Qiiros

Kiiros, kan Kiiros Guddichaa jedhamees beekamu, mootii Faars kan seenaa Israa'el keessatti ga'ee guddaa taphate ture. Innis kitaabota Macaafa Qulqulluu hedduu keessatti caqasameera; isaan keessaa Seenaa Baraa 2, Izraa, Isaayaas fi Daani'eel ni argamu. Akka gabaasa2ffaa Seenaa Baraa 36:22-23fiEzraa 1:1-2jedhutti, Kiiros waggaa mootummaa isaa isa jalqabaatti Yihudoonni gara Yerusaalem deebi'anii mana qulqullummaa akka ijaaratan labsiidhaan hayyame. Labsiin kun raajii Ermiyaas kan boojuu Baabilon waggaa 70 booda xumuramuuf ture raawwate. Kiiros meeshaalee mana qulqullummaa kan Nabuukadnezar Yerusaalemii fudhatee ture deebiseera (Ezraa 1:7-8). Boojuu irraa kan deebi'an Zerubaabeliin durfamuun deeggarsa Kiirosiin mana qulqullummaa ijaaruu jalqaban (Ezraa 3:7). Raajonni Isaayaas fi Daani'eel lamaanuu Kiiros maqaan ni caqasu.Isaayaas 44:28fiIsaayaas 45:1Kiiros "Masiih" (dibame) Waaqayyoo fi nama kaayyoo Waaqayyoo Yerusaalemii fi mana qulqullummaa ijaaruudhaan raawwatu akka ta'e ni caqasu.Daani'eel 1:21fiDaani'eel 10:1Daani'eel hamma mootummaa Kiirositti jiraachuu isaa agarsiisu, akkasumasDaani'eel 6:28Kiiros mootii Daariyos Meedon isa bakka bu'e akka ta'e ibsa.Ezraa 4:3-5Yihudoonni yeroo mootummaa Kiiros, Daariyos fi Artakserksesitti mana qulqullummaa ijaaraa turanitti mormii isaan mudate galmeessa. Haa ta'u malee,Ezraa 5:13-17fiEzraa 6:3-14labsiin Kiiros inni jalqabaa yeroo Daariyositti deebi'ee akkamitti argamee fi kunis ijaarsi mana qulqullummaa akka xumuramu taasise ni hima. Seenaadhaan, Kiiros hundeesaa mootummaa Faars Akaamenid ture. Bara 539 Dh.K.D. Baabilon weeraruun isaa fi booda immoo saboota booji'aman gara biyya isaaniitti deebi'anii mana qulqullummaa isaanii akka ijaaratan hayyamuun isaa, seenaa Israa'el keessatti nama guddaa akka ta'uufi raajii Macaafa Qulqulluu akka raawwatu isa taasiseera.