhiyeenyaan hojjeteera (Neemiyaa 8:9) akkasumas haaromsa kakuu keessattis hirmaateera (Neemiyaa 10:1). Bulchiinsi Neehemiyaa fi fooyya'iinsi inni fide bara boojuu boodaa keessa eenyummaa fi amantii Yihudootaa cimsuu keessatti murteessoo turan. Kitaabni Neehemiyaa maqaa isaa qabate geggeessummaa isaa, qabsoo isaa fi milkaa'ina isaa bal'inaan galmeessa. Seenaan isaa amantii, jaajummaa fi kutannoo inni saba Waaqayyoof qabu kan agarsiisu yoo ta'u, yeroo rakkinaatti fakkeenya geggeessummaa fi obsaa kakaasuu ta'ee tajaajila.