መጽሐፈ ኢያሱ 5

፭፥፩-፱። የእግዚአብሔር ቁጣ ወደ እነርሱ ሲገሰግስ እያዩ ሊመልሱትም ሆነ ሊያመልጡት ሳይችሉ የሚገኙ ሰዎች ሁኔታ ምንኛ ዘግናኝ ነው! የኀጥኣን አስፈሪ ሁኔታም እንዲህ ያለ ይሆናል፤ የልባቸውን ስቃይ ወይም የሽብራቸውን ታላቅነት ቃላት ሊገልጹ አይችሉም። ወይ እነርሱ ግን አሁኑኑ ማስጠንቀቂያ ተቀብለው ጊዜው ሳይረፍድባቸው፣ በወንጌል ከፊት ለፊታቸው ለተቀመጠው ተስፋ ለመጠጊያ ቢሸሹ! እግዚአብሔር እነዚህን ፍራቻዎች በከነዓናውያን ላይ አሳድሮ ሞራላቸውን አሳጣቸው። ይህም ለእስራኤላውያን አጭር ዕረፍት የሰጣቸው ሲሆን፣ ግርዘትም የግብፅን ነቀፌታ ከእነርሱ ላይ አንከባሎ አጠፋ። በዚህም የእግዚአብሔር ነጻ ልጆች እንደሆኑ ተመሰከረላቸው፤ የቃል ኪዳኑም ማኅተም ነበራቸው። እግዚአብሔር የሕዝቡን ድነት ፍጹም በማድረግ ራሱን በሚያከብርበት ጊዜ፣ ሁሉንም ጠላቶች ዝም ከማሰኘት ባለፈ ነቀፌታዎቻቸውንም በራሳቸው ላይ ይመልሳል።

ምዕራፍ 5

እስራኤል አሁን ዮርዳኖስን ተሻግረዋል፣ ወደፊት እንዲራመዱላቸው ከፊታቸው ተከፍተው የነበሩት ውኃዎች፣ ወደኋላ እንዳያፈገፍጉባቸው ከኋላቸው ተዘግተዋል። አሁን በከነዓን ምድር እግራቸውን አጽንተዋል፣ እናም እሷን ለመውረስ መዘጋጀት አለባቸው። ይህ ምዕራፍ የሚነግረን ደግሞ፣

I. ጠላቶቻቸው እንዴት ተስፋ እንደቆረጡ (ቁ. 1)።

II. ለመርዳትና ለማበረታታት ለመጀመሪያ ጊዜ ሲያርፉ የተደረጉት ነገሮች። 1. የግርዛት ቃል ኪዳን ታደሰ (ቁ. 2-9)። 2. የፋሲካ በዓል ተከበረ (ቁ. 10)። 3. ሰፈራቸው በምድሪቱ እህል ተሞላ፣ በዚህም ምክንያት መናው ቆመ (ቁ. 11, 12)። 4. የጌታ ሠራዊት አለቃ ራሱ ኢያሱን ለማበረታታትና ለመምራት ተገለጠ (ቁ. 13-15)።

ቁጥር 1-9

በኢያሪኮ ሜዳዎች ላይ፣ አሁን ድንኳኖቻቸውን በሰፈሩበት ስፍራ፣ የእስራኤል ብዙ ሠራዊት ያለምንም ጥርጥር ታላቅ ትዕይንት ፈጥሮ ነበር። የያዕቆብን አቧራ ማን ሊቆጥር ይችላል? ለረጅም ጊዜ በምድረ በዳ የነበረችው ቤተ ክርስቲያን አሁን ከምድረ በዳ ወጥታለች፣ በተወዳጇ ተደግፋ፣ እንደ ንጋት ብርሃን፣ እንደ ጨረቃ ውብ፣ እንደ ፀሐይ ንጹሕ፣ እና እንደ ሰንደቅ ዓላማ ያላት ሠራዊት አስፈሪ ሆና ትታያለች። በጠላቶቿ ዓይን ምን ያህል አስፈሪ እንደነበረች እዚህ ቁጥር 1 ላይ ተነግሮናል። በጓደኞቿ ዓይን ደግሞ፣ የግብፅ ውርደት በመንከባለሉ ምን ያህል ውብና ንጹሕ እንደተደረገች በሚቀጥሉት ቁጥሮች ተነግሮናል።

I. ከነዓናውያን ዮርዳኖስን በተአምራት በመሻገራቸው የተሰማቸው ፍርሃት እዚህ ላይ ቀርቧል፣ ቁ. 1። የዚህ ዜና በመላው አገሪቱ በፍጥነት ተሰራጨ፤ በራሱ ተአምር ከመሆኑም በላይ ለከነዓን ነገሥታትና መንግሥታት ሁሉ ማስጠንቀቂያ ነበር። አሁን፣ ባቢሎን በተያዘችበት ጊዜ እንደተባለው፣ አንዱ መልእክተኛ ሌላውን ለመገናኘት ይሮጣል፣ አንዱም መልእክተኛ ሌላውን ለመገናኘት ይሮጣል፣ ይህን አስገራሚ ዜና ወደ ምድራቸው ማዕዘናት ሁሉ ለማድረስ፣ ኤር. 51:31። እዚህም ላይ ዜናው በእነዚህ ምድር ነገሥታት ላይ ምን ዓይነት ስሜት እንደፈጠረ ተነግሮናል፦ ልባቸው እንደ እሳት ፊት እንደ ሰም ቀለጠ፣ ከእንግዲህም መንፈስ አልነበራቸውም። ይህ የሚያመለክተው፣ ምንም እንኳን የሕዝቡ ልብ በአጠቃላይ ከዚህ በፊት ደክሞ የነበረ ቢሆንም (ራحاب እንደተናገረችው፣ ምዕ. 2:9)፣ ነገሥታቱ ግን እስከ አሁን ድረስ መንፈሳቸውን በጥሩ ሁኔታ ጠብቀው ነበር፤ ምድራቸው በሕዝብ የተሞላችና ከተሞቻቸው የተመሸጉ በመሆናቸው ወራሪዎችን መቋቋም እንደሚችሉ ለራሳቸው ቃል ገብተው ነበር፤ ነገር ግን ዮርዳኖስን መሻገራቸውንና የአገራቸው መከላከያ እንደተሰበረ ብቻ ሳይሆን፣ በተአምራት መሻገራቸውን፣ የተፈጥሮ አምላክም በግልጽ ለእነርሱ እንደሚዋጋላቸው ሲሰሙ፣ ልባቸው ደከመ፣ ጉዳዩ እንደጠፋ አድርገው ተዉት፣ እናም አሁን ምን ማድረግ እንዳለባቸው አጡ።

1. ለመፍራት በቂ ምክንያት ነበራቸው፤ እስራኤል ራሱ አስፈሪ ኃይል ነበር፣ እግዚአብሔርም ራሱ፣ ሁሉን ቻይ አምላክ፣ መሪያቸው ሲሆን ደግሞ የበለጠ አስፈሪ ነበር። ዮርዳኖስ ከፊታቸው ወደኋላ ከተመለሰ፣ ማን ሊቋቋማቸው ይችላል?

2. እግዚአብሔር እነዚህን ፍርሃቶች በእነርሱ ላይ አሳደረባቸው፣ እናም ተስፋ አስቆረጣቸው፣ እንደተስፋ ቃሉ (ዘፀ. 23:27)፣ ፍርሃቴን በፊትህ እልካለሁ። እግዚአብሔር ክፉዎችን ፍርሃት በሌለበት ስፍራ እንዲፈሩ ሊያደርግ ይችላል (መዝ. 53:5)፣ እዚህ እንደነበረው ለመፍራት ምክንያት ባለበት ስፍራ ደግሞ የበለጠ። ነፍስን የፈጠረ እርሱ፣ ሲወድ፣ ሰይፉን በዚህ መንገድ ወደ እሷ እንዲቀርብ በማድረግ በፍርሃቱ ሊገድላት ይችላል።

II. ይህ ለእስራኤላውያን ያልተገረዙትን ለመገረዝ የሰጣቸው ዕድል፦ በዚያን ጊዜ (ቁ. 2)፣ በዙሪያቸው ያለው አገር በታላቅ ድንጋጤ ውስጥ በነበረበት ወቅት፣ እግዚአብሔር ኢያሱን የእስራኤልን ልጆች እንዲገርዝ አዘዘው፤ ምክንያቱም በዚያን ጊዜ በጠላት አገር ውስጥም ቢሆን በደህና ሊደረግ ይችላል፤ ልባቸው ስለቀለጠ፣ እጆቻቸው ታስረው ነበርና፣ ሲሞንና ሌዊ በሰኬማውያን ላይ እንዳደረጉት፣ ሲታመሙባቸው ሊጠቀሙባቸው አልቻሉም። ኢያሱ በዚህ እርግጠኛ ሊሆን አይችልም ነበር፣ ስለዚህም፣ በዚህ ጊዜ በራሱ ፈቃድ ይህን አጠቃላይ ግርዛት እንዲደረግ አዝዞ ቢሆን ኖሮ፣ ጥበብ የጎደለው ነው ተብሎ ሊወቀስ ይችል ነበር፤ ምክንያቱም ነገሩ በራሱ ምን ያህል ጥሩ ቢሆንም፣ በምክንያታዊነት በዚህ ጊዜ ተገቢ አልነበረም፣ እናም አደገኛ ውጤት ሊያስከትል ይችል ነበር፤ ነገር ግን እግዚአብሔር እንዲያደርገው ባዘዘው ጊዜ፣ ከሥጋና ከደም ጋር መመካከር አልነበረበትም፤ እንዲያደርጉት ያዘዛቸው እርሱ፣ ያለምንም ጥርጥር፣ ይጠብቃቸዋል እናም ይደግፋቸዋል። አሁን ልብ ይበሉ፦

1. ለዚህ አጠቃላይ ግርዛት ምክንያት የነበረው። (1.) ከግብፅ የወጡት ሁሉ ተገርዘው ነበር፣ ቁ. 5። በግብፅ ሰላም በነበራቸው ጊዜ፣ ያለምንም ጥርጥር ልጆቻቸውን በስምንተኛው ቀን እንደ ሕጉ ይገርዙ ነበር። ነገር ግን መከራ መቀበል ከጀመሩ በኋላ፣ በተለይም ወንድ ሕፃናትን ለማጥፋት አዋጅ በወጣ ጊዜ፣ የዚህ ሥርዓት አፈጻጸም ተቋርጦ ነበር፤ ብዙዎቹ ያልተገረዙ ነበሩ፣ ከእነርሱም መካከል አጠቃላይ ግርዛት ተደረገ፣ ይህም በሦስቱ ቀናት ጨለማ ወቅት፣ ዶ/ር ላይትፉት እንደሚገምቱት፣ ወይም ከአንድ ዓመት በኋላ፣ በሲና ተራራ ሁለተኛውን ፋሲካ ከመብላታቸው በፊት፣ እና ለዚያ ሥርዓት ዝግጅት (ዘኍ. 9:2) እንደ ብዙዎች አስተሳሰብ። እናም ይህ ግርዛት ሁለተኛ ተብሎ የተጠራው (ቁ. 2) ያንን አጠቃላይ ግርዛት በማጣቀስ ነው። ነገር ግን ምሁሩ ማሲየስ ይህ የሚያመለክተው አብርሃም ቤተሰቡን ለመጀመሪያ ጊዜ በገረዘበት ጊዜ፣ ያ ሥርዓት ለመጀመሪያ ጊዜ ሲቋቋም (ዘፍ. 17:23) እንደሆነ ያስባል። ያ የመጀመሪያው የከነዓን ምድር ተስፋን አረጋግጧል፣ ይህ ሁለተኛው ደግሞ የዚያ ተስፋ መፈጸምን በምስጋና ማክበር ነበር።

(2.) በምድረ በዳ የተወለዱት ሁሉ፣ ማለትም በምድረ በዳ ከተጓዙ በኋላ፣ በመለኮታዊ ፍርድ ምክንያት ለዓመፃቸው ቅጣት ሆኑባቸው፣ ይህም የፍርዱ ድግግሞሽ (ቁ. 6) እንደሚያመለክተው ነው። እግዚአብሔር በቁጣው ያ ትውልድ ወደ ዕረፍቱ እንደማይገባ በዚያ ገዳይ ቀን ከማለ በኋላ የተወለዱት ሁሉ ያልተገረዙ ነበሩ። ግን በዚህ ላይ ምን እንላለን? እግዚአብሔር ለአብርሃም፣ ዘሩ የሆነ ወንድ ሁሉ በስምንተኛው ቀን እንዲገረዝ፣ በጣም ከባድ ቅጣት አስቀምጦ አላዘዘውም ነበርን? ዘፍ. 17:9-14። የዘላለም ቃል ኪዳን ማኅተም አልነበረምን? ከግብፅ ሲወጡ፣ ከመጀመሪያው ፋሲካ በኋላ ወዲያውኑ፣ የዚያ በዓል ሕግ ዘላለማዊ ሲሆን፣ ያልተገረዘ ሰው ከእሱ መብላት እንደሌለበት፣ ነገር ግን እንደ እንግዳ ሊቆጠር እንደሚገባ፣ ይህ አንዱ አንቀጽ አልነበረምን? እናም፣ በሙሴ ራሱ አመራር ስር፣ ለሠላሳ ስምንት ዓመታት የተወለዱት ልጆቻቸው ሁሉ ሳይገረዙ መቅረታቸው ለመረዳት የሚያስቸግር ነው። እንዲህ ያለ ታላቅ ስህተት በመለኮታዊ መመሪያ ካልሆነ በስተቀር አጠቃላይ ሊሆን አይችልም። አሁን፣ [1.] አንዳንዶች ግርዛት የተተወው አላስፈላጊ ስለነበር ነው ብለው ያስባሉ፦ በእስራኤላውያንና በሌሎች ብሔራት መካከል የመለያ ምልክት እንዲሆን ተሹሞ ነበር፣ ስለዚህም በምድረ በዳ፣ ከሁሉም ተለይተው ከማንም ጋር ያልተቀላቀሉበት ቦታ፣ ለእሱ ምንም ምክንያት አልነበረም። [2.] ሌሎች ደግሞ ግርዛትን እንደ ግዴታ አድርገው አልቆጠሩትም ነበር፣ እስከ ከነዓን እስኪገቡ ድረስ፤ ምክንያቱም በሲና ተራራ ከእነርሱ ጋር በተደረገው ቃል ኪዳን ስለ ግርዛት ምንም አልተባለም ነበር፣ እርሱም ከሙሴ ሳይሆን ከአባቶች ነበር (ዮሐ. 7:22)፣ እናም በተለይም የከነዓን ምድር ስጦታን በማጣቀስ (ዘፍ. 17:8)። [3.] ሌሎች ደግሞ እግዚአብሔር በምድረ በዳ በነበሩበት ጊዜ ሁኔታቸው ያልተረጋጋ በመሆኑና በተደጋጋሚ በመንቀሳቀሳቸው ምክንያት የዚህን ሥርዓት አፈጻጸም በቸርነት እንደተወላቸው ያስባሉ። ልጆች ከተገረዙ በኋላ ሲታመሙ ለተወሰነ ጊዜ ማረፍ ነበረባቸው፣ እናም ማንቀሳቀስ ለእነርሱ አደገኛ ሊሆን ይችላል፤ ስለዚህ እግዚአብሔር ምሕረትን እንጂ መሥዋዕትን አልፈለገም። ይህ ምክንያት በአጠቃላይ ተቀባይነት አግኝቷል፣ ነገር ግን ለእኔ አጥጋቢ አይደለም፣ ምክንያቱም አንዳንድ ጊዜ በአንድ ቦታ ለአንድ ዓመት (ዘኍ. 9:22)፣ ወይም ከዚያ በላይ ይቆዩ ነበር፣ እናም በሚንቀሳቀሱበት ጊዜ ትንንሽ ልጆች፣ ምንም እንኳን ቢታመሙም፣ ምንም ጉዳት እንዳይደርስባቸው በጣም ሞቅ ባለ ሁኔታ ተጠቅልለው በቀላሉ ሊወሰዱ ይችሉ ነበር፣ እናም በእርግጠኝነት ከወለዱ እናቶች ወይም ከወሊድ በኋላ ከሚተኙት በተሻለ ሁኔታ ሊስተናገዱ ይችሉ ነበር። [4.] ስለዚህ፣ ለእኔ ግን፣ ይህ በእነርሱ ላይ በነበራቸው አለማመንና ማጉረምረም ምክንያት የእግዚአብሔርን ቁጣ የሚያሳይ ቀጣይ ምልክት ይመስላል። ግርዛት በመጀመሪያ የከነዓን ምድር ተስፋ ማኅተም ነበር፣ ከዚህ በፊት እንደተመለከትነው። አባቶች ልጆቻቸውን የገረዙት ያችን መልካም ምድር በማመን ተስፋ ነበር፤ ነገር ግን እግዚአብሔር ከግብፅ የወጡት ሰዎች በምድረ በዳ እንደሚጠፉ፣ እናም ወደ ከነዓን እንደማይገቡ፣ ወይም በዓይናቸው እንደማያዩት (ይህ ፍርድ እዚህ ቁ. 6 ላይ እንደተደጋገመው፣ ማጣቀሻ ተደርጎበታል) በቁጣው በማለ ጊዜ፣ የዚያን ፍርድ ተጨማሪ ማረጋገጫ እንዲሆን፣ እናም ለእነርሱ የማያቋርጥ ማስታወሻ እንዲሆን፣ በዚያ ፍርድ ስር የወደቁት ሁሉ፣ እናም በእሱ ሊወድቁ የነበሩት፣ ልጆቻቸውን እንዳይገርዙ ተከልክለው ነበር፣ በዚህም ሌሎች ምንም ቢሆኑ፣ ግርዛት ማኅተም የነበረበትን የዚያን ተስፋ ጥቅም ፈጽሞ እንደማያገኙ በግልጽ ተነግሯቸው ነበር። እናም ይህ የእግዚአብሔርን ቁጣ የሚያሳይ እንደ ወርቃማ ጥጃ በመሥራት እስራኤል ቃል ኪዳኑን በጣሰች ጊዜ የቃል ኪዳኑ ጽላቶች መሰበር ያህል ትርጉም ያለው ምልክት ነበር። በዚህ ፍርድ ዘገባ ውስጥ የዚህ የፍርድ እገዳ ግልጽ መጠቀስ ባይኖርም እውነት ነው፤ ነገር ግን በዘኍ.