Seensa 13

Kutaa kana keessatti waa'ee Abraam ibsa dabalataa argina.

I. Waliigalaan, haala isaa fi amala isaa lafa abdii keessatti, kan yeroo sana lafa imala isaa ture. 1. Godaansa isaa (lak. 1, 3, 4, 18). 2. Qabeenya isaa (lak. 2). 3. Jaalala Waaqayyoof qabu (lak. 4, 18).

II. Waa'ee walitti bu'iinsa isaa fi Loot gidduutti uumamee ibsa addaa. 1. Sababa walitti bu'iinsa isaanii kan nama gaddisiisu (lak. 5, 6). 2. Warra walitti bu'iinsa sana keessa turan, akkasumas ulfaatinni isaa (lak. 7).

III. Walitti bu'iinsa Abraam ogummaa isaatiin hiikuu isaa (lak. 8, 9).

IV. Loot Abraam biraa gara dirree Sodoom deemuu isaa (lak. 10–13).

V. Waaqayyo Abraamiif mul'achuu isaa, abdii lafa Kana'aan isaaf mirkaneessuuf (lak. 14, kkf.).

I. Kun deebii Abraam Gibxii irraa deebi'uu isaa ti, lak. 1. Inni ofii isaa fi wanta isaa hunda fudhatee gara Kana'aan deebi'e. Hubadhaa, yeroo tokko tokko iddoo qorumsatti deemun barbaachisaa ta'us, battalumatti iddoo sanaa ba'uuf ariifachuu qabna. Ruut 1:6 ilaali.

II. Qabeenya isaa: Inni baay'ee dureessa ture, lak. 2. Inni baay'ee ulfaataa ture, jechi Ibrootaa hiika kana qaba; sababiin isaas qabeenyi ba'aa dha, warri dureessa ta'uu barbaadanis dhoqqee furdaa ofitti fe'u, Hab. 2:6. Qabeenya argachuuf yaaddoo, eeguuf soda, itti fayyadamuuf qorumsawwan, dogoggoraan itti fayyadamuuf yakka, dhabuuf gadda, fi dhuma irratti waa'ee isaanii gaaffii deebisuuf ba'aa jira. Qabeenyi guddaan nama ulfaataa fi dadhabaa qofa godha. Abraam amantii fi hojii gaariidhaan, akkasumas abdiiwwaniin qofa osoo hin taane, loonii fi meetii fi warqeedhaan dureessa ture. Hubadhaa, 1. Waaqayyo, qophii isaatiin, yeroo tokko tokko namoota gaarii dureessa godha, akkasumas akkamitti akka qabaatan, akkasumas akkamitti akka dhaban isaan barsiisa. 2. Qabeenyi namoota gaarii bu'aa eebba Waaqayyoo ti. Waaqayyo Abraamiin, "Ani si eebbisa" jedheera; eebbi sunis gadda malee isa dureessa godhe, Fak. 10:22. 3. Jaalalli Waaqayyoof dhugaan badhaadhina guddaa wajjin wal sima. Namni dureessi gara samiitti galuun ulfaataa ta'us, hin danda'amu miti, Mar. 10:23, 24. Abraam baay'ee dureessa ture garuu baay'ee amantii qabeessa ture. Kana malees, jaalalli Waaqayyoof badhaadhina alaa jaalalaan kan deeggaru ta'uu isaa irra (1 Xim. 4:8), badhaadhinni alaa, yoo sirriitti bulfame, jaalala Waaqayyoof miidhagina ta'a, akkasumas hojii gaarii caalaa hojjechuuf carraa kenna.

III. Gara Beetelitti godaansa isaa, lak. 3, 4. Achitti deeme, sababiin isaas achitti duraan dunkaana isaa qaba ture, akkasumas hiriyoota isaa durii gidduutti deemuuf fedhii qaba ture qofa osoo hin taane, achitti duraan iddoo aarsaa isaa qaba tureefis; iddoon aarsaa sun dhabamee ture (inni ofii isaa iddoo sanaa yeroo deeme, akka Kana'aanonni waaqayyolii tolfamoo waaqessan hin xureessineef, diigeera ta'a), garuu iddoo aarsaa sanaa dhufe, yookaan yaadannoo tokkummaa mi'aawaa Waaqayyo wajjin achitti qaba ture deebisee jiraachisuuf, yookaan immoo Gibxiitti yeroo deemu Waaqayyoof kakuu achitti gale sana raawwachuuf. Yeroo dheeraa booda Waaqayyo Ya'iqoobiin hojii sanaaf iddoo walfakkaataa kanaatti erge (boq. 35:1), "Gara Beetelitti ol ba'i, achitti kakuu kakatte." Nuti kakuu keenya isa guddaa yaadachiifamuu qabna, akkasumas of yaadachiisuuf carraa hunda fayyadamuu qabna; akkasumas iddoon kakuun sun itti gale yaadannoo isaa haareffachuuf nu gargaaruu danda'a, kanaafis iddoo sana daawwachuun nu fayyaduu danda'a.

IV. Jaalala Waaqayyoof achitti qabu. Iddoon aarsaa isaa dhabamee ture, kanaaf aarsaa dhiyeessuu hin dandeenye; garuu akka duraan godhetti, boq. 12:8 irratti, maqaa Waaqayyoo waammate. Hubadhaa, 1. Ummanni Waaqayyoo hundi ummata kadhatu dha. Namni lubbuu qabu tokko hafuura malee argachuun akkuma Kiristaana lubbuu qabu tokko kadhanna malee argachuu ulfaata. 2. Warri Waaqayyo isaanii wajjin qajeelaa ta'uu isaanii agarsiisuu barbaadan tajaajila amantii keessatti cimaa fi obsa qabeessa ta'uu qabu. Abraam amantii isaa Gibxii keessatti hin dhiisne, akkuma namoonni hedduun yeroo imalan godhan. 3. Yeroo waan barbaannu hojjechuu hin dandeenye, hojii jaalala Waaqayyoof qabnu keessatti waan dandeenyu hojjechuuf yaada qabaachuu qabna. Yeroo iddoo aarsaa dhabnu, kadhannaadhaan hin dhabamnu, garuu eessattuu haa ta'u, maqaa Waaqayyoo haa waamnu.

Jechi Ibrootaa "ulfaataa" jedhu akka ibsutti, Abraam qabeenyaan baay'ee ulfaataa ture; sababii qabeenyi ba'aa ta'eef. Warri dureeyyii ta'uu barbaadanis, dhoqqee furdaa ofitti fe'atu malee homaa hin hojjetan, Haabaaqoom 2:6. Qabeenya argachuu keessatti ba'aan yaaddoo jira, isaan eeguu keessatti sodaan jira, isaan fayyadamuu keessatti qoramni jira, isaan dogoggoraan fayyadamuu keessatti yakki jira, isaan dhabuu keessatti gaddiin jira, dhuma irrattis isaan irratti dhiyeessuuf ba'aan herregaa jira. Haa ta'u malee, Waaqayyo qophii isaatiin yeroo tokko tokko namoota gaarii dureeyyii taasisa; akkana gochuudhaanis eebbi Waaqayyoo Abraamiin gaddii malee dureessa godheera, Fakkeenya 10:22. Dureessa tokkoof gara samiitti galuun rakkisaa ta'us, haata'u malee, haalota tokko tokko keessatti ni danda'ama, Maarqos 10:23,24. Kana caalaa immoo, badhaadhinni alaa, yoo sirriitti bulfame, gooftummaa irratti faaya dha, akkasumas gaarummaa dabalataa hojjechuuf carraa dha. Abraam gara Beet-Eelitti deeme. Iddoon aarsaa isaa hin jiru ture, kanaafis aarsaa dhiyeessuu hin dandeenye; haa ta'u malee, maqaa Gooftichaa waammate. Nama lubbuu qabu hargannaa malee argachuun akkuma saba Waaqayyoo kadhanna malee argachuuti.

Qabeenyi sababa walitti bu'iinsaa ta'uu qofa otoo hin taane, wantoota yeroo baay'ee sababa walitti bu'iinsa ta'anidha; akkasumas, namoota boonaa fi sassatoo gochuudhaan hafuura walqabannaa kakaasu. "Kan koo" fi "kan kee" wantoota addunyaa kana keessatti wal lolchiisan gurguddoo dha. Hiyyummaan, dadhabbii, hir'inaa fi deddeebiin Abraamii fi Looxiin gargar baasuu hin dandeenye; garuu qabeenyi akkas godhe.