Iyyaasuu 5

5:1-9 Haalli isaanii kan aariin Waaqayyoo gara isaaniitti deemaa jiru argan, otoo deebisuuf yookiin jalaa miliquuf hin dandeenye, hammam sodaachisaadha! Haalli warra hamaa kan akkasii ta’a; dubbiin dhiphina miira isaanii yookiin guddaa sodaa isaanii ibsuu hin danda’u. Silaa isaan amma akeekkachiisa fudhatanii, utuu yeroon hin darbin dura, wangeela keessatti abdii dura isaaniitti kaa’ame sana cimsatanii qabachuuf gara baqannaatti baqatan! Waaqayyo sodaa kana garaa Kana’aanotaa keessa kaa’e, akkasumas jajjabina isaanii laaffise. Kun Israa’elotaaf boqonnaa gabaabaa kenne, akkasumas dhagna-qabaan arrabsoo Gibxii isaan irraa kaase. Kanaanis ijoollee Waaqayyoo bilisaan dhalatan ta’uun isaanii beekame, mallattoo kakuu qabachuudhaan. Waaqayyo yommuu fayyina saba isaa guutummaatti xumuruudhaan of-jajatu, diinota hundumaa callisisiisuu qofa osoo hin taane, arrabsoo isaanii mataa isaanii irratti deebisa.

Boqonnaa 5 Israa’el amma Yordaanos ceeteetti, bishaan dura isaaniif banamee, deemuu isaanii akka deeggaruuf, duuba isaaniitti deebi’ee cufameera, akka isaan duubatti hin deebineef. Amma Kana’aan keessa miila dhaabatan, akkasumas lafa sana qabachuuf of qopheessuu qabu, kanaafis boqonnaan kun nuuf hima,

I. Diinonni isaanii akkamitti akka jajjabina dhaban (lak. 1).

II. Yeroo jalqabaa lafa bu’anitti isaan gargaaruufi jajjabeessuuf maal godhame.

1. Kakuun dhagna-qabaa haaromfame (lak. 2-9).

2. Ayyaanni Faasikaa kabajame (lak. 10).

3. Buqaan lafa sanaatiin buufanni isaanii nyaata argate, kanaafis manni dhaabate (lak. 11, 12).

4. Ajajaan waraana Waaqayyoo ofii isaa Yosuu’aatti mul’atee isa jajjabeessee qajeelche (lak. 13-15).

Buufanni Israa’el baay’een dirree Yerikoo keessatti, iddoo amma dunkaana isaanii dhaabanitti, shakkii malee mul’ata guddaa ture. Eenyutu biyyee Yaaqoob lakkaa’uu danda’a? Kan yeroo dheeraaf mana sagadaa gammoojjii keessa ture, amma gammoojjii irraa ol ba’eera, jaalallee isaa irratti hirkatee, akka ganamaatti ifa, akka addeessaatti bareedaa, akka aduutti qulqulluu, akkasumas akka waraana alaabaa qabuutti sodaachisaa ta’ee mul’ata. Diinota ishee duratti hammam akka sodaachisaa turte, lak. 1 irratti nuuf himameera. Hammam bareedduufi qulqulluu akka taate, diina Gibxii irraa salphina irraa kaasuudhaan, hiriyaa ishee duratti, lakkoofsa itti aanu keessatti nuuf himameera.

I. Kana’aanonni Yordaanos dinqisiisaatti ce’uu Israa’eliin akka sodaatan, lak. 1 irratti ibsameera. Oduun isaa saffisaan biyya guutuu keessa faca’e; kunis dinqii qofa osoo hin taane, moototaafi mootummoota Kana’aan hundaaf akeekkachiisa ture. Akkuma Baabilon yeroo qabamte, 'Ergamaan tokko isa kaanitti fiiga, ergamaan tokkos isa kaanitti fiiga,' jedhamee, oduu dinqisiisaa kana gara cinaa biyya isaanii hundatti geessuuf, Erm. 51:31. Akkasumas oduun kun mootota biyya kana irratti dhiibbaa akkamii akka uume nuuf himameera: 'Onneen isaanii akka waxii ibidda duratti baqe, jajjabinni tokkollee isaan keessa hin turre.' Kunis kan agarsiisu, onneen ummataa duraan jajjabina dhabus (akkuma Rahaab beeksiste, boq. 2:9), mootonni garuu hanga ammaatti jajjabina isaanii eeggatanii turan, akkasumas lafa qabachuudhaan, biyyi isaanii ummata baay’ee qabaachuudhaan, magaalonni isaanii jabaatanii ijaaramuudhaan, warra isaan weeraranitti mormuu akka danda’an ofitti amanan; garuu yeroo isaan Yordaanos ce’an qofa osoo hin taane, ittisa biyya isaanii cabsan, garuu dinqii Waaqayyoo uumamaa isaaniif lolaa jiruun akka ce’an yeroo dhaga’an, onneen isaanii ni dhumate, dhimma isaanii dhiisan, akkasumas amma yaada dhaban. Akkasumas,

