Abbootii Firdii 10

Boqonnaa kana keessatti wantoota armaan gadii qabna:

I. Yeroo nagaa Israa’el bulchiinsa abbootii firdii lamaan, Toolaa fi Yaayir jala turte (lak. 1-5).

II. Yeroo rakkisaa isaan booda dhufte.

1. Cubbuu Israa’el rakkootti isaan galche (lak. 6).

2. Rakkoo isaan keessa turan (lak. 7-9).

III. Cubbuu isaaniif gaabbuu fi of gadi deebisuu isaanii, kadhannaa fi sirreeffama isaanii, akkasumas rahmata Waaqayyo biratti argatan (lak. 10-16).

IV. Harka warra isaan cunqursan jalaa bilisa ba’uuf qophii godhame (lak. 17, 18).

Mootummoonni nagaa fi tasgabbaa’oon, jiraachuuf kan baay’ee gaarii ta’an ta’anis, barreessuuf garuu kan baay’ee rakkisanidha; sababiin isaas seenaa barreessaan dubbistoota isaa bohaarsuuf wantoota garaagaraa muraasa qofa kennu. Bulchiinsi abbootii firdii lamaan kanaa, Toolaa fi Yaayir, kanneen seenaa kana keessatti bakka xiqqoo qabatan, akkasuma ture. Haa ta’u malee, isaan lamaanuu Waaqayyoon kaafamanii biyya isaanii akka abbootii firdii ta’anii tajaajilan shakkii hin qabu; akka Abimelek gochaa turetti ulfina moototaa hin barbaanne, akkasumas akka isaa ulfina isaaniif kenname ofii isaaniif hin fudhanne, garuu Waaqayyoon gara hojii kanaatti waamamaniiru.

1. Toolaa ilaalchisee, Abimelek booda Israa’el eeguuf ka’eera jedhameera (lak. 1). Abimelek hammina isaatiin Israa’el erga balleessee, fedhii mootummaa isaa hin dhaamneen isaan nagaa dhoorkee fi jeequmsa isaanitti fideen diinota alaa jala isaan erga galchee booda, Waaqayyo nama gaarii kana dogoggora sirreessuuf, waaqeffannaa tolfamaa balleessuuf, jeequmsa tasgabbeessuuf, akkasumas madaa Abimelek mootummaa isaa seeraan ala fudhachuudhaan biyyattiif fide fayyisuuf akka ka’u jajjabeesse. Kanaaf, ofii isaanii jalaa isaan oolche, akkasumas diinota isaanii jalaa isaan eegge. Inni gosa Yisaakar irraa ture, gosti kun tajaajiluuf kan qophaa’e ture, sababiin isaas inni ba’aa baachuuf gateettii isaa gadi qabeera (Uma. 49:14, 15); haa ta’u malee, nama gosa sanaa keessaa tokko asitti bulchuuf kaafameera; warri of gadi qaban ni ol kaafamuutii. Inni maqaa abbaa warraa maatii gosa sanaa isa jalqabaa qaba ture; ilmaan Yisaakar keessaa Toolaan isa jalqabaa ture (Uma. 46:13; Lak. 26:23). Hiikni isaa raammoo yoo ta’es, maqaa abbaa warraa isaa waan ta’eef, itti hin qaana’ine. Yisaakar irraa kan dhufe ta’us, yeroo bulchiinsaaf kaafame, Tulluu Efreemitti dhufee jiraate; kunis gara giddugaleessa biyyattii waan ta’eef, ummanni firdii isaaf akka salphaatti gara isaatti dhufuu danda’u. Inni waggaa digdamii sadii Israa’el bulche (lak. 2), wantoota sirnaan qabe, garuu wanta baay’ee yaadatamuu danda’u hin hojjenne.

2. Yaayir nama Gili’aad ture, akkasumas isa booda kan dhufe Yiftaa’is akkasuma ture; isaan lamaanuu gosa Manaasee isa walakkaa Yordaanos gamaa jiru irraa turan. Obboloota isaanii irraa adda ba’anii kan mul’atan ta’anis, Waaqayyo ulfinni bulchiinsaa gosa tokko irraa gara gosa biraatti yeroo jijjiiramu, Yihudaa keessa osoo hin taa’in dura, warri fagoo jiran yeroo tokko tokko akka keessaa qooda fudhatan, akkasumas kutaa hir’ateef ulfina caalaa akka kennu godheera. Yaayir maqaa nama gosa isaa keessaa beekamaa ta’ee, kan yeroo Musee biyya kana deebisuuf baay’ee hojjete qaba ture (Lak. 32:41; Iya. 13:30). Wanti Yaayir kana ilaalchisee baay’ee dinqisiisaa ta’e guddatuu fi ulfina maatii isaa ti: Inni ilmaan soddoma qaba ture (lak. 4). Akkasumas,

(1.) Isaan aangoo gaarii qaba turan, sababiin isaas harree ilmoolee soddoma irra turan; jechuunis, isaan abbootii firdii naannoo deeman turan, kanneen abbaa isaaniitiif bakka bu’uudhaan, firdii kennuuf bakka gara bakkaatti naannoo isaanii deeman. Booda Saamu’eel ilmaan isaa abbootii firdii akka godhe ni argina, garuu isaan gaarii gochuu hin dandeenye (1 Saam. 8:1-3).

(2.) Qabeenya gaarii qaba turan, hundi isaanii magaalaa tokko tokko, kanneen maqaa abbaa isaanii wajjin tokko ta’e abbaa warraa isaanii irraa, Haawot-yaayir — gandeen Yaayir jedhamanii waamaman keessaa. Haa ta’u malee, isaan magaalaa jedhamanii waamamu, yookaan sababiin isaas dargaggoonni kun kanneen isaaniif kenname bal’isanii fi jabeessanii, akkasumas gara magaalaatti jijjiiran, yookaan immoo magaalaawwan walitti dhihoo ta’anii fi balbala fi cufaa qaban keessa jiraachuu caalaa, gandeen baadiyyaa sana keessatti qooda isaaniitti gammadan. Gandoonni sammuu quufuuf magaalaadha.

10:6-9 Akeekni sodaachisaa sun amma raawwateera; Israa'eloonnis diinota isaanii dura dhaabachuuf humna hin qabaanne, Le 26:17,37. Karaawwan hamoo isaanii fi gochawwan hamoo isaaniitiin waan kana ofii isaaniitti fidan.

Abbootii firdii lamaan, Toolaa fi Yaayir, dhimma Israa’el keessatti yeroo bulchanitti, wantoonni gaarii turan, garuu booda,

I. Israa’el deebi’ee waaqolii tolfamoo isaanii, cubbuu salphaatti isaan qabu sana (lak. 6) deebi’an: Isaan deebi’anii fuula Waaqayyoo duratti hammina hojjetan, isa irraa akka saba gowwaa fi ogeessa hin taaneetti duubatti deebi’uuf haala hin beekamneen garaa jabaatan.

1. Isaan waaqolii hedduu waaqeffatan; waaqolii tolfamoo isaanii durii Ba’aalii fi Ashaataaroot, warra Kana’aanonni waaqeffatan qofa osoo hin taane, akka gowwummaa isaanii ollaa isaanii hundaaf labsanitti, waaqolii Sooriyaa, Ziidoon, Mo’aab, Ammooni fi Filisxeemotaa tajaajilan. Akkuma daldalli guddaan Israa’el waaqolii biyyoota hunda irraa galchuu turetti fakkaata. Kun cubbuu guddaa moo ogummaa dhabuu akka ture dubbachuun rakkisaadha. Waaqolii alagaa kana galchuudhaan, ofii isaanii salphoo fi tuffatamoo godhan, sababiin isaas saba kabaja qabu tokkollee waaqolii isaa hin jijjiirre.