1. Isaan sodaachuuf sababa ga’aa qabu turan; Israa’el mataan ishee qaama sodaachisaa ture, Waaqayyo mataa ishee yeroo ta’u immoo caalaatti sodaachisaa ture, Waaqayyo humna hundaa danda’u. Yordaanos dura isaanii yoo deebi’e, eenyutu isaanitti mormuu danda’a?

2. Waaqayyo sodaa kana isaan irratti uume, akkasumas jajjabina isaan irraa fudhate, akkuma waada gale (Ba’uu 23:27), 'Sodaa koo dura kee nan erga.' Waaqayyo warra hamoota iddoo sodaan hin jirretti akka sodaatan gochuu danda’a (Far. 53:5), iddoo sababni sodaa akkanaa jiru keessatti immoo caalaatti. Inni lubbuu uume, yeroo barbaadu, billaa isaa akkasitti isheetti dhiyeessee sodaa isaatiin ishee ajjeesuu danda’a.

II. Yeroo kana Israa’eloonni warra dhagna hin qabanne dhagna qabsiisuuf carraa argatan: Yeroo sana (lak. 2), yeroo biyyi naannoo isaanii jeeqama guddaa keessa turte, Waaqayyo Yosuu’aan ijoollee Israa’el akka dhagna qabsiisu ajaje; sababiin isaas, yeroo sana biyya diinaa keessattillee nagaan hojjetamuu danda’a ture; onneen isaanii baqee waan tureef, harki isaanii hidhamee ture, akkasumas akkuma Simi’ooniifi Lewwiin warra Shekem irratti godhan, yeroo isaan dhukkubsatanitti isaan irratti duuluuf carraa kana fayyadamuu hin dandeenye. Yosuu’aan kana mirkaneeffachuu hin dandeenye, kanaafis, yoo yeroo kanatti dhagna-qabaa waliigalaa kana ofii isaatii ajajeera ta’e, akka nama ogummaa hin qabneetti qeeqamuu danda’a ture; sababiin isaas, dhimmi sun ofii isaatiif hammam gaarii ta’us, ilaalcha sababaatiin yeroo kanatti kan hin taane ture, akkasumas bu’aa hamaa qabaachuu danda’a ture; garuu Waaqayyo yeroo isa ajaje, fooniifi dhiigaan mari’achuu hin qabu ture; inni akka isaan hojjetan ajaje, shakkii malee isaan ni eega, akkasumas isaan ni gargaara ture. Amma ilaali,

1. Sababni dhagna-qabaa waliigalaa kanaaf ture.

(1.) Warri Gibxii irraa ba’an hundi dhagna qabatan turan, lak. 5. Yeroo Gibxii keessa nagaan jiraatan, shakkii malee ijoollee isaanii guyyaa saddeettaffaatti seeraan dhagna qabsiisan. Garuu erga isaan dhiphachuu jalqabanii booda, keessumaa yeroo ajajni ijoollee dhiiraa balleessuuf ba’e, hojiin seerichaa addaan cite; isaan keessaa baay’een dhagna hin qabanne turan, isaan keessaa dhagna-qabaan waliigalaa ture, yookaan yeroo dukkana guyyaa sadii keessa, akkuma Dr. Lightfoot tilmaamu, yookaan waggaa tokko booda, Faasikaa lammaffaa Tulluu Siinaayitti nyaachuu isaanii dura, akkasumas ayyaana sanaaf (Lak. 9:2) akkuma baay’een yaadan